
Sukta 1.149
ഈ സംക്ഷിപ്ത സൂക്തം സമൃദ്ധിയുടെ അധിപനായ അഗ്നിയെ സ്തുതിക്കുന്നു. സോമം പിഴിയുമ്പോൾ അവൻ ധനസമ്പത്തിന്റെ ആസനത്തിലേക്ക് വരുന്നു; അവന്റെ ദീപ്തശക്തി ജ്വലിച്ച് സത്തയുടെ ദൃഢകോട്ടയെ ‘തുറക്കുന്നു’. അഗ്നിയെ കുതിരപോലെ വേഗവാനായി, സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശവാനായി, കൂടാതെ ദ്വിജന്മൻ (രണ്ടുതവണ ജനിച്ച) ഹോതൃവായി പുകഴ്ത്തുന്നു; ഉദാരനായ യജമാനന് ഇഷ്ടമായ സമ്പത്തും കീർത്തിയും അവൻ വിതരണം ചെയ്യുന്നു.
Mantra 1
महः स राय एषते पतिर्दन्निन इनस्य वसुनः पद आ । उप ध्रजन्तमद्रयो विधन्नित् ॥
അവൻ സ്വാമി—ആത്മിക സമ്പത്തിന്റെ മഹത്തായ റായിയെ അന്വേഷിക്കുന്നു; ബലവാൻ വസുവിന്റെ പദത്തിലേക്ക്, ധനത്തിന്റെ ആസനത്തിലേക്ക് എത്തുന്നു. അവൻ ദീപ്തിയോടെ മിന്നുമ്പോൾ പേഷണക്കല്ലുകൾ അവന്റെ സമീപത്ത് തന്നെ ഇടിച്ചിടുന്നു—ഹവിഷിന്റെ ശക്തിയെ ഉണർത്തുന്നു.
Mantra 2
स यो वृषा नरां न रोदस्योः श्रवोभिरस्ति जीवपीतसर्गः । प्र यः सस्राणः शिश्रीत योनौ ॥
അവൻ വൃഷഭൻ—ഇരു ലോകങ്ങളിലും പുരുഷവീര്യവാൻ—ദീപ്തമായ ശ്രവസ്സിന്റെ ശക്തികളാൽ നിലകൊള്ളുന്നു; ജീവപാനത്തിന്റെ പ്രവാഹം ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ അവൻ. ഒഴുകി പുറപ്പെട്ട് യോനി-മൂലത്തിൽ സ്ഥാപിതനായവൻ.
Mantra 3
आ यः पुरं नार्मिणीमदीदेदत्यः कविर्नभन्यो नार्वा । सूरो न रुरुक्वाञ्छतात्मा ॥
സുസംഘടിതമായ പുരത്തെ ജ്വലിപ്പിക്കുന്നവൻ; മധ്യാകാശത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന അശ്വൻ—കവി—മുങ്ങാതെ. സൂര്യനെപ്പോലെ ദീപ്തമായി, ശതാത്മാവായി, അവൻ സത്തയുടെ ദുർഗത്തെ പ്രകാശത്തിലേക്ക് ഉണർത്തുന്നു.
Mantra 4
अभि द्विजन्मा त्री रोचनानि विश्वा रजांसि शुशुचानो अस्थात् । होता यजिष्ठो अपां सधस्थे ॥
ദ്വിജന്മനായ അഗ്നി, കൂടുതൽ കൂടുതൽ ദീപ്തിമാനായി, മൂന്ന് രോചനങ്ങൾ—പ്രകാശലോകങ്ങൾ—മറ്റും സർവ്വ രജാംസികൾ, എല്ലാ ലോകങ്ങളും ആലിംഗനം ചെയ്ത് നിലകൊണ്ടു. യജ്ഞത്തിന്റെ അതി-യജിഷ്ഠ ഹോതാവായി, അവൻ അപാം സധസ്ഥത്തിൽ—ജലങ്ങളുടെ പൊതുവായ ആസനത്തിൽ, നമ്മുടെ സത്തയുടെ ആഴത്തിലുള്ള അടിസ്ഥാനത്തിൽ—സ്ഥാപിതനാകുന്നു.
Mantra 5
अयं स होता यो द्विजन्मा विश्वा दधे वार्याणि श्रवस्या । मर्तो यो अस्मै सुतुको ददाश ॥
ഇവനാണ് ആ ഹോതാവ്—ദ്വിജന്മൻ—എല്ലാ വര്യങ്ങൾ, ആഗ്രഹ്യമായ സമ്പത്തുകളും ശ്രവസ്യാ—യശസ്സിനെ പണിയുന്ന ശക്തികളും—ധരിച്ചു വിനിയോഗിക്കുന്നവൻ. ഏത് മർത്ത്യൻ അവനു സുതുക—ആനന്ദത്തോടെ, സ്വമേധയാ—അർപ്പണം നൽകുന്നുവോ, അവനോട് അവൻ സമൃദ്ധിയാൽ പ്രതികരിക്കുന്നു.
Agni, the Vedic Fire—invoking priest (Hotṛ) and divine messenger who carries offerings and awakens light and power.
The pressing-stones (adrayaḥ) signal the Soma-pressing rite; their sound marks the ritual moment when Agni is invited to energize and accept the offering.
It points to Agni’s repeated birth: kindled again in the ritual fire and also born in the cosmic order—symbolically, the inner flame reawakened in the practitioner.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.