Sukta 88

Mantra 1

हविष्पान्तमजरं स्वर्विदि दिविस्पृश्याहुतं जुष्टमग्नौ । तस्य भर्मणे भुवनाय देवा धर्मणे कं स्वधया पप्रथन्त ॥

ഹവിഷ് പാനം ചെയ്യുന്ന, അജരൻ, സ്വർവിദ്—പ്രകാശലോകത്തിന്റെ കണ്ടെത്തുന്നവൻ—ദിവത്തെ സ്പർശിക്കുന്ന, ആഹുതിയാൽ ആഹ്വാനിക്കപ്പെട്ട് അഗ്നിയിൽ പ്രസന്നനായ ആ അഗ്നി. അവന്റെ ധാരണയ്ക്കായി, ലോകത്തിന്റെ ഭവനത്തിനായി, ദേവന്മാർ തങ്ങളുടെ സ്വധയാൽ കർമവും ധർമവും വിപുലമാക്കി.

Mantra 2

गीर्णं भुवनं तमसापगूळ्हमाविः स्वरभवज्जाते अग्नौ । तस्य देवाः पृथिवी द्यौरुतापोऽरणयन्नोषधीः सख्ये अस्य ॥

തമസ്സാൽ വിഴുങ്ങപ്പെട്ടും മറഞ്ഞും കിടന്ന ലോകം—ഗീർണം ഭുവനം—അഗ്നി ജനിച്ചപ്പോൾ വെളിവായി; സ്വർ, പ്രകാശലോകം, പ്രത്യക്ഷമായി. അവന്റെ സഖ്യതയ്ക്കായി ദേവന്മാർ—പൃഥിവി, ദ്യൗ, ആപഃ—ഔഷധികളെ ഉത്പാദിപ്പിച്ചു.

Mantra 3

देवेभिर्न्विषितो यज्ञियेभिरग्निं स्तोषाण्यजरं बृहन्तम् । यो भानुना पृथिवीं द्यामुतेमामाततान रोदसी अन्तरिक्षम् ॥

യജ്ഞയോഗ്യരായ ദേവന്മാർ പ്രേരിപ്പിച്ചതാൽ ഞാൻ അഗ്നിയെ സ്തുതിക്കുന്നു—അജരൻ, മഹത്തായവൻ; തന്റെ ഭാനു (പ്രകാശം) കൊണ്ട് ഭൂമിയെയും ദ്യാവിനെയും, അവ രണ്ടിനുമിടയിലെ അന്തരിക്ഷത്തെയും വ്യാപിപ്പിച്ചവൻ.

Mantra 4

यो होतासीत्प्रथमो देवजुष्टो यं समाञ्जन्नाज्येना वृणानाः । स पतत्रीत्वरं स्था जगद्यच्छ्वात्रमग्निरकृणोज्जातवेदाः ॥

ആദ്യ ഹോതാവായവൻ—ദേവന്മാർക്ക് പ്രിയൻ—അവനെ അവർ ഘൃതംകൊണ്ട് അഭിഷേകം ചെയ്ത് തിരഞ്ഞെടുത്തു; അവൻ ചിറകുള്ള ചലനശീലൻ, കര്‍മ്മത്തിനായി അതിവേഗൻ ആയി നിലകൊണ്ടു. ജാതവേദ അഗ്നി ലോകത്തെ ദീപ്തമായ യാത്രയ്ക്ക് യോജ്യമായ വാസസ്ഥാനമാക്കിയപ്പോൾ.

Mantra 5

यज्जातवेदो भुवनस्य मूर्धन्नतिष्ठो अग्ने सह रोचनेन । तं त्वाहेम मतिभिर्गीर्भिरुक्थैः स यज्ञियो अभवो रोदसिप्राः ॥

ഹേ ജാതവേദാ, ഹേ അഗ്നേ, നീ ഭുവനങ്ങളുടെ ശിരസ്സിന്മേൽ ദീപ്തമായ രോചനയോടുകൂടെ നിലകൊണ്ടപ്പോൾ, ഞങ്ങൾ നിന്നെ മതി (ചിന്താശക്തി)കളാൽ, ഗീർ (പ്രേരിത വാക്ക്)കളാൽ, ഉക്ഥ (സ്തുതി-ഹിമ്ന)ങ്ങളാൽ അന്വേഷിച്ചു. അങ്ങനെ നീ യജ്ഞയോഗ്യമായ ശക്തിയായി—രോദസീ (ദ്യാവ്-ഭൂമി)യെ നിറച്ച് വിപുലമാക്കുന്നവനായി.

Mantra 6

मूर्धा भुवो भवति नक्तमग्निस्ततः सूर्यो जायते प्रातरुद्यन् । मायामू तु यज्ञियानामेतामपो यत्तूर्णिश्चरति प्रजानन् ॥

രാത്രിയിൽ അഗ്നി നമ്മുടെ ഭവത്തിന്റെ ശിഖരമാകുന്നു; അവനിൽ നിന്നാണ് പ്രഭാതത്തിൽ ഉദയിക്കുന്ന സൂര്യൻ ജനിക്കുന്നത്. യജ്ഞീയ ശക്തികളുടെ ഇതുതന്നെ അത്ഭുതമായ മായ—ആപഃ (ജലങ്ങൾ) വേഗത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ, പ്രജകളുടെ ജന്മങ്ങളെ അറിഞ്ഞ് അവയെ പ്രകടമാക്കുന്നു.

Mantra 7

दृशेन्यो यो महिना समिद्धोऽरोचत दिवियोनिर्विभावा । तस्मिन्नग्नौ सूक्तवाकेन देवा हविर्विश्व आजुहवुस्तनूपाः ॥

ദർശനീയനായ അവൻ, മഹിമയാൽ സമിദ്ധനായി പ്രകാശിച്ചു—ദിവ്യ യോനിയുള്ളവൻ, വ്യാപകമായി ദീപ്തനായവൻ. ആ അഗ്നിയിൽ ദേവന്മാർ, തങ്ങളുടെ തനു (സ്വ-സത്ത)യെ കാത്തുകൊണ്ട്, സൂക്തവാക് (സുവചനം) എന്ന ശക്തിയാൽ സർവ്വ ഹവിസും അർപ്പിച്ചു.

Mantra 8

सूक्तवाकं प्रथममादिदग्निमादिद्धविरजनयन्त देवाः । स एषां यज्ञो अभवत्तनूपास्तं द्यौर्वेद तं पृथिवी तमापः ॥

സൂക്തവാക് ആദ്യം; അതിൽ നിന്നുതന്നെ ദേവന്മാർ അഗ്നിയെ പ്രസവിപ്പിച്ചു, അതിൽ നിന്നുതന്നെ ഹവിസിനെയും ജനിപ്പിച്ചു. അതുതന്നെ അവരുടെ യജ്ഞമായി—തനൂപാ (സ്വ-സത്തയുടെ രക്ഷകൻ); അവനെ ദ്യൗ അറിയുന്നു, അവനെ പൃഥിവി അറിയുന്നു, അവനെ ആപഃ (ജലങ്ങൾ) അറിയുന്നു.

Mantra 9

यं देवासोऽजनयन्ताग्निं यस्मिन्नाजुहवुर्भुवनानि विश्वा । सो अर्चिषा पृथिवीं द्यामुतेमामृजूयमानो अतपन्महित्वा ॥

ദേവന്മാർ ജനിപ്പിച്ച ആ അഗ്നിയെ, എല്ലാ ഭുവനങ്ങളും തങ്ങളുടെ ആഹുതികൾ ഒഴുക്കിയ ആ അഗ്നിയെ—അവൻ തന്റെ അർച്ചിഷ് (ജ്വാലാ-ശക്തി)കൊണ്ട് പൃഥിവിയെയും ദ്യൗ (ആകാശം)യെയും ഈ താഴ്ന്ന ലോകത്തെയും കൂടി തപിപ്പിച്ചു; ഋജുവായ ഗതിയിൽ നേരെ മുന്നേറുന്നവനായി, തന്റെ മഹത്ത്വത്താൽ ജ്വലിച്ചു.

Mantra 10

स्तोमेन हि दिवि देवासो अग्निमजीजनञ्छक्तिभी रोदसिप्राम् । तमू अकृण्वन्त्रेधा भुवे कं स ओषधीः पचति विश्वरूपाः ॥

കാരണം ദ്യൗവിൽ സ്തോമം (സ്തുതി-ഹിമ്നം)കൊണ്ട് ദേവന്മാർ അഗ്നിയെ ജനിപ്പിച്ചു; തങ്ങളുടെ ശക്തികളാൽ അവനെ രോദസീ-പ്രാം—ഇരുലോകങ്ങളെയും നിറയ്ക്കുന്നവൻ—ആക്കി. ഭുവനങ്ങളുടെ നിലകളിലേക്കായി അവനെ അവർ ത്രിധാ (മൂന്നായി) രൂപപ്പെടുത്തി; അവൻ വിശ്വരൂപമായ ഔഷധികളെ പചിപ്പിച്ച് പരിപക്വമാക്കുന്നു.

Mantra 11

यदेदेनमदधुर्यज्ञियासो दिवि देवाः सूर्यमादितेयम् । यदा चरिष्णू मिथुनावभूतामादित्प्रापश्यन्भुवनानि विश्वा ॥

യജ്ഞിയ ദേവന്മാർ അവനെ ദ്യൗവിൽ സൂര്യനായി—അദിതിയുടെ പുത്രനായ ആദിത്യനായി—സ്ഥാപിച്ചപ്പോൾ, പിന്നെ രണ്ടു ചരിഷ്ണു (ചലിക്കുന്ന) ശക്തികൾ യುಗലമായപ്പോൾ, ആ നിമിഷം മുതൽ അവർ എല്ലാ ഭുവനങ്ങളെയും ദർശിച്ചു.

Mantra 12

विश्वस्मा अग्निं भुवनाय देवा वैश्वानरं केतुमह्नामकृण्वन् । आ यस्ततानोषसो विभातीरपो ऊर्णोति तमो अर्चिषा यन् ॥

സകല ലോകത്തിനായി ദേവന്മാർ അഗ്നി—വൈശ്വാനരനെ—ദിവസങ്ങളുടെ ധ്വജമായ കേതുവാക്കി. അവൻ തന്നെയാണ് ദീപ്തമായ ഉഷസ്സുകളെ വ്യാപിപ്പിച്ചവൻ; സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ തന്റെ അർച്ചിഷാൽ തമസ്സിനെ മൂടി അകറ്റുന്നു.

Mantra 13

वैश्वानरं कवयो यज्ञियासोऽग्निं देवा अजनयन्नजुर्यम् । नक्षत्रं प्रत्नममिनच्चरिष्णु यक्षस्याध्यक्षं तविषं बृहन्तम् ॥

യജ്ഞീയ കവികളും ദേവന്മാരും അജര്യനായ അഗ്നി വൈശ്വാനരനെ ജനിപ്പിച്ചു. പ്രാചീന നക്ഷത്രംപോലെ, ചരിഷ്ണുവായി സഞ്ചരിച്ചാലും അവൻ ക്ഷയിക്കുകയില്ല—യക്ഷത്തിന്റെ അധ്യക്ഷൻ, മഹാബലവാനും മഹാനും.

Mantra 15

द्वे स्रुती अशृणवं पितॄणामहं देवानामुत मर्त्यानाम् । ताभ्यामिदं विश्वमेजत्समेति यदन्तरा पितरं मातरं च ॥

രണ്ട് ശ്രുതി-ധാരകൾ ഞാൻ കേട്ടിരിക്കുന്നു—പിതൃകളുടേത്, ദേവന്മാരുടേത്, മർത്ത്യരുടേത് കൂടെ. ആ രണ്ടിനാൽ തന്നെയാണ് ഈ സമസ്ത ചലിക്കുന്ന വിശ്വം ഒന്നായി ചേരുന്നത്; കാരണം അത് പിതാവിന്റെയും മാതാവിന്റെയും ഇടയിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.

Mantra 16

द्वे समीची बिभृतश्चरन्तं शीर्षतो जातं मनसा विमृष्टम् । स प्रत्यङ्विश्वा भुवनानि तस्थावप्रयुच्छन्तरणिर्भ्राजमानः ॥

സമീചി (സമരസമായി സഞ്ചരിക്കുന്ന) രണ്ടു ശക്തികൾ അവനെ ധരിച്ചു വഹിക്കുന്നു—അവൻ ചരിക്കുന്നവൻ, ശിരസ്സിൽ നിന്നു ജനിച്ചവൻ, മനസ്സാൽ അന്തർമുഖമായി വിമൃഷ്ടനായവൻ। അവൻ പ്രത്യങ് (അന്തര്മുഖ)മായി തിരിഞ്ഞ് എല്ലാ ഭുവനങ്ങളിലും നിലകൊള്ളുന്നു; അപ്രയുച്ഛന്ത, അരണിർഭ്രാജമാന—അവിരതം ദീപ്തനായ ജയി—ഒരിക്കലും ക്ഷയിക്കാതെ, ഒരിക്കലും വിട്ടുകളയാതെ।

Mantra 17

यत्रा वदेते अवरः परश्च यज्ञन्योः कतरो नौ वि वेद । आ शेकुरित्सधमादं सखायो नक्षन्त यज्ञं क इदं वि वोचत् ॥

എവിടെ അധഃയും പരവും (താഴ്ന്നതും ഉയർന്നതും) ഒരുമിച്ച് വദിക്കുന്നുവോ, അവിടെ യജ്ഞനീയരായ ഇരുവരിൽ ഞങ്ങൾക്കായി യഥാർത്ഥത്തിൽ അറിയുന്നവൻ ആര്? എങ്കിലും സഖാക്കൾ സധമാദം (സഹാനന്ദം) പ്രവേശിക്കാൻ കഴിവുള്ളവർ; അവർ യജ്ഞത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു—ഇത് വ്യക്തമായി ആര് പ്രസ്താവിക്കും?

Mantra 18

कत्यग्नयः कति सूर्यासः कत्युषासः कत्यु स्विदापः । नोपस्पिजं वः पितरो वदामि पृच्छामि वः कवयो विद्मने कम् ॥

എത്ര അഗ്നികൾ? എത്ര സൂര്യന്മാർ? എത്ര ഉഷസ്സുകൾ? എത്ര ജലങ്ങൾ തന്നേ? പിതാക്കളേ, അറിവിനെ മേലോടെയൊരു ചെറുകടിയോടെ ഞാൻ നിങ്ങളോട് പറയുന്നില്ല; കവികളേ, ഞാൻ നിങ്ങളോട് ചോദിക്കുന്നു—അനേകത്തിനുള്ളിലെ ഏകനെ ഞങ്ങൾ അറിയേണ്ടതിന്।

Mantra 19

यावन्मात्रमुषसो न प्रतीकं सुपर्ण्यो वसते मातरिश्वः । तावद्दधात्युप यज्ञमायन्ब्राह्मणो होतुरवरो निषीदन् ॥

ഉഷസ്സിന്റെ പ്രത്യക്ഷതയുടെ അളവ് എത്രത്തോളം എത്തുന്നുവോ, അത്രത്തോളം സുന്ദരചിറകുള്ള (സുപർണ) മാതരിശ്വൻ വസിക്കുകയും സഞ്ചരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. യജ്ഞത്തിനരികെ വന്നപ്പോൾ അവൻ അത്രത്തോളം തന്നെ സ്ഥാപിക്കുന്നു; അപ്പോൾ ഹോതൃവിന്റെ അവരൻ—ബ്രാഹ്മണൻ—വിധിയിൽ ഇരുന്നു, ക്രമബദ്ധമായ കര്‍മത്തിനായി സന്നദ്ധനാകുന്നു.