Rig Veda 2.14.4: Mandala 2, Sukta 14, Mantra 4

Sukta 2.14

Rishi: Gṛtsamada (Āṅgirasa)

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

अध्वर्यवो य उरणं जघान नव चख्वांसं नवतिं च बाहून् । यो अर्बुदमव नीचा बबाधे तमिन्द्रं सोमस्य भृथे हिनोत ॥

Recitation with translationRig Veda 2.14.4

Transliteration

ádhvaryavo yá uraṇáṃ jaghā́na náva ca cakhvā́ṃsaṃ navatíṃ ca bāhū́n | yó árbudam áva nīcā́ babā́dhe tám índraṃ sómasya bhṛthé hinota ||

Translation

ഹേ അധ്വര്യവോ, ഉരണനെ ജഘാന ചെയ്തവൻ, ഒൻപത് ചഖ്വാംസന്മാരെയും തൊണ്ണൂറ് ഭുജങ്ങളെയും; അർബുദനെ താഴേക്ക്, അത്യന്തം താഴേക്ക് തള്ളിച്ചമർത്തിയവൻ—ആ ഇന്ദ്രനെ സോമത്തിന്റെ ഭരണം/വഹനം എന്ന പ്രവൃത്തിയിൽ മുന്നോട്ട് പ്രേരിപ്പിക്കുവിൻ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अध्वर्यवः: O Adhvaryu priests
• अध्वर्यवः: सम्बोधन (आह्वान) / कर्तृ (वाक्य-प्रवर्तक)
• Type: Noun
• Root: अध्वर्यु- (प्रातिपदिक) < अध्वर-

• यः: who
• यः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• उरणम्: Uraṇa (a foe/demon; proper name)
• उरणम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: उरण- (प्रातिपदिक)

• जघान: slew
• जघान: क्रिया
• Type: Verb
• Root: हन् (धातु)

• नव: nine
• नव: विशेषण (परिमाण)
• Type: Indeclinable
• Root: नव (संख्या)

• चख्वांसम्: Cakhvāṃsa (a foe; proper name)
• चख्वांसम्: कर्म
• Type: Adjective/Noun
• Root: चख्वांस्- (कृदन्त-प्रातिपदिक; √चख्/√चक्ष् ‘to see/appear’ से परफेक्ट-भागवत् ‘-वांस्’)

• नवतिम्: ninety
• नवतिम्: विशेषण (परिमाण)
• Type: Noun
• Root: नवति- (संख्या-प्रातिपदिक)

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• बाहून्: arms (forearms); (here: ninety arms)
• बाहून्: कर्म
• Type: Noun
• Root: बाहु- (प्रातिपदिक)

• यः: who
• यः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अर्बुदम्: Arbuda (a foe/demon; proper name)
• अर्बुदम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अर्बुद- (प्रातिपदिक)

• अव: down; away
• अव: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: अव (उपसर्ग/अव्यय)

• नीचाः: downwards; low
• नीचाः: क्रियाविशेषण
• Type: Adjective
• Root: नीच- (प्रातिपदिक)

• बबाधे: pressed down; smote; subdued
• बबाधे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: बाध् (धातु)

• तम्: him
• तम्: कर्म (स्तुत्य-देवता-निर्देशः)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• इन्द्रम्: Indra
• इन्द्रम्: कर्म (हिनोति-क्रियायाः)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र- (प्रातिपदिक)

• सोमस्य: of Soma
• सोमस्य: सम्बन्ध (भृथे-सम्बन्धः)
• Type: Noun
• Root: सोम- (प्रातिपदिक)

• भृथे: in the bearing/bringing; at the offering (of Soma)
• भृथे: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: भृत- (प्रातिपदिक; √भृ ‘to bear/bring’ से)

• हि: indeed; for
• हि: सम्बन्ध-बोधक
• Type: Indeclinable
• Root: हि (निपात)

• हिनोत: impel (you all); set in motion
• हिनोत: क्रिया
• Type: Verb
• Root: हि (धातु; ‘to impel/set in motion’)