Sukta 76
Sukta 10.76
Traditionally attributed to a seer of the late tenth maṇḍala (as per Anukramaṇī for RV 10.76); exact rishi not supplied in input
Indra with the Maruts (Indra-Marut complex); also Rodasī invoked
Trishtubh
ఈ సూక్తం ఋగ్వేదాంత్య దశమ మండలానికి చెందిన ఆలస్యకాల స్తోత్రగీతం. ఇందులో ఇంద్రుని మరుత్లతో కలిసి ఉత్సాహపరుస్తూ, జంట లోకాలు (రోదసీ) మరియు జంట దినాలను ఆహ్వానించి, వెలుగు–శక్తుల విరుపు ద్వారా యజమానునికి “విశాల స్థలం” తెరవమని కోరుతుంది. ముఖ్యంగా సోమపీడన శిలలు మరియు నిపుణ ఋత్వికులు వంటి యజ్ఞబలాలను స్తుతిస్తుంది; వారి తీవ్రతర కృషి హవిస్సును ఫలప్రదం చేస్తుంది, దాంతో ఆకాశీయమూ భౌమమూ అయిన రెండు స్థాయిలలో సంపద, బలం ప్రవహిస్తాయి.
Mantras
Mantra 1
आ व ऋञ्जस ऊर्जां व्युष्टिष्विन्द्रं मरुतो रोदसी अनक्तन । उभे यथा नो अहनी सचाभुवा सदःसदो वरिवस्यात उद्भिदा ॥
హే ఋంజస (బలాన్ని సిద్ధపరచువారలారా), రండి; ఉషస్సుల వికాసంలో ఇంద్రునికి అభిషేకం చేయుడి, హే మరుతులారా, మరియు ఉభయ రోదసీ (ద్యావా–పృథివీ)కూ. మా ఉభయ అహనీ (రెండు దినాలు/ప్రకాశ ద్విగతి) మాకు సహచరములగునట్లు; ప్రతి సదస్-సదస్లో ఉద్భిదా (భేదించి తెరచు శక్తి) ద్వారా మాకు విశాలావకాశం ప్రసాదించుగాక.
Mantra 2
तदु श्रेष्ठं सवनं सुनोतनात्यो न हस्तयतो अद्रिः सोतरि । विदद्ध्यर्यो अभिभूति पौंस्यं महो राये चित्तरुते यदर्वतः ॥
ఆ పరమ శ్రేష్ఠమైన సవనాన్ని (సోమ నిష్పీడనాన్ని) పిండండి; చేతిలో పట్టిన అశ్వంలా, ఓ సోతృ (పిండేవాడా), అద్రి (సోమశిల) దానిని ముందుకు ప్రవహింపజేయుగాక. ఎందుకంటే ఆర్యుడు (శ్రేష్ఠుడు) జయకరమైన పౌంస్యాన్ని (పౌరుషాన్ని) పొందుతాడు; ప్రేరణ/యోగం (యద్-అర్వతః) సరిగా జోడించబడినప్పుడు, అతడు మహా ధనసంపదనూ దాటిపోతాడు—అలాగే మా సవనం, కేవల స్వామ్యాన్ని మించి పరమ బలాన్ని విడుదల చేయుగాక.
Mantra 3
तदिद्ध्यस्य सवनं विवेरपो यथा पुरा मनवे गातुमश्रेत् । गोअर्णसि त्वाष्ट्रे अश्वनिर्णिजि प्रेमध्वरेष्वध्वराँ अशिश्रयुः ॥
ఎందుకంటే ఆ సవనమే జలాలను విప్పింది; పూర్వకాలంలో అది మనువుకు గమించే మార్గాన్ని ఏర్పరచినట్లే. గో-అర్ణసి (గోసమృద్ధి) క్షేత్రంలో, త్వాష్ట్ర (త్వష్టృ-నిర్మిత) అశ్వ-నిర్ణిజ్ (అశ్వ-దీప్త) క్రమంలో, వారు అధ్వరాలను (యజ్ఞాలను) అధ్వరాలలో (విధి-మార్గాలలో) ముందుకు స్థాపించారు. —అలాగే మా సమ్యక్ హవి అంతర్జలాలను తెరిచి, మనుష్యునికి గమనపథాన్ని సృష్టించుగాక.
Mantra 4
अप हत रक्षसो भङ्गुरावत स्कभायत निॠतिं सेधतामतिम् । आ नो रयिं सर्ववीरं सुनोतन देवाव्यं भरत श्लोकमद्रयः ॥
రక్షసులను దూరంగా కొట్టండి—రూపాన్ని చెదరగొట్టే ‘భంగురావత్’ (విచ్ఛిన్నకారులు) వారిని; వారిని అడ్డగించి తొలగించండి; నిరృతిని కిందకు నొక్కండి; మనస్సు వంకరతనాన్ని నియంత్రించండి. మా కోసం సర్వవీర (సర్వ వీర్యాలను కలిగిన) రయి (సంపద)ను పిండండి; ఓ అద్రయః (పిండే శిలలు), దేవావ్య (దేవరక్షిత) శ్లోక (యశస్సు/కీర్తి)ను మోసుకొని రండి.
Mantra 5
दिवश्चिदा वोऽमवत्तरेभ्यो विभ्वना चिदाश्वपस्तरेभ्यः । वायोश्चिदा सोमरभस्तरेभ्योऽग्नेश्चिदर्च पितुकृत्तरेभ्यः ॥
దివికన్నా కూడా అతీతంగా—హే మరింత బలవంతులారా—మీకై; సర్వవ్యాపిత్వానికన్నా కూడా అతీతంగా—హే మరింత శీఘ్రకర్ములారా—మీకై; వాయువుకన్నా కూడా అతీతంగా—హే సోమాన్ని మరింత దృఢంగా గ్రహించువారారా—మీకై; అగ్నికన్నా కూడా అతీతంగా—యజ్ఞక్రియలోని ‘కృత్తి’ (సరియైన కత్తిరింపు‑సంస్కారం) లో మరింత పరిపూర్ణులైన మీకై—మేము స్తుతిని ఆలపించుదుము.
Mantra 6
भुरन्तु नो यशसः सोत्वन्धसो ग्रावाणो वाचा दिविता दिवित्मता । नरो यत्र दुहते काम्यं मध्वाघोषयन्तो अभितो मिथस्तुरः ॥
మాకై ఈ గ్రావాణులు (సోమ పీడన శిలలు) యశస్సుతో కూడిన తేజస్సును పొర్లించుగాక; వాక్కుతో కలిసి, దివ్యశక్తి మరియు దాని స్వర్గోన్ముఖ బలంతో, అవి అంధస్ (సోమరసం) ను పీడించుగాక—అక్కడ బలవంతులైన నరులు కోరిన మధుర మధువును దోహించి, చుట్టూ ఘోషింపజేస్తూ, పరస్పర పోటీలో ఉద్ధరణను సాధిస్తారు.
Mantra 7
सुन्वन्ति सोमं रथिरासो अद्रयो निरस्य रसं गविषो दुहन्ति ते । दुहन्त्यूधरुपसेचनाय कं नरो हव्या न मर्जयन्त आसभिः ॥
రథంలా వేగంగా కదిలే ఈ అద్రి/గ్రావాణులు సోమాన్ని పీడిస్తాయి; దాని సారాన్ని వెలికితీసి, గోవిష్ (దీప్తిమంతమైన గోసంపద) ను కోరుతూ, దానిని దోహిస్తాయి. పోయుటకై ఉధరాన్ని దోహిస్తాయి; మరియు బలవంతులైన నరులు ఆసభిః (నోళ్లతో) అన్నట్లుగా, హవ్యాలను (ఆహుతులను) మెరిపిస్తారు—దేవులకై యజ్ఞదానాన్ని యోగ్యంగా చేస్తూ.
Mantra 8
एते नरः स्वपसो अभूतन य इन्द्राय सुनुथ सोममद्रयः । वामंवामं वो दिव्याय धाम्ने वसुवसु वः पार्थिवाय सुन्वते ॥
హే నరః (అద్రయః), మీరు ఈ ‘స్వపస్’—కార్యసాధక, ప్రభావశీల శక్తులుగా—అభవించారు; ఇంద్రునికై సోమాన్ని పిండుతున్నారు, ఓ రాళ్లారా. దివ్య ధామానికి ‘వామం-వామం’—ప్రతి ఇష్ట వరాన్ని—ఇవ్వండి; అలాగే పార్థివ సోమపిండునివారికీ ‘వసు-వసు’—ప్రతి సంపదను—ప్రదానం చేయండి; ఆనంద-రస ప్రవాహం రెండు లోకాలనూ పరిపూర్ణం చేయుగాక.
Frequently Asked Questions
Indra is the main deity, praised together with the Maruts (storm-gods). The hymn also invokes Rodasī, the two Worlds (Heaven and Earth), as part of the cosmic setting.
It fits a Soma-sacrifice context, especially the dawn-time pressing. The hymn highlights the pressing-stones and skilled ritual action that produce Soma for Indra.
It asks for strength and successful ritual power, and for “wide room” (freedom, open paths, prosperity). It also seeks blessings that reach both the divine realm and the earthly life of the sacrificer.
Ask anything about Sukta 76 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.