Sukta 54
Sukta 1.54
Viśvāmitra Gāthina (traditionally for RV 1.54)
Indra
Triṣṭubh
अयं विश्वामित्रस्येन्द्रसूक्तः संग्रामसंकटे दुःखकाले च मघवनं प्रार्थयते—गायकान् मा परित्यजेत्; तस्य बलस्य न कश्चिदन्त इति च प्रतिपादयति। इन्द्रस्य लोककम्पनकर्माणि स्मारयति—नद्यः क्रोशन्ति, वनानि नदन्ति, दुर्गाणि भिद्यन्ते—एतानि स्मृतयः संरक्षणाय, जयशक्तये, समुदायस्य चिरस्थायिसमृद्धये च याचनारूपेण परिणमन्ति।
Mantras
Mantra 1
मा नो अस्मिन्मघवन्पृत्स्वंहसि नहि ते अन्तः शवसः परीणशे । अक्रन्दयो नद्यो रोरुवद्वना कथा न क्षोणीर्भियसा समारत ॥
मा नो अस्मिन्मघवन्पृत्स्वंहसि न हि ते अन्तः शवसः परीनशे। अक्रन्दयो नद्यो रोरुवद्वना कथा न क्षोणीर्भियसा समारत॥
Mantra 2
अर्चा शक्राय शाकिने शचीवते शृण्वन्तमिन्द्रं महयन्नभि ष्टुहि । यो धृष्णुना शवसा रोदसी उभे वृषा वृषत्वा वृषभो न्यृञ्जते ॥
अर्च शक्राय शाकिने शचीवते; शृण्वन्तम् इन्द्रं महयन् अभि ष्टुहि। यः धृष्णुना शवसा रोदसी उभे वृषा वृषत्वा वृषभः न्यृञ्जते॥
Mantra 3
अर्चा दिवे बृहते शूष्यं वचः स्वक्षत्रं यस्य धृषतो धृषन्मनः । बृहच्छ्रवा असुरो बर्हणा कृतः पुरो हरिभ्यां वृषभो रथो हि षः ॥
अर्च दिवे बृहते शूष्यं वचः; स्वक्षत्रं यस्य धृषतो धृषन्मनः। बृहच्छ्रवाः असुरो बर्हणा कृतः; पुरो हरिभ्यां वृषभो रथो हि षः॥
Mantra 4
त्वं दिवो बृहतः सानु कोपयोऽव त्मना धृषता शम्बरं भिनत् । यन्मायिनो व्रन्दिनो मन्दिना धृषच्छितां गभस्तिमशनिं पृतन्यसि ॥
त्वं दिवो बृहतः सानु कोपयः; अव त्मना धृषता शम्बरं भिनत्। यन् मायिनो व्रन्दिनो मन्दिना धृषच्छितां गभस्तिम् अशानिं पृतन्यसि॥
Mantra 5
नि यद्वृणक्षि श्वसनस्य मूर्धनि शुष्णस्य चिद्व्रन्दिनो रोरुवद्वना । प्राचीनेन मनसा बर्हणावता यदद्या चित्कृणवः कस्त्वा परि ॥
यदा त्वं श्वसनस्य मूर्धनि निहन्ति, शुष्णस्यापि व्रन्दिनो मूर्धनि—तदा वनानि रोरुवद् गर्जन्ति। प्राचीनेन मनसा बर्हणावता त्वम् अद्यापि यत् करोṣi—कस्त्वां परि (परितो) ग्रहीतुं शक्नोति?
Mantra 6
त्वमाविथ नर्यं तुर्वशं यदुं त्वं तुर्वीतिं वय्यं शतक्रतो । त्वं रथमेतशं कृत्व्ये धने त्वं पुरो नवतिं दम्भयो नव ॥
त्वम् आविथ नर्यं तुर्वशं यदुं च; त्वं तुर्वीतिं वय्यं च, हे शतक्रतो, आविथ। कृत्व्ये धने जयार्थं त्वम् एतशं रथं कृतवान्; त्वं पुरो नवतिं नव च दम्भयः।
Mantra 7
स घा राजा सत्पतिः शूशुवज्जनो रातहव्यः प्रति यः शासमिन्वति । उक्था वा यो अभिगृणाति राधसा दानुरस्मा उपरा पिन्वते दिवः ॥
स एव घ राजा सत्पतिः—शूशुवज्जनः; रातहव्यः, यः प्रति शासम् इन्वति। अथवा यो राधसा तम् उक्था अभिगृणाति—तस्मै दानुः दिवः उपराः (उपरिस्थाः) स्रवांसि पिन्वते।
Mantra 8
असमं क्षत्रमसमा मनीषा प्र सोमपा अपसा सन्तु नेमे । ये त इन्द्र ददुषो वर्धयन्ति महि क्षत्रं स्थविरं वृष्ण्यं च ॥
असमं ते क्षत्रम्, असमा ते मनीषा; सोमपाः कर्मभिः प्र यान्तु—एवमस्तु। ये ते, इन्द्र, ददुषः त्वां वर्धयन्ति, ते तव महत् क्षत्रं स्थविरं ध्रुवं च, वृष्ण्यं च वर्धयन्ति।
Mantra 9
तुभ्येदेते बहुला अद्रिदुग्धाश्चमूषदश्चमसा इन्द्रपानाः । व्यश्नुहि तर्पया काममेषामथा मनो वसुदेयाय कृष्व ॥
तुभ्यं ह्येते बहवः सोमचमसाः—अद्रिदुग्धाः, चामूषदाः—इन्द्रपानाः। व्यश्नुहि; एषां कामं तर्पय। अथ अस्माकं मनो वसुदेयाय (वसुदानाय) कृणु।
Mantra 10
अपामतिष्ठद्धरुणह्वरं तमोऽन्तर्वृत्रस्य जठरेषु पर्वतः । अभीमिन्द्रो नद्यो वव्रिणा हिता विश्वा अनुष्ठाः प्रवणेषु जिघ्नते ॥
अपाम् उपरि पर्वतः अतिष्ठत्—धरुणह्वरं चलत्तमः—वृत्रस्य जठरेषु। अभिम् इन्द्रः तं निन्ये; नद्यः वव्रिणा हिताः प्रमुच्यन्ते—विश्वा अनुस्थाः प्रवणेषु जिघ्नते।
Mantra 11
स शेवृधमधि धा द्युम्नमस्मे महि क्षत्रं जनाषाळिन्द्र तव्यम् । रक्षा च नो मघोनः पाहि सूरीन्राये च नः स्वपत्या इषे धाः ॥
स शेवृधम् अधि धा द्युम्नम् अस्मे; महि क्षत्रं जनाषाळ् इन्द्र तव्यम्। रक्षा च नो मघोन्; पाहि सूरीन्; रायॆ च नः स्वपत्याय इषे धाः॥
Frequently Asked Questions
It asks Indra not to abandon the worshippers in battle or distress and praises his unstoppable power. By recalling his past victories, it seeks present-day protection, strength, and success.
These images show how immense Indra’s force is—so strong that even nature reacts. The hymn uses this to build confidence that he can overcome any opposition.
It is a heroic formula for Indra’s complete victory over entrenched obstacles and enemies. Ritually and inwardly, it signifies breaking repeated layers of resistance so life and power can move freely.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.