
Sukta 1.54
Viśvāmitra Gāthina (traditionally for RV 1.54)
Indra
Triṣṭubh
విశ్వామిత్రుని ఈ ఇంద్ర-సూక్తం యుద్ధం, దుఃఖం వంటి సంకట సమయంలో గాయకులను మఘవాన్ ఇంద్రుడు విడిచిపెట్టకూడదని ప్రార్థిస్తుంది; అతని పరాక్రమానికి హద్దు లేదని ధృవీకరిస్తుంది. ఇందులో ఇంద్రుని లోకాన్ని కదిలించిన కార్యాలు స్మరించబడతాయి—నదుల ఆర్తనాదం, అరణ్యాల గర్జన, దుర్గాల విధ్వంసం—ఆ స్మృతులనే ఆధారంగా చేసుకొని సమాజానికి రక్షణ, విజయశక్తి, దీర్ఘకాలిక సమృద్ధి ప్రసాదించమని వేడుకుంటుంది.
Mantra 1
मा नो अस्मिन्मघवन्पृत्स्वंहसि नहि ते अन्तः शवसः परीणशे । अक्रन्दयो नद्यो रोरुवद्वना कथा न क्षोणीर्भियसा समारत ॥
మఘవా (ఇంద్రా)! ఈ యుద్ధభూమిలో పాపం, క్లేశం అనే సంకుచితతలో మమ్మల్ని విడిచిపెట్టకు; నీ శక్తికి అంతమూ లేదు, క్షయమూ లేదు. నీవు నదులను కేకలెత్తించావు, వనాలను గర్జింపజేశావు; అట్లయితే నీ ఉగ్ర దాడి భయంతో భూమి యొక్క విశాల ప్రాంతాలు కలిసి కంపించకపోవడం ఎలా?
Mantra 2
अर्चा शक्राय शाकिने शचीवते शृण्वन्तमिन्द्रं महयन्नभि ष्टुहि । यो धृष्णुना शवसा रोदसी उभे वृषा वृषत्वा वृषभो न्यृञ्जते ॥
శక్రుడు, సమర్థుడు, శచీవాన్ (శచీ-సంపన్నుడు) అయిన ఇంద్రునికి స్తుతి పాడు; వినే ఇంద్రుని మహిమపరచి అతని ఎదుట స్తోత్రం చేయి. అతడు ధృష్టమైన బలంతో ద్యావా–పృథివీ అనే రెండింటినీ కదిలిస్తాడు; వృషత్వం (వృష-స్వభావం)తో వృషభుడై, బలమైన వృషభుడిగా లోకాలను వశపరచి యుగ్మం చేస్తాడు.
Mantra 3
अर्चा दिवे बृहते शूष्यं वचः स्वक्षत्रं यस्य धृषतो धृषन्मनः । बृहच्छ्रवा असुरो बर्हणा कृतः पुरो हरिभ्यां वृषभो रथो हि षः ॥
విశాలమైన ద్యులోకానికి ఈ బలమైన వాక్య-స్తుతిని పాడు; అతనికి స్వక్షత్రం (స్వాధిపత్యం) ఉంది, అతని ధృష్ట మనస్సు ధృష్టతతో ముందుకు దూసుకుపోతుంది. అతడు బృహచ్ఛ్రవా (విస్తార ఖ్యాతి గలవాడు), అసురుడు (ప్రభుత్వశక్తి), వృద్ధిని కలిగించేవాడు; ముందుభాగానికై నిర్మితుడు—అతని వృషభ-రథం రెండు హరి (తామ్రవర్ణ) అశ్వాలతో యుక్తమై ఉంది.
Mantra 4
त्वं दिवो बृहतः सानु कोपयोऽव त्मना धृषता शम्बरं भिनत् । यन्मायिनो व्रन्दिनो मन्दिना धृषच्छितां गभस्तिमशनिं पृतन्यसि ॥
నీవు విశాలమైన ద్యులోకపు సాను (శిఖర-ధార) ను కంపింపజేస్తావు; నీ స్వయంబలంతో, ధృష్టుడై, శంబరుణ్ని ఛేదిస్తావు. మాయినుడు (మాయాధారి), వ్రందిన్ (ప్రతిఘటకుడు) పై నీవు యుద్ధం చేయునప్పుడు, ధృష్ట-తీక్ష్ణమైన గభస్తి (హస్తం) లో పట్టుకున్న అశని (వజ్రం) ను ధరించి సమరానికి ప్రవేశిస్తావు.
Mantra 5
नि यद्वृणक्षि श्वसनस्य मूर्धनि शुष्णस्य चिद्व्रन्दिनो रोरुवद्वना । प्राचीनेन मनसा बर्हणावता यदद्या चित्कृणवः कस्त्वा परि ॥
నీవు శ్వసనుని మస్తకంపై దెబ్బకొట్టినప్పుడు—ప్రతిఘటించే శుష్ణునిపైన కూడా—అడవులు గర్జించి మ్రోగుతాయి. వృద్ధితో సమృద్ధమైన, ముందుకు నడిపించే మనస్సుతో నీవు ఈ రోజుకూడా ఏది చేసినా—నిన్ను చుట్టుముట్టి ఎవరు పరిమితం చేయగలరు?
Mantra 6
त्वमाविथ नर्यं तुर्वशं यदुं त्वं तुर्वीतिं वय्यं शतक्रतो । त्वं रथमेतशं कृत्व्ये धने त्वं पुरो नवतिं दम्भयो नव ॥
నీవు నర్యుడు, తుర్వశుడు, యదువుకు సహాయం చేశావు; ఓ శతక్రతూ, నీవు తుర్వీతి, వయ్యను కూడా కాపాడావు. కార్య-విజయార్థం నీవు వేగవంతమైన రథాన్ని నిర్మించావు; నీవు తొంభై తొమ్మిది దుర్గాలను ధ్వంసం చేశావు.
Mantra 7
स घा राजा सत्पतिः शूशुवज्जनो रातहव्यः प्रति यः शासमिन्वति । उक्था वा यो अभिगृणाति राधसा दानुरस्मा उपरा पिन्वते दिवः ॥
అతడే నిజంగా రాజు—సత్యానికి అధిపతి—ఉత్సాహభరిత జనుల నాయకుడు; అర్పిత పిలుపును స్వీకరించేవాడు; ఆజ్ఞను ముందుకు నడిపించేవాడు. లేదా సమృద్ధితో అతనిని ఉద్దేశించి ఉక్థాలను గానం చేసేవాడికి—దాను (ప్రవహించే దాతృశక్తి) దివ్యలోకంనుండి పై ప్రవాహాలను ఉప్పొంగించి పెంచుతుంది.
Mantra 8
असमं क्षत्रमसमा मनीषा प्र सोमपा अपसा सन्तु नेमे । ये त इन्द्र ददुषो वर्धयन्ति महि क्षत्रं स्थविरं वृष्ण्यं च ॥
నీ క్షత్రం (రాజ్య-పరాక్రమం) అసమం; నీ మనీషా (ప్రజ్ఞ) అసమం. ఈ సోమపానులు కర్మలతో ముందుకు సాగుదురు గాక. ఓ ఇంద్రా, దానం చేసి నిన్ను వృద్ధి చేసేవారు, నీ మహా క్షత్రాన్ని—దృఢమైనది, స్థిరమైనది, దీర్ఘకాలికమైనది—మరియు నీ వృష్ణ్యం (వృషభ-బలం)నూ వృద్ధి చేస్తారు.
Mantra 9
तुभ्येदेते बहुला अद्रिदुग्धाश्चमूषदश्चमसा इन्द्रपानाः । व्यश्नुहि तर्पया काममेषामथा मनो वसुदेयाय कृष्व ॥
నీ కోసమే ఇవి అనేక సోమపాత్రాలు—అద్రి (శిల)తో పిండినవి, చామూషద (తాళాలు/ట్రేలు)పై ఉంచినవి—ఇంద్రపానానికి ఇవే చమస (కప్పులు). నీవు సంపూర్ణంగా ఆస్వాదించు; వీరి కామనను తృప్తిపరచు. ఆపై మా మనస్సును వసు-దేయ (సత్య ధనాన్ని దానం చేయుట) కోసం మలచు.
Mantra 10
अपामतिष्ठद्धरुणह्वरं तमोऽन्तर्वृत्रस्य जठरेषु पर्वतः । अभीमिन्द्रो नद्यो वव्रिणा हिता विश्वा अनुष्ठाः प्रवणेषु जिघ्नते ॥
అప్ (నీరు)పై పర్వతం నిలిచింది—అలజడిగల చీకటి—వృత్రుని ఉదరాల లోపల. దానిపై ఇంద్రుడు దాడి చేశాడు; చుట్టుముట్టి ఆపబడిన నదులు విముక్తమయ్యాయి—ప్రతి ఒక్కటి తన దారిని పొందుకొని, వాలుదారుల వెంట ఉప్పొంగి దూసుకుపోతాయి.
Mantra 11
स शेवृधमधि धा द्युम्नमस्मे महि क्षत्रं जनाषाळिन्द्र तव्यम् । रक्षा च नो मघोनः पाहि सूरीन्राये च नः स्वपत्या इषे धाः ॥
మాపై సదా వృద్ధిచెందే ప్రకాశమయ ద్యుమ్నాన్ని అధిష్ఠించు; ప్రజల కొరకు జయాన్ని సాధించే ఇంద్రా, మా లో మహత్తరమైన, అధిపత్యమయ క్షత్ర-బలాన్ని స్థాపించు. మఘవన్, మమ్మల్ని రక్షించు; మా సూరులు (ఋషి-దర్శకులు) ను కాపాడు; మరియు మా కొరకు రాయ (సంపద) మరియు స్వపత్య (సుఖసంతతి/గృహసంపద) నిమిత్తం ఇషా (పోషక అన్న-శక్తి) ను ప్రసాదించి నిలుపు.
It asks Indra not to abandon the worshippers in battle or distress and praises his unstoppable power. By recalling his past victories, it seeks present-day protection, strength, and success.
These images show how immense Indra’s force is—so strong that even nature reacts. The hymn uses this to build confidence that he can overcome any opposition.
It is a heroic formula for Indra’s complete victory over entrenched obstacles and enemies. Ritually and inwardly, it signifies breaking repeated layers of resistance so life and power can move freely.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.