Opening the text

Sukta 10.87
Agni (protector against Rakṣas/Yātudhānas)
ഈ സൂക്തം രക്ഷസ്സുകളെയും യാതുധാനങ്ങളെയും സംഹരിക്കുന്ന ‘രക്ഷോഹണ’നായി അഗ്നിയെ ഉഗ്രമായി ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു; പകൽ-രാത്രി ആരാധകരെ കാത്തുകൊള്ളാനും വൈരശക്തികളെ തകർക്കാനും അപേക്ഷിക്കുന്നു. മന്ത്രവും യാഗാഗ്നിയും സജീവമായ ഒരു ‘ആയുധം’ ആക്കി, കാണാത്ത ദോഷങ്ങൾ, ശാപങ്ങൾ, മന്ത്രവാദം/മാന്ത്രികത എന്നിവയെ ദഹിപ്പിച്ച് വെളിപ്പെടുത്തി അകറ്റാൻ അഗ്നിയെ ആവർത്തിച്ച് പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു. സൂക്തത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം അപോത്രോപൈകമാണ്: ശുദ്ധീകരണം, യാഗക്രമത്തിന്റെ സംരക്ഷണം, അഗ്നിയുടെ ജ്വലിക്കുന്ന ഇച്ഛാശക്തിയിലൂടെ ആന്തരിക ദൃഢീകരണം.
Mantra 1
रक्षोहणं वाजिनमा जिघर्मि मित्रं प्रथिष्ठमुप यामि शर्म । शिशानो अग्निः क्रतुभिः समिद्धः स नो दिवा स रिषः पातु नक्तम् ॥
രക്ഷോഹണനായ വാജിനനെ (വേഗശക്തിയെ) ഞാൻ ജ്വലിപ്പിച്ചു മുന്നോട്ട് പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു; ദൃഢപ്രതിഷ്ഠിതനായ മിത്രനെ ശരണമായി ഞാൻ സമീപിക്കുന്നു. ക്രതുക്കളാൽ ദീപ്തനായും നമ്മുടെ കർമങ്ങളാൽ സമിദ്ധനായും ഉള്ള അഗ്നി—അവൻ പകൽ നമ്മെ കാക്കട്ടെ; രാത്രി ഹാനി/അപായത്തിൽ നിന്നുമെ നമ്മെ രക്ഷിക്കട്ടെ.
Mantra 2
अयोदंष्ट्रो अर्चिषा यातुधानानुप स्पृश जातवेदः समिद्धः । आ जिह्वया मूरदेवान्रभस्व क्रव्यादो वृक्त्व्यपि धत्स्वासन् ॥
ഹേ ജാതവേദസ്, പൂർണ്ണമായി സമിദ്ധനായിട്ട്, ഇരുമ്പുദംഷ്ട്രങ്ങളുള്ള ജ്വാലയാൽ യാതുധാനങ്ങളെ സ്പർശിക്ക. നിന്റെ ജിഹ്വയാൽ മൂഢമായ, ദേവരഹിത ശക്തികളെ പിടിച്ചുകീഴ്വലിക്ക. അവരെ വെട്ടിനീക്കുക—ക്രവ്യാദൻ (കച്ചമാംസഭോജി) ദൃഢമായി ഇരുന്ന് അവരിൽ പതിഞ്ഞിരിക്കട്ടെ.
Mantra 3
उभोभयाविन्नुप धेहि दंष्ट्रा हिंस्रः शिशानोऽवरं परं च । उतान्तरिक्षे परि याहि राजञ्जम्भैः सं धेह्यभि यातुधानान् ॥
ഹേ ദ്വിരക്ഷകനായ രാജാവേ, നിന്റെ ദംഷ്ട്രകൾ സ്ഥാപിക്ക; ഹിംസ്രനായി, ദീപ്തനായി താഴെയും മുകളിലും. പിന്നെ അന്തരിക്ഷത്തിൽ ചുറ്റി സഞ്ചരിക്ക. നിന്റെ ജംഭങ്ങളാൽ യാതുധാനങ്ങളെ വളഞ്ഞ് അമർത്തി തകർത്തുകളയുക.
Mantra 4
यज्ञैरिषूः संनममानो अग्ने वाचा शल्याँ अशनिभिर्दिहानः । ताभिर्विध्य हृदये यातुधानान्प्रतीचो बाहून्प्रति भङ्ध्येषाम् ॥
ഹേ അഗ്നേ, യജ്ഞങ്ങളാൽ നീ നിന്റെ അമ്പുകളെ വളച്ച് സംയോജിപ്പിക്കുന്നു; വാക്കിനാൽ ശല്യങ്ങളെ മൂർച്ചപ്പെടുത്തുന്നു; അശനിപോലെ വജ്രരൂപത്തിൽ അവയെ ഘടിപ്പിക്കുന്നു. അവയാൽ യാതുധാനരെ ഹൃദയത്തിൽ കുത്തിവെക്കുക; ഋതത്തിന്റെ നേരായ ഗതിക്കെതിരേ പ്രഹരിക്കുന്ന അവരുടെ പിന്നോട്ടുള്ള ഭുജങ്ങളെ തകർത്തുകളയുക.
Mantra 5
अग्ने त्वचं यातुधानस्य भिन्धि हिंस्राशनिर्हरसा हन्त्वेनम् । प्र पर्वाणि जातवेदः शृणीहि क्रव्यात्क्रविष्णुर्वि चिनोतु वृक्णम् ॥
ഹേ അഗ്നേ, യാതുധാനന്റെ ത്വചയെ പിളർത്തുക; ഹിംസ്ര അശനി തന്റെ ദീപ്തിയാൽ അവനെ പ്രഹരിക്കട്ടെ. ഹേ ജാതവേദസേ, അവന്റെ സന്ധികൾ സന്ധികളായി തകർത്തു വേർപെടുത്തുക; ക്രവ്യാത്—മാംസഭോജി, ക്രവിഷ്ണു—ഭക്ഷകൻ, മുറിഞ്ഞുവീണതിനെ ചിതറിച്ചു തിരഞ്ഞെടുത്തു കൊണ്ടുപോകട്ടെ.
Mantra 6
यत्रेदानीं पश्यसि जातवेदस्तिष्ठन्तमग्न उत वा चरन्तम् । यद्वान्तरिक्षे पथिभिः पतन्तं तमस्ता विध्य शर्वा शिशानः ॥
ഹേ ജാതവേദസേ, ഇപ്പോൾ നീ അവനെ എവിടെ കാണുന്നുവോ—ഹേ അഗ്നേ, നിൽക്കുന്നവനായാലും നടക്കുന്നവനായാലും, അല്ലെങ്കിൽ അന്തരിക്ഷത്തിൽ പഥങ്ങളിലൂടെ പറക്കുന്നവനായാലും—അവിടെയേ നിന്റെ അസ്ത്രംകൊണ്ട് അവനെ കുത്തിവെക്കുക; ഹേ ശർവ, ജ്വലിക്കുന്ന ധനുർധരാ, നിന്റെ മൂർച്ചയുള്ള ശക്തിയാൽ.
Mantra 7
उतालब्धं स्पृणुहि जातवेद आलेभानादृष्टिभिर्यातुधानात् । अग्ने पूर्वो नि जहि शोशुचान आमादः क्ष्विङ्कास्तमदन्त्वेनीः ॥
പിടിക്കപ്പെട്ടവനെ—ഹേ ജാതവേദസേ, കുന്തങ്ങളാൽ പ്രഹരിക്കുന്ന യാതുധാനനിൽ നിന്ന് രക്ഷിക്കേണമേ. ഹേ അഗ്നേ, ആദ്യം തന്നെ ജ്വലിക്കുന്നവനേ, അവനെ താഴെയടിക്ക; കച്ച (ആമ)ത്തെ ഭക്ഷിക്കുന്ന, കടിയുന്ന ശക്തികൾ—ആ വേഗം പാഞ്ഞുചാടുന്ന തೀಕ್ಷ്ണ ഊർജങ്ങൾ—അവനെ ഭക്ഷിക്കട്ടെ.
Mantra 8
इह प्र ब्रूहि यतमः सो अग्ने यो यातुधानो य इदं कृणोति । तमा रभस्व समिधा यविष्ठ नृचक्षसश्चक्षुषे रन्धयैनम् ॥
ഇവിടെ പ്രസ്താവിക്കേണമേ, ഹേ അഗ്നേ—ആരാണവൻ, ഏത് യാതുധാനനാണ് ഇതു ചെയ്യുന്നത്. ഹേ യവിഷ്ഠ (ഏറ്റവും യുവൻ), സമിധയോടെ അവനെ പിടിച്ചെടുക്ക; നൃചക്ഷസ് (മനുഷ്യദർശികൾ)യുടെ ദൃഷ്ടിക്കു കീഴ്പ്പെടുത്തി—സത്യവിവേകത്തിന്റെ കണ്ണിനു മുമ്പിൽ അവനെ വഴങ്ങുമാറാക്കുക.
Mantra 9
तीक्ष्णेनाग्ने चक्षुषा रक्ष यज्ञं प्राञ्चं वसुभ्यः प्र णय प्रचेतः । हिंस्रं रक्षांस्यभि शोशुचानं मा त्वा दभन्यातुधाना नृचक्षः ॥
ഹേ അഗ്നേ, തീക്ഷ്ണ ദൃഷ്ടിയാൽ യജ്ഞത്തെ കാത്തുകൊൾക; ഹേ പ്രചേതസേ, അതിനെ വസുക്കളുടെ അടുക്കൽ മുന്നോട്ടു നയിക്ക. ഹിംസകമായ രക്ഷാംസികൾക്കെതിരെ ജ്വലിച്ചു നില്ക്കുക; ഹേ നൃചക്ഷസേ, യാതുധാനങ്ങൾ നിന്നെ വഞ്ചിക്കാതിരിക്കട്ടെ.
Mantra 10
नृचक्षा रक्षः परि पश्य विक्षु तस्य त्रीणि प्रति शृणीह्यग्रा । तस्याग्ने पृष्टीर्हरसा शृणीहि त्रेधा मूलं यातुधानस्य वृश्च ॥
ഹേ അഗ്നേ, നൃചക്ഷാ—ആത്മദൃഷ്ടിയാൽ കാണുന്നവനേ—വാസസ്ഥലങ്ങളിൽ എല്ലാടവും റക്ഷഃശക്തിയെ ചുറ്റും നോക്കുക. അതിന്റെ മൂന്ന് അഗ്രമുഖങ്ങളെ പ്രഹരിച്ച് താഴ്ത്തുക; ഹേ അഗ്നേ, നിന്റെ ഉഗ്രതേജസ്സാൽ അതിന്റെ പിൻതാങ്ങുകളെ മുറിച്ചുകളക, യാതുധാന (ഭക്ഷകൻ)ന്റെ മൂലത്തെ ത്രിധാ വിധത്തിൽ ഛേദിക്കക.
Mantra 11
त्रिर्यातुधानः प्रसितिं त एत्वृतं यो अग्ने अनृतेन हन्ति । तमर्चिषा स्फूर्जयञ्जातवेदः समक्षमेनं गृणते नि वृङ्धि ॥
ത്രിവട്ടം യാതുധാനൻ നിന്റെ പാശത്തിലേക്ക് വീഴട്ടെ, ഹേ അഗ്നേ—അനൃതംകൊണ്ട് ഋതത്തെ ഹനിക്കുന്നവൻ. ഹേ ജാതവേദസേ, നിന്റെ അർച്ചിഷാൽ അവനെ സ്ഫൂർജിപ്പിച്ച് പ്രഹരിക്ക; നിന്നെ സ്തുതിക്കുന്ന ഗായകന്റെ കണ്ണുമുന്നിൽ തന്നേ അവനെ താഴ്ത്തി ചതച്ചുകളക.
Mantra 12
तदग्ने चक्षुः प्रति धेहि रेभे शफारुजं येन पश्यसि यातुधानम् । अथर्ववज्ज्योतिषा दैव्येन सत्यं धूर्वन्तमचितं न्योष ॥
ഹേ അഗ്നേ, രേഭൻ (ദ്രഷ്ടാവ്)ക്കായി ആ ചക്ഷുസ്സിനെ ഞങ്ങളിലേയ്ക്ക് സ്ഥാപിക്ക; അത് ശഫാരുജ്—കുളമ്പ് തകർക്കുന്ന—ദൃഷ്ടി, അതിനാൽ നീ യാതുധാനനെ തിരിച്ചറിയുന്നു. പിന്നെ അഥർവൻപോലെ, ദൈവ്യജ്യോതിസ്സാൽ, സത്യത്തെ ധൂರ್ವിക്കുന്ന അചിത (അചേതന) മിഥ്യാവാദിയെ പ്രഹരിച്ച് താഴെയിട്ട് അകറ്റിക്കളക.
Mantra 13
यदग्ने अद्य मिथुना शपातो यद्वाचस्तृष्टं जनयन्त रेभाः । मन्योर्मनसः शरव्या जायते या तया विध्य हृदये यातुधानान् ॥
ഹേ അഗ്നേ, ഇന്ന് (അന്തരത്തിൽ) ഇരട്ട ശക്തികളിൽ നിന്ന് ശാപങ്ങൾ ഉയർന്നാൽ, ഋഷികൾ വാക്കിന്റെ മൂർച്ചയുള്ള ധാരയെ ജനിപ്പിച്ചാൽ—മനസ്സിന്റെ മന്യു (ക്രോധം)യിൽ നിന്ന് വേഗം പറക്കുന്ന അമ്പ് ജനിക്കുന്നു; അതിനാൽ ഹൃദയത്തിലെ യാതുധാനന്മാരെ വേധിക്ക.
Mantra 14
परा शृणीहि तपसा यातुधानान्पराग्ने रक्षो हरसा शृणीहि । परार्चिषा मूरदेवाञ्छृणीहि परासुतृपो अभि शोशुचानः ॥
ഹേ അഗ്നേ, നിന്റെ തപസ്സാൽ യാതുധാനന്മാരെ ദൂരെയാക്കി തള്ളുക; ഹേ അഗ്നേ, നിന്റെ പ്രചണ്ഡ ബലത്താൽ രക്ഷസ്സുകളെ ദൂരെയാക്കി തള്ളുക. നിന്റെ അർച്ചിഷാ (ജ്വാല)കൊണ്ട് മൂരദേവന്മാർ—കള്ളദേവന്മാർ—ദൂരെയാക്കി തള്ളുക; ജ്വലിച്ചുകൊണ്ട്, പ്രാണത്തെ ആഹാരമാക്കുന്ന (അസുതൃപ)വരെയും ദൂരെയാക്കി തള്ളുക.
Mantra 15
पराद्य देवा वृजिनं शृणन्तु प्रत्यगेनं शपथा यन्तु तृष्टाः । वाचास्तेनं शरव ऋच्छन्तु मर्मन्विश्वस्यैतु प्रसितिं यातुधानः ॥
ഇന്ന് ദേവന്മാർ വളഞ്ഞ ദുഷ്ടതയെ ദൂരെയാക്കട്ടെ; മൂർച്ചയുള്ള ശാപങ്ങൾ അവനിലേക്കുതന്നെ തിരിച്ചുപോകട്ടെ. വാക്കിന്റെ അമ്പുകൾ വാക്കിന്റെ കള്ളനെ അവന്റെ മർമ്മസ്ഥാനങ്ങളിൽ പ്രഹരിക്കട്ടെ; യാതുധാനൻ സർവ്വവ്യാപിയായ പ്രസിതി—ഋതത്തിന്റെ ബന്ധനമായ വിശ്വവല—ത്തിലേക്ക് പ്രവേശിക്കട്ടെ.
Mantra 16
यः पौरुषेयेण क्रविषा समङ्क्ते यो अश्व्येन पशुना यातुधानः । यो अघ्न्याया भरति क्षीरमग्ने तेषां शीर्षाणि हरसापि वृश्च ॥
മാനവമാംസത്താൽ (പൗരുഷേയ ക്രവിഷാ) സ്വയം ലേപിക്കുന്ന യാതുധാനൻ ആരായാലും, അല്ലെങ്കിൽ അശ്വ-പശുവിന്റെ മാംസത്താൽ; കൂടാതെ അഘ്ന്യാ—അവധ്യയായ പശു—യുടെ പാൽ കൊണ്ടുവരുന്നവൻ ആരായാലും—ഹേ അഗ്നേ, നിന്റെ പ്രചണ്ഡ തേജസ്സാൽ അവരുടെ ശിരസ്സുകൾ വെട്ടിമാറ്റുക.
Mantra 17
संवत्सरीणं पय उस्रियायास्तस्य माशीद्यातुधानो नृचक्षः । पीयूषमग्ने यतमस्तितृप्सात्तं प्रत्यञ्चमर्चिषा विध्य मर्मन् ॥
പ്രകാശമുള്ള ഉസ്രിയാ ഗാവിന്റെ വർഷപൂർണ്ണ പാൽ—ഹേ നൃചക്ഷഃ, ആത്മദർശിനേ, യാതുധാനൻ അതു രുചിക്കരുത്. പീയൂഷം—അമൃതരസം—പാനം ചെയ്യാൻ ഏറ്റവും അധികം തൃപ്തിയില്ലാതെ ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ, ഞങ്ങളിലേക്കു തിരിഞ്ഞുവരുന്നവൻ—അവനെ, ഹേ അഗ്നേ, നിന്റെ അർച്ചിഷാ (ജ്വാല) കൊണ്ട് മർമസ്ഥാനത്ത് കുത്തിപ്പിളർക്കുക.
Mantra 18
विषं गवां यातुधानाः पिबन्त्वा वृश्च्यन्तामदितये दुरेवाः । परैनान्देवः सविता ददातु परा भागमोषधीनां जयन्ताम् ॥
യാതുധാനർ ഗാവുകളുടെ വിഷം കുടിക്കട്ടെ; ദുഷ്കൃത്യക്കാർ അദിതിക്കായി വെട്ടിമാറ്റപ്പെടട്ടെ. ദേവനായ സവിതൃ അവരെ ദൂരത്തേക്ക് ഏല്പിക്കട്ടെ; ഔഷധികളുടെ പങ്ക് അവർ നഷ്ടപ്പെടുത്തി പരാജിതരാകട്ടെ.
Mantra 19
सनादग्ने मृणसि यातुधानान्न त्वा रक्षांसि पृतनासु जिग्युः । अनु दह सहमूरान्क्रव्यादो मा ते हेत्या मुक्षत दैव्यायाः ॥
ഹേ അഗ്നേ, പണ്ടുമുതൽ നീ യാതുധാനന്മാരെ സംഹരിക്കുന്നു; യുദ്ധങ്ങളിൽ രക്ഷാംസുകൾ നിന്നെ ജയിച്ചിട്ടില്ല. അവരുടെ പിന്നാലെ—ക്രവ്യാദർ, ദൃഢമായ മോഹിപ്പിക്കുന്നവർ—അനുദഹ; നിന്റെ ദൈവീ ഹേത്യാ (ദിവ്യ പ്രഹാരശക്തി)യിൽ നിന്ന് അവർ രക്ഷപ്പെടാതിരിക്കട്ടെ.
Mantra 20
त्वं नो अग्ने अधरादुदक्तात्त्वं पश्चादुत रक्षा पुरस्तात् । प्रति ते ते अजरासस्तपिष्ठा अघशंसं शोशुचतो दहन्तु ॥
ഹേ അഗ്നേ, താഴെയിൽ നിന്നുമും മുകളിലിൽ നിന്നുമും ഞങ്ങളെ കാത്തുകൊൾക; പിന്നിലും മുന്നിലും കൂടി കാത്തുകൊൾക. നിനക്കു പ്രതികരിച്ച്, നിന്റെ അജരമായ അതിതപ്ത ജ്വാലകൾ അഘശംസ (ദുഷ്ടവാക്ക്) പറയുന്ന, ഹാനിക്കായി കത്തുന്ന ശക്തിയെ ദഹിപ്പിക്കട്ടെ.
Mantra 21
पश्चात्पुरस्तादधरादुदक्तात्कविः काव्येन परि पाहि राजन् । सखे सखायमजरो जरिम्णेऽग्ने मर्ताँ अमर्त्यस्त्वं नः ॥
പിന്നിൽ നിന്ന്, മുന്നിൽ നിന്ന്, താഴെ നിന്ന്, മുകളിൽ നിന്ന്—ഹേ രാജനായ അഗ്നേ, കവി, കാവ്യശക്തിയാൽ ഞങ്ങളെ ചുറ്റിപ്പറ്റി കാത്തുകൊൾക. ഹേ സഖാ, ക്ഷയത്തിന് വിധേയരായ ഞങ്ങൾക്ക് സഖനാകുക; നീ അമർത്യൻ, ഞങ്ങൾ മർത്ത്യരെ കാക്കുക.
Mantra 22
परि त्वाग्ने पुरं वयं विप्रं सहस्य धीमहि । धृषद्वर्णं दिवेदिवे हन्तारं भङ्गुरावताम् ॥
ഹേ അഗ്നേ, നിന്റെ ചുറ്റും ഞങ്ങൾ ദൃഢമായ ഒരു കോട്ട പണിയുന്നതുപോലെ; നിന്റെ ചുറ്റും—ഹേ വിപ്ര, സഹസവാൻ—ഞങ്ങളുടെ ധീ (ചിന്ത) സ്ഥാപിക്കുന്നു. ദിനംപ്രതി നിന്നെ ധൃഷദ്വർണം, ധൈര്യജ്വാലയുള്ളവൻ, ഭംഗുരാവതാം (ഭംഗം വരുത്തുന്ന-വികൃതിപ്പെടുത്തുന്നവർ) എന്നവരുടെ ഹന്താവായി ധരിക്കുന്നു.
Mantra 23
विषेण भङ्गुरावतः प्रति ष्म रक्षसो दह । अग्ने तिग्मेन शोचिषा तपुरग्राभिॠष्टिभिः ॥
ഭംഗുരാവതഃ—രക്ഷസഃ—നിന്റെ വിഷശക്തിയാൽ പിന്തിരിപ്പിച്ച് ദഹിപ്പിക്ക. ഹേ അഗ്നേ, തീക്ഷ്ണ ശോചിഷാൽ, തപ്ത അഗ്രമുള്ള ഋഷ്ടിഭിഃ (കുന്താഗ്രങ്ങൾപോലെ) ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്രബിന്ദുക്കളാൽ അവരെ ഭസ്മമാക്കുക.
Mantra 24
प्रत्यग्ने मिथुना दह यातुधाना किमीदिना । सं त्वा शिशामि जागृह्यदब्धं विप्र मन्मभिः ॥
ഹേ അഗ്നേ, യാതുധാനരെയും കിമീദിനരെയും ജോടിയായി പ്രതിദഹിച്ച്—പിന്തിരിപ്പിച്ച് ദഹിപ്പിക്ക. ഞാൻ നിന്നെ പൂർണ്ണ തേജസ്സിലേക്കു മൂർച്ചപ്പെടുത്തുന്നു; ജാഗരൂകനാകുക—ജാഗ്രത പാലിക്കുക, ഹേ വിപ്ര, അദബ്ധ, നമ്മുടെ മന്മഭിഃ (ചിന്താരൂപങ്ങളാൽ).
Mantra 25
प्रत्यग्ने हरसा हरः शृणीहि विश्वतः प्रति । यातुधानस्य रक्षसो बलं वि रुज वीर्यम् ॥
ഹേ അഗ്നേ, നിന്റെ പ്രചണ്ഡതേജസ്സോടെ സർവ്വദിക്കുകളിൽ നിന്നുമൊഴിഞ്ഞു കേൾക്കുക. യാതുധാന-രക്ഷസിന്റെ ബലവും അതിന്റെ വീര്യവും നീ പിളർത്തി തകർക്കുക.
It is a protection hymn to Agni, asking him to destroy Rakṣas and Yātudhānas (harmful, obstructive forces) and to guard the worshipper and the ritual space day and night.
The hymn treats mantra and focused will as a spiritual weapon: inner clarity and disciplined force are directed to break the hidden source of fear, hostility, or harmful influence at its root.
It is recited with fire offerings (especially ghee and fuel) as a rakṣoghna recitation—meant to purify, set protective boundaries, and remove unseen obstacles, often at evening/night or during regular fire-tending.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.