
Sukta 10.76
Traditionally attributed to a seer of the late tenth maṇḍala (as per Anukramaṇī for RV 10.76); exact rishi not supplied in input
Indra with the Maruts (Indra-Marut complex); also Rodasī invoked
Trishtubh
ಈ ಸ್ತೋತ್ರವು ಋಗ್ವೇದದ ಉತ್ತರಕಾಲದ ಸ್ತುತಿಗೀತವಾಗಿದ್ದು, ಇಂದ್ರನನ್ನು ಮರುತ್ಗಣರೊಂದಿಗೆ ಉತ್ಸಾಹಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಜೋಡಿ ಲೋಕಗಳಾದ ರೋದಸೀ ಮತ್ತು ಜೋಡಿ ದಿನಗಳನ್ನು ಆಮಂತ್ರಿಸಿ, ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯ ಭೇದನದ ಮೂಲಕ ಯಜಮಾನನಿಗಾಗಿ “ವಿಶಾಲ ಸ್ಥಳ”ವನ್ನು ತೆರೆಯುವಂತೆ ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸೋಮಪೀಡನ ಕಲ್ಲುಗಳು ಮತ್ತು ನಿಪುಣ ಋತ್ವಿಜರು ಎಂಬ ವಿಧಿಕ ಶಕ್ತಿಗಳ ತೀವ್ರ ಕಾರ್ಯವೇ ಹವಿಯನ್ನು ಫಲಪ್ರದವಾಗಿಸುವುದಾಗಿ ಕೀರ್ತಿಸಿ, ಆಕಾಶೀಯ ಹಾಗೂ ಭೌಮ ಎರಡೂ ಮಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಧನ ಮತ್ತು ಬಲ ಹರಿದುಬರುವಂತೆ ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ.
Mantra 1
आ व ऋञ्जस ऊर्जां व्युष्टिष्विन्द्रं मरुतो रोदसी अनक्तन । उभे यथा नो अहनी सचाभुवा सदःसदो वरिवस्यात उद्भिदा ॥
ಆ ವಃ—ಹೇ ಊರ್ಜೆಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವವರೇ—ಋಂಜಸಃ, ವ್ಯೂಷ್ಟಿಷು—ಉಷಸ್ಸಿನ ಉದಯಗಳಲ್ಲಿ—ಇಂದ್ರಂ, ಮರುತಃ, ಮತ್ತು ರೋದಸೀ—ಎರಡು ಲೋಕಗಳನ್ನು—ಅನಕ್ತನ, ಅಭ್ಯಂಜನ/ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿರಿ. ಉಭೇ ಯಥಾ ನಃ ಅಹನೀ—ನಮ್ಮ ಎರಡು ‘ದಿನಗಳು’ (ಪ್ರಕಾಶದ ದ್ವಿಗತಿ)—ಸಚಾಭುವಾ, ಸಂಗಾತಿಗಳಾಗಲಿ; ಮತ್ತು ಸದಃಸದಃ—ಪ್ರತಿ ಸತ್ರದಲ್ಲೂ—ಉದ್ಭಿದಾ, ಅಡ್ಡಿಯನ್ನು ಭೇದಿಸಿ, ವರಿವಸ್ಯಾತ, ವಿಶಾಲ ಅವಕಾಶವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಲಿ.
Mantra 2
तदु श्रेष्ठं सवनं सुनोतनात्यो न हस्तयतो अद्रिः सोतरि । विदद्ध्यर्यो अभिभूति पौंस्यं महो राये चित्तरुते यदर्वतः ॥
ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸವನವನ್ನು ಪೀಡಿಸಿ ಹೊರತೆಗೆ; ಕೈಯಲ್ಲಿರುವ ಅಶ್ವದಂತೆ, ಹೇ ಸೋಟರಿ (ಪೀಡಕ), ಅದ್ರಿ (ಪೀಡನಶಿಲೆ) ಅದನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಲಿ. ಆರ್ಯನು (ಉದಾತ್ತನು) ಜಯಕರ ಪೌಂಸ್ಯ (ಪುರುಷಾರ್ಥ)ವನ್ನು ಅರಿತು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಯಥಾವಿಧಿ ಜೋಡಿಸಲಾದ ಪ್ರೇರಣೆ ಇದ್ದಾಗ ಮಹಾ ಧನವನ್ನೂ ಮೀರಿ ಸಾಗುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಮ್ಮ ಸವನವು ಕೇವಲ ಸ್ವಾಮ್ಯ-ಭೋಗಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲಿನ ಪರಮ ಬಲವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಿ.
Mantra 3
तदिद्ध्यस्य सवनं विवेरपो यथा पुरा मनवे गातुमश्रेत् । गोअर्णसि त्वाष्ट्रे अश्वनिर्णिजि प्रेमध्वरेष्वध्वराँ अशिश्रयुः ॥
ಏಕೆಂದರೆ ಆ ಸವನವೇ ಜಲಗಳನ್ನು ವಿಶಾಲವಾಗಿ ತೆರೆಯಿತು; ಹಳೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮನುಗೆ ನಡೆಯುವ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಮಾಡಿದಂತೆ. ಗೋಅರ್ಣಸಿ (ಗೋಸಮೃದ್ಧ ಪ್ರಕಾಶಕ್ಷೇತ್ರ)ಯಲ್ಲಿ, ತ್ವಾಷ್ಟೃ-ಕೃತ (ತ್ವಷ್ಟೃ ನಿರ್ಮಿತ) ಅಶ್ವ-ನಿರ್ಣಿಜಿ (ಅಶ್ವದೀಪ್ತ) ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಅಧ್ವರಗಳಲ್ಲಿ ಅಧ್ವರಗಳನ್ನು (ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು) ಮುಂದಕ್ಕೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಆದ್ದರಿಂದ ನಮ್ಮ ಯಥಾರ್ಥ ಅರ್ಪಣೆ ಒಳಗಿನ ಜಲಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಲಿ ಮತ್ತು ಮಾನವನಿಗೆ ಗತಿಯ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಿ.
Mantra 4
अप हत रक्षसो भङ्गुरावत स्कभायत निॠतिं सेधतामतिम् । आ नो रयिं सर्ववीरं सुनोतन देवाव्यं भरत श्लोकमद्रयः ॥
ರಕ್ಷಸಃ (ರಾಕ್ಷಸೀ ಶಕ್ತಿಗಳು)—ನಮ್ಮ ರೂಪವನ್ನು ಭಂಗಗೊಳಿಸುವವರು—ಅವರನ್ನು ದೂರ ಹೊಡೆದುಹಾಕಿರಿ; ಅವರನ್ನು ತಡೆದು ನಿಲ್ಲಿಸಿರಿ; ನಿರೃತಿಯನ್ನು ಓಡಿಸಿರಿ; ವಕ್ರ ಮನಸ್ಸಿನ ಅತಿಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿರಿ. ನಮಗಾಗಿ ಸರ್ವವೀರ ರಯಿ (ಸಮೃದ್ಧಿ)ಯನ್ನು ಪೀಡಿಸಿ ಹೊರತೆಗೆ; ದೇವಾವ್ಯ (ದೇವರಿಂದ ರಕ್ಷಿತ) ಶ್ಲೋಕ—ಯಶಸ್ಸನ್ನು—ತಂದುಕೊಡಿ, ಹೇ ಅದ್ರಯಃ (ಪೀಡನಶಿಲೆಗಳು). ಹೀಗಾಗಿ ನಮ್ಮ ಅಂತರ್ಯಜ್ಞವು ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ತಳ್ಳಿ ಜಯಕರ ಕ್ರಮವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಿ.
Mantra 5
दिवश्चिदा वोऽमवत्तरेभ्यो विभ्वना चिदाश्वपस्तरेभ्यः । वायोश्चिदा सोमरभस्तरेभ्योऽग्नेश्चिदर्च पितुकृत्तरेभ्यः ॥
ದಿವಕ್ಕೂ ಮೀರಿಯೂ—ಹೇ ಇನ್ನೂ ಮಹಾಬಲಿಗಳೇ, ನಿಮಗೆ ಸ್ತುತಿ; ಸರ್ವವ್ಯಾಪಕತೆಯಿಗೂ ಮೀರಿಯೂ—ಹೇ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ವೇಗಿಗಳೇ, ನಿಮಗೆ ಸ್ತುತಿ. ವಾಯುವಿಗೂ ಮೀರಿಯೂ—ಹೇ ಸೋಮವನ್ನು ಇನ್ನೂ ದೃಢವಾಗಿ ಹಿಡಿಯುವವರೇ, ನಿಮಗೆ ಸ್ತುತಿ; ಅಗ್ನಿಗೂ ಮೀರಿಯೂ—ಹೇ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಯಥಾವಿಧಿ ‘ಕತ್ತರಿಸಿ-ಸಂಯೋಜಿಸುವ’ ಕೌಶಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಪರಿಪೂರ್ಣರೇ, ನಿಮಗೆ ಅರ್ಚನೆ.
Mantra 6
भुरन्तु नो यशसः सोत्वन्धसो ग्रावाणो वाचा दिविता दिवित्मता । नरो यत्र दुहते काम्यं मध्वाघोषयन्तो अभितो मिथस्तुरः ॥
ನಮಗಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿ ಪ್ರಕಾಶವನ್ನು ಹರಿಸಲಿ—ಹೇ ಗ್ರಾವಾಣಃ (ಪಿಷಾಣಶಿಲೆಗಳು); ವಾಣಿಯೊಂದಿಗೆ ಸೋಮರಸವನ್ನು ಪಿಷಿಸಲಿ, ದೈವೀ ಶಕ್ತಿಯಿಂದಲೂ ದಿವದತ್ತ ಏರುವ ಅದರ ಬಲದಿಂದಲೂ. ಅಲ್ಲಿ ನರಃ (ವೀರರು) ಬಯಸಿದ ಮಧುರ ಮಧುವನ್ನು ದೋಹಿಸುತ್ತಾರೆ; ಎಲ್ಲೆಡೆ ಘೋಷಿಸುತ್ತಾ, ಪರಸ್ಪರ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಮೇಲೇಳುತ್ತಾ.
Mantra 7
सुन्वन्ति सोमं रथिरासो अद्रयो निरस्य रसं गविषो दुहन्ति ते । दुहन्त्यूधरुपसेचनाय कं नरो हव्या न मर्जयन्त आसभिः ॥
ರಥದಂತೆ ವೇಗವಾಗಿ ಚಲಿಸುವ ಅದ್ರಿ (ಪಿಷಾಣಶಿಲೆಗಳು) ಸೋಮವನ್ನು ಪಿಷಿಸುತ್ತವೆ; ಅದರ ರಸವನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದು, ಗವಿಷ್ (ಗೋಸಂಪತ್ತು/ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಧನ)ವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಅದನ್ನು ದೋಹಿಸುತ್ತವೆ. ಸುರಿಸಲು ಉದ್ದರವನ್ನು ದೋಹಿಸುತ್ತವೆ; ನರಃ (ವೀರರು) ಆಸಭಿಃ—ಬಾಯಿಗಳಿಂದಲೇ ಎಂಬಂತೆ—ಹವ್ಯ (ಅರ್ಪಣ)ಗಳನ್ನು ಮರ್ಜಯಂತಿ, ದೇವರಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ.
Mantra 8
एते नरः स्वपसो अभूतन य इन्द्राय सुनुथ सोममद्रयः । वामंवामं वो दिव्याय धाम्ने वसुवसु वः पार्थिवाय सुन्वते ॥
ಹೇ ನರಃ (ದೃಢ ಶಿಲೆಗಳೇ), ನೀವು ಈ ಕಾರ್ಯಸಾಧಕ ಶಕ್ತಿಗಳಾಗಿದ್ದೀರಿ—ಇಂದ್ರನಿಗಾಗಿ ಸೋಮವನ್ನು ಪಿಷಿಸುತ್ತೀರಿ, ಹೇ ಅದ್ರಯಃ. ದಿವ್ಯ ಧಾಮಕ್ಕೆ ನಿಮಗೆ ವಾಮಂ-ವಾಮಂ (ಪ್ರಿಯ-ಪ್ರಿಯ) ವಸುಗಳನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿರಿ; ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಸೋಮ ಪಿಷಿಸುವವನಿಗೂ ವಸು-ವಸು (ಸಮೃದ್ಧಿ-ಸಮೃದ್ಧಿ) ನೀಡಿರಿ.
Indra is the main deity, praised together with the Maruts (storm-gods). The hymn also invokes Rodasī, the two Worlds (Heaven and Earth), as part of the cosmic setting.
It fits a Soma-sacrifice context, especially the dawn-time pressing. The hymn highlights the pressing-stones and skilled ritual action that produce Soma for Indra.
It asks for strength and successful ritual power, and for “wide room” (freedom, open paths, prosperity). It also seeks blessings that reach both the divine realm and the earthly life of the sacrificer.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.