Rig Veda 10.76.4: Mandala 10, Sukta 76, Mantra 4

Sukta 10.76

Rishi: As per Anukramaṇī for RV 10.76; exact rishi not supplied in input

Devata: Indra/Soma powers invoked through pressing stones; anti-rakṣas protection theme

Chandas: Trishtubh

Samhita Patha (Devanagari)

अप हत रक्षसो भङ्गुरावत स्कभायत निॠतिं सेधतामतिम् । आ नो रयिं सर्ववीरं सुनोतन देवाव्यं भरत श्लोकमद्रयः ॥

Transliteration

ápa hata rakṣáso bhaṅgurā́vat skabhā́yata nírṛtiṃ sédhatā́matim | ā́ no rayíṃ sárvavīraṃ sunotana devā́vyaṃ bharata ślókam adrayaḥ ||

Translation

രക്ഷസഃ (രാക്ഷസീ ശക്തികൾ)—നമ്മുടെ ഘടനയെ തകർക്കുന്നവർ—അവരെ അകറ്റി അടിച്ചോടിക്കൂ; അവരെ താങ്ങി തടഞ്ഞുനിർത്തൂ; നിരൃതിയെ ഓടിക്കളയൂ; വക്രമായ മനസ്സിന്റെ അതിയെ നിയന്ത്രിക്കൂ. ഞങ്ങൾക്കായി സർവ്വവീര റയി (സമൃദ്ധി) പിഴിഞ്ഞ് പുറത്തെടുക്കുക; ദേവാവ്യ (ദേവരാൽ സംരക്ഷിത) ശ്ലോകം—യശസ്സിനെ—കൊണ്ടുവരിക, ഹേ അദ്രയഃ (പിഴിയുന്ന കല്ലുകളേ). അങ്ങനെ നമ്മുടെ അന്തർയജ്ഞം അന്ധകാരത്തെ തള്ളിയും ജയകരമായ ക്രമം സ്ഥാപിച്ചും നിലകൊള്ളട്ടെ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अप: away, off
• अप: —
• Type: Indeclinable
• Root: अप (avyaya) / apa

• हत: smite, strike down
• हत: —
• Type: Verb (imperative-like injunctive/elliptic) / Kṛdanta
• Root: हन् (√han) अथवा हत (ppp of √han)

• रक्षसः: the demons (rakṣas-beings)
• रक्षसः: Karma
• Type: Noun
• Root: रक्षस् (prātipadika)

• भङ्गुरावत: O breaker / O endowed with shattering power
• भङ्गुरावत: Sambodhana
• Type: Adjective
• Root: भङ्गुर (adj.) + वत् (possessive suffix)

• स्कभायत: prop up, hold back, restrain
• स्कभायत: Kriyā
• Type: Verb
• Root: स्कभ् (√skabh ‘to prop, support, hold back’)

• निः: down, away; out
• निः: —
• Type: Indeclinable
• Root: निस्/निः (avyaya)

• ऋतिम्: harm, injury, ruin
• ऋतिम्: Karma
• Type: Noun
• Root: ऋति (prātipadika; ‘harm, injury, ruin’)

• सेधताम्: let (them) ward off, repel
• सेधताम्: Kriyā
• Type: Verb
• Root: सिध्/सेध् (√sedh ‘to ward off, repel, prevent’)

• अतिम्: assault, transgression, excess
• अतिम्: Karma
• Type: Noun
• Root: अति (prātipadika; ‘excess, transgression; attack’)

• आ: towards, hither
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (avyaya)

• नः: for us
• नः: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (pronominal stem)

• रयिम्: wealth, treasure
• रयिम्: Karma
• Type: Noun
• Root: रयि (prātipadika)

• सर्ववीरम्: rich in all heroes/men; all-heroic
• सर्ववीरम्: Viśeṣaṇa
• Type: Adjective
• Root: सर्व-वीर (tatpuruṣa/bahuvrīhi adj. ‘having all heroes’)

• सुनोतन: press out, produce (for us)
• सुनोतन: Kriyā
• Type: Verb
• Root: सु (√su ‘to press out, extract (Soma)’)

• देवाव्यम्: god-worthy, divine
• देवाव्यम्: Viśeṣaṇa
• Type: Adjective
• Root: देवाव्य (adj. from देव + अव्य/अव्य ‘belonging to the gods; divine’)

• भरत: bring, bear (forth)
• भरत: Kriyā
• Type: Verb
• Root: भृ (√bhṛ ‘to bear, bring’)

• श्लोकम्: hymn of praise, song
• श्लोकम्: Karma
• Type: Noun
• Root: श्लोक (prātipadika)

• अद्रयः: the pressing-stones
• अद्रयः: Kartā
• Type: Noun
• Root: अद्रि (prātipadika; ‘stone (for pressing Soma)’)