Rig Veda 1.156.2: Mandala 1, Sukta 156, Mantra 2

Sukta 1.156

Rishi: Dīrghatamas Aucathya

Devata: Viṣṇu

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

यः पूर्व्याय वेधसे नवीयसे सुमज्जानये विष्णवे ददाशति । यो जातमस्य महतो महि ब्रवत्सेदु श्रवोभिर्युज्यं चिदभ्यसत् ॥

Transliteration

yaḥ pūrvyāya vedhase navīyase sumajjānaye viṣṇave dadāśati | yo jātam asya mahato mahi bravat sed u śravobhir yujyaṃ cid abhy asat ||

Translation

വിഷ്ണുവിന്—പുരാതനനായ വേധസ് (ഋഷി) എങ്കിലും സദാ നവീനൻ, സുമജ്ജാന (സുബുദ്ധി) ഉണർത്തുന്നവൻ—ദാനം അർപ്പിക്കുന്നവൻ; അവനിൽ നിന്നു ജനിച്ച മഹത്തായ മഹിമയെ മഹത്തായി പ്രസ്താവിക്കുന്നവൻ—അവൻ പ്രചോദിത ശ്രവണശക്തികളുടെ (ശ്രവഃ) ബലത്താൽ, ബന്ധിപ്പിക്കാൻ ദുഷ്കരമായതും നിശ്ചയമായി നേടുന്നു.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यः: who (he)
• यः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• पूर्व्याय: to the ancient/primeval
• पूर्व्याय: Sampradāna
• Type: Adjective
• Root: पूर्व्य (प्रातिपदिक; पूर्व + य)

• वेधसे: to the wise one/ordainer
• वेधसे: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: वेधस् (प्रातिपदिक; √विध्/√वेध् ‘to know/ordain’ → ‘wise/ordainer’)

• नवीयसे: to the newer/most recent
• नवीयसे: Sampradāna
• Type: Adjective
• Root: नवीयस् (प्रातिपदिक; नव ‘new’ का तुलनात्मक)

• सुमज्जानये: to the well-plunging/strong-striding (one)
• सुमज्जानये: Sampradāna
• Type: Adjective (epithet)
• Root: सुमज्जान (प्रातिपदिक; सु- + मज्जान ‘plunging/immersing’; विष्णोः विशेषण)

• विष्णवे: to Viṣṇu
• विष्णवे: Sampradāna
• Type: Noun (deity)
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)

• ददाशति: gives/presents
• ददाशति: —
• Type: Verb
• Root: √दाश् (to give, present, worship with gifts)

• यः: who (he)
• यः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• जातम्: the born (deed/being); what is born
• जातम्: Karma
• Type: Participle
• Root: √जन् (to be born) → जात (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• अस्य: of him/of this
• अस्य: Sambandha
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• महतः: of the great
• महतः: Sambandha
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)

• महि: mightily/greatly
• महि: —
• Type: Indeclinable
• Root: महि (अव्यय; ‘greatly’/‘mighty’)

• ब्रवत्: speaking/declaring
• ब्रवत्: Kartā
• Type: Participle
• Root: √ब्रू (to speak) → ब्रुवत्/ब्रवत् (वर्तमान कृदन्त)

• सः: he
• सः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• इद्: indeed/just
• इद्: —
• Type: Particle
• Root: इद् (निपात)

• उ: and/also (emphatic)
• उ: —
• Type: Particle
• Root: उ (निपात)

• श्रवोभिः: with glories/fames
• श्रवोभिः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: श्रवस् (प्रातिपदिक; ‘fame, glory’)

• युज्यम्: the yokeable/fit-to-be-yoked (thing)
• युज्यम्: Karma
• Type: Gerundive/Participle
• Root: √युज् (to yoke/join) → युज्य (कृदन्त-प्रातिपदिक; ‘to be yoked/fit to be joined’)

• चित्: even
• चित्: —
• Type: Particle
• Root: चित् (निपात)

• अभ्यसत्: he attained/approached; he was (there) toward
• अभ्यसत्: —
• Type: Verb
• Root: √अस् (to be) with अभि-; Vedic injunctive/aoristic form