
Sukta 1.149
ఈ సంక్షిప్త సూక్తం అగ్నిని స్తుతిస్తుంది—అతడు సమృద్ధి యొక్క అధిపతి; సోమం పిండినప్పుడు ధనాసనానికి వచ్చేవాడు; అతని ప్రకాశశక్తి ప్రజ్వలించి, సత్త్వపు బలమైన దుర్గాన్ని “తెరచి” వేస్తుంది. అగ్ని అశ్వంలా వేగవంతుడు, సూర్యునిలా దీప్తిమంతుడు; అలాగే ‘ద్విజన్మన్’ (రెండుసార్లు జన్మించిన) హోతృగా, ఉదార యజమానునికి కోరిన ధనమూ కీర్తీ పంచి ఇచ్చేవాడిగా కీర్తించబడుతున్నాడు.
Mantra 1
महः स राय एषते पतिर्दन्निन इनस्य वसुनः पद आ । उप ध्रजन्तमद्रयो विधन्नित् ॥
ఆయన, అధిపతి, మహత్తర ఐశ్వర్యం—ఆధ్యాత్మిక ధనసంపద యొక్క పరిపూర్ణత—కోసం యత్నిస్తాడు; బలవంతుడు వసు (ధనం) యొక్క పద-ఆసనానికి చేరుతాడు. ఆయన మెరుస్తుండగా సమీపంలో అధ్రి (సోమ పీడన రాళ్లు) మోగుతాయి—అలా యజ్ఞబలాన్ని ఆయన జాగృతం చేస్తాడు.
Mantra 2
स यो वृषा नरां न रोदस्योः श्रवोभिरस्ति जीवपीतसर्गः । प्र यः सस्राणः शिश्रीत योनौ ॥
ఆయన వృషభుడు—రెండు లోకాలలోనూ పురుషోచితుడు; దీప్త శ్రవస్ (యశస్సు) శక్తులతో స్థితుడై ఉన్నాడు; జీవపాన ప్రవాహాన్ని ప్రసాదించేవాడు. ప్రవాహంలా పొంగి, యోని-ఆధారంలో స్థిరపడినవాడు.
Mantra 3
आ यः पुरं नार्मिणीमदीदेदत्यः कविर्नभन्यो नार्वा । सूरो न रुरुक्वाञ्छतात्मा ॥
సుగఠిత పురం (దుర్గం)ను ఆయన ప్రజ్వలింపజేస్తాడు; అశ్వంలా, కవి-ఋషి, అంతరిక్షంలో గమనించే వాడు, మునగని వాడు. సూర్యునివలె దహించే దీప్తితో, శత-ఆత్మ—అతడు సత్త్వపు దుర్గాన్ని వెలుగులోకి జాగృతం చేస్తాడు.
Mantra 4
अभि द्विजन्मा त्री रोचनानि विश्वा रजांसि शुशुचानो अस्थात् । होता यजिष्ठो अपां सधस्थे ॥
ద్విజన్మ అగ్ని, మరింత మరింత ప్రకాశిస్తూ, మూడు రోచనాలు—ప్రకాశలోకాలు—మరియు సమస్త రజాంసి, అన్ని లోకాలను ఆలింగనం చేసి స్థిరంగా నిలిచాడు. యజ్ఞానికి అత్యుత్తమ హోతగా, అతడు అపాం సధస్థ—జలతత్త్వపు సామూహిక ఆసనం, మన గాఢ ఆధారం—అందు ప్రతిష్ఠితుడయ్యాడు.
Mantra 5
अयं स होता यो द्विजन्मा विश्वा दधे वार्याणि श्रवस्या । मर्तो यो अस्मै सुतुको ददाश ॥
ఇతడే ఆ హోత—ద్విజన్మ—విశ్వంలోని సమస్త వాంఛనీయ ధనాలను, అలాగే శ్రవస్య—యశస్సును నిర్మించే శక్తులను—ధరించి నిర్వహించేవాడు. ఆనందంతో, స్వచ్ఛందంగా అతనికి సు-తుకను అర్పించే మర్త్యునికి, అతడు సంపూర్ణతతో ప్రతిఫలిస్తాడు.
Agni, the Vedic Fire—invoking priest (Hotṛ) and divine messenger who carries offerings and awakens light and power.
The pressing-stones (adrayaḥ) signal the Soma-pressing rite; their sound marks the ritual moment when Agni is invited to energize and accept the offering.
It points to Agni’s repeated birth: kindled again in the ritual fire and also born in the cosmic order—symbolically, the inner flame reawakened in the practitioner.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.