
Sukta 1.156
Dīrghatamas Aucathya (traditional for RV 1.156)
Viṣṇu
Triṣṭubh
ഈ ചെറുതായ ത്രിഷ്ടുഭ് സ്തോത്രം, ഋതം (ബ്രഹ്മാണ്ഡീയ ക്രമം) നിലനിർത്തുന്ന വിശാലനും പുരാതനനും ആയ വിഷ്ണുവിനെ സ്തുതിക്കുന്നു. മിത്രനെപ്പോലെ കൃപാലുവായിരിക്കണമെന്നു, സ്തുതിയും യജ്ഞവും വിജയിക്കണമെന്നു അവനോട് പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു. വിഷ്ണുവിന്റെ വ്യാപക സാന്നിധ്യവും, യജമാനനെ ‘ഋതത്തിന്റെ പങ്കിൽ’ സ്ഥാപിക്കുന്ന അവന്റെ പങ്കും, ശരിയായ പ്രവർത്തിയും ദർശന/ബോധവും ശക്തിപ്പെടുത്തുന്ന ഇന്ദ്രനോടുള്ള അവന്റെ ദിവ്യ സഹചാരിത്വവും ഇതിൽ എടുത്തുകാട്ടുന്നു.
Mantra 1
भवा मित्रो न शेव्यो घृतासुतिर्विभूतद्युम्न एवया उ सप्रथाः । अधा ते विष्णो विदुषा चिदर्ध्यः स्तोमो यज्ञश्च राध्यो हविष्मता ॥
ഞങ്ങൾക്ക് മിത്രനെപ്പോലെ കൃപാലുവും സൗഹൃദപരനും ആകുക—ഘൃതസമ്പന്നമായ അർപ്പണമുള്ളവൻ, വ്യാപകമായ ദ്യുമ്നമുള്ളവൻ, നേരായ പഥത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവൻ, വിശാലവ്യാപ്തിയുള്ളവൻ. അപ്പോൾ, ഹേ വിഷ്ണോ, അറിയുന്നവനാൽ പോലും, സ്തോത്രവും യജ്ഞവും ഹവിഷോടെ യഥാവിധി നിർവഹിക്കപ്പെടേണ്ടതാണ്.
Mantra 2
यः पूर्व्याय वेधसे नवीयसे सुमज्जानये विष्णवे ददाशति । यो जातमस्य महतो महि ब्रवत्सेदु श्रवोभिर्युज्यं चिदभ्यसत् ॥
വിഷ്ണുവിന്—പുരാതനനായ വേധസ് (ഋഷി) എങ്കിലും സദാ നവീനൻ, സുമജ്ജാന (സുബുദ്ധി) ഉണർത്തുന്നവൻ—ദാനം അർപ്പിക്കുന്നവൻ; അവനിൽ നിന്നു ജനിച്ച മഹത്തായ മഹിമയെ മഹത്തായി പ്രസ്താവിക്കുന്നവൻ—അവൻ പ്രചോദിത ശ്രവണശക്തികളുടെ (ശ്രവഃ) ബലത്താൽ, ബന്ധിപ്പിക്കാൻ ദുഷ്കരമായതും നിശ്ചയമായി നേടുന്നു.
Mantra 3
तमु स्तोतारः पूर्व्यं यथा विद ऋतस्य गर्भं जनुषा पिपर्तन । आस्य जानन्तो नाम चिद्विवक्तन महस्ते विष्णो सुमतिं भजामहे ॥
ഹേ സ്തോതാക്കളേ, അവനെ—പുരാതനനെ—ഋതത്തിന്റെ ഗർഭത്തെ നാം അറിയുന്നതുപോലെ അറിയുക; അവൻ തന്റെ ജന്മംകൊണ്ടുതന്നെ അതിനെ പൂരിപ്പിക്കുന്നു. അവന്റെ നാമം പോലും അറിഞ്ഞ് അതിനെ പ്രസിദ്ധമായി പ്രഖ്യാപിക്കുവിൻ; ഹേ വിശാലനായ വിഷ്ണോ, ഞങ്ങൾ നിങ്ങളുടെ സുമതിയിൽ പങ്കുചേരുന്നു.
Mantra 4
तमस्य राजा वरुणस्तमश्विना क्रतुं सचन्त मारुतस्य वेधसः । दाधार दक्षमुत्तममहर्विदं व्रजं च विष्णुः सखिवाँ अपोर्णुते ॥
അവനെക്കുറിച്ച് രാജാവായ വരുണൻ തന്റെ രാജസ ദൃഷ്ടി-സംരക്ഷണം ധരിക്കുന്നു; അശ്വിനുകൾ അവന്റെ ക്രതു (കാര്യസാധക ഇച്ഛാശക്തി) യോടു ചേർന്നു നിൽക്കുന്നു; മരുത്-വേധസ് ശക്തി ദിനത്തെ കണ്ടെത്തുന്ന പരമ ദക്ഷ (വിവേകം) ധാരണം ചെയ്യുന്നു. പിന്നെ വിഷ്ണു—സഖാവ്—അവനുവേണ്ടി പ്രകാശമയ വ്രജ (ജ്യോതിര്മയ ആവരണം/വേലി) യെയും തുറന്നു കാണിക്കുന്നു.
Mantra 5
आ यो विवाय सचथाय दैव्य इन्द्राय विष्णुः सुकृते सुकृत्तरः । वेधा अजिन्वत्त्रिषधस्थ आर्यमृतस्य भागे यजमानमाभजत् ॥
ദൈവിക സഹചാര്യത്തിലേക്ക് വന്നവൻ—വിഷ്ണു, സത്കർമ്മം ചെയ്യുന്നവനോട് കൂടുതൽ പരിപൂർണ്ണമായി ഉപകാരകൻ—ഇന്ദ്രനുവേണ്ടി അന്തർസ്ഥനായ പ്രചോദിത ഋഷി (വേധാ)യെ ഉണർത്തി. ത്രി-ആസനങ്ങളിൽ സ്ഥാപിതനായി, യജമാനനെ ഋതത്തിന്റെ ഭാഗത്തേക്ക്—ആര്യ, സത്യക്രമത്തിന്റെ ഉന്നത വിഹിതത്തിലേക്ക്—വിഭജിച്ച് ചേർത്തു.
It praises Viṣṇu as a vast, ancient power who supports Ṛta (cosmic order) and makes the hymn and sacrifice succeed when offered correctly.
Mitra represents friendliness, harmony, and right dealing. The hymn asks Viṣṇu to be similarly gracious—so the worshipper’s path and ritual remain aligned with Ṛta.
It means Viṣṇu helps the yajamāna participate in the rightful order of things—receiving an auspicious portion through truthful intention, proper offering, and noble conduct.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.