Prakarana 9

Verse 164 (चौपाई)

निकसि बसिष्ठ द्वार भए ठाढ़े। देखे लोग बिरह दव दाढ़े।। कहि प्रिय बचन सकल समुझाए। बिप्र बृंद रघुबीर बोलाए।। गुर सन कहि बरषासन दीन्हे। आदर दान बिनय बस कीन्हे।। जाचक दान मान संतोषे। मीत पुनीत प्रेम परितोषे।। दासीं दास बोलाइ बहोरी। गुरहि सौंपि बोले कर जोरी।। सब कै सार सँभार गोसाईं। करबि जनक जननी की नाई।। बारहिं बार जोरि जुग पानी। कहत रामु सब सन मृदु बानी।। सोइ सब भाँति मोर हितकारी। जेहि तें रहै भुआल सुखारी।।

ເມື່ອອອກມາ, ພວກເຂົາໄດ້ຢືນຢູ່ທີ່ປະຕູຂອງວາຊິສຖະ; ປະຊາຊົນໄດ້ເຫັນພວກເຂົາ, ຫົວໃຈຂອງພວກເຂົາໄດ້ເຜົາລະລາຍດ້ວຍໄຟຂອງການພັກພາກ. ໂດຍເວົ້າຄຳເວົ້າທີ່ເປັນທີ່ຮັກ, ພຣະອົງໄດ້ໃຫ້ຄຳແນະນຳແກ່ພວກເຂົາທັງໝົດ, ແລະ ໄດ້ເອີ້ນກຸ່ມຂອງພາມະມະນະ ແລະ ຣາຄຸວີຣະ. ພຣະອົງໄດ້ເວົ້າກັບຄູບາຂອງພຣະອົງ ແລະ ໄດ້ມອບບັນລັງລາຊະສົມບັດໃຫ້ພຣະອົງ; ດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ, ເຄື່ອງຂວັນ, ແລະ ຄຳອອກຊັກ, ພຣະອົງໄດ້ຊະນະໃຈພຣະອົງ. ຜູ້ຮັບໄດ້ພໍໃຈກັບເຄື່ອງຂວັນ ແລະ ກຽດຕິຍົດ; ໝູ່ເພື່ອນໄດ້ພໍໃຈກັບຄວາມຮັກທີ່ບໍລິສຸດ. ພຣະອົງໄດ້ເອີ້ນຂ້າລຸ້ນແມ່ຍິງ ແລະ ຂ້າລຸ້ນຊາຍອີກ, ແລະ ໂດຍປະສານມືທັງສອງ, ພຣະອົງໄດ້ເວົ້າກັບຄູບາຂອງພຣະອົງ. "ອອກຄູບາ, ຈົ່ງຮັບຜິດຊອບທຸກສິ່ງທີ່ຈຳເປັນ; ຈົ່ງດູແລແມ່ຂອງຂ້າພະເຈົ້າຄືກັບແມ່ທີ່ຄວນຈະເປັນ." ຄັ້ງແລ້ວຄັ້ງເລົ່າ ພຣະອົງໄດ້ປະສານຝາມື ແລະ ກ້າວ, ແລະ ພຣະຣາມໄດ້ເວົ້າຄຳເວົ້າອ່ອນໂຍນກັບທຸກຄົນ. "ຈົ່ງເຮັດທຸກສິ່ງທີ່ເປັນປະໂຫຍດແກ່ຂ້າພະເຈົ້າໃນທຸກວິທີ, ເພື່ອວ່າຄອບຄົວຈະຍັງຄົງມີຄວາມສຸກ."

Verse 165 (दोहा/सोरठा)

मातु सकल मोरे बिरहँ जेहिं न होहिं दुख दीन। सोइ उपाउ तुम्ह करेहु सब पुर जन परम प्रबीन।।80।।

ແມ່ຜູ້ເຖົ້າ, ທຸກຄົນຢູ່ໃນສະພາບຫວຸ້ນວາຍເນື່ອງຈາກການພັກພາກຈາກຂ້າພະເຈົ້າ; ບໍ່ມີໃຜທີ່ບໍ່ໄດ້ຮັບຄວາມທຸກທົດ. ດັ່ງນັ້ນ, ຈົ່ງຄິດຄົ້ນວິທີທີ່ຈະເຮັດໃຫ້ປະຊາຊົນໃນເມືອງກາຍເປັນຜູ້ມີຄວາມສາມາດຢ່າງຍິ່ງ.

Verse 166 (चौपाई)

एहि बिधि राम सबहि समुझावा। गुर पद पदुम हरषि सिरु नावा। गनपती गौरि गिरीसु मनाई। चले असीस पाइ रघुराई।। राम चलत अति भयउ बिषादू। सुनि न जाइ पुर आरत नादू।। कुसगुन लंक अवध अति सोकू। हहरष बिषाद बिबस सुरलोकू।। गइ मुरुछा तब भूपति जागे। बोलि सुमंत्रु कहन अस लागे।। रामु चले बन प्रान न जाहीं। केहि सुख लागि रहत तन माहीं। एहि तें कवन ब्यथा बलवाना। जो दुखु पाइ तजहिं तनु प्राना।। पुनि धरि धीर कहइ नरनाहू। लै रथु संग सखा तुम्ह जाहू।।

ດ້ວຍວິທີນີ້ ພະຣາມໄດ້ຊີ້ແຈງໃຫ້ທຸກຄົນເຂົ້າໃຈ, ແລະ ດ້ວຍຄວາມປິຕິຍິນດີໄດ້ກົ້ມຫົວລົງຕໍ່ບາດບົດບັງຂອງຄູບາຂອງພະອົງ. ພະອົງໄດ້ອອກຈາກພະຄານຶຕິ, ພະນາງຄອນຣີ, ແລະ ພະຄີຣິສະ, ແລະ ຫຼັງຈາກໄດ້ຮັບພອນກໍ່ໄດ້ອອກເດີນທາງ. ເມື່ອພະຣາມອອກເດີນທາງ, ຄວາມໂສກເສົ້າຢ່າງຫຼວງໄດ້ເກີດຂຶ້ນ; ສຽງຮ້ອງໄຫ້ຂອງເມືອງບໍ່ອາດຟັງໄດ້. ບົດໝາຍທີ່ບໍ່ດີໄດ້ປາກົດໃນລັງກາ ແລະ ອະຍອດຍາ, ກໍ່ໃຫ້ເກີດຄວາມໂສກເສົ້າຢ່າງຫຼວງ; ເທບະທັງຫຼາຍໄດ້ຖືກເອົາຊະນະດ້ວຍຄວາມໂສກເສົ້າ ແລະ ຄວາມຢ້ານຫານ. ເມື່ອກະສັດໄດ້ຟື້ນຕົວຈາກການສູນເສຍສະຕິ, ພະອົງໄດ້ເອີ້ນສຸມັນຕະ ແລະ ເລີ່ມເວົ້າວ່າ: ພະຣາມໄດ້ໄປປ່າແລ້ວ, ແຕ່ຊີວິດຂອງຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ອອກຈາກຮ່າງກາຍ; ເພື່ອຄວາມສຸກໃດທີ່ຮ່າງກາຍນີ້ຍັງຢູ່ໃນຂ້າພະເຈົ້າ? ສະນັ້ນ, ຄວາມທຸກທໍລະມານທີ່ມີພະລັງນີ້ແມ່ນຫຍັງ, ທີ່ເມື່ອໄດ້ຮັບຄວາມທຸກເຊັ່ນນີ້, ຜູ້ນຶ່ງກໍ່ປະຖິ້ມຮ່າງກາຍ ແລະ ຊີວິດ? ຈາກນັ້ນ ຜູ້ເປັນເຈົ້າຂອງມະນຸດໄດ້ສະຫງົບຈິດໃຈ ແລະ ກ່າວວ່າ, ເອົາລົດມ້າໄປກັບພະອົງ, ເພື່ອນຂອງຂ້າພະເຈົ້າ.

Verse 167 (दोहा/सोरठा)

-सुठि सुकुमार कुमार दोउ जनकसुता सुकुमारि। रथ चढ़ाइ देखराइ बनु फिरेहु गएँ दिन चारि।।81।।

ເຈົ້າຊາຍຜູ້ອ່ອນສອງພະອົງ ແລະ ເຈົ້າຍິງຜູ້ອ່ອນຂອງກະສັດຊັນກະ, ຫຼັງຈາກຂຶ້ນລົດມ້າແລ້ວ, ຈະໄດ້ເບິ່ງປ່າ ແລະ ກັບມາຫຼັງຈາກສີ່ວັນໄດ້ຜ່ານໄປ.

Verse 168 (चौपाई)

जौ नहिं फिरहिं धीर दोउ भाई। सत्यसंध दृढ़ब्रत रघुराई।। तौ तुम्ह बिनय करेहु कर जोरी। फेरिअ प्रभु मिथिलेसकिसोरी।। जब सिय कानन देखि डेराई। कहेहु मोरि सिख अवसरु पाई।। सासु ससुर अस कहेउ सँदेसू। पुत्रि फिरिअ बन बहुत कलेसू।। पितृगृह कबहुँ कबहुँ ससुरारी। रहेहु जहाँ रुचि होइ तुम्हारी।। एहि बिधि करेहु उपाय कदंबा। फिरइ त होइ प्रान अवलंबा।। नाहिं त मोर मरनु परिनामा। कछु न बसाइ भएँ बिधि बामा।। अस कहि मुरुछि परा महि राऊ। रामु लखनु सिय आनि देखाऊ।।

ຖ້າອ້າຍນ້ອງສອງພະອົງ, ຜູ້ໜັກແໜ້ນໃນຄວາມຈິງ ແລະ ໜັກແໜ້ນໃນຄຳໝັ້ນສັນຍາ, ເຈົ້າຂອງລາຊະວົງຣະຄຸ, ບໍ່ກັບມາ, ເຈົ້າຈົ່ງປະສານມືທັງສອງເພື່ອອອກຊອບຂໍ ແລະ ກ່າວວ່າ, ກັບມາເດີ້, ພະຜູ້ເປັນເຈົ້າ, ເຈົ້າຍິງຂອງກະສັດມິຖິລາ. ເມື່ອນາງສີຕາ, ເມື່ອເຫັນປ່າ, ກໍ່ຈະຢ້ານຫານ, ເວົ້າກັບນາງເມື່ອໂອກາດທີ່ເໝາະສົມມາຮອດ. ກ່າວວ່າແມ່ບົດ ແລະ ພໍ່ບົດຂອງເຈົ້າໄດ້ສົ່ງຂໍ້ຄວາມນີ້: ກັບມາເດີ້, ເຈົ້າຍິງ; ປ່າໄມ້ນຳພາຄວາມທຸກທໍລະມານຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ. ບາງເທື່ອພັກຢູ່ເຮືອນຂອງພໍ່, ບາງເທື່ອຢູ່ເຮືອນຂອງພໍ່ຜົວ; ຢູ່ບ່ອນໃດທີ່ເຈົ້າພໍໃຈ. ດ້ວຍວິທີນີ້ເຈົ້າຈະວາງແຜນ; ຖ້ານາງກັບມາ, ຊີວິດຂອງຂ້າພະເຈົ້າຈະມີທີ່ພຶ້ງພາອາໄສ. ຖ້າບໍ່ດັ່ງນັ້ນ, ການຕາຍຂອງຂ້າພະເຈົ້າຈະເປັນຜົນ; ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ສາມາດບັນລຸສິ່ງໃດໄດ້, ເພາະຊະຕາບໍ່ເມດຕາຕໍ່ຂ້າພະເຈົ້າ. ຫຼັງຈາກເວົ້າດັ່ງນັ້ນ, ກະສັດກໍ່ສູນເສຍສະຕິລົງເທິງພື້ນດິນ; ພະຣາມ, ພະລັກສະມັນ, ແລະ ນາງສີຕາໄດ້ມາ ແລະ ສະແດງຕົວໃຫ້ພະອົງເຫັນ.

Verse 169 (दोहा/सोरठा)

-पाइ रजायसु नाइ सिरु रथु अति बेग बनाइ। गयउ जहाँ बाहेर नगर सीय सहित दोउ भाइ।।82।।

ຫຼັງຈາກໄດ້ຮັບອະນຸຍາດ, ພະອົງໄດ້ກົ້ມຫົວ ແລະ ຂັບລົດມ້າດ້ວຍຄວາມໄວຢ່າງຫຼວງ; ພະອົງໄດ້ໄປຫາບ່ອນທີ່ເຈົ້າຊາຍສອງພະອົງ ພ້ອມກັບນາງສີຕາ ຢູ່ນອກເມືອງ.

Verse 170 (चौपाई)

तब सुमंत्र नृप बचन सुनाए। करि बिनती रथ रामु चढ़ाए।। चढ़ि रथ सीय सहित दोउ भाई। चले हृदयँ अवधहि सिरु नाई।। चलत रामु लखि अवध अनाथा। बिकल लोग सब लागे साथा।। कृपासिंधु बहुबिधि समुझावहिं। फिरहिं प्रेम बस पुनि फिरि आवहिं।। लागति अवध भयावनि भारी। मानहुँ कालराति अँधिआरी।। घोर जंतु सम पुर नर नारी। डरपहिं एकहि एक निहारी।। घर मसान परिजन जनु भूता। सुत हित मीत मनहुँ जमदूता।। बागन्ह बिटप बेलि कुम्हिलाहीं। सरित सरोवर देखि न जाहीं।।

ຈາກນັ້ນ ສຸມັນຕະໄດ້ປະກາດພະຣະບົດຂອງກະສັດ ແລະ, ຫຼັງຈາກກົ້ມຄຳນົບ, ໄດ້ຊ່ວຍໃຫ້ພະຣາມຂຶ້ນລົດມ້າ. ຂຶ້ນລົດມ້າພ້ອມກັບນາງສີຕາ ແລະ ເຈົ້າຊາຍສອງພະອົງ, ພວກພະອົງໄດ້ອອກເດີນທາງ, ກົ້ມຫົວໄປທາງເມືອງອະຍອດຍາໃນຫົວໃຈ. ເມື່ອເຫັນພະຣາມອອກເດີນທາງ, ປະຊາຊົນຂອງອະຍອດຍາ, ຮູ້ສຶກວ່າບໍ່ມີຜູ້ປົກຄອງ, ໄດ້ຖືກເອົາຊະນະດ້ວຍຄວາມທຸກໃຈ ແລະ ທຸກຄົນໄດ້ເລີ່ມຕິດຕາມພະອົງ. ມະຫາສະໝຸດແຫ່ງຄວາມເມດຕາໄດ້ເວົ້າໂນ້ມນວນພວກເຂົາຫຼາຍວິທີ, ແຕ່ພວກເຂົາກໍ່ຫັນກັບ ແລ້ວກໍ່ກັບມາອີກ, ຖືກເອົາຊະນະດ້ວຍຄວາມຮັກ. ເມືອງອະຍອດຍາປາກົດວ່າຢ້ານຫານຢ່າງຫຼວງ, ຄືກັບວ່າຄືນວັນມືດຂອງຄວາມຕາຍໄດ້ມາຮອດ. ຜູ້ຊາຍ ແລະ ຜູ້ຍິງໃນເມືອງເປັນຄືສັດທີ່ຢ້ານຫານ, ແຕ່ລະຄົນສັ່ນເທົ່າເມື່ອເຫັນອີກຝ່າຍໜຶ່ງ. ເຮືອນເຮັດໃຫ້ຄິດເຖິງສະຖານທີ່ປະກອບພິທີຊາບ, ຍາດພີ່ນ້ອງຄືກັບຜີ; ບຸດ, ເພື່ອປະໂຫຍດຂອງພໍ່, ຄືກັບວ່າເປັນທູດຂອງພະຍົມ. ສວນ, ໄມ້ໄຜ່, ແລະ ຕົ້ນໄມ້ເລື່ອງໄດ້ເຫົ່າແຫ້ງ; ແມ່ນ້ຳ ແລະ ບຶງບໍ່ສາມາດຈື່ຈຳໄດ້ອີກ.

Verse 171 (दोहा/सोरठा)

हय गय कोटिन्ह केलिमृग पुरपसु चातक मोर। पिक रथांग सुक सारिका सारस हंस चकोर।।83।।

ມ້າ, ໂຄ, ກວາງຫຼາຍລ້ານໂຕ, ສັດຂອງເມືອງ, ນົກຈາຕາກ, ນົກຍູງ, ນົກແກ້ວ, ລໍ້ລົດ, ນົກສາລິກາ, ນົກໄກ່ນົກ, ນົກກະທຽນ, ແລະ ນົກຈັກໂກນ.

Verse 172 (चौपाई)

राम बियोग बिकल सब ठाढ़े। जहँ तहँ मनहुँ चित्र लिखि काढ़े।। नगरु सफल बनु गहबर भारी। खग मृग बिपुल सकल नर नारी।। बिधि कैकेई किरातिनि कीन्ही। जेंहि दव दुसह दसहुँ दिसि दीन्ही।। सहि न सके रघुबर बिरहागी। चले लोग सब ब्याकुल भागी।। सबहिं बिचार कीन्ह मन माहीं। राम लखन सिय बिनु सुखु नाहीं।। जहाँ रामु तहँ सबुइ समाजू। बिनु रघुबीर अवध नहिं काजू।। चले साथ अस मंत्रु दृढ़ाई। सुर दुर्लभ सुख सदन बिहाई।। राम चरन पंकज प्रिय जिन्हही। बिषय भोग बस करहिं कि तिन्हही।।

ທຸກຄົນຢືນນິ່ງບໍ່ໄຫວໃນຄວາມທຸກໃຈຈາກການແຍກຈາກພະຣາມ, ຄືກັບວ່າຮູບແຕ້ມໄດ້ຖືກແຕ້ມ ແລະ ຕັ້ງໄວ້ບ່ອນນີ້ບ່ອນນັ້ນ. ເມືອງເຕັມໄປດ້ວຍນົກ, ກວາງ, ຜູ້ຊາຍ, ແລະ ຜູ້ຍິງຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ, ແລະ ປ່າໄມ້ໜາແໜ້ນ ແລະ ເລິກ. ພະພົມໄດ້ເຮັດໃຫ້ໄຄເກີຍີເປັນຄືນາງລ່າສັດ, ຜູ້ໄດ້ໃຫ້ຢາພິດທີ່ບໍ່ອາດທົນໄດ້ ແລະ ໄດ້ແຜ່ຂະຫຍາຍໄປທຸກທິດສິບ. ປະຊາຊົນບໍ່ສາມາດທົນທານຄວາມເຈັບປວດຈາກການແຍກຈາກເຈົ້າຂອງລາຊະວົງຣະຄຸ; ພວກເຂົາທຸກຄົນໄດ້ອອກເດີນທາງ, ວຸ້ນວາຍ ແລະ ໜີ. ທຸກຄົນໄດ້ຄິດໃນຫົວໃຈວ່າ ບໍ່ມີພະຣາມ, ພະລັກສະມັນ, ແລະ ນາງສີຕາ ກໍ່ບໍ່ມີຄວາມສຸກ. ບ່ອນໃດທີ່ພະຣາມຢູ່, ບ່ອນນັ້ນມີທຸກສິ່ງ; ບໍ່ມີເຈົ້າຂອງລາຊະວົງຣະຄຸ, ອະຍອດຍາກໍ່ບໍ່ມີຄວາມໝາຍ. ພວກເຂົາໄດ້ໄປນຳກັນ, ໜັກແໜ້ນໃນຄວາມຄິດນີ້, ປະຖິ້ມເຮືອນຂອງພວກເຂົາ, ຄວາມສຸກທີ່ຫາຍາກ�ແມ້ນກັບເທບະ. ຜູ້ໃດທີ່ບາດບົດບັງຂອງພະຣາມເປັນທີ່ຮັກ, ພວກເຂົາຈະຢູ່ພາຍໃຕ້ອຳນາດຂອງຄວາມສຸກທາງໂລກໄດ້ແນວໃດ?

Verse 173 (दोहा/सोरठा)

बालक बृद्ध बिहाइ गृँह लगे लोग सब साथ। तमसा तीर निवासु किय प्रथम दिवस रघुनाथ।।84।।

ເດັກນ້ອຍ ແລະ ຜູ້ສູງອາຍຸໄດ້ອອກຈາກເຮືອນ, ແລະ ປະຊາຊົນທຸກຄົນໄດ້ຮ່ວມກັນ. ໃນວັນທຳອິດ ເຈົ້າຂອງລາຊະວົງຣະຄຸໄດ້ພັກເຊົາຢູ່ຮິມແມ່ນ້ຳຕາມສາ.

Verse 174 (चौपाई)

रघुपति प्रजा प्रेमबस देखी। सदय हृदयँ दुखु भयउ बिसेषी।। करुनामय रघुनाथ गोसाँई। बेगि पाइअहिं पीर पराई।। कहि सप्रेम मृदु बचन सुहाए। बहुबिधि राम लोग समुझाए।। किए धरम उपदेस घनेरे। लोग प्रेम बस फिरहिं न फेरे।। सीलु सनेहु छाड़ि नहिं जाई। असमंजस बस भे रघुराई।। लोग सोग श्रम बस गए सोई। कछुक देवमायाँ मति मोई।। जबहिं जाम जुग जामिनि बीती। राम सचिव सन कहेउ सप्रीती।। खोज मारि रथु हाँकहु ताता। आन उपायँ बनिहि नहिं बाता।।

ເຈົ້າຂອງລາຊະວົງຣະຄຸໄດ້ເຫັນປະຊາຊົນຖືກເອົາຊະນະດ້ວຍຄວາມຮັກ, ແລະ ຫົວໃຈທີ່ອ່ອນໄຫວຂອງພະອົງໄດ້ເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມໂສກເສົ້າພິເສດ. ເຈົ້າຂອງລາຊະວົງຣະຄຸຜູ້ເມດຕາ, ພະຜູ້ເປັນເຈົ້າ, ໄວໆນີ້ກໍ່ຮູ້ສຶກເຖິງຄວາມເຈັບປວດຂອງຜູ້ອື່ນເປັນຂອງພະອົງເອງ. ເວົ້າຄຳເວົ້າອ່ອນໂຍນ ແລະ ສວຍງາມດ້ວຍຄວາມຮັກ, ພະຣາມໄດ້ເວົ້າໂນ້ມນວນປະຊາຊົນຫຼາຍວິທີ. ພະອົງໄດ້ໃຫ້ຄຳສອນຫຼາຍກ່ຽວກັບຄວາມຊອບທຳ, ແຕ່ປະຊາຊົນ, ພາຍໃຕ້ອຳນາດຂອງຄວາມຮັກ, ບໍ່ຍອມຫັນກັບ. ຄວາມດີ ແລະ ຄວາມຮັກບໍ່ສາມາດຖືກປະຖິ້ມໄດ້; ດັ່ງນັ້ນ ເຈົ້າຂອງລາຊະວົງຣະຄຸຈຶ່ງຢູ່ໃນສະຖານະການທີ່ຫຍຸ້ງຍາກ. ປະຊາຊົນຖືກເອົາຊະນະດ້ວຍຄວາມໂສກເສົ້າ ແລະ ຄວາມເມື່ອຍລ້າ; ນີ້ແມ່ນບາງສ່ວນເປັນວຽກຂອງການຫຼອກລວງຂອງເທບະ. ເມື່ອຄືນຜ່ານໄປແລ້ວ, ພະຣາມໄດ້ເວົ້າດ້ວຍຄວາມຮັກກັບທີ່ປຶກສາຂອງພະອົງ. ຊອກຫາບ່ອນແລ້ວຂັບລົດມ້າ, ເພື່ອນຂອງຂ້າພະເຈົ້າ; ບໍ່ມີວິທີອື່ນທີ່ຈະຈັດການເລື່ອງນີ້ໄດ້.

Verse 175 (दोहा/सोरठा)

राम लखन सुय जान चढ़ि संभु चरन सिरु नाइ।। सचिवँ चलायउ तुरत रथु इत उत खोज दुराइ।।85।।

ຮູ້ວ່າພະຣາມ, ພະລັກສະມັນ ແລະ ສຸມັນຕະໄດ້ຂຶ້ນລົດມ້າ ແລະ ກົ້ມຫົວຕໍ່ບາດຂອງພະຊົມພູ, ທີ່ປຶກສາໄດ້ຂັບລົດມ້າອອກໄປທັນທີ, ຊອກຫາບ່ອນນີ້ບ່ອນນັ້ນເພື່ອຫຼອກລວງພວກເຂົາ.

Verse 176 (चौपाई)

जागे सकल लोग भएँ भोरू। गे रघुनाथ भयउ अति सोरू।। रथ कर खोज कतहहुँ नहिं पावहिं। राम राम कहि चहु दिसि धावहिं।। मनहुँ बारिनिधि बूड़ जहाजू। भयउ बिकल बड़ बनिक समाजू।। एकहि एक देंहिं उपदेसू। तजे राम हम जानि कलेसू।। निंदहिं आपु सराहहिं मीना। धिग जीवनु रघुबीर बिहीना।। जौं पै प्रिय बियोगु बिधि कीन्हा। तौ कस मरनु न मागें दीन्हा।। एहि बिधि करत प्रलाप कलापा। आए अवध भरे परितापा।। बिषम बियोगु न जाइ बखाना। अवधि आस सब राखहिं प्राना।।

ປະຊາຊົນທັງຫມົດຕື່ນຂຶ້ນ, ສະຫວັນລາສະເດັດ; ເມື່ອພະຜູ້ເປັນເຈົ້າແຫ່ງລາດຊະວົງຣາຄູ ສະເດັດອອກໄປ, ກໍເກີດຄວາມວຸ້ນວາຍຢ່າງໃຫຍ່. ເຂົາເຈົ້າຊອກຫາລົດພະລາຊະຍານ ແຕ່ບໍ່ພົບໃນທີ່ໃດ; ເຂົາເຈົ້າແລ່ນໄປທຸກທິດ, ຮ້ອງເອີ້ນວ່າ 'ພະຣາມ, ພະຣາມ!' ຄືກັບເຮືອທີ່ຈົມຢູ່ໃນມະຫາສະມຸດ; ສະມາຊິກຊາວເມືອງຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ຫຼົບຫຼີກດ້ວຍຄວາມໂສກເສົ້າ. ຜູ້ຫນຶ່ງກ່າວກັບອີກຜູ້ວ່າ 'ພວກເຮົາປະຖິ້ມພະຣາມ, ຮູ້ຈັກຄວາມທຸກຂອງຕົນເອງ.' ເຂົາເຈົ້າຕິຕຽນຕົນເອງ ແລະ ສັນລະເສີນມີນາ, ຮ້ອງໄຫ້ວ່າ 'ໂສກເສົ້າຊີວິດນີ້ທີ່ບໍ່ມີວີລະຊົນແຫ່ງລາດຊະວົງຣາຄູ!' ຖ້າພະເຈົ້າຊົງລົງທັນການແຍກຕົວທີ່ເຈັບປວດນີ້ຈາກຜູ້ເປັນທີ່ຮັກ, ແລ້ວເປັນຫຍັງພະອົງຈຶ່ງບໍ່ປະທານຄວາມຕາຍໃຫ້ແກ່ພວກເຮົາ? ດ້ວຍວິທີນີ້ ເຂົາເຈົ້າລົມສັ່ນສະຫຼອງ ແລະ ຊາວເມືອງອະໂຍດະຍາມາ, ເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມເຈັບປວດ. ການແຍກຕົວທີ່ຫນ້າຢ້ານນີ້ບໍ່ສາມາດບັນຍາຍໄດ້; ແຕ່ທຸກຄົນຍັງຮັກສາຊີວິດໄວ້ ໃນຄວາມຫວັງທີ່ຈະໄດ້ເຫັນພະອົງອີກ.

Verse 177 (दोहा/सोरठा)

राम दरस हित नेम ब्रत लगे करन नर नारि। मनहुँ कोक कोकी कमल दीन बिहीन तमारि।।86।।

ຊາຍ ແລະ ຍິງ, ເພື່ອຈຸດປະສົງໃນການໄດ້ເຫັນພະຣາມ, ເລີ່ມປະຕິບັດສັນຍາ ແລະ ຖືອົດ, ຄືກັບນົກຈາກຣະທີ່ສູນເສຍດອກບົວ ແລະ ເສົ້າທຸກໂດຍບໍ່ມີດວງຈັນ.

Verse 178 (चौपाई)

सीता सचिव सहित दोउ भाई। सृंगबेरपुर पहुँचे जाई।। उतरे राम देवसरि देखी। कीन्ह दंडवत हरषु बिसेषी।। लखन सचिवँ सियँ किए प्रनामा। सबहि सहित सुखु पायउ रामा।। गंग सकल मुद मंगल मूला। सब सुख करनि हरनि सब सूला।। कहि कहि कोटिक कथा प्रसंगा। रामु बिलोकहिं गंग तरंगा।। सचिवहि अनुजहि प्रियहि सुनाई। बिबुध नदी महिमा अधिकाई।। मज्जनु कीन्ह पंथ श्रम गयऊ। सुचि जलु पिअत मुदित मन भयऊ।। सुमिरत जाहि मिटइ श्रम भारू। तेहि श्रम यह लौकिक ब्यवहारू।।

ພ້ອມດ້ວຍນາງສີດາ ແລະ ລັດຖະມົນຕີ, ອ້າຍນ້ອງທັງສອງພະອົງມາຮອດເມືອງສຣີງະເວຣະປຸຣະ. ພະຣາມສະເດັດລົງ ແລະ ຊົງເຫັນແມ່ນ້ໍາສັກສະຫມິດ; ພະອົງຊົງກາບຫົວຂອງພະອົງລົງຕ່ໍາ ແລະ ຄວາມປິຕິຍິນດີຂອງພະອົງຍິ່ງໃຫຍ່. ພະລັກສະມັນ, ລັດຖະມົນຕີ, ແລະ ນາງສີດາ ຊົງກາບຄວາມເຄົາລົບ; ພະຣາມຊົງພໍໃຈພ້ອມກັບທຸກຄົນ. ແມ່ນ້ໍາຄັງຄາເປັນຮາກແຫ່ງຄວາມສຸກ ແລະ ຄວາມເປັນສິລິມຸມງາມທັງຫມົດ, ເປັນຜູ້ປະທານຄວາມສຸກທຸກຢ່າງ ແລະ ເປັນຜູ້ຂັບລ້ຽງຄວາມໂສກເສົ້າທັງຫມົດ. ໂດຍການເລົ່າເລື່ອງ ແລະ ເຫດການນັບລ້ານ, ພະຣາມຊົງຈົງເບິ່ງຮົ້ວຄື້ນຂອງແມ່ນ້ໍາຄັງຄາ. ພະອົງຊົງເລົ່າຄວາມລຶກລັບຢ່າງເລີດຂອງແມ່ນ້ໍາສະຫວັນໃຫ້ລັດຖະມົນຕີ, ອ້າຍນ້ອງຂອງພະອົງ, ແລະ ຜູ້ເປັນທີ່ຮັກ. ພະອົງຊົງອາບນ້ໍາ, ແລະ ຄວາມເມື່ອຍລ້າຂອງການເດີນທາງກໍ່ຫາຍໄປ; ໂດຍການດື່ມນ້ໍາບໍລິສຸດ, ພະຫັດຂອງພະອົງກໍ່ມີຄວາມສຸກ. ການລະນຶກຖຶງພະອົງຈະລ້າງຄວາມໜັກໜ່ວງຂອງຄວາມທຸກຍາກ; ການກະທຳທາງໂລກນີ້ຂອງການອາບນ້ໍາເປັນພຽງສັນຍາລັກຂອງຄວາມພັກຜ່ອນທາງວິນຍານນັ້ນ.

Verse 179 (दोहा/सोरठा)

सुध्द सचिदानंदमय कंद भानुकुल केतु। चरित करत नर अनुहरत संसृति सागर सेतु।।87।।

ພະອົງຜູ້ເປັນບໍລິສຸດ, ຮ່າງຂອງການມີຢູ່, ຈິດສະຕິ ແລະ ຄວາມສຸກ, ເປັນຄວາມຊົມຊື່ນຂອງຜູ້ອຸທິດຕົນ, ເປັນທຸງໄຊຂອງລາດຊະວົງສຸລິຍະ, ຊົງປະຕິບັດກິດຈະກຳຂອງພະອົງ, ແລະ ມະນຸດຕິດຕາມພະອົງ; ພະອົງເປັນຂົວຂ້າມມະຫາສະມຸດແຫ່ງການຢູ່ທາງໂລກ.

Verse 180 (चौपाई)

यह सुधि गुहँ निषाद जब पाई। मुदित लिए प्रिय बंधु बोलाई।। लिए फल मूल भेंट भरि भारा। मिलन चलेउ हिंयँ हरषु अपारा।। करि दंडवत भेंट धरि आगें। प्रभुहि बिलोकत अति अनुरागें।। सहज सनेह बिबस रघुराई। पूँछी कुसल निकट बैठाई।। नाथ कुसल पद पंकज देखें। भयउँ भागभाजन जन लेखें।। देव धरनि धनु धामु तुम्हारा। मैं जनु नीचु सहित परिवारा।। कृपा करिअ पुर धारिअ पाऊ। थापिय जनु सबु लोगु सिहाऊ।। कहेहु सत्य सबु सखा सुजाना। मोहि दीन्ह पितु आयसु आना।।

ເມື່ອຄູຫະ ຊາວນິຊາດ ໄດ້ຮັບຂ່າວນີ້, ພະອົງຍິນດີ ແລະ ເອີ້ນຍາດພີ່ນ້ອງທີ່ຮັກຂອງພະອົງມາ. ພະອົງເອົາໝາກໄມ້ ແລະ ຮາກຕົ້ນໄມ້, ບັນທຸກຂອງຂວັນຂອງພະອົງເຕັມທີ່, ແລະ ອອກເດີນທາງໄປພົບພວກເຂົາ, ຫົວໃຈຂອງພະອົງເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມປິຕິຍິນດີບໍ່ມີຂອບເຂດ. ພະອົງກາບຄວາມເຄົາລົບດ້ວຍການກົ້ມຫົວ, ວາງຂອງຂວັນຂອງພະອົງຂ້າງຫນ້າພວກເຂົາ, ແລະ ຈົງເບິ່ງພະຜູ້ເປັນເຈົ້າດ້ວຍຄວາມຮັກເລິກເຊິ່ງ. ເອີກລົ້ນໂດຍຄວາມຮັກຕາມທຳມະຊາດ, ພະຜູ້ເປັນເຈົ້າແຫ່ງລາດຊະວົງຣາຄູ ຊົງຖາມກ່ຽວກັບສຸຂະພາບຂອງພະອົງ ແລະ ໃຫ້ພະອົງນັ່ງໃກ້ຂ້າງ. 'ພະຜູ້ເປັນເຈົ້າ, ເຫັນພະບາດບາດບຸດບາດຂອງພະອົງມີສຸຂະພາບດີ, ຂ້ານ້ອຍຖືວ່າຕົນເອງເປັນຜູ້ໂຊກດີທີ່ສຸດໃນບັນດາມະນຸດ. ເທບະພະຍົດ, ແຜ່ນດິນ, ແລະ ທຸກຢ່າງເປັນທີ່ຢູ່ຂອງພະອົງ; ຂ້ານ້ອຍເປັນຜູ້ຕ່ຳຕ້ອຍພ້ອມກັບຄອບຄົວຂອງຂ້ານ້ອຍ. ຂໍຄວາມເມດຕາ ແລະ ຈົ່ງປະທັບຢູ່ໃນເມືອງ; ຕັ້ງຂ້ານ້ອຍເປັນຂ້າຮັບໃຊ້ຂອງພະອົງ ແລະ ໃຫ້ຄວາມສຸກແກ່ປະຊາຊົນທັງຫມົດ.' ບອກຂ້ານ້ອຍຢ່າງຈິງ, ໝູ່ເພື່ອນຜູ້ມີປັນຍາ, ພະບັນຍັດຫຍັງທີ່ພະບິດາສົ່ງຂ້ານ້ອຍມານຳ.

Verse 181 (दोहा/सोरठा)

बरष चारिदस बासु बन मुनि ब्रत बेषु अहारु। ग्राम बासु नहिं उचित सुनि गुहहि भयउ दुखु भारु।।88।।

ເປັນເວລາສິບສີ່ປີ ພະອົງຈະປະທັບຢູ່ໃນປ່າ ໃນຮູບລັກສະນະຂອງນັກບວດ, ກິນຮາກຕົ້ນໄມ້ ແລະ ໝາກໄມ້ເປັນອາຫານ. ການປະທັບຢູ່ໃນບ້ານບໍ່ເໝາະສົມ; ໄດ້ຍິນດັ່ງນີ້, ຄູຫະ ແບກຫາບຄວາມໂສກເສົ້າ.

Verse 182 (चौपाई)

राम लखन सिय रूप निहारी। कहहिं सप्रेम ग्राम नर नारी।। ते पितु मातु कहहु सखि कैसे। जिन्ह पठए बन बालक ऐसे।। एक कहहिं भल भूपति कीन्हा। लोयन लाहु हमहि बिधि दीन्हा।। तब निषादपति उर अनुमाना। तरु सिंसुपा मनोहर जाना।। लै रघुनाथहि ठाउँ देखावा। कहेउ राम सब भाँति सुहावा।। पुरजन करि जोहारु घर आए। रघुबर संध्या करन सिधाए।। गुहँ सँवारि साँथरी डसाई। कुस किसलयमय मृदुल सुहाई।। सुचि फल मूल मधुर मृदु जानी। दोना भरि भरि राखेसि पानी।।

ເຫັນຄວາມງາມຂອງພະຣາມ, ພະລັກສະມັນ, ແລະ ນາງສີດາ, ຊາຍ ແລະ ຍິງຂອງບ້ານກ່າວດ້ວຍຄວາມຮັກ. 'ບອກພວກເຮົາ, ໝູ່ເພື່ອນ, ພໍ່ແມ່ແບບໃດທີ່ສົ່ງໄວຫນຸ່ມເຫຼົ່ານີ້ໄປປ່າ?' ບາງຄົນກ່າວວ່າ, 'ພະລາຊາທຳດີແລ້ວ; ພວກເຮົາໄດ້ຮັບພອນສຳລັບຕາຂອງພວກເຮົາ, ນັ້ນແມ່ນໂຊກຊະຕາຂອງພວກເຮົາ.' ຈາກນັ້ນ ເຈົ້າຊາວນິຊາດຄິດໃນຫົວໃຈຂອງພະອົງ ແລະ ຮູ້ວ່າຕົ້ນໄມ້ຊິຊຳເປັນທີ່ງາມທີ່ສຸດ. ພະອົງພາພະຜູ້ເປັນເຈົ້າແຫ່ງລາດຊະວົງຣາຄູ ໄປ ແລະ ສະແດງຈຸດນັ້ນໃຫ້ພະອົງເບິ່ງ; ພະຣາມຊົງພົບວ່າມັນງາມໃນທຸກດ້ານ. ຫຼັງຈາກກາບຄວາມເຄົາລົບຕໍ່ຊາວເມືອງ, ພວກເຂົາກັບເຮືອນ; ຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ແຫ່ງລາດຊະວົງຣາຄູ ສະເດັດໄປປະຕິບັດພິທີຍາມສາລີ. ຄູຫະ ກະກຽມຕຽງທີ່ງາມ, ປັດມັນດ້ວຍຫຍ້າກຸສະ ແລະ ໃບໄມ້ອ່ອນທີ່ງາມ. ຮູ້ວ່າໝາກໄມ້ ແລະ ຮາກຕົ້ນໄມ້ບໍລິສຸດເປັນຫວານ ແລະ ອ່ອນ, ພະອົງຕື່ມຊາມດ້ວຍນ້ໍາຄື້ນແລ້ວຄື້ນເລົ່າ.

Verse 183 (दोहा/सोरठा)

सिय सुमंत्र भ्राता सहित कंद मूल फल खाइ। सयन कीन्ह रघुबंसमनि पाय पलोटत भाइ।।89।।

ນາງສີດາ, ສຸມັນຕະ, ແລະ ອ້າຍນ້ອງຂອງພະອົງ ຊົງຮັບສະເຫນີໝາກໄມ້, ຮາກຕົ້ນໄມ້ ແລະ ເມັດພືດ; ພະອົງຜູ້ເປັນເພັດລັດແຫ່ງລາດຊະວົງຣາຄູ ຊົງປູກບາດ, ພັກຜ່ອນພະກະຍົກຂອງພະອົງເທິງພື້ນດິນ.