Sukta 76
Sukta 10.76
Traditionally attributed to a seer of the late tenth maṇḍala (as per Anukramaṇī for RV 10.76); exact rishi not supplied in input
Indra with the Maruts (Indra-Marut complex); also Rodasī invoked
Trishtubh
এই সূক্তখন ঋগ্বেদৰ পৰৱৰ্তী যুগৰ এক স্তোত্ৰগীত, য’ত ইন্দ্ৰক মৰুতসকলৰ সৈতে উদ্দীপিত কৰা হৈছে। ইয়াত যমল বিশ্ব (ৰোদসী) আৰু যমল দিনক আহ্বান কৰি, পোহৰ আৰু শক্তিৰ ভেদ-উন্মোচনৰ জৰিয়তে যজমানৰ বাবে “বিস্তৃত ঠাই” মুকলি কৰিবলৈ প্ৰাৰ্থনা কৰা হয়। ই যজ্ঞীয় শক্তিসমূহ—বিশেষকৈ সোম-পেষণ শিল আৰু দক্ষ ঋত্বিজসকল—ক প্ৰশংসা কৰে; তেওঁলোকৰ তীব্ৰ কৰ্মই অৰ্পণক ফলপ্ৰসূ কৰে, যাতে ধন আৰু বল স্বৰ্গীয় আৰু পাৰ্থিৱ—দুয়ো স্তৰত প্ৰবাহিত হয়।
Mantras
Mantra 1
आ व ऋञ्जस ऊर्जां व्युष्टिष्विन्द्रं मरुतो रोदसी अनक्तन । उभे यथा नो अहनी सचाभुवा सदःसदो वरिवस्यात उद्भिदा ॥
আহা, হে ঋঞ্জস (শক্তি-সজ্জাকাৰী) তোমালোক, উষাৰ ব্যুষ্টিষু (প্ৰভাত-উন্মেষত) ইন্দ্ৰক আৰু মৰুতসকল, লগতে ৰোদসী (দুই লোক) অনক্তন—অভিষিঞ্চন কৰা। যেন উভে অহনী (দুই দিন/দুই আলোক-গতি) আমাৰ লগত সচাভুৱা (সহচৰ) হয়; আৰু সদঃসদঃ (প্ৰতি অধিবেশনত) উদ্ভিদা (ভেদি-উন্মোচনে) আমাক বৰিৱস্যাত (বিস্তৃত অৱকাশ) দিয়া।
Mantra 2
तदु श्रेष्ठं सवनं सुनोतनात्यो न हस्तयतो अद्रिः सोतरि । विदद्ध्यर्यो अभिभूति पौंस्यं महो राये चित्तरुते यदर्वतः ॥
সেই শ্ৰেষ্ঠ সৱন (সোম-নিষ্পেষণ) নিংচি উলিয়াও; হাতত ধৰা অশ্বৰ দৰে, হে সোতৃ, অদ্ৰি-পাথৰে তাক আগবঢ়াই দিওক। আৰ্যজনেই বিজয়ী পৌংস (পুৰুষবল) লাভ কৰে; যেতিয়া প্ৰেৰণ সঠিকভাৱে যোজিত হয়, তেতিয়া সি মহৎ ধন-সম্পদকো অতিক্ৰম কৰে।
Mantra 3
तदिद्ध्यस्य सवनं विवेरपो यथा पुरा मनवे गातुमश्रेत् । गोअर्णसि त्वाष्ट्रे अश्वनिर्णिजि प्रेमध्वरेष्वध्वराँ अशिश्रयुः ॥
সেই সৱনেই সত্যই জলসমূহ উন্মোচন কৰিলে; পূৰ্বে মনুৰ বাবে গমন-পথো মুকলি কৰিছিল। গো-অৰ্ণস (গোৱে পূৰ্ণ) ক্ষেত্ৰত, ত্বষ্টৃ-নির্মিত, অশ্ব-উজ্জ্বল বিধানত, তেওঁলোকে অধ্বৰসমূহক অধ্বৰত আগবঢ়াই স্থাপন কৰিলে।
Mantra 4
अप हत रक्षसो भङ्गुरावत स्कभायत निॠतिं सेधतामतिम् । आ नो रयिं सर्ववीरं सुनोतन देवाव्यं भरत श्लोकमद्रयः ॥
ৰক্ষস-শক্তিসমূহ—যি আমাৰ গঠন ভাঙে—তাক আঁতৰাই আঘাত কৰা; ঠেকাই দিয়া, নিৰৃতি দূৰ কৰা, মনৰ কুটিলতা সংযত কৰা। আমাৰ বাবে সৰ্ববীৰ ৰয়ি নিংচি উলিয়াও; দেৱ-আৱ্য (দেৱ-ৰক্ষিত) শ্লোক-খ্যাতি আনক, হে অদ্ৰয় (নিষ্পেষণ-পাথৰসমূহ)।
Mantra 5
दिवश्चिदा वोऽमवत्तरेभ्यो विभ्वना चिदाश्वपस्तरेभ्यः । वायोश्चिदा सोमरभस्तरेभ्योऽग्नेश्चिदर्च पितुकृत्तरेभ्यः ॥
দ্যুলোকৰো ওপৰলৈ—হে অধিক বলৱন্তসকল—তোমালৈ; সৰ্বব্যাপী শক্তিৰো ওপৰলৈ—হে অধিক কৰ্মতৎপৰ, দ্ৰুতকাৰ্যসকল—তোমালৈ। বায়ুৰো ওপৰলৈ—হে সোম-গ্ৰহণত অধিক সক্ষমসকল—তোমালৈ; অগ্নিৰো ওপৰলৈ—হে পিতৃকৃত্তম, ঋত-ছেদনত অধিক নিপুণসকল—তোমালৈ আমি স্তৱ গাইছোঁ।
Mantra 6
भुरन्तु नो यशसः सोत्वन्धसो ग्रावाणो वाचा दिविता दिवित्मता । नरो यत्र दुहते काम्यं मध्वाघोषयन्तो अभितो मिथस्तुरः ॥
আমাৰ বাবে যশস্বী দীপ্ত গৌৰৱ ঢালি দিওক সোম-চাপনিৰ গ্ৰাৱাণসকলে; বাক্যৰ সৈতে, দিৱ্য শক্তিৰে আৰু দিৱ্য-অভিমুখী বলৰে সোমৰ আনন্দ-ৰস পীড়ন কৰক। য’ত বীৰ নৰসকলে কাম্য মধুৰ মধু দুহে, চাৰিওফালে ধ্বনি তুলিছে, পৰস্পৰে প্ৰতিযোগিতাময় উত্থানত একেলগে প্ৰচেষ্টা কৰিছে।
Mantra 7
सुन्वन्ति सोमं रथिरासो अद्रयो निरस्य रसं गविषो दुहन्ति ते । दुहन्त्यूधरुपसेचनाय कं नरो हव्या न मर्जयन्त आसभिः ॥
ৰথিৰ গতিৰ দৰে তৎপৰ অদ্ৰিসকল সোম পীড়ন কৰে; তাৰ ৰস উলিয়াই, গৱিষ—উজ্জ্বল গাভীসমূহ—অন্বেষণ কৰি, তাক দুহে। ঢালনিৰ বাবে উধৰ দুহে; বীৰ নৰসকলে মুখেৰে যেন হৱ্যসমূহ মাৰ্জনা কৰে—দেৱতাসকলৰ বাবে অন্তৰত নিবেদন শুদ্ধ কৰি তোলে।
Mantra 8
एते नरः स्वपसो अभूतन य इन्द्राय सुनुथ सोममद्रयः । वामंवामं वो दिव्याय धाम्ने वसुवसु वः पार्थिवाय सुन्वते ॥
এই বীৰগণ, তোমালোকেই কাৰ্যক্ষম শক্তি হৈ উঠিলা; হে অদ্ৰয়ঃ (সোম-পেষণ-শিলা), ইন্দ্ৰৰ বাবে সোম পেষণ কৰা। দিৱ্য ধামলৈ তোমালোকৰ পৰা প্ৰতি-প্ৰতি কাম্য বস্তু দিয়া, আৰু পৃথিৱীত সোম পেষণ কৰোঁতালৈও প্ৰতি-প্ৰতি ধন-সম্পদ দিয়া—আনন্দধাৰাৰ প্ৰবাহত উভয় লোক পূৰ্ণ হওক।
Frequently Asked Questions
Indra is the main deity, praised together with the Maruts (storm-gods). The hymn also invokes Rodasī, the two Worlds (Heaven and Earth), as part of the cosmic setting.
It fits a Soma-sacrifice context, especially the dawn-time pressing. The hymn highlights the pressing-stones and skilled ritual action that produce Soma for Indra.
It asks for strength and successful ritual power, and for “wide room” (freedom, open paths, prosperity). It also seeks blessings that reach both the divine realm and the earthly life of the sacrificer.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.