
Sukta 1.156
Dīrghatamas Aucathya (traditional for RV 1.156)
Viṣṇu
Triṣṭubh
ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ତ୍ରିଷ୍ଟୁଭ୍ ହ୍ୟମ୍ନରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ବିଶାଳ, ପ୍ରାଚୀନ ଏବଂ ଋତ (ବିଶ୍ୱ-ନିୟମ)ର ଧାରକ ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି। ତାଙ୍କୁ ମିତ୍ରଙ୍କ ପରି କୃପାଳୁ ହେବାକୁ ଏବଂ ସ୍ତୋତ୍ର ଓ ଯଜ୍ଞକୁ ସଫଳ କରିବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଏ। ଏଠାରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ବ୍ୟାପକ ସାନ୍ନିଧ୍ୟ, ଯଜମାନଙ୍କୁ ‘ଋତର ଭାଗ’ରେ ସ୍ଥାପିତ କରିବାରେ ତାଙ୍କ ଭୂମିକା, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହ ତାଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ସାଥିତ୍ୱ—ଯାହା ଧର୍ମ୍ୟ କର୍ମ ଓ ଅନ୍ତର୍ଦୃଷ୍ଟିକୁ ସଶକ୍ତ କରେ—ଉଲ୍ଲେଖିତ।
Mantra 1
भवा मित्रो न शेव्यो घृतासुतिर्विभूतद्युम्न एवया उ सप्रथाः । अधा ते विष्णो विदुषा चिदर्ध्यः स्तोमो यज्ञश्च राध्यो हविष्मता ॥
ଆମ ପାଇଁ ମିତ୍ର ପରି କୃପାଳୁ ଓ ସୁହୃଦ ହେଉ—ଘୃତସମୃଦ୍ଧ ଅର୍ପଣଯୁକ୍ତ, ବ୍ୟାପକ ଦ୍ୟୁମ୍ନଯୁକ୍ତ, ସିଧା ପଥରେ ଗତିଶୀଳ, ଏବଂ ବିଶାଳ ବିସ୍ତାରଯୁକ୍ତ। ତେବେ, ହେ ବିଷ୍ଣୁ, ଜ୍ଞାନୀ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ, ସ୍ତୋତ୍ର ଓ ଯଜ୍ଞ ହବିଷ ସହିତ ଯଥାବିଧି ସିଦ୍ଧ କରିବା ଯୋଗ୍ୟ।
Mantra 2
यः पूर्व्याय वेधसे नवीयसे सुमज्जानये विष्णवे ददाशति । यो जातमस्य महतो महि ब्रवत्सेदु श्रवोभिर्युज्यं चिदभ्यसत् ॥
ଯେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ—ପୂର୍ବତନ ବେଧସ୍ (ଋଷି) ଏବଂ ତଥାପି ସଦା ନବୀନ, ସୁମଜ୍ଜାନ (ସୁବୁଦ୍ଧି) ଜାଗ୍ରତ କରୁଥିବା—ଦାନ ଅର୍ପଣ କରେ; ଯେ ତାଙ୍କଠାରୁ ଜନିତ ମହତ୍ତ୍ୱର ମହିମାକୁ ମହାନ ଭାବେ କହେ—ସେ ମନୁଷ୍ୟ ପ୍ରେରିତ ଶ୍ରବଣ-ଶକ୍ତି (ଶ୍ରବଃ) ଦ୍ୱାରା, ଯୋଗ କରିବାକୁ କଠିନ ଯାହା, ତାହାକୁ ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ଲାଭ କରେ।
Mantra 3
तमु स्तोतारः पूर्व्यं यथा विद ऋतस्य गर्भं जनुषा पिपर्तन । आस्य जानन्तो नाम चिद्विवक्तन महस्ते विष्णो सुमतिं भजामहे ॥
ହେ ସ୍ତୋତାମାନେ, ତାଙ୍କୁ—ପୂର୍ବ୍ୟଙ୍କୁ—ଆମେ ଋତର ଗର୍ଭକୁ ଯେପରି ଜାଣୁ, ସେପରି ଜାଣିବା; ସେ ନିଜ ଜନ୍ମଦ୍ୱାରା ତାହାକୁ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ କରନ୍ତି। ତାଙ୍କ ନାମକୁ ମଧ୍ୟ ଜାଣି ତାହାକୁ ପ୍ରକାଶରେ ଘୋଷଣା କର; ହେ ବିଶାଳ ବିଷ୍ଣୁ, ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ସୁମତିରେ ଭାଗୀ ହେଉ।
Mantra 4
तमस्य राजा वरुणस्तमश्विना क्रतुं सचन्त मारुतस्य वेधसः । दाधार दक्षमुत्तममहर्विदं व्रजं च विष्णुः सखिवाँ अपोर्णुते ॥
ତାଙ୍କ ପାଇଁ ରାଜା ବରୁଣ ନିଜ ରାଜସ ଦୃଷ୍ଟି-ରକ୍ଷାକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି; ଅଶ୍ୱିନଦ୍ୱୟ ତାଙ୍କ କ୍ରତୁ (କାର୍ଯ୍ୟସାଧକ ଇଚ୍ଛାଶକ୍ତି) ସହ ଯୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି; ମରୁତ-ବେଧସ୍ ଶକ୍ତି ଦିନକୁ ଖୋଜି ପାଉଥିବା ପରମ ଦକ୍ଷ (ବିବେକ)କୁ ଧାରଣ କରେ। ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁ—ସଖା—ତାଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରକାଶମୟ ବ୍ରଜ (ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟ ଆବରଣ/ଘେରା)କୁ ମଧ୍ୟ ଉନ୍ମୋଚନ କରନ୍ତି।
Mantra 5
आ यो विवाय सचथाय दैव्य इन्द्राय विष्णुः सुकृते सुकृत्तरः । वेधा अजिन्वत्त्रिषधस्थ आर्यमृतस्य भागे यजमानमाभजत् ॥
ଯେ ଦିବ୍ୟ ସହଚର୍ୟରେ ଆସିଛି—ବିଷ୍ଣୁ, ସୁକୃତ କରୁଥିବା ଯଜମାନ ପାଇଁ ଅଧିକ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପକାରକ—ସେ ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ପ୍ରେରିତ ଋଷି (ବେଧା)କୁ ଜାଗ୍ରତ କଲା। ତ୍ରି-ଆସନରେ ସ୍ଥିତ ହୋଇ, ସେ ଯଜମାନକୁ ଋତର ଭାଗରେ—ଆର୍ୟ, ସତ୍ୟ-କ୍ରମର ଉଚ୍ଚ ଅଂଶରେ—ବଣ୍ଟି ଯୋଗ କଲା।
It praises Viṣṇu as a vast, ancient power who supports Ṛta (cosmic order) and makes the hymn and sacrifice succeed when offered correctly.
Mitra represents friendliness, harmony, and right dealing. The hymn asks Viṣṇu to be similarly gracious—so the worshipper’s path and ritual remain aligned with Ṛta.
It means Viṣṇu helps the yajamāna participate in the rightful order of things—receiving an auspicious portion through truthful intention, proper offering, and noble conduct.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.