Prakarana 8
यह सोपान ‘त्याग-धर्म’ का द्वार है: राजसुख के शिखर पर खड़े होकर भी राम-धर्म के लिए स्वेच्छा से वनगमन स्वीकारते हैं। साधक के भीतर यही रूपांतरण घटता है—‘मेरा अधिकार’ से ‘ईश्वर-आज्ञा’ की ओर, तथा गृह-आश्रय से नाम-आश्रय की ओर। अयोध्या यहाँ ‘अहं-गृह’ का प्रतीक भी है; राम का निष्क्रमण वैराग्य नहीं, धर्म-निष्ठा और लोक-कल्याण-हित करुणा है।
ການປັກອັດລົດຊາດຂອງອະໂຍທະຍາການຊ໌ເປັນການລວມຂອງຄວາມເມດຕາແລະສັນຕິພາບ, ໃນນັ້ນກະແສຂອງທາສະຍະພັກຕີໄຫຼແຮງທີ່ສຸດ. ໃນສ່ວນນີ້ (ໂດຮາ 70, 79), ຄວາມອັດສະຈົນໃຈຮັກຂອງລັກສະມັນ, ຄວາມຫມັ້ນທີ່ໃນການປະພຶດທີ່ຖືກຕ້ອງຂອງຣາມ, ຄຳແນະນຳອັນສว່າສະຫວ່າງຄືປະທີຂອງສຸມິຕາ, ແລະ ການແຊກແຊນຢ່າງແຂງແຮງຂອງໄກເກຍີ, ຮ່ວມກັນປ່ຽນ "ວິກິດຂອງທັມມະ" ເປັນ "ຄວາມຫມັ້ນທີ່ໃນທັມມະ." ຕຸນສີບໍ່ປະຕິເສດລະບຽບຂອງຄອບຄົວ; ພຣະອົງຊຳຮາຍມັນໂດຍເຮັດໃຫ້ມັນຂຶ້ນກັບຣາມ, ຜ່ານຄຳເວົ້າເຊັ່ນ "ອະໂຍທະຍາຢູ່ບ່ອນທີ່ຣາມປະທັບ," ເມືອງເອງຖືກວິນຍານວິທະຍາ. ໃນການປະພັນ, ຫຼັງຈາກເລື່ອງທີ່ໄຫຼຂອງເຈົ້າປາຍ, ໂດຮາ/ໂສຣາທາມາເປັນ "ຈຸດຂອງຄວາມຫມັ້ນທີ່," ຄືກັບການຕຶ້ງໃຈທີ່ບໍ່ສະຫງົບຂອງຜູ້ຊອກຫາໃນຫຼັກການທາງຈັນຍາບັນ. ໃນລະດັບຂອງການຊ໌ນີ້, ເທວະວິທະຍາຂອງມານັດສະແດງວ່າ ຣາມສະຄູນ (ເຈົ້າຊາຍ) ເປັນພື້ນຖານຂອງນິນຄຸນ-ທັມມະ, ພາຍໃນມາຣະຍາດາ ຍັງເປີດເສັ້ນທາງຂອງການປົດປ່ອຍ.
In this prakarana
People
Places
Verses
ເຈົາໄປ 70.1-4
समाचार जब लछिमन पाए।ब्याकुल बिलख बदन उठि धाए।।
कंप पुलक तन नयन सनीरा।गहे चरन अति प्रेम अधीरा।।
कहि न सकत कछु चितवत ठाढ़े।मीनु दीन जनु जल तें काढ़े।।
सोचु हृदयँ बिधि का होनिहारा।सबु सुखु सुकृत सिरान हमारा।।
मो कहुँ काह कहब रघुनाथा।रखिहहिं भवन कि लेहहिं साथा।।
राम बिलोकि बंधु कर जोरें।देह गेह सब सन तृनु तोरें।।
बोले बचनु राम नय नागर।सील सनेह सरल सुख सागर।।
तात प्रेम बस जनि कदराहू।समुझि हृदयँ परिनाम उछाहू।।
samācāra jaba lachimana pāe |byākula bilakha badana uṭhi dhāe ||
kaṁpa pulaka tana nayana sanīrā |gahe carana ati prema adhīrā ||
kahi na sakata kachu citavata ṭhāṛhe |mīnu dīna janu jala teṁ kāṛhe ||
socu hṛdayã bidhi kā honihārā |sabu sukhu sukṛta sirāna hamārā ||
mo kahũ kāha kahaba raghunāthā |rakhihahiṁ bhavana ki lehahiṁ sāthā ||
rāma biloki baṁdhu kara joreṁ |deha geha saba sana tṛnu toreṁ ||
bole bacanu rāma naya nāgara |sīla saneha sarala sukha sāgara ||
tāta prema basa jani kadarāhū |samujhi hṛdayã parināma uchāhū ||
ເມື່ອລັກສະມັນໄດ້ຂ່າວ ກໍລຸກຂຶ້ນແລ່ນໄປ ດ້ວຍຄວາມວິຕົກກັງວົນ ໜ້າເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມເຈັບປວດ ຮ່າງກາຍສັ່ນສະເທົ່າ ແລະ ຂົນລຸກຊູ້ ຕາເຕັມໄປດ້ວຍນໍ້າຕາ ແລະ ດ້ວຍຄວາມຮັກຢ່າງສຸດຫົວໃຈຈົນໄຮ້ສຕີ ຈຶ່ງກຸມພະບາດ ເວົ້າບໍ່ໄດ້ສັກຄຳ ຢືນຈ້ອມເບິ່ງ ດັ່ງປາທຸກຍາກຖືກດຶງອອກຈາກນໍ້າ ໃນໃຈມີຄວາມວິຕົກວ່າ ໂອ້ພຣະເຈົ້າ ຈະເກີດຫຍັງຂຶ້ນ ຄວາມສຸກ ແລະ ບຸນກຸສົນທັງໝົດຂອງເຮົາໄດ້ສິ້ນສຸດແລ້ວ ພຣະເຈົ້າແຫ່ງຣາຄຸ ຈະຕຣັດຫຍັງກັບຂ້ອຍ ຈະໃຫ້ຂ້ອຍຢູ່ເຮືອນ ຫຼື ຈະພາຂ້ອຍໄປດ້ວຍ ພຣະຣາມຊົງເຫັນພຣະອນຸຊາຢືນປະນົມມື ສະລະຮ່າງກາຍ ເຮືອນ ແລະ ສັບພະສິ່ງ ດັ່ງຫັກຕົ້ນຫຍ້າ ແລ້ວພຣະຣາມຜູ້ຊຳນານໃນຈະຣິຍະທຳ ມະຫາສະໝຸດແຫ່ງຄວາມອ່ອນໂຍນ ຄວາມຮັກ ຄວາມຮຽບງ່າຍ ແລະ ຄວາມປິຕິ ຊົງຕຣັດວ່າ ອນຸຊາເອີຍ ຢ່າທໍ່ໃຈອ່ອນເພາະຄວາມຮັກ ຈົ່ງພິຈາລະນາຜົນໄປໃນໃຈ ແລ້ວຈົ່ງຍິນດີເຖິງ
ໂດຫາ 70
मातु पिता गुरु स्वामि सिख सिर धरि करहि सुभायँ।लहेउ लाभु तिन्ह जनम कर नतरु जनमु जग जायँ।।70।।
mātu pitā guru svāmi sikha sira dhari karahi subhāyã |laheu lābhu tinha janama kara nataru janamu jaga jāyã ||70||
ຈົ່ງແບກພາບຄຳສັ່ງສອນຂອງແມ່, ພໍ່, ຄູບາ, ແລະ ເຈົ້ານາຍໄວ້ເທິງຫົວ ແລະ ປະຕິບັດຕາມດ້ວຍຄວາມຍິນດີ. ພວກເຂົາໄດ້ຮັບຜົນປະໂຫຍດທີ່ແທ້ຈິງຂອງຊີວິດນີ້; ຖ້າບໍ່ດັ່ງນັ້ນ, ຊີວິດນີ້ໃນໂລກກໍ່ເປັນຫວ່າງເປົ່າ.
ເຈົາໄປ 71.1-4
अस जियँ जानि सुनहु सिख भाई।करहु मातु पितु पद सेवकाई।।
भवन भरतु रिपुसूदन नाहीं।राउ बृद्ध मम दुखु मन माहीं।।
मैं बन जाउँ तुम्हहि लेइ साथा।होइ सबहि बिधि अवध अनाथा।।
गुरु पितु मातु प्रजा परिवारू।सब कहुँ परइ दुसह दुख भारू।।
रहहु करहु सब कर परितोषू।नतरु तात होइहि बड़ दोषू।।
जासु राज प्रिय प्रजा दुखारी।सो नृपु अवसि नरक अधिकारी।।
रहहु तात असि नीति बिचारी।सुनत लखनु भए ब्याकुल भारी।।
सिअरें बचन सूखि गए कैंसें।परसत तुहिन तामरसु जैसें।।
asa jiyã jāni sunahu sikha bhāī |karahu mātu pitu pada sevakāī ||
bhavana bharatu ripusūdana nāhīṁ |rāu bṛddha mama dukhu mana māhīṁ ||
maiṁ bana jāũ tumhahi lei sāthā |hoi sabahi bidhi avadha anāthā ||
guru pitu mātu prajā parivārū |saba kahũ parai dusaha dukha bhārū ||
rahahu karahu saba kara paritoṣū |nataru tāta hoihi baṛa doṣū ||
jāsu rāja priya prajā dukhārī |so nṛpu avasi naraka adhikārī ||
rahahu tāta asi nīti bicārī |sunata lakhanu bhae byākula bhārī ||
siareṁ bacana sūkhi gae kaiṁseṁ |parasata tuhina tāmarasu jaiseṁ ||
ເມື່ອເຂົ້າໃຈດັ່ງນີ້ໃນໃຈ ໂອ້ອ້າຍ ຈົ່ງຟັງຄຳແນະນຳຂອງພວກເຮົາ: ຈົ່ງຮັບໃຊ້ພະບາດຂອງພະມານດາແລະພະບິດາ ພະຣະຕະແລະສັຕຣຸຄະນະບໍ່ຢູ່ໃນວັງ ພະຣາຊາຊະລາ ແລະມີຄວາມໂສກເສົ້າເພາະພວກເຮົາຢູ່ໃນພະຫະຍຸດ ຖ້າພວກເຮົາໄປປ່າ ແລະ ນຳເຈົ້າໄປນຳ ອະໂຍດະຈະບໍ່ມີຜູ້ປົກປ້ອງໃນທຸກດ້ານ ຄູບາອາຈານ ພະບິດາ ພະມານດາ ປະຊາຊົນ ແລະ ວົງຕະກຸນ ຄວາມໂສກເສົ້າທີ່ທົນບໍ່ໄດ້ຈະຕົກແກ່ທັງໝົດ ຈົ່ງຢູ່ ແລະ ໃຫ້ຄວາມພໍໃຈແກ່ທຸກຄົນ ຖ້າບໍ່ດັ່ງນັ້ນ ໂອ້ອ້າຍ ຈະເປັນຄວາມຜິດອັນໃຫຍ່ຫຼວງ ພະຣາຊາຜູ້ໃດໃນລາຊະສະໄໝຂອງພະອົງ ປະຊາຊົນທີ່ເປັນທີ່ຮັກຕ້ອງທຸກທໍລະມານ ພະອົງຍ່ອນເປັນຜູ້ມີສິດໃນນະລົກແນ່ນອນ ຈົ່ງຢູ່ ໂອ້ອ້າຍ ຫຼັງຈາກພິຈານຫຼັກທຳນີ້ ລັກສະມະນະໄດ້ຟັງແລ້ວກໍເປັນທຸກຢ່າງຫຼວງ ຖ້ວຍຄຳໜາວເຢັນເຫຼົ່ານັ້ນເຮັດໃຫ້ລັກສະມະນະເຫີຫ່ຽວ ດັ່ງດອກບົວທີ່ເຫີຫ່ຽວເມື່ອຖືກນ້ຳຄ້າງເຢັນ
ໂດຫາ 71
उतरु न आवत प्रेम बस गहे चरन अकुलाइ।नाथ दासु मैं स्वामि तुम्ह तजहु त काह बसाइ।।71।।
utaru na āvata prema basa gahe carana akulāi |nātha dāsu maiṁ svāmi tumha tajahu ta kāha basāi ||71||
ເນື່ອງຈາກຄວາມຮັກຄອງງຳ ຈຶ່ງບໍ່ສາມາດຕອບໄດ້ ທ່ານກອດພະບາດໄວ້ດ້ວຍຄວາມວິຕົກວິໂຍກ ແລ້ວກ່າວວ່າ "ຂ້າພະເຈົ້າ ຂ້ານ້ອຍເປັນຜູ້ຮັບໃຊ້ ແລະ ພະອົງເປັນນາຍ ຖ້າພະອົງປ່ອຍຂ້ານ້ອຍ ຂ້ານ້ອຍຈະມີກຳລັງຫຍັງເລີຍ"
ເຈົາໄປ 72.1-4
दीन्हि मोहि सिख नीकि गोसाईं।लागि अगम अपनी कदराईं।।
नरबर धीर धरम धुर धारी।निगम नीति कहुँ ते अधिकारी।।
मैं सिसु प्रभु सनेहँ प्रतिपाला।मंदरु मेरु कि लेहिं मराला।।
गुर पितु मातु न जानउँ काहू।कहउँ सुभाउ नाथ पतिआहू।।
जहँ लगि जगत सनेह सगाई।प्रीति प्रतीति निगम निजु गाई।।
मोरें सबइ एक तुम्ह स्वामी।दीनबंधु उर अंतरजामी।।
धरम नीति उपदेसिअ ताही।कीरति भूति सुगति प्रिय जाही।।
मन क्रम बचन चरन रत होई।कृपासिंधु परिहरिअ कि सोई।।
dīnhi mohi sikha nīki gosāīṁ |lāgi agama apanī kadarāīṁ ||
narabara dhīra dharama dhura dhārī |nigama nīti kahũ te adhikārī ||
maiṁ sisu prabhu sanehã pratipālā |maṁdaru meru ki lehiṁ marālā ||
gura pitu mātu na jānaũ kāhū |kahaũ subhāu nātha patiāhū ||
jahã lagi jagata saneha sagāī |prīti pratīti nigama niju gāī ||
moreṁ sabai eka tumha svāmī |dīnabaṁdhu ura aṁtarajāmī ||
dharama nīti upadesia tāhī |kīrati bhūti sugati priya jāhī ||
mana krama bacana carana rata hoī |kṛpāsiṁdhu pariharia ki soī ||
ຂ້າທູດພະຜູ້ເປັນເຈົ້າ ພະອົງໄດ້ປະທານຄຳແນະນຳອັນປະເສີດແກ່ຂ້າທູດ ແຕ່ສຳລັບຂ້າທູດ ເນື່ອງຈາກຄວາມໃຈອ່ອນແອຂອງຕົນ ຍ່ອມເຫັນວ່າສິ່ງນັ້ນເກີນຈະເຂົ້າເຖິງ ຜູ້ທີ່ເປັນຍອດຂອງບຸລຸດ ມັ່ນຄົງແລະແບກພາລະແຫ່ງທຳ ພຽງແຕ່ນັ້ນຈຶ່ງເໝາະສົມແກ່ພະເວດແລະຫຼັກການແຫ່ງການປະພຶດ ຂ້າທູດເປັນເດັກ ໄດ້ຮັບການເລີດລ້ຽວດ້ວຍຄວາມຮັກຂອງພະຜູ້ເປັນເຈົ້າ ຫົງສາຈະຍົກພູມັນທະຫຼືພູເມຣຸໄດ້ບໍ ຂ້າທູດບໍ່ຮູ້ຈັກຄູ ບິດາ ມານດາຜູ້ໃດ ຂ້າທູດພະຜູ້ເປັນເຈົ້າ ຂ້າທູດກະາຍຄວາມເປັນຈິງແຫ່ງຕົນ ຂໍຊົງເຊື່ອຖື ຄວາມຮັກແລະຄວາມກ່ຽວຂ້ອງທັງໝົດທີ່ມີຢູ່ໃນໂລກ ຄວາມຮັກແພງແລະຄວາມໄວ້ເຊື່ອໃຈທັງໝົດທີ່ພະເວດໄດ້ຂານໄວ້ຕາມແບບຂອງຕົນ ສຳລັບຂ້າທູດແມ່ນສິ່ງດຽວທັງໝົດ ແລະສິ່ງນັ້ນຄືພະອົງ ຂ້າທູດພະຜູ້ເປັນເຈົ້າ ຜູ້ເປັນມິດແຫ່ງຄົນທຸກຍາກແລະຜູ້ຮູ້ຄວາມລັບໃນໃຈ ຂໍຊົງສັ່ງສອນທຳແລະຫຼັກການແຫ່ງການປະພຶດແກ່ຜູ້ທີ່ຍຶດຖືຊື່ສຽງ ຊັບສົມບັດແລະຄວາມເປັນຢູ່ທີ່ດີໃນພຣະພຸດໜ້າ ແຕ່ຜູ້ໃດທີ່ຈົງຮັກສາພຣະບາດດ້ວຍໃຈ ການກະທຳແລະວາຈະ ຂ້າທູດມະຫາສະໝຸດແຫ່ງຄວາມກຣຸນາ ຜູ້ນັ້ນຄວນຖືກປະໄປຫຼື
ໂດຫາ 72
करुनासिंधु सुबंध के सुनि मृदु बचन बिनीत।समुझाए उर लाइ प्रभु जानि सनेहँ सभीत।।72।।
karunāsiṁdhu subaṁdha ke suni mṛdu bacana binīta |samujhāe ura lāi prabhu jāni sanehã sabhīta ||72||
ພຣະຜູ້ເປັນມະຫາສະມຸດຂອງຄວາມເມດຕາ ໄດ້ຍິນພຣະດຳລັດອ່ອນໂຍນແລະຖ່ອມຕົນຂອງອ້າຍນ້ອງທີ່ດີ ໄດ້ຊາບວ່າທ່ານຢ້ານຍ້ອນຄວາມຮັກ ຈຶ່ງໂອບໄວ້ໃນພຣະຫົວໃຈແລະໄດ້ປອບໃຈທ່ານ.
ເຈົາໄປ 73.1-4
मागहु बिदा मातु सन जाई।आवहु बेगि चलहु बन भाई।।
मुदित भए सुनि रघुबर बानी।भयउ लाभ बड़ गइ बड़ि हानी।।
हरषित ह्दयँ मातु पहिं आए।मनहुँ अंध फिरि लोचन पाए।।
जाइ जननि पग नायउ माथा।मनु रघुनंदन जानकि साथा।।
पूँछे मातु मलिन मन देखी।लखन कही सब कथा बिसेषी।।
गई सहमि सुनि बचन कठोरा।मृगी देखि दव जनु चहु ओरा।।
लखन लखेउ भा अनरथ आजू।एहिं सनेह बस करब अकाजू।।
मागत बिदा सभय सकुचाहीं।जाइ संग बिधि कहिहि कि नाही।।
māgahu bidā mātu sana jāī |āvahu begi calahu bana bhāī ||
mudita bhae suni raghubara bānī |bhayau lābha baṛa gai baṛi hānī ||
haraṣita hdayã mātu pahiṁ āe |manahũ aṁdha phiri locana pāe ||
jāi janani paga nāyau māthā |manu raghunaṁdana jānaki sāthā ||
pū̃che mātu malina mana dekhī |lakhana kahī saba kathā biseṣī ||
gaī sahami suni bacana kaṭhorā |mṛgī dekhi dava janu cahu orā ||
lakhana lakheu bhā anaratha ājū |ehiṁ saneha basa karaba akājū ||
māgata bidā sabhaya sakucāhīṁ |jāi saṁga bidhi kahihi ki nāhī ||
"ຈົ່ງໄປຂໍອະນຸຍາດຈາກມານດາ ນ້ອງຊາຍເອີຍ ແລ້ວກັບມາໄວ ພວກເຮົາຈົ່ງໄປຍັງປ່າ" ພະອົງຊົມຊື່ນເມື່ອໄດ້ຍິນພະວະຈາຂອງພະຣາມຜູ້ເປັນຍອດແຫ່ງຣາຊວົງຣາຄູ ລາພໃຫຍ່ໄດ້ມາເຖິງ ແລະ ຄວາມເສຍຫາຍໃຫຍ່ຫຼວງໄດ້ຜ່ານພົ້ນໄປ ດ້ວຍໃຈທີ່ຍິ້ມແຍ້ມ ພະອົງໄດ້ມາຫາມານດາ ເໝືອນຄົນຕາບອດໄດ້ຕາຄືນມາອີກ ພະອົງໄດ້ໄປກາບຂາບພະບາດມານດາດ້ວຍຫົວ ແຕ່ໃຈຂອງພະອົງຢູ່ກັບພະຣາມຜູ້ເປັນຄວາມຊົມຊື່ນແຫ່ງຣາຊວົງຣາຄູ ແລະ ກັບພະນາງຊານກີ ມານດາເຫັນໃຈທີ່ໂສກເສົ້າຈຶ່ງຖາມ ລັກສະມັນຈຶ່ງເລົ່າເລື່ອງທັງໝົດໂດຍລະອຽດ ນາງສັ່ນສະເທືອນເມື່ອໄດ້ຍິນຄຳເວົ້າທີ່ຮຸນແຮງ ເໝືອນກວາງທີ່ເຫັນໄຟປ່າລຸກທົ່ວທຸກດ້ານ ລັກສະມັນເຫັນດັ່ງນັ້ນຈຶ່ງຄິດວ່າ "ໄພມົນທົນໄດ້ມາເຖິງໃນມື້ນີ້ ດ້ວຍຄວາມຮັກຂອງນາງ ນາງຈະຂັດຂວາງການໄປຂອງເຮົາ" ດ້ວຍຄວາມຢ້ານແລະລັງເລ ພະອົງບໍ່ກ້າຂໍອະນຸຍາດ ຄິດວ່າພະພະລິດຈະໃຫ້ຕົນໄປກັບພະຣາມຫຼືບໍ່
ໂດຫາ 73
समुझि सुमित्राँ राम सिय रूप सुसीलु सुभाउ।नृप सनेहु लखि धुनेउ सिरु पापिनि दीन्ह कुदाउ।।73।।
samujhi sumitrā̃ rāma siya rūpa susīlu subhāu |nṛpa sanehu lakhi dhuneu siru pāpini dīnha kudāu ||73||
ສຸມິຕຣາຮື້ຂຶ້ນຮູ້ເຖິງຄວາມງາມ ຄຸນງາມຄວາມດີ ແລະນິໄສອ່ອນໂຍນຂອງພະຣາມແລະນາງສີດາ ແລະເມື່ອເຫັນຄວາມຮັກຂອງກະສັດທີ່ມີຕໍ່ທັງສອງ ນາງກໍຕີຫົວຕົນເອງແລ້ວກ່າວວ່າ ແມ່ຍິງຊົ່ວຮ້າຍໄດ້ຫຼີ້ນກົນໄກ່ປາດສະຈານ
ເຈົາໄປ 74.1-4
धीरजु धरेउ कुअवसर जानी।सहज सुह्द बोली मृदु बानी।।
तात तुम्हारि मातु बैदेही।पिता रामु सब भाँति सनेही।।
अवध तहाँ जहँ राम निवासू।तहँइँ दिवसु जहँ भानु प्रकासू।।
जौ पै सीय रामु बन जाहीं।अवध तुम्हार काजु कछु नाहिं।।
गुर पितु मातु बंधु सुर साई।सेइअहिं सकल प्रान की नाईं।।
रामु प्रानप्रिय जीवन जी के।स्वारथ रहित सखा सबही कै।।
पूजनीय प्रिय परम जहाँ तें।सब मानिअहिं राम के नातें।।
अस जियँ जानि संग बन जाहू।लेहु तात जग जीवन लाहू।।
dhīraju dhareu kuavasara jānī |sahaja suhda bolī mṛdu bānī ||
tāta tumhāri mātu baidehī |pitā rāmu saba bhā̃ti sanehī ||
avadha tahā̃ jahã rāma nivāsū |tahãĩ divasu jahã bhānu prakāsū ||
jau pai sīya rāmu bana jāhīṁ |avadha tumhāra kāju kachu nāhiṁ ||
gura pitu mātu baṁdhu sura sāī |seiahiṁ sakala prāna kī nāīṁ ||
rāmu prānapriya jīvana jī ke |svāratha rahita sakhā sabahī kai ||
pūjanīya priya parama jahā̃ teṁ |saba māniahiṁ rāma ke nāteṁ ||
asa jiyã jāni saṁga bana jāhū |lehu tāta jaga jīvana lāhū ||
ຊາບວ່າເປັນເວລາທີ່ບໍ່ເໝາະສົມ ສຸມິຕຣາຈຶ່ງຮວບຮວມຄວາມກ້າ ໂດຍຄວາມເປັນມິດຕະພາບຕາມທຳມະຊາດ ນາງຈຶ່ງເວົ້າດ້ວຍສຽງອ່ອນໂຍນ ລູກເອີຍ ມານດາຂອງເຈົ້າຄືສີດາ ບຸດີຂອງແຄວ້ນວິເທະ ພະບິດາຂອງເຈົ້າຄືພະຣາມ ຜູ້ທີ່ຮັກເຈົ້າໃນທຸກປະການ ອະໂຍດະຢາຢູ່ບ່ອນໃດທີ່ພະຣາມປະທັບ ເວລາກາງວັນຢູ່ບ່ອນໃດທີ່ພະອາທິດສ່ອງແສງ ຖ້າສີດາແລະພະຣາມຈະໄປປ່າ ເຈົ້າກໍບໍ່ມີວຽກງານໃດໆໃນອະໂຍດະຢາ ຄູ ພະບິດາ ມານດາ ພີ່ນ້ອງ ພະເຈົ້າ ແລະນາຍ ທັງໝົດຄວນຮັບໃຊ້ດັງຊີວິດຂອງຕົນ ແຕ່ພະຣາມເປັນທີ່ຮັກກວ່າຊີວິດ ເປັນຊີວິດຂອງຊີວິດ ແລະເປັນມິດທີ່ບໍ່ມີຄວາມເຫັນແກ່ຕົວຕໍ່ຄົນທຸກຄົນ ຜູ້ໃດທີ່ສົມຄວນໄດ້ຮັບການບູຊາແລະເປັນທີ່ຮັກສຸດໃນໂລກນີ້ ທັງໝົດຄວນໄດ້ຮັບກຽດເພາະຄວາມກ່ຽວຂ້ອງກັບພະຣາມ ຮູ້ດັ່ງນີ້ໃນໃຈແລ້ວ ຈົ່ງໄປກັບເຂົາສູ່ປ່າ ແລະຈົ່ງຮັບເອົາ ລູກເອີຍ ລາງວັນແຫ່ງການດຳລົງຊີວິດໃນໂລກ
ໂດຫາ 74
भूरि भाग भाजनु भयहु मोहि समेत बलि जाउँ।जौम तुम्हरें मन छाड़ि छलु कीन्ह राम पद ठाउँ।।74।।
bhūri bhāga bhājanu bhayahu mohi sameta bali jāũ |jauma tumhareṁ mana chāṛi chalu kīnha rāma pada ṭhāũ ||74||
ທ່ານໄດ້ກາຍເປັນພາຊະນະແຫ່ງບຸນຄຸນອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ແລະຂ້າພະເຈົ້າເອງກໍພ້ອມກັບທ່ານ ຂ້າພະເຈົ້າຂໍຖວາຍຕົນເປັນເຄື່ອງບູຊາຍັນ ຖ້າໃນດວງໃຈຂອງທ່ານໄດ້ລະປົດການລວງລູກທັງປວງ ແລະຕັ້ງຖິ່ນຖານຢູ່ທີ່ບາດສົມບັດແຫ່ງພະຣາມ
ເຈົາໄປ 75.1-4
पुत्रवती जुबती जग सोई।रघुपति भगतु जासु सुतु होई।।
नतरु बाँझ भलि बादि बिआनी।राम बिमुख सुत तें हित जानी।।
तुम्हरेहिं भाग रामु बन जाहीं।दूसर हेतु तात कछु नाहीं।।
सकल सुकृत कर बड़ फलु एहू।राम सीय पद सहज सनेहू।।
राग रोषु इरिषा मदु मोहू।जनि सपनेहुँ इन्ह के बस होहू।।
सकल प्रकार बिकार बिहाई।मन क्रम बचन करेहु सेवकाई।।
तुम्ह कहुँ बन सब भाँति सुपासू।सँग पितु मातु रामु सिय जासू।।
जेहिं न रामु बन लहहिं कलेसू।सुत सोइ करेहु इहइ उपदेसू।।
putravatī jubatī jaga soī |raghupati bhagatu jāsu sutu hoī ||
nataru bā̃jha bhali bādi biānī |rāma bimukha suta teṁ hita jānī ||
tumharehiṁ bhāga rāmu bana jāhīṁ |dūsara hetu tāta kachu nāhīṁ ||
sakala sukṛta kara baṛa phalu ehū |rāma sīya pada sahaja sanehū ||
rāga roṣu iriṣā madu mohū |jani sapanehũ inha ke basa hohū ||
sakala prakāra bikāra bihāī |mana krama bacana karehu sevakāī ||
tumha kahũ bana saba bhā̃ti supāsū |sãga pitu mātu rāmu siya jāsū ||
jehiṁ na rāmu bana lahahiṁ kalesū |suta soi karehu ihai upadesū ||
ໃນໂລກນີ້ ຍິງຜູ້ໃດມີບຸດເປັນຜູ້ສັດທາຕໍ່ພຣະເຈົ້າແຫ່ງຣາຄຸວົງສີ ຜູ້ນັ້ນຈຶ່ງເປັນມາດາຜູ້ມີບຸດເປັນສິຣີມົງຄົນ ຖ້າບໍ່ດັ່ງນັ້ນ ການເປັນຍິງບໍ່ມີລູກຍັງດີກວ່າ ເພາະນາງຄລອດລູກໂດຍໄຮ້ປະໂຫຍດ ຈົ່ງຮູ້ໄວ້ວ່າລູກຜູ້ຫັນຫຼັງໃຫ້ພຣະຣາມບໍ່ເປັນປະໂຫຍດ ເນື່ອງດ້ວຍບຸນບາຣະມີຂອງເຈົ້າເອງ ພຣະຣາມຈຶ່ງສະເດັດໄປປ່າ ບໍ່ມີເຫດຜົນອື່ນເລີຍ ລູກອີ້ຍ ນີ້ຄືຜົນອັນຍິ່ງໃຫຍ່ຂອງບຸນກຸສົນທັງປວງ ຄືຄວາມຮັກທີ່ເກີດຂຶ້ນເອງຕາມທຳມະຊາດຕໍ່ພຣະບາດຂອງພຣະຣາມແລະນາງສີດາ ຣາຄະ ໂທສະ ອິສສາ ມານະ ແລະໂມຮະ ຢ່າຍອມຢູ່ພາຍໃຕ້ອຳນາດຂອງສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ ເຖິງແມ່ນໃນຄວາມຝັນກໍຕາມ ປະຖິ້ມຄວາມຊົ່ວຮ້າຍທຸກປະເພດແລ້ວ ຈົ່ງຮັບໃຊ້ພຣະອົງດ້ວຍໃຈ ກາຍ ແລະວາຈາ ສຳລັບເຈົ້າ ປ່າແຫ່ງນີ້ສະບາຍທຸກປະການ ເພາະພຣະຣາມແລະນາງສີດາຜູ້ເປັນພຣະບິດາມາດາສະເດັດໄປພ້ອມກັບເຈົ້າ ລູກອີ້ຍ ຈົ່ງເຮັດສິ່ງທີ່ພຣະຣາມຈະບໍ່ຕ້ອງທົນທຸກລຳບາກໃນປ່າ ນີ້ຄືຄຳສອນຂອງມາດາ
ສັນທະ 75
उपदेसु यहु जेहिं तात तुम्हरे राम सिय सुख पावहीं।पितु मातु प्रिय परिवार पुर सुख सुरति बन बिसरावहीं।।
तुलसी प्रभुहि सिख देइ आयसु दीन्ह पुनि आसिष दई।रति होउ अबिरल अमल सिय रघुबीर पद नित नित नई।।
upadesu yahu jehiṁ tāta tumhare rāma siya sukha pāvahīṁ |pitu mātu priya parivāra pura sukha surati bana bisarāvahīṁ ||
tulasī prabhuhi sikha dei āyasu dīnha puni āsiṣa daī |rati hou abirala amala siya raghubīra pada nita nita naī ||
ຄຳແນະນຳນີ້ ລູກພໍ່: ຈົງປະພຶດເຊັ່ນນັ້ນເພື່ອໃຫ້ພະຣາມ ແລະ ພະສີດາ ໄດ້ຮັບຄວາມສຸກ ແລະ ໃຫ້ທັງສອງລືມຄວາມສຸກຈາກບິດາມານດາ ຄອບຄົວທີ່ເປັນທີ່ຮັກ ແລະ ນະຄອນ ໃນຂະນະທີ່ຢູ່ໃນປ່າ ຕຸລສີດາດກ່າວວ່າ ຫຼັງຈາກໃຫ້ຄຳແນະນຳແກ່ສາມີແລ້ວ ສຸມິຕຣາ ກໍອະນຸຍາດໃຫ້ລາວໄປ ແລ້ວອວຍພອນວ່າ "ຂໍໃຫ້ຄວາມຮັກຂອງເຈົ້າຕໍ່ພະບາດຂອງພະສີດາ ແລະ ວີຣະບຸລຸດແຫ່ງຣາຊວົງຣຄູ ຈົງມັ່ນຄົງບໍ່ຂາດ ບໍລິສຸດ ແລະ ໃໝ່ຢູ່ສະເໝີ"
ໂສຣະຖາ 75
मातु चरन सिरु नाइ चले तुरत संकित हृदयँ।बागुर बिषम तोराइ मनहुँ भाग मृगु भाग बस।।75।।
mātu carana siru nāi cale turata saṁkita hṛdayã |bāgura biṣama torāi manahũ bhāga mṛgu bhāga basa ||75||
ກົມຫົວຕໍ່ພະບາດມານດາ ແລ້ວອອກເດີນທາງທັນທີ ດ້ວຍໃຈທີ່ຢ້ານຢໍາລັງ ດັ່ງດຽວກັບກວາງທີ່ມີວາດດີ ຫຼົງພົ້ນຈາກບ່ອນດັກທີ່ອັນຕະລາຍ ແລ້ວໜີໄປ
ເຈົາໄປ 76.1-4
गए लखनु जहँ जानकिनाथू।भे मन मुदित पाइ प्रिय साथू।।
बंदि राम सिय चरन सुहाए।चले संग नृपमंदिर आए।।
कहहिं परसपर पुर नर नारी।भलि बनाइ बिधि बात बिगारी।।
तन कृस दुखु बदन मलीने।बिकल मनहुँ माखी मधु छीने।।
कर मीजहिं सिरु धुनि पछिताहीं।जनु बिन पंख बिहग अकुलाहीं।।
भइ बड़ि भीर भूप दरबारा।बरनि न जाइ बिषादु अपारा।।
सचिवँ उठाइ राउ बैठारे।कहि प्रिय बचन रामु पगु धारे।।
सिय समेत दोउ तनय निहारी।ब्याकुल भयउ भूमिपति भारी।।
gae lakhanu jahã jānakināthū |bhe mana mudita pāi priya sāthū ||
baṁdi rāma siya carana suhāe |cale saṁga nṛpamaṁdira āe ||
kahahiṁ parasapara pura nara nārī |bhali banāi bidhi bāta bigārī ||
tana kṛsa dukhu badana malīne |bikala manahũ mākhī madhu chīne ||
kara mījahiṁ siru dhuni pachitāhīṁ |janu bina paṁkha bihaga akulāhīṁ ||
bhai baṛi bhīra bhūpa darabārā |barani na jāi biṣādu apārā ||
sacivã uṭhāi rāu baiṭhāre |kahi priya bacana rāmu pagu dhāre ||
siya sameta dou tanaya nihārī |byākula bhayau bhūmipati bhārī ||
ລັກສະມັນໄດ້ໄປຫາທີ່ທີ່ພຣະເຈົ້າຊານະກີ ປະທັບຢູ່ ແລະ ພຣະຫະລະຍະຂອງພຣະອົງມີຄວາມຍິນດີເມື່ອໄດ້ສະຫະບັດກັບສະຫະບັດທີ່ເປັນທີ່ຮັກ ຖວາຍບັງຄະລະທີ່ພຣະບາດງົດງາມຂອງພຣະຣາມ ແລະ ນາງສີຕາ ແລ້ວເສດຖີພ້ອມກັບທັງສອງພຣະອົງ ແລະ ເສດຖີເຖິງວັງຂອງກະສັດ ຊາຍ ແລະ ຍິງໃນເມືອງກ່າວຕໍ່ກັນວ່າ ພຣະພຣະມາໄດ້ວາງແຜນໄວ້ດີປານໃດ ແລ້ວກໍ່ເຮັດໃຫ້ເລື່ອງເສຍໄປ ກາຍອົມຜ່ອມ ຫະລະຍະໂສກກຽດ ໜ້າໝອງເຫີຍ ພວກເຂົາສັບສົນດັງຜື້ງທີ່ຖືກລັກເອົານ້ຳຜື້ງໄປ ພວກເຂົາບິດແຂນ ຕີຫົວ ແລະ ຄຽງຄວາມ ດັງນົກທີ່ບໍ່ມີປີກ ທີ່ຂະຫຍ່ອຍໃນຄວາມທຸກທົນ ຝູງຊົນຫຼາຍຫຼວງແອອັນໃນສະພາກະສັດ ແລະ ຄວາມໂສກເສົາທີ່ບໍ່ມີຂອບເຂດຢູ່ບ່ອນນັ້ນບໍ່ສາມາດພຣະນະນາໄດ້ ຣາຊະເສນາບະດີໄດ້ຊ່ວຍກະສັດລຸກຂຶ້ນ ແລະ ໃຫ້ນັ່ງ ແລະ ພຣະຣາມຕຣົຖພຣະ຺າທະຍາດທີ່ເປັນທີ່ຮັກ ແລ້ວວາງພຣະບາດໄວ້ຕໍ່ໜ້າພຣະອົງ ເມື່ອທອດພຣະເນດບໍ່ເຫັນຣາຊະບຸດຼທິສອງພຣະອົງພ້ອມກັບນາງສີຕາ ກະສັດກໍ່ມີຄວາມວຸ້ນວາຍຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ
ໂດຫາ 76
सीय सहित सुत सुभग दोउ देखि देखि अकुलाइ।बारहिं बार सनेह बस राउ लेइ उर लाइ।।76।।
sīya sahita suta subhaga dou dekhi dekhi akulāi |bārahiṁ bāra saneha basa rāu lei ura lāi ||76||
ເມື່ອເຫັນນາງສີດາ ແລະ ບຸດທັງສອງທີ່ມີຄຸນສົມບັດຂອງພຣະອົງ, ແລະ ເຫັນພວກເຂົາອີກເທື່ອໜຶ່ງ, ພຣະອົງໄດ້ຮູ້ສຶກຫວຸ້ນວາຍດ້ວຍຄວາມເຈັບປວດ; ຄັ້ງແລ້ວຄັ້ງເລົ່າ, ພາຍໃຕ້ອຳນາດຂອງຄວາມຮັກ, ກະສັດໄດ້ກອດພວກເຂົາໄວ້ທີ່ຫົວໃຈຂອງພຣະອົງ.
ເຈົາໄປ 77.1-4
सकइ न बोलि बिकल नरनाहू।सोक जनित उर दारुन दाहू।।
नाइ सीसु पद अति अनुरागा।उठि रघुबीर बिदा तब मागा।।
पितु असीस आयसु मोहि दीजै।हरष समय बिसमउ कत कीजै।।
तात किएँ प्रिय प्रेम प्रमादू।जसु जग जाइ होइ अपबादू।।
सुनि सनेह बस उठि नरनाहाँ।बैठारे रघुपति गहि बाहाँ।।
सुनहु तात तुम्ह कहुँ मुनि कहहीं।रामु चराचर नायक अहहीं।।
सुभ अरु असुभ करम अनुहारी।ईस देइ फलु ह्दयँ बिचारी।।
करइ जो करम पाव फल सोई।निगम नीति असि कह सबु कोई।।
sakai na boli bikala naranāhū |soka janita ura dāruna dāhū ||
nāi sīsu pada ati anurāgā |uṭhi raghubīra bidā taba māgā ||
pitu asīsa āyasu mohi dījai |haraṣa samaya bisamau kata kījai ||
tāta kiẽ priya prema pramādū |jasu jaga jāi hoi apabādū ||
suni saneha basa uṭhi naranāhā̃ |baiṭhāre raghupati gahi bāhā̃ ||
sunahu tāta tumha kahũ muni kahahīṁ |rāmu carācara nāyaka ahahīṁ ||
subha aru asubha karama anuhārī |īsa dei phalu hdayã bicārī ||
karai jo karama pāva phala soī |nigama nīti asi kaha sabu koī ||
ພະຣາຊາບໍ່ສາດົດຕຣົດ ເພາະຄວາມໂສກເສົາ ໄຟອັນຮຸນແຮງທີ່ເກີດແຕ່ຄວາມໂສກເສົາໄດ້ລຸກເຜົາຜານໃນຫົວໃຈ ຣາມຜູ້ປະເສີດແຫ່ງຣາຊວົງຣາຄູ ໄດ້ກົງສະຫຼາດທີ່ພະບາດຂອງພະບິດາດ້ວຍຄວາມຮັກຢ່າງເລິກເຊິ່ງ ແລ້ວຊົງລຸກຂຶ້ນຂໍພະບັນຍັດເສດຖີກັບ ບິດາຂໍປະທານພອນແລະພະບັນຍັດແກ່ລູກເຖີດ ສິ່ນໃດຕ້ອງຫວ່ງໃຈສັບສົນໃນເວລາອັນເປັນສຸກ ບິດາເອີຍ ຜູ້ໃດປະມາດເພາະຄວາມຮັກຍຶດຫມັ້ນໃນຜູ້ທີ່ຮັກ ຍົດສະຫົມໃນໂລກຍ່ອມສູນຫາຍ ແລະຄວາມອັບອາຍຍ່ອມຕາມມາ ໄດ້ຍິນດັ່ງນັ້ນ ພະຣາຊາຊົງລຸກຂຶ້ນດ້ວຍຄວາມຮັກ ຊົງຈັບພະຫັດຂອງຣາມຜູ້ເປັນໃຫຍ່ແຫ່ງຣາຊວົງຣາຄູ ແລ້ວຊົງໃຫ້ນັ່ງລົງ ບຸດເອີຍຈົ່າຟັງ ພະຍາສີທັງຫຼາຍກ່າວວ່າ ຣາມເປັນພະຜູ້ເປັນໃຫຍ່ແຫ່ງສັບພະສິ່ງທັງເຄື່ອນໄຫວແລະບໍ່ເຄື່ອນໄຫວ ພະເຈົ້າຊົງພິຈານະພາດໃນຫົວໃຈແລ້ວປະທານຜົນຕາມກັມດີແລະຊົ່ວແກ່ຜູ້ແຕ່ລະຄົນ ຜູ້ໃດເຮັດກັມຫຍັງຍ່ອມໄດ້ຜົນແຫ່ງກັມນັ້ນ ນີ້ແມ່ນກົດເກນແຫ່ງພະເວດ ດັ່ງທີ່ທຸກຄົນກ່າວກັນ
ໂດຫາ 77
औरु करै अपराधु कोउ और पाव फल भोगु।अति बिचित्र भगवंत गति को जग जानै जोगु।।77।।
auru karai aparādhu kou aura pāva phala bhogu |ati bicitra bhagavaṁta gati ko jaga jānai jogu ||77||
ຄົນໜຶ່ງກະທຳຄວາມຜິດ, ແລະ ອີກຄົນໜຶ່ງໄດ້ຮັບຜົນ ແລະ ທົນທຸກຕໍ່ມັນ. ເສັ້ນທາງຂອງພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າແມ່ນປະຫຼາດຢ່າງຍິ່ງ; ຜູ້ໃດສາມາດຮູ້ໄດ້ວ່າສິ່ງໃດເໝາະສົມໃນໂລກນີ້?
ເຈົາໄປ 78.1-4
रायँ राम राखन हित लागी।बहुत उपाय किए छलु त्यागी।।
लखी राम रुख रहत न जाने।धरम धुरंधर धीर सयाने।।
तब नृप सीय लाइ उर लीन्ही।अति हित बहुत भाँति सिख दीन्ही।।
कहि बन के दुख दुसह सुनाए।सासु ससुर पितु सुख समुझाए।।
सिय मनु राम चरन अनुरागा।घरु न सुगमु बनु बिषमु न लागा।।
औरउ सबहिं सीय समुझाई।कहि कहि बिपिन बिपति अधिकाई।।
सचिव नारि गुर नारि सयानी।सहित सनेह कहहिं मृदु बानी।।
तुम्ह कहुँ तौ न दीन्ह बनबासू।करहु जो कहहिं ससुर गुर सासू।।
rāyã rāma rākhana hita lāgī |bahuta upāya kie chalu tyāgī ||
lakhī rāma rukha rahata na jāne |dharama dhuraṁdhara dhīra sayāne ||
taba nṛpa sīya lāi ura līnhī |ati hita bahuta bhā̃ti sikha dīnhī ||
kahi bana ke dukha dusaha sunāe |sāsu sasura pitu sukha samujhāe ||
siya manu rāma carana anurāgā |gharu na sugamu banu biṣamu na lāgā ||
aurau sabahiṁ sīya samujhāī |kahi kahi bipina bipati adhikāī ||
saciva nāri gura nāri sayānī |sahita saneha kahahiṁ mṛdu bānī ||
tumha kahũ tau na dīnha banabāsū |karahu jo kahahiṁ sasura gura sāsū ||
ພະຣາຊາ ເພື່ອໃຫ້ພະຣາມຢູ່ ໄດ້ພະຍາຍາມວິທີຫຼາຍຢ່າງ ແລະປະຖິ້ມກົນອັນທັງປວງ ແຕ່ເມື່ອເຫັນໃຈຂອງພະຣາມ ກໍຊາບວ່າຈະບໍ່ຢູ່ ເພາະພະຣາມເປັນຜູ້ຍຶດຖືທັມມະດີເປັນເລີດ ໝັ້ນຄົງ ແລະສະຫຼາດ ພະຣາຊາໄດ້ກອດພະສີດາໄວ້ທີ່ພະຫົນໃຈ ໄດ້ສັ່ງສອນດ້ວຍຄວາມຮັກຢ່າງຍິ່ງໃນຫຼາຍປະການ ໄດ້ການບອກເຖິງຄວາມທຸກທີ່ທົນບໍ່ໄດ້ໃນປ່າ ແລະອະທິບາຍເຖິງຄວາມສຸກສະບາຍໃນການຢູ່ກັບແມ່ສາມີ ພໍ່ສາມີ ແລະພໍ່ ແຕ່ໃຈຂອງພະສີດາຜູກພັນກັບພະບາດຂອງພະຣາມ ບ້ານບໍ່ງາຍ ປ່າບໍ່ຍາກສໍາລັບພະນາງ ຜູ້ອື່ນກໍໄດ້ຕັກເຕືອນພະສີດາ ການກ່າວຊ້ຳແລ້ວຊ້ຳອີກເຖິງອັນຕຣາຍຫຼາຍຢ່າງໃນປ່າລຶກ ພັນລະຍິດຂອງເສນາບະດີ ແລະພັນລະຍິດຂອງຄູບາອາຈານ ຜູ້ສະຫຼາດ ໄດ້ກ່າວດ້ວຍຖ້ອຍຄໍາອ່ອນນຸ່ມເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມຮັກ ສ່ວນເຈົ້ານັ້ນບໍ່ໄດ້ຖືກສັ່ງໃຫ້ໄປຢູ່ປ່າ ຈົ່ງເຮັດຕາມທີ່ພໍ່ສາມີ ຄູບາອາຈານ ແລະແມ່ສາມີສັ່ງ
ໂດຫາ 78
सिख सीतलि हित मधुर मृदु सुनि सीतहि न सोहानि।सरद चंद चंदनि लगत जनु चकई अकुलानि।।78।।
sikha sītali hita madhura mṛdu suni sītahi na sohāni |sarada caṁda caṁdani lagata janu cakaī akulāni ||78||
ຄຳແນະນຳນັ້ນ ເຖິງຈະເຢັນສະບາຍ ເປັນປະໂຫຍດ ຫວານແລະອ່ອນໂຍນ ແຕ່ນາງສີດາບໍ່ພໍໃຈທີ່ໄດ້ຍິນ ນາງທຸກທ້ອງຄຽດຄຽດດັງນົກຈັກວີ ເມື່ອແສງຈັນລະດູໃບໄມ້ຫຼົ່ນສຳຜັດນາງ
ເຈົາໄປ 79.1-4
सीय सकुच बस उतरु न देई।सो सुनि तमकि उठी कैकेई।।
मुनि पट भूषन भाजन आनी।आगें धरि बोली मृदु बानी।।
नृपहि प्रान प्रिय तुम्ह रघुबीरा।सील सनेह न छाड़िहि भीरा।।
सुकृत सुजसु परलोकु नसाऊ।तुम्हहि जान बन कहिहि न काऊ।।
अस बिचारि सोइ करहु जो भावा।राम जननि सिख सुनि सुखु पावा।।
भूपहि बचन बानसम लागे।करहिं न प्रान पयान अभागे।।
लोग बिकल मुरुछित नरनाहू।काह करिअ कछु सूझ न काहू।।
रामु तुरत मुनि बेषु बनाई।चले जनक जननिहि सिरु नाई।।
sīya sakuca basa utaru na deī |so suni tamaki uṭhī kaikeī ||
muni paṭa bhūṣana bhājana ānī |āgeṁ dhari bolī mṛdu bānī ||
nṛpahi prāna priya tumha raghubīrā |sīla saneha na chāṛihi bhīrā ||
sukṛta sujasu paraloku nasāū |tumhahi jāna bana kahihi na kāū ||
asa bicāri soi karahu jo bhāvā |rāma janani sikha suni sukhu pāvā ||
bhūpahi bacana bānasama lāge |karahiṁ na prāna payāna abhāge ||
loga bikala muruchita naranāhū |kāha karia kachu sūjha na kāhū ||
rāmu turata muni beṣu banāī |cale janaka jananihi siru nāī ||
ສີຕາ ເນື່ອງຈາກຄວາມເຂົ້າອຽງ ຈຶ່ງບໍ່ໄດ້ຕອບ ໄກເກຍີ ໄດ້ຍິນດັ່ງນັ້ນ ກໍລຸກຂຶ້ນດ້ວຍຄວາມໂກດແຄ້ນ ນາງໄດ້ນຳເຄື່ອງນຸ່ງ ເຄື່ອງປະດັບ ແລະ ເຄື່ອງໃຊ້ຂອງສາມະນາມາວາງໄວ້ຂ້າງໜ້າ ແລ້ວກ່າວດ້ວຍສຽງອ່ອນນຸ່ມ ຣາຄຸພີຣະ ທ່ານເປັນທີ່ຮັກດັ່ງຊີວິດຂອງກະສັດ ແຕ່ດ້ວຍຄວາມອ່ອນໂຍນແລະຄວາມຮັກ ພະອົງຈະບໍ່ສາມາດເວົ້າອອກໄດ້ ເຖິງແມ່ນບຸນກຸສົນ ຊື່ສຽງ ແລະ ຄວາມຫວັງໃນໂລກໜ້າຈະສູນເສຍ ພະອົງກໍຈະບໍ່ບອກໃຫ້ທ່ານໄປຍັງປ່າ ໂດຍພິຈາລະນາດັ່ງນັ້ນ ຈົ່ງເຮັດຕາມທີ່ທ່ານພໍໃຈ ພະຣາມໄດ້ຍິນຄຳແນະນຳຂອງພະມານດາແລ້ວກໍຊົມເຊີຍຍິນດີ ຄຳເວົ້າຂອງນາງປະທັບໃສ່ກະສັດດັ່ງລູກອອກ ຊີວິດທີ່ອັບປະໂຊກຂອງຂ້ອຍຈະບໍ່ຈາກໄປບໍ ປະຊາຊົນຫົວໃຈສະຫຼົດ ກະສັດສູບຮົ່ມເມົ້າ ຈະເຮັດແນວໃດ ບໍ່ມີໃຜຄິດຫຍັງໄດ້ເລີຍ ພະຣາມທັນນັ້ນກໍນຸ່ງເຄື່ອງຂອງສາມະນາ ກົ້ມຫົວຖວາຍແດບິດາມານດາ ແລ້ວເດີນອອກ
ໂດຫາ 79
सजि बन साजु समाजु सबु बनिता बंधु समेत।बंदि बिप्र गुर चरन प्रभु चले करि सबहि अचेत।।79।।
saji bana sāju samāju sabu banitā baṁdhu sameta |baṁdi bipra gura carana prabhu cale kari sabahi aceta ||79||
ຫຼັງຈາກຕຽມອຸປະກອນ ແລະ ຂະບວນສຳລັບການເດີນທາງເຂົ້າປ່າ ພ້ອມທັງພະຊາຍາ ແລະ ພະອະນຸຊາ ພະຜູ້ເປັນເຈົ້າຊົງກາບນົງເທິງພະບາດຂອງພຣາມະພິນ ແລະ ຄູອາຈານ ແລ້ວຊົງເດີນທາງອອກ ປ່ອຍໃຫ້ທຸກຄົນຕົກຢູ່ໃນສະຖານະງງຸດງັນສູນສະຕິ
Frequently Asked Questions
परंपरागत मान्यता में दोहा 70–79 का पाठ ‘सेवा-धर्म’ और ‘मर्यादा-पालन’ की बुद्धि देता है: माता-पिता-गुरु-स्वामी के चरण-आज्ञा को सिर धरने की वृत्ति (दोहा 70) दृढ़ होती है, तथा लक्ष्मण-सुमित्रा प्रसंग से दास्य-भाव और विकार-त्याग का संस्कार पुष्ट होता है—जिसे गृहस्थ-धर्म में रहते हुए भी राम-आश्रय की सिद्धि माना जाता है।
सामान्य सत्संग-परंपरा में इस खंड के साथ ‘श्रीराम जय राम जय जय राम’ (नाम-सम्पुट) या ‘राम राम’ का जप-सम्पुट रखा जाता है; विशेषतः लक्ष्मण के दास्य-वाक्य (‘नाथ दासु मैं’) के बाद नाम-स्मरण को साधक-सम्पुट माना जाता है।
Ask anything about Prakarana 8 of the Ramcharitmanas
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Ramcharitmanas in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Awadhi recitation where available, and more.
