Adhyaya 87
द्रोणपर्व — अध्याय ८७: सात्यकेरनुयात्रा (Sātyaki’s resolve and departure to reach Arjuna)
Upa-parva: Jayadratha-vadha-anuyāna (Sātyaki’s pursuit toward Arjuna)
Sañjaya reports that, upon hearing Yudhiṣṭhira’s words, Sātyaki evaluates both operational risk and reputational cost, resolving to go so that none may say he approached Arjuna out of fear. He affirms hierarchical obedience—placing Yudhiṣṭhira’s command as weighty as a guru’s—and declares his commitment to the welfare of Kṛṣṇa and the Pāṇḍavas. He outlines the tactical problem: Arjuna is positioned at a distance, intent on Jayadratha’s neutralization, while Jayadratha is protected within layered defenses under prominent chariot-warriors (including figures such as Droṇa’s son, Karṇa, and Kṛpa). Sātyaki then inventories the opposing screen: elephant formations (including named corps), elite chariot units, and contingents associated with Kirātas, Kāmbojas, Śakas, and others—presented as trained and cohesive. He orders full preparation of his chariot with diverse weapons and well-conditioned horses; ritual auspiciousness and gifting accompany his departure. Before moving, he instructs Bhīma to protect the king, and with confidence in success he advances into the opposing host to rejoin Arjuna per Yudhiṣṭhira’s directive.
Chapter Arc: धृतराष्ट्र, अभिमन्यु-वध के शोक से व्याकुल होकर संजय से पूछते हैं—“कल (श्वोभूते) मेरे पुत्रों ने क्या किया, और सव्यसाची अर्जुन के पराक्रम को जानते हुए भी वे कैसे निर्भय होकर उस पाप-कर्म में प्रवृत्त हुए?” → राजा का विलाप आरोप में बदलता है: वे पूछते हैं कि पुत्र-शोक से क्रुद्ध, मृत्यु-समान अर्जुन को रण में आते देख कौरवों ने क्या सोचा; साथ ही वे अपने पक्ष के वरिष्ठों—शल्य, सोमदत्त, भीष्म, द्रोण, विकर्ण, बाह्लीक, कृप आदि—की स्थिति और निर्णयों पर भी प्रश्न उठाते हैं, मानो दोष और उत्तरदायित्व की खोज कर रहे हों। → धृतराष्ट्र का अंतर्द्वंद्व चरम पर पहुँचता है: एक ओर वे स्वीकारते हैं कि कृष्ण-सारथ्य और कवचधारी अर्जुन के रहते ‘पराजय नहीं’—दूसरी ओर वे संजय से सुनी बातों (भीष्म-द्रोण जैसे पुरुषसिंहों के हत होने/असमर्थ होने की आशंका) को स्मरण कर दुर्योधन की हठ और अपने पुत्रों के ‘अत्यन्त अन्याय’ पर टूट पड़ते हैं। → अध्याय का निष्कर्ष किसी बाह्य समाधान में नहीं, धृतराष्ट्र के भीतर उतरते सत्य में है—कि अन्याय से उपजा यह शोक अब लौटाया नहीं जा सकता; वे संजय से युद्ध-वृत्तांत की माँग करते हुए भी अपने पुत्रों की नीति-हीनता को ही मूल कारण मानने लगते हैं। → संजय के विस्तृत वर्णन की ओर संकेत बना रहता है—अर्जुन के प्रतिशोध-प्रचंड आगमन के सामने कौरव-सेना की वास्तविक दशा और अगले संघर्ष का परिणाम क्या हुआ?
Shlokas
Verse 1
ऑपन--माजल छा जि (जयद्रथवधपर्व) पजञ्चाशीतितमो<ध्याय: धृतराष्ट्रका विलाप धृतराष्ट उवाच श्वोभूते किमकार्षुस्ते दुःखशोकसमन्विता: । अभिमन्यौ हते तत्र के वायुध्यन्त मामका:
ທ່ານທຣິຕຣາສະຕຣະ ກ່າວວ່າ: «ສັນຊະຍະ, ເມື່ອເຊົ້າມາຮອດ ພວກປານດະວະທີ່ຖືກຄວາມໂສກແລະຄວາມທຸກທ້ອນທັບຖົມ ຫຼັງຈາກອະພິມັນຍຸຖືກສັງຫານຢູ່ນັ້ນ ໄດ້ເຮັດຫຍັງ? ແລະໃນຝ່າຍຂ້າພະເຈົ້າ ນັກຮົບຜູ້ໃດໄດ້ອອກຮົບໃນເວລານັ້ນ?»
Verse 2
जानन्तस्तस्य कर्माणि कुरव: सव्यसाचिन: । कथं तत् किल्बिषं कृत्वा निर्भया ब्रूहि मामका:,सव्यसाची अर्जुनके पराक्रमको जानते हुए भी मेरे पक्षवाले कौरव योद्धा उनका अपराध करके कैसे निर्भय रह सके? यह बताओ
ທ່ານທຣິຕຣາສະຕຣະ ກ່າວວ່າ: «ແມ່ນວ່ານັກຮົບກຸຣຸຮູ້ດີເຖິງກິດຈະການແລະວິລະກຳຂອງສະວັຍຍະສາຈິນ (ອາຣຊຸນ) ແຕ່ເປັນໄປໄດ້ແນວໃດທີ່ຄົນຂ້າພະເຈົ້າ ຫຼັງຈາກກໍ່ການຜິດຕໍ່ເຂົາ ຈຶ່ງຍັງຢູ່ຢ່າງບໍ່ຫວາດກົວ? ຈົ່ງບອກຂ້າພະເຈົ້າ»
Verse 3
पुत्रशोकाभिसंतप्तं क्रुद्धं मृत्युमिवान्तकम् । आयान्तं पुरुषव्याप्रं कथं ददृशुराहवे
ທ່ານທຣິຕຣາສະຕຣະ ກ່າວວ່າ: «ໃນສະໜາມຮົບ ລູກຊາຍຂ້າພະເຈົ້າເຫັນໄດ້ແນວໃດ ອາຣຊຸນ—ເສືອໃນຫມູ່ມະນຸດ—ຜູ້ຖືກໄຟໂສກເພາະລູກຊາຍເຜົາໃຈ ແລະເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມໂກດ ກ້າວມາດັ່ງຄວາມຕາຍເອງ—ຜູ້ພາຊີວິດໄປ?»
Verse 4
कपिराजध्वजं संख्ये विधुन्वानं महद् धनु: । दृष्टवा पुत्रपरिद्यूनं किमकुर्वत मामका:
ທ່ານທຣິຕຣາສະຕຣະ ກ່າວວ່າ: «ໃນກາງສົງຄາມ ເມື່ອເຫັນອາຣຊຸນຜູ້ເຈັບປວດເພາະພັດພາກຈາກລູກ ສັ່ນຄັນທະນູໃຫຍ່ໃຫ້ກ້ອງກັງວານ ແລະຊູທຸງທີ່ມີສັນຍາລັກພະຮານຸມານ—ເຈົ້າແຫ່ງວານອນ—ລູກຊາຍຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເຮັດຫຍັງໃນເວລານັ້ນ?»
Verse 5
कि नु संजय संग्रामे वृत्तं दुर्योधन प्रति । परिदेवो महानद्य श्रुतो मे नाभिनन्दनम्
ທ່ານທຣິຕຣາສະຕຣະ ກ່າວວ່າ: «ສັນຊະຍະ, ໃນສະໜາມຮົບ ກ່ຽວກັບດຸຣະໂຢທະນະ ເກີດເຫດອັນໃດຂຶ້ນ? ມື້ນີ້ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຍິນສຽງຮ້ອງໄຫ້ຄຳຄວນອັນໃຫຍ່; ບໍ່ມີຖ້ອຍຄຳແຫ່ງຄວາມຍິນດີ ຫຼືການສະຫລອງ ລອດເຂົ້າຫູຂ້າພະເຈົ້າເລີຍ»
Verse 6
बभूवुर्ये मनोग्राह्या: शब्दा: श्रुतिसुखावहा: । न श्रूयन्तेड्द्य सर्वे ते सैन्धवस्य निवेशने
ທຣິຕະຣາດຕະ ກ່າວວ່າ: «ຖ້ອຍຄໍາທີ່ເຄີຍເປັນທີ່ພໍໃຈແກ່ໃຈ ແລະ ຫວານຊື່ນແກ່ຫູ—ທີ່ເຄີຍໄດ້ຍິນຢູ່ເປັນນິດໃນຄ່າຍຂອງກະສັດແຫ່ງສິນທຸ—ມື້ນີ້ບໍ່ໄດ້ຍິນອີກເລີຍ».
Verse 7
स्तुवतां नाद्य श्रूयन्ते पुत्राणां शिबिरे मम । सूतमागधसंघानां नर्तकानां च सर्वश:,मेरे पुत्रोंके शिविरमें अब स्तुति करनेवाले सूतों, मागधों एवं नर्तकोंके शब्द सर्वथा नहीं सुनायी पड़ते हैं
ທຣິຕະຣາດຕະ ກ່າວວ່າ: «ມື້ນີ້ໃນຄ່າຍຂອງລູກຊາຍຂ້ອຍ ບໍ່ໄດ້ຍິນສຽງເລີຍ—ທັງສຽງຂອງສູຕະ ແລະ ມາກະທະ ຜູ້ຂັບຮ້ອງສັນລະເສີນ ແລະ ສຽງຂອງນັກຟ້ອນ. ອາການແຫ່ງຄວາມມັ່ນໃຈ ແລະ ການສະເຫຼີມສະຫຼອງ ໄດ້ສງົບງຽບໄປແລ້ວ».
Verse 8
शब्देन नादिताभी क्षणम भवद् _यत्र मे श्रुति: । दीनानामद्य तं शब्दं न शुणोमि समीरितम्
ທຣິຕະຣາດຕະ ກ່າວວ່າ: «ເຄີຍມີຂະນະໜຶ່ງ ທີ່ຫູຂ້ອຍເຕັມໄປດ້ວຍສຽງນັ້ນ ແລະ ສັ່ນສະເທືອນ. ແຕ່ມື້ນີ້ ຂ້ອຍບໍ່ໄດ້ຍິນສຽງຮ້ອງຂອງຜູ້ທຸກທ້ອນທີ່ຖືກປະກາດຂຶ້ນນັ້ນ».
Verse 9
जहाँ मेरे कान निरन्तर स्वजनोंके आनन्द-कोलाहलसे गूँजते रहते थे, वहीं आज मैं अपने दीन-दु:खी पुत्रोंके द्वारा उच्चारित वह हर्षसूचक शब्द नहीं सुन रहा हूँ ।।
ທຣິຕະຣາດຕະ ກ່າວວ່າ: «ໃນສະຖານທີ່ທີ່ຫູຂ້ອຍເຄີຍດັງກ້ອງບໍ່ຂາດດ້ວຍສຽງອື້ອອຶງແຫ່ງຄວາມຍິນດີຂອງພວກເຮົາເອງ—ມື້ນີ້ຂ້ອຍບໍ່ໄດ້ຍິນສຽງໂຫ່ຮ້ອງແຫ່ງຄວາມປິຕິທີ່ລູກຊາຍຂ້ອຍ ຜູ້ບັດນີ້ທຸກທ້ອນແລະຖືກທຸກຂ໌ ໄດ້ເປັນຜູ້ເວົ້າອອກ. ໂອ ສັນຈະຍະ! ໃນອະດີດ ຂ້ອຍນັ່ງຢູ່ໃນຄຸ້ມຂອງໂສມະດັດຕະ—ຜູ້ມັ່ນຄົງໃນສັດຈະ ແລະ ແນ່ວແນ່ໃນຈິດໃຈ—ແລ້ວໄດ້ຍິນສຽງອັນດີເລີດ ແລະ ເປັນມົງຄຸນນັ້ນ; ແຕ່ບັດນີ້ມັນຫາຍໄປ ແລະ ຄວາມງຽບເອງກໍປະກາດການຕົກຕ່ໍາຂອງພວກເຂົາ».
Verse 10
तदद्य पुण्यहीनो5हमार्तस्वरनिनादितम् । निवेशनं गतोत्साहं पुत्राणां मम लक्षये
ທຣິຕະຣາດຕະ ກ່າວວ່າ: «ມື້ນີ້ຂ້ອຍຮູ້ສຶກດັ່ງຄົນຂາດບຸນ; ຂ້ອຍເຫັນວ່າເຮືອນຂອງລູກຊາຍຂ້ອຍດັງກ້ອງດ້ວຍສຽງຮ້ອງຂອງຜູ້ທຸກທ້ອນ ແລະ ກໍາລັງໃຈກັບຄວາມມັ່ນໃຈຂອງພວກເຂົາໄດ້ຫຼຸດຫາຍໄປ. ສຽງນັ້ນເອງບອກຂ້ອຍວ່າ ຄວາມທຸກໄດ້ເຂົ້າມາໃນເຮືອນເຮົາ ແລະ ຜົນຂອງເສັ້ນທາງທີ່ເຮົາເລືອກໃນສົງຄາມ ກໍາລັງສຸກງອມຂຶ້ນແລ້ວ».
Verse 11
परंतु आज पुण्यहीन मैं अपने पुत्रोंके घरको उत्साहशून्य एवं आर्तनादसे गूँजता हुआ देख रहा हूँ ।।
ທຣິຕຣາສະຕຣະ ກ່າວວ່າ: «ແຕ່ໃນມື້ນີ້ ຂ້າພະເຈົ້າຜູ້ຂາດບຸນກຸສົນ ເຫັນເຮືອນຂອງລູກຊາຍຂ້າພະເຈົ້າໝົດກຳລັງ ແລະກ້ອງກັບດ້ວຍສຽງຮ້ອງທຸກ. ໃນທີ່ພັກຂອງ ວິວິມຊະຕິ, ດຸຣມຸຂ, ຈິຕຣະເສນ, ວິກັນ ແລະລູກຊາຍອື່ນໆຂອງຂ້າພະເຈົ້າ ບໍ່ມີສຽງຄວາມຍິນດີເຊັ່ນເກົ່າອີກແລ້ວ»។
Verse 12
ब्राह्म॒णा: क्षत्रिया वैश्या यं शिष्या: पर्युपासते । द्रोणपुत्रं महेष्वासं पुत्राणां मे परायणम्
ທຣິຕຣາສະຕຣະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ສູຕະ ສັນຈະຍະ! ອັສວັດຖາມາ ບຸດຂອງ ດໂຣນະ—ນັກທະນູຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ ແລະເປັນທີ່ພຶ່ງສູງສຸດຂອງລູກຊາຍຂ້າພະເຈົ້າ—ຜູ້ທີ່ສິດຈາກພວກ ພຣາຫມະນະ, ກະສັດຕຣິຍະ, ແລະ ໄວສະຍະ ພາກັນເຂົ້າໄປຢູ່ໃກ້ ບໍລິການດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ—ຈົ່ງເລົ່າເຖິງເຂົາໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າຟັງ»។
Verse 13
वितण्डालापसंलापैद्रूतवादित्रवादितै: । गीतैश्न विविधैरिष्टे रमते यो दिवानिशम्
ທຣິຕຣາສະຕຣະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ສູຕະ ສັນຈະຍະ! ອັສວັດຖາມາ ບຸດຂອງ ດໂຣນະ—ນັກທະນູຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ ແລະເປັນທີ່ພຶ່ງສູງສຸດຂອງລູກຊາຍຂ້າພະເຈົ້າ—ຜູ້ເຄີຍຊື່ນຊົມທັງກາງວັນກາງຄືນໃນການໂຕ້ຖຽງ, ຄຳປາໄສ, ການສົນທະນາກັນ, ສຽງດົນຕີຈັງຫວະໄວ ແລະເພງທີ່ປາຖະໜາຫຼາຍຊະນິດ; ຜູ້ທີ່ສິດຈາກພວກ ພຣາຫມະນະ, ກະສັດຕຣິຍະ, ແລະ ໄວສະຍະ ຢູ່ໃກ້ບໍລິການ; ແລະມີວີລະບຸລຸດຫຼາຍຄົນຈາກພວກ ກຸຣຸ, ປານດະວະ, ແລະ ສາດວະຕະ ນັ່ງຢູ່ຂ້າງເຂົາ—ໃນມື້ນີ້ ໃນເຮືອນຂອງເຂົາ ບໍ່ມີສຽງຍິນດີເຊັ່ນເກົ່າອີກແລ້ວ»។
Verse 14
उपास्यमानो बहुभि: कुरुपाण्डवसात्वतै: । सूत तस्य गृहे शब्दो नाद्य द्रौणे्यथा पुरा
ທຣິຕຣາສະຕຣະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ສູຕະ ສັນຈະຍະ! ອັສວັດຖາມາ ບຸດຂອງ ດໂຣນະ ຜູ້ຖືກຫຼາຍຄົນບໍລິການ—ທັງພວກ ກຸຣຸ, ປານດະວະ, ແລະ ສາດວະຕະ—ເຮືອນຂອງເຂົາທີ່ເຄີຍກ້ອງກັບດ້ວຍສຽງຄຶກຄື້ນ ບັດນີ້ບໍ່ມີສຽງຍິນດີເຊັ່ນເກົ່າອີກແລ້ວ»។
Verse 15
द्रोणपुत्र॑ महेष्वासं गायना नर्तकाश्न ये । अत्यर्थमुपतिष्ठन्ति तेषां न श्रूयते ध्वनि:,महाधनुर्धर द्रोणपुत्रकी सेवामें जो गायक और नर्तक अधिक उपस्थित होते थे, उनकी ध्वनि अब नहीं सुनायी देती है
ທຣິຕຣາສະຕຣະ ກ່າວວ່າ: «ພວກນັກຮ້ອງ ແລະນັກຟ້ອນທີ່ເຄີຍມາບໍລິການນັກທະນູຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ ບຸດຂອງ ດໂຣນະ ຢ່າງຫຼາຍ—ບັດນີ້ບໍ່ໄດ້ຍິນສຽງຂອງພວກເຂົາອີກແລ້ວ»។
Verse 16
विन्दानुविन्दयो: सायं शिबिरे यो महाध्वनि:
ພຣະເຈົ້າ ທຣິຕຣາສະຕຣະ ກ່າວວ່າ: «ລູກເອີຍ, ໃນຍາມແລງ ທີ່ຄ່າຍຂອງ ວິນດາ ແລະ ອະນຸວິນດາ ເຄີຍມີສຽງອື້ອອຶງດັງກ້ອງ—ສຽງຄະນະນັກຟ້ອນລຳ—ມື້ນີ້ ສຽງຄືດົນຕີນັ້ນ ບໍ່ໄດ້ຍິນອີກແລ້ວ»។
Verse 17
श्रूयते सोडद्य न तथा केकयानां च वेश्मसु । नित्यं प्रमुदितानां च तालगीतस्वनो महान्
ພຣະເຈົ້າ ທຣິຕຣາສະຕຣະ ກ່າວວ່າ: «ມື້ນີ້ ໃນເຮືອນຂອງຊາວເກກະຍະ ສຽງອັນໃຫຍ່—ສຽງຕີຈັງຫວະແລະບົດເພງ—ທີ່ເຄີຍດັງຂຶ້ນເປັນປະຈຳໃນຫມູ່ຜູ້ຊື່ນບານຢູ່ເສມອ ບໍ່ໄດ້ຍິນເຫມືອນເກົ່າອີກແລ້ວ»។
Verse 18
सप्त तन्तून् वितनन््वाना याजका यमुपासते
ພຣະເຈົ້າ ທຣິຕຣາສະຕຣະ ກ່າວວ່າ: «ພຣະອົງຜູ້ນັ້ນ ທີ່ຜູ້ປະກອບຍັດຍະບູຊາ ນະມັດສະການ ໃນຂະນະທີ່ພວກເຂົາກຳລັງກາງອອກເສັ້ນດ້າຍທັງເຈັດ»។
Verse 19
ज्याघोषो ब्रह्मघोषश्न तोमरासिरथध्वनि:
ພຣະເຈົ້າ ທຣິຕຣາສະຕຣະ ກ່າວວ່າ: «ສຽງສາຍຄັນທະນູກະທົບດັງກ້ອງ ແລະສຽງສວດມົນສັກສິດ ພ້ອມກັບສຽງອື້ອອຶງຂອງຫອກ, ດາບ, ແລະລົດຮົບ»។
Verse 20
नानादेशसमुत्थानां गीतानां यो5भवत् स्वन:
ພຣະເຈົ້າ ທຣິຕຣາສະຕຣະ ກ່າວວ່າ: «ສຽງນັ້ນ ທີ່ເກີດຂຶ້ນຈາກບົດເພງອັນມາຈາກຫຼາຍແດນດິນ…»
Verse 21
यदा प्रभृत्युपप्लव्याच्छान्तिमिच्छठ्जनार्दन:
ທຣິຕຣາດຕະ ກ່າວວ່າ: «ສັນຈະຍະ, ນັບແຕ່ເວລາທີ່ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າ ຈະນາຣະດະນະ—ຜູ້ບໍ່ເຄີຍຫຼຸດຈາກມະຫິມາອັນເທວະດາຂອງພຣະອົງ—ອອກຈາກ ອຸປະປລະວະ ແລະມາຮອດ ຫັດສະຕິນາປຸຣະ ໂດຍປາດຖະໜາຈະສ້າງສັນຕິພາບ ເນື່ອງຈາກຄວາມເມດຕາກະຣຸນາຕໍ່ສັດມີຊີວິດທັງປວງ, ໃນເວລານັ້ນ ຂ້ອຍໄດ້ກ່າວກັບລູກຊາຍຜູ້ໂງ່ຂອງຂ້ອຍ ດຸຣະໂຍທະນະ ດັ່ງນີ້—»
Verse 22
आगत: सर्वभूतानामनुकम्पार्थमच्युत: । ततो5हमन्लुवं सूत मन्द दुर्योधनं तदा
ທຣິຕຣາດຕະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ສູຕະ (ຄົນຂັບລົດສົງຄາມ), ເມື່ອ ອະຈະຍຸຕະ—ພຣະອົງ ຈະນາຣະດະນະ ຜູ້ບໍ່ເຄີຍຫຼຸດຈາກມະຫິມາຂອງພຣະອົງ—ມາຈາກ ອຸປະປລະວະ ຮອດ ຫັດສະຕິນາປຸຣະ ໂດຍປາດຖະໜາຈະສ້າງສັນຕິພາບ ເນື່ອງຈາກຄວາມເມດຕາກະຣຸນາຕໍ່ສັດທັງປວງ, ໃນເວລານັ້ນ ຂ້ອຍໄດ້ເອີ້ນກ່າວກັບລູກຊາຍຜູ້ໂງ່ຂອງຂ້ອຍ ດຸຣະໂຍທະນະ ດັ່ງນີ້, ໂອ ສັນຈະຍະ—»
Verse 23
वासुदेवेन तीर्थन पुत्र संशाम्य पाण्डवै: । कालप्राप्तमहं मन्ये मा त्वं दुर्योधनातिगा:
ທຣິຕຣາດຕະ ກ່າວວ່າ: «ລູກເອີຍ, ຈົ່ງໃຫ້ ວາສຸເທວະ (ພຣະກຣິດສະນະ) ຜູ້ເປັນທີ່ພຶ່ງອັນສັກສິດ ເປັນຄົນກາງ ແລ້ວເຮັດສັນຕິກັບພວກປານດະວະ. ຂ້ອຍເຫັນວ່ານີ້ແມ່ນໜ້າທີ່ທີ່ເວລານີ້ຮ້ອງຂໍ. ດຸຣະໂຍທະນະ, ຢ່າຫຼີກເວັ້ນມັນ»
Verse 24
शमं चेद् याचमान॑ त्वं प्रत्याख्यास्यसि केशवम् | हितार्थमभिजल्पन्तं न तवास्ति रणे जय:
«ເກສະວະ (ພຣະກຣິດສະນະ) ເວົ້າແຕ່ຄໍາທີ່ເປັນປະໂຫຍດແກ່ເຈົ້າ ແລະພຣະອົງເອງກໍກໍາລັງຂໍສັນຕິ. ໃນສະພາບແບບນີ້ ຖ້າເຈົ້າປະຕິເສດພຣະອົງ ໃນສົງຄາມເຈົ້າຈະບໍ່ມີໄຊຊະນະ»
Verse 25
प्रत्याचष्ट स दाशार्हमृषभं सर्वधन्विनाम् । अनुनेयानि जल्पन्तमनयान्नान्वपद्यत
ແຕ່ ດຸຣະໂຍທະນະ ກໍປະຕິເສດ ບໍ່ຍອມຮັບຟັງ ດາຊາຣຫະ—ພຣະກຣິດສະນະ ຜູ້ເປັນຍອດໃນບັນດານັກທະນູທັງປວງ. ແມ່ນແມ່ນພຣະອົງຈະເວົ້າຄໍາອ່ອນໂຍນອ້ອນວອນ ແຕ່ເນື່ອງຈາກຄວາມອະທໍາ ດຸຣະໂຍທະນະກໍບໍ່ຍອມຕາມ
Verse 26
(कर्णदुःशासनमते सौबलस्य च दुर्मते: । प्रत्याख्यातो महाबाहुः कुलान्तकरणेन मे ।।
ພະຣາຊາ ທຣິຕຣາດຕະ ກ່າວວ່າ: ໂດຍຖືກຊັກນໍາດ້ວຍຄໍາປຶກສາຂອງ ກັນນະ ແລະ ທຸຫສາສະນະ ພ້ອມທັງດ້ວຍຄວາມຄິດຊົ່ວຂອງ ສະກຸນິ, ລູກຊາຍຂ້ອຍ ທຸຣະໂຍທະນະ—ຜູ້ກາຍເປັນຜູ້ທໍາລາຍວົງຕະກູນຂອງເຮົາ—ໄດ້ດູໝິ່ນ ພຣະສຣີກຣິດສະນະ ຜູ້ມີແຂນແຂງກ້າ. ຕໍ່ມາ ຜູ້ຫຼົງຜິດນັ້ນ ດັ່ງຖືກ “ເວລາ” ຂັບດັນ ໄດ້ລະທິ້ງຄໍາຂ້ອຍ ແລະຕາມແຕ່ຄວາມເຫັນຂອງສອງຄົນ—ທຸຫສາສະນະ ແລະ ກັນນະ—ເທົ່ານັ້ນ.
Verse 27
न हाहं द्यूतमिच्छामि विदुरो न प्रशंसति । सैन्धवो नेच्छति द्यूतं भीष्मो न द्यूतमिच्छति
ພະຣາຊາ ທຣິຕຣາດຕະ ກ່າວວ່າ: “ຂ້ອຍບໍ່ປາດຖະໜາໃຫ້ມີການພະນັນ; ວິທຸຣະ ກໍບໍ່ສັນລະເສີນມັນ. ກະສັດແຫ່ງສິນທຸ (ໄຊຍະດຣະຖະ) ກໍບໍ່ປາດຖະໜາເກມລູກເຕົ໋າ, ແລະ ພຣະພີສະມະ ກໍບໍ່ມີຄວາມຢາກໃນການພະນັນ.”
Verse 28
शल्यो भूरिश्रवाश्वैव पुरुमित्रो जयस्तथा । अश्वत्थामा कृपो द्रोणो द्यूतं नेच्छन्ति संजय,संजय! शल्य, भूरिश्रवा, पुरुमित्र, जय, अश्व॒त्थामा, कृपाचार्य और द्रोणाचार्य भी जूआ होने नहीं देना चाहते थे
ພະຣາຊາ ທຣິຕຣາດຕະ ກ່າວວ່າ: “ໂອ້ ສັນຊະຍະ! ຊັລຍະ, ພູຣີສຣະວັສ, ປຸຣຸມິຕຣະ, ໄຊຍະ; ທັງອັສວັດຖາມາ, ກຣິປະ, ແລະ ໂດຣນະ—ລ້ວນບໍ່ປາດຖະໜາໃຫ້ມີການພະນັນ.”
Verse 29
एतेषां मतमादाय यदि वर्तेत पुत्रक: । सज्ञातिमित्र: ससुहृच्चिरं जीवेदनामय:,यदि बेटा दुर्योधन इन सबकी राय लेकर चलता तो भाई-बन्धु, मित्र और सुहृदोंसहित दीर्घकालतक नीरोग एवं स्वस्थ रहकर जीवन धारण करता
ພະຣາຊາ ທຣິຕຣາດຕະ ກ່າວວ່າ: “ຖ້າລູກຊາຍຂ້ອຍໄດ້ປະພຶດຕາມ ໂດຍຍຶດຄໍາປຶກສາຂອງຄົນເຫຼົ່ານີ້, ເຂົາຈະມີຊີວິດຍືນຍາວ ປອດໄພຈາກໂລກໄພ ພ້ອມດ້ວຍຍາດພີ່ນ້ອງ ໝູ່ມິດ ແລະຜູ້ປາດຖະໜາດີ.”
Verse 30
श्लक्ष्णा मधुरसम्भाषा ज्ञातिबन्धुप्रियंवदा: । कुलीना: सम्मता: प्राज्ञा: सुखं प्राप्स्यन्ति पाण्डवा:
ພະຣາຊາ ທຣິຕຣາດຕະ ກ່າວວ່າ: “ພວກປານດະວະ ອ່ອນໂຍນ ແລະລະອຽດອ່ອນ, ເວົ້າຈາຫວານຊື່ນ, ແລະເວົ້າຄໍາທີ່ເປັນທີ່ພໍໃຈແກ່ຍາດພີ່ນ້ອງແລະໝູ່ມິດ. ເປັນຜູ້ມີຊາດຕະກູນດີ ໄດ້ຮັບການນັບຖື ແລະມີປັນຍາ, ພວກເຂົາຈະໄດ້ຮັບຄວາມສຸກ.”
Verse 31
धमपिक्षी नरो नित्यं सर्वत्र लभते सुखम् | प्रेत्यभावे च कल्याण प्रसादं प्रतिपद्यते
ທ້າວ ທຣິຕຣາສຕຣະ ກ່າວວ່າ: «ຜູ້ໃດທີ່ຖືທຳມະເປັນແນວນຳ ແລະເປັນຫຼັກຄາດໝາຍ ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມໄດ້ຮັບຄວາມສຸກທຸກແຫ່ງ ແລະທຸກເວລາ. ຫຼັງຈາກຄວາມຕາຍ ກໍຍັງເຖິງຄວາມຜາສຸກ ແລະພຣະພອນອັນສງົບງາມ».
Verse 32
अहंस्ति पृथिवीं भोक्तुं समर्था: साधनेडपि च । तेषामपि समुद्रान्ता पितृपैतामही मही,'पाण्डव पृथ्वीका राज्य भोगनेमें और उसे प्राप्त करनेमें भी समर्थ हैं। यह समुद्रपर्यन्त पृथ्वी उनके बाप-दादोंकी भी है
ທ້າວ ທຣິຕຣາສຕຣະ ກ່າວວ່າ: «ພວກປານດະວະ ສາມາດຄອງຄວາມສຸກໃນການປົກຄອງແຜ່ນດິນ ແລະກໍຊ່ຽວຊານໃນວິທີການທີ່ຈະໄດ້ມາ. ຍິ່ງກວ່ານັ້ນ ແຜ່ນດິນທີ່ມີທະເລເປັນຂອບເຂດນີ້ ແມ່ນມໍລະດົກບັນພະບຸລຸດຂອງເຂົາ—ເປັນຂອງພໍ່ແລະປູ່ຂອງເຂົາດ້ວຍ».
Verse 33
नियुज्यमाना: स्थास्यन्ति पाण्डवा धर्मवर्त्मनि । सन्ति मे ज्ञातयस्तात येषां श्रोष्यन्ति पाण्डवा:
ຖ້າໄດ້ກຳຊັບ ແລະນຳພາ ພວກປານດະວະຈະຢືນຢັນຢ່າງໝັ້ນຄົງໃນເສັ້ນທາງແຫ່ງທຳມະ. ໂອ ລູກເອີຍ, ຂ້ອຍມີຍາດພີ່ນ້ອງຫຼາຍຄົນ ທີ່ພວກປານດະວະຈະຟັງຄຳຕັກເຕືອນຂອງເຂົາເຈົ້າ.
Verse 34
शल्यस्य सोमदत्तस्य भीष्मस्य च महात्मन: । द्रोणस्याथ विकर्णस्य बाह्लीकस्य कृपस्य च
ທ້າວ ທຣິຕຣາສຕຣະ ກ່າວວ່າ: «ຈົ່ງນຶກເຖິງ ຊັລຍະ, ໂສມະດັດຕະ, ພີສະມະຜູ້ມີຈິດໃຫຍ່, ໂດຣນະ, ວິກັນນະ, ບາຫລີກະ ແລະ ກຣິປະ. ຖ້າຜູ້ເຖົ້າຜູ້ແກ່ອັນຄວນເຄົາລົບໃນວົງສາພາຣະຕະເຫຼົ່ານີ້ ເວົ້າກັບພວກປານດະວະເພື່ອເຈົ້າ, ພວກປານດະວະຈະຟັງຄຳຂອງເຂົາແນ່ນອນ».
Verse 35
अन््येषां चैव वृद्धानां भरतानां महात्मनाम् | त्वदर्थ ब्रुवतां तात करिष्यन्ति वचो हि ते
ທ້າວ ທຣິຕຣາສຕຣະ ກ່າວວ່າ: «ແລະຍັງມີອີກ ໂອ ລູກເອີຍ, ພວກປານດະວະຈະປະຕິບັດຕາມຄຳຂອງບັນດາຜູ້ເຖົ້າຜູ້ແກ່ ແລະຜູ້ມີຈິດໃຫຍ່ໃນວົງສາພາຣະຕະຄົນອື່ນໆ ເມື່ອເຂົາເວົ້າເພື່ອເຈົ້າ».
Verse 36
कं वा त्वं मन्यसे तेषां यस्तान् ब्रूयादतो5न्यथा । कृष्णो न धर्म संजहाात् सर्वे ते हि तदन््वया:
ທຣິຕຣາດຕະ ກ່າວວ່າ: «ໃນບັນດາຄົນເຫຼົ່ານັ້ນ ເຈົ້າຄິດວ່າໃຜຈະກ່າວຜິດແປກໄປຈາກນີ້ເກືອບກັບພານດະວະ? ກຣິດສະນະບໍ່ເຄີຍລະທິ້ງທຳມະ ແລະພານດະວະທັງຫມົດກໍຕາມຮອຍທາງຂອງພຣະອົງ»។
Verse 37
मयापि चोक्तास्ते वीरा वचन धर्मसंहितम् । नान्यथा प्रकरिष्यन्ति धर्मात्मानो हि पाण्डवा:,“मेरे कहनेपर भी वे मेरे धर्मयुक्त वचनकी अवहेलना नहीं करेंगे; क्योंकि वीर पाण्डव धर्मात्मा हैं!
ທຣິຕຣາດຕະ ກ່າວວ່າ: «ຂ້າພະເຈົ້າເອງກໍໄດ້ກ່າວກັບວີລະບຸລຸດເຫຼົ່ານັ້ນ ດ້ວຍຖ້ອຍຄຳທີ່ສອດຄ່ອງກັບທຳມະ. ພວກເຂົາຈະບໍ່ປະພຶດຢ່າງອື່ນ ເພາະພານດະວະແມ່ນຜູ້ມີໃຈຍຶດທຳມະ»។
Verse 38
इत्यहं विलपन् सूत बहुश: पुत्रमुक्तवान् | न च मे श्रुतवान् मूढो मन््ये कालस्य पर्ययम्
ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ສູຕະ, ຂ້າພະເຈົ້າຄຳນຶງຮ້ອງໄຫ້ ແລະໄດ້ກ່າວກັບລູກຊາຍຂອງຂ້າພະເຈົ້າຊ້ຳໆ ຫຼາຍຖ້ອຍຄຳ. ແຕ່ຜູ້ຫຼົງຜິດນັ້ນບໍ່ຟັງຂ້າພະເຈົ້າເລີຍ. ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ສູຕະ, ຂ້າພະເຈົ້າເຫັນວ່າ ກົງລໍ້ແຫ່ງການເວລາໄດ້ຫັນກັບມາຕໍ່ຕ້ານພວກເຮົາແລ້ວ.
Verse 39
वृकोदरार्जुनौ यत्र वृष्णिवीरश्न सात्यकि: । उत्तमौजाश्च पाज्चाल्यो युधामन्युश्न दुर्जय:
ທຣິຕຣາດຕະ ກ່າວວ່າ: «ຝ່າຍທີ່ມີ ພີມະ (ວຶກໂກດະຣະ) ແລະ ອາຣຊຸນ ຢືນຢູ່—ພ້ອມດ້ວຍວີລະບຸລຸດວຣິສນິ ສາຕະຍະກິ, ນັກຮົບປານຈາລະ ອຸດຕະມະໂອຊາ, ແລະ ຢຸດທາມັນຍຸ ຜູ້ບໍ່ອາດພ່າຍ—ໃນໂລກນີ້ ໃຜກັນທີ່ຍັງປາດຖະໜາຮັກສາຊີວິດ ແລ້ວຈະກ້າອອກສົງຄາມຕໍ່ຕ້ານວີລະບຸລຸດເຫຼົ່ານັ້ນ?»
Verse 40
धृष्टद्युम्नश्न दुर्धर्ष: शिखण्डी चापराजित: । अश्मका: केकयार्नैव क्षत्रधर्मा च सौमकि:
ທຣິຕຣາດຕະ ກ່າວວ່າ: «ຍັງມີ ທຣິສຕະດຍຸມນະ ຜູ້ບໍ່ອາດພ່າຍ, ສິຂັນດິນ ຜູ້ຍາກຈະເອົາຊະນະ, ພວກອາສມະກະ, ພວກເກກະຍະ, ແລະ ກະສັດຣະທຳມະ ບຸດຂອງໂສມະກະ»។
Verse 41
चैद्यश्न॒ चेकितानश्न पुत्र: काश्यस्य चाभिभू: । द्रौपदेया विराटश्न द्रपदश्ष महारथ:
ທຣິຕຣາສຕຣະ ກ່າວວ່າ: «ຍັງມີ ທຣິສຕະເກຕຸ ແຫ່ງເຈດີ ແລະ ເຈກິຕານ; ອະພິພູ ບຸດຂອງກະສັດແຫ່ງກາສີ; ບຸດທັງຫ້າຂອງ ດຣາວປະດີ; ກະສັດ ວິຣາຕ; ແລະ ດຣຸປະດະ ມະຫາຣະຖີ. ເມື່ອວີຣະບຸລຸດເຫຼົ່ານີ້ຢືນຮ່ວມກັນ—ພ້ອມກັບ ພີມະເສນ, ອັຣຊຸນ, ສາຕະຍະກີ, ວີຣະບຸລຸດປານຈາລະຜູ້ເລີດ ແລະອື່ນໆ—ໃນໂລກນີ້ ຜູ້ໃດທີ່ຍັງປາຖະໜາຈະມີຊີວິດ ຈະເລືອກສູ້ກັບເຂົາເຈົ້າດ້ວຍໃຈສະໝັກ?»
Verse 42
यमौ च पुरुषव्याप्रौ मन्त्री च मधुसूदन: । क एताज्जातु युध्येत लोके5स्मिन् वै जिजीविषु:
ທຣິຕຣາສຕຣະ ກ່າວວ່າ: «ຍັງມີຝາແຝດທັງສອງ—ບຸລຸດດຸດດັ່ງເສືອ—ພ້ອມກັບ ມະທຸສູດະນ (ກຣິສນະ) ຜູ້ເປັນທີ່ປຶກສາອັນສະຫຼາດ. ໃນໂລກນີ້ ຜູ້ໃດທີ່ຍັງປາຖະໜາຈະມີຊີວິດ ຈະກ້າໄປຮົບກັບຄົນເຫຼົ່ານັ້ນ?»
Verse 43
दिव्यमस्त्रं विकुर्वाणान् प्रसहेद् वा परान् मम । अन्यो दुर्योधनात् कर्णाच्छकुने श्वापि सौबलात्
ທຣິຕຣາສຕຣະ ກ່າວວ່າ: «ເມື່ອຝ່າຍຕົວຕໍ່ສູ້ປ່ອຍອາວຸດທິບພະຍະອອກມາ, ຝ່າຍຂ້ອຍຍັງມີໃຜອື່ນອີກທີ່ຈະຕ້ານທານໄດ້—ນອກຈາກ ທຸຣະໂຍທະນ, ກັນນະ, ຫຼືແມ່ນແຕ່ ຊະກຸນິ ບຸດຂອງສຸບະລະ?»
Verse 44
दुःशासनचतुर्थानां नान्यं पश्यामि पठ्चमम् । अथवा दुर्योधन, कर्ण, सुबलपुत्र शकुनि तथा चौथे दुःशासनके सिवा मैं पाँचवें किसी ऐसे वीरको नहीं देखता, जो दिव्यास्त्र प्रकट करनेवाले मेरे इन शत्रुओंका वेग सह सके ।।
ທຣິຕຣາສຕຣະ ກ່າວວ່າ: «ນອກຈາກ ທຸຣະໂຍທະນ, ກັນນະ, ຊະກຸນິ ບຸດຂອງສຸບະລະ, ແລະ ທຸສສາສະນ (ເປັນຄົນທີ່ສີ່), ຂ້ອຍບໍ່ເຫັນວີຣະບຸລຸດຄົນທີ່ຫ້າອື່ນໃດ ທີ່ຈະຮັບໄຫວກຳລັງຂອງສັດຕູຂອງຂ້ອຍ—ຜູ້ທີ່ສະແດງອາວຸດທິບພະຍະ—ໄດ້.»
Verse 45
तेषामथ विलापानां नाय॑ दुर्योधन: स्मरेत्
ທຣິຕຣາສຕຣະ ກ່າວວ່າ: «ທ່າມກາງສຽງຮ້ອງໄຫ້ຄ່ຳຄວນຂອງເຂົາເຈົ້າ, ທຸຣະໂຍທະນຜູ້ນີ້ກໍບໍ່ໄດ້ນຶກເຖິງເຂົາເຈົ້າເລີຍ.»
Verse 46
तेषां विदुरवाक्यानामुक्तानां दीर्घदर्शनात्
ທ້າວ ທຣິຕຣາດສະຕຣະ ກ່າວວ່າ: «ຖ້ອຍຄໍາຂອງ ວິດູຣະ ຜູ້ເຫັນໄກ ທີ່ເວົ້າໂດຍຄໍານຶງເຖິງຜົນຕາມມາໃນອະນາຄົດ ບັດນີ້ກໍກໍາລັງໃຫ້ຜົນແກ່ພວກເຮົາຕາມທີ່ລາວໄດ້ທໍານາຍໄວ້. ເຫັນແລ້ວ ຂ້າພະເຈົ້າເຊື່ອວ່າ ລູກຊາຍຂອງຂ້າພະເຈົ້າ ຄົງກໍາລັງໂສກເສົ້າ ເມື່ອເຫັນກອງທັບຂອງຕົນຖືກ ສາຕະຍະກິ ແລະ ອາຣຊຸນ ທໍາລາຍ.»
Verse 47
दृष्टवेमां फलनिर्व॑त्ति मनन््ये शोचन्ति पुत्रका: । सेनां दृष्टवाभिभूतां मे शैनेयेनार्जुनेन च
ທ້າວ ທຣິຕຣາດສະຕຣະ ກ່າວວ່າ: «ເຫັນຜົນນີ້ບັດນີ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ຂ້າພະເຈົ້າເຊື່ອວ່າ ລູກຊາຍຂອງຂ້າພະເຈົ້າກໍາລັງຄໍາຄວນໂສກ. ເພາະພວກເຂົາເຫັນກອງທັບຂອງຂ້າພະເຈົ້າຖືກກົດຂີ່ ແລະຖືກບົດບັງ—ໂດຍ ຊາຍເນຍະ (ສາຕະຍະກິ) ແລະ ອາຣຊຸນ.»
Verse 48
शून्यान् दृष्टवा रथोपस्थान् मन्ये शोचन्ति पुत्रका: । हिमात्यये यथा कक्ष शुष्क॑ वातेरितो महान्
ທ້າວ ທຣິຕຣາດສະຕຣະ ກ່າວວ່າ: «ເຫັນຖານລົດຮົບຫຼາຍຄັນວ່າງເປົ່າ ບໍ່ມີນັກຮົບຢູ່ເທິງນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າເຊື່ອວ່າ ລູກຊາຍຂອງຂ້າພະເຈົ້າຄົງຈົມຢູ່ໃນຄວາມໂສກ. ດັ່ງໄຟໃຫຍ່ໃນທ້າຍລະດູໜາວ ທີ່ລົມພັດຊ່ວຍ ພັດພາໄປຕາມຫຍ້າແຫ້ງ ອາຣຊຸນກໍຈະເຜົາຜ່ານກອງທັບຂອງຂ້າພະເຈົ້າເຊັ່ນນັ້ນ. ສັນຊະຍະ! ເຈົ້າຊໍານານໃນການເລົ່າເລື່ອງ; ດັ່ງນັ້ນ ຈົ່ງເລົ່າຂ່າວສົງຄາມທັງໝົດໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າຟັງ.»
Verse 49
अनि्निर्दहेत् तथा सेनां मामिकां स धनंजय: । आचक्ष्व मम तत् सर्व कुशलो हासि संजय:
ທ້າວ ທຣິຕຣາດສະຕຣະ ກ່າວວ່າ: «ດັ່ງນັ້ນແຫຼະ ທະນັນຊະຍະ (ອາຣຊຸນ) ຈະເຜົາກອງທັບຂອງຂ້າພະເຈົ້າ. ສັນຊະຍະ, ຈົ່ງເລົ່າໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າຟັງໃຫ້ຄົບຖ້ວນທຸກຢ່າງ—ເພາະເຈົ້າຊໍານານໃນການເລົ່າເລື່ອງ.»
Verse 50
यदुपायात सायाह्रे कृत्वा पार्थस्य किल्बिषम् | अभिमन्यौ हते तात कथमासीन्मनो हि व:
ທ້າວ ທຣິຕຣາດສະຕຣະ ກ່າວວ່າ: «ລູກເອີຍ! ເມື່ອໃກ້ແລງ ເຈົ້າທັງຫຼາຍກັບຄືນສູ່ຄ່າຍ ຫຼັງຈາກໄດ້ກໍ່ການຜິດອັນໜັກຕໍ່ ປາຣຖະ (ອາຣຊຸນ) —ຫຼັງຈາກ ອະພິມັນຍຸ ຖືກສັງຫານ—ໃນເວລານັ້ນ ໃຈຂອງເຈົ້າເປັນແນວໃດ?»
Verse 51
न जातु तस्य कर्माणि युधि गाण्डीवधन्चन: । अपकृत्य महत् तात सोढुं शक्ष्यन्ति मामका:
ທຣິຕະຣາດ ກ່າວວ່າ: «ລູກເອີຍ ລູກຂອງຂ້າພະເຈົ້າຈະບໍ່ອາດອົດທົນໄດ້ເລີຍ ຕໍ່ການຕອບໂຕ້ອັນຍິ່ງໃຫຍ່ໃນສົງຄາມ ທີ່ຈະເກີດຈາກກຳກັບຂອງນັກທະນູຜູ້ຖືຄັນທະນູ ຄານດີວາ. ເມື່ອໄດ້ກໍ່ການຜິດອັນໜັກ ພວກເຂົາຈະບໍ່ມີແຮງຮັບຜົນຂອງມັນ».
Verse 52
तात! गाण्डीवधारी अर्जुनका महान् अपकार करके मेरे पुत्र युद्धमें उनके पराक्रमको कभी नहीं सह सकेंगे ।।
ທຣິຕະຣາດ ກ່າວວ່າ: «ລູກເອີຍ ເພາະໄດ້ກໍ່ອະປະການອັນໜັກແກ່ ອາຣຈຸນ ຜູ້ຖືຄັນທະນູ ຄານດີວາ ລູກຂອງຂ້າພະເຈົ້າຈະບໍ່ອາດອົດທົນວິລະກຳຂອງເຂົາໃນສົງຄາມໄດ້ເລີຍ. ແຕ່ເມື່ອເລື່ອງລາວມາຮອດຂັ້ນນີ້ແລ້ວ ດຸຣໂຢທະນະ ໄດ້ຕັດສິນໃຈເລືອກໜ້າທີ່ທາງໃດ? ກັນນະ ໄດ້ເສີນວ່າຄວນເຮັດຢ່າງໃດ? ແລະ ດຸຫະສາສະນະ ກັບ ຊະກຸນິ (ບຸດຂອງສຸບາລະ) ໄດ້ໃຫ້ຄຳປຶກສາຢ່າງໃດ—ພວກເຂົາກ່າວວ່າຄວນເຮັດຫຍັງ?»
Verse 53
सर्वेषां समवेतानां पुत्राणां मम संजय । यद् वृत्तं तात संग्रामे मन्दस्यापनयैर्भूशम्
ທຣິຕະຣາດ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ສັນຈະຍະ ລູກເອີຍ ຈົ່ງເລົ່າໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າຟັງໂດຍລະອຽດ ວ່າໃນສົງຄາມນັ້ນ ມີສິ່ງໃດເກີດຂຶ້ນແກ່ລູກຂອງຂ້າພະເຈົ້າທັງຫມົດທີ່ມາຊຸມນຸມກັນ—ໂດຍສະເພາະ ສິ່ງທີ່ເຂົາເຈົ້າປະສົບ ເນື່ອງຈາກຄວາມປະພຶດອັນຮ້າຍແຮງ ແລະຄວາມໂງ່ຂອງຜູ້ຫຼົງທາງນັ້ນ».
Verse 54
लोभानुगस्य दुर्बुद्धेः क्रोधेन विकृतात्मन: । राज्यकामस्य मूढस्य रागोपहतचेतस: । दुर्नीतं वा सुनीतं॑ वा तन्ममाचक्ष्व संजय
ທຣິຕະຣາດ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ສັນຈະຍະ ຈົ່ງເລົ່າໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າຟັງໂດຍລະອຽດ ວ່າໃນສົງຄາມນັ້ນ ມີສິ່ງໃດເກີດຂຶ້ນແກ່ລູກຄົນອື່ນໆຂອງຂ້າພະເຈົ້າ ຜູ້ມາຊຸມນຸມຮອບ ດຸຣໂຢທະນະ ເນື່ອງຈາກຄວາມອະຍຸດຕິທຳອັນຮ້າຍແຮງ. ແລະ ລູກເອີຍ ຈົ່ງບອກຂ້າພະເຈົ້າດ້ວຍ ວ່າ ດຸຣໂຢທະນະ ຜູ້ຫຼົງທາງນັ້ນ—ຜູ້ຕາມລ່າລອບດ້ວຍຄວາມໂລບ, ຈິດໃຈບິດເບືອນດ້ວຍຄວາມໂກດ, ຫົວໃຈຖືກທຳຮ້າຍດ້ວຍຄວາມຍຶດຕິດ, ໂງ່ເຂົາ ແລະປາຖະໜາອຳນາດ—ໄດ້ກະທຳສິ່ງໃດ ຈະເປັນການນຳພາທີ່ຊົ່ວ ຫຼືດີ, ອະທຳ ຫຼື ທຳ ກໍຕາມ».
Verse 85
इति श्रीमहाभारते द्रोणपर्वणि जयद्रथवधपर्वणि धृतराष्ट्रवाक्ये पज्चाशीतितमो<ध्याय:
ດັ່ງນັ້ນ ໃນ «ສີຣີມະຫາພາຣະຕະ» ພາກ «ໂດຣນະປັຣວະ» ໃນຕອນ «ການສັງຫານ ໄຊຍະດຣະຖະ» ເປັນຖ້ອຍຄຳຂອງ ທຣິຕະຣາດ ຈົບລົງແລ້ວ ບົດທີ 85.
Verse 176
नृत्यतां श्रूयते तात गणानां सोउद्य न स्वनः । विन्द और अनुविन्दके शिविरमें संध्याके समय जो महान् शब्द सुनायी पड़ता था
ທ້າວ ທຣິຕຣາສະຕຣະ ກ່າວວ່າ: «ລູກເອີຍ, ສຽງທີ່ເຄີຍປຸກໃຈນັ້ນ—ສຽງຈັງຫວະອື້ອອຶງຂອງຝູງນັກຟ້ອນ—ບັດນີ້ບໍ່ປານຈະໄດ້ຍິນອີກແລ້ວ. ສຽງອື້ອອຶງຍາມແລງອັນໃຫຍ່ທີ່ເຄີຍດັງຂຶ້ນຈາກຄ່າຍຂອງ ວິນດາ ແລະ ອະນຸວິນດາ, ພ້ອມທັງສຽງເພງດັງໆຕາມຈັງຫວະໃນເຮືອນຂອງຊາວ ເກກະຍະ ຜູ້ຮ່າເຮີງເສມອ—ບັດນີ້ລ້ວນສງົບເງີຍໄປແລ້ວ».
Verse 183
सौमदत्तिं श्रुतनिधिं तेषां न श्रूयते ध्वनि: । वेद-विद्याके भण्डार जिस सोमदत्तपुत्र भूरिश्रवाके यहाँ सातों यज्ञोंका अनुष्ठान करनेवाले याजक सदा रहा करते थे
ທ້າວ ທຣິຕຣາສະຕຣະ ກ່າວວ່າ: «ຈາກເຮືອນຂອງ ສໍມະດັດຕິ—ພູຣີສຣະວັສ ຜູ້ເປັນດັ່ງຄັງສົມບັດແຫ່ງວິຊາສັກສິດ—ບັດນີ້ບໍ່ມີສຽງໃດໆເລີຍ. ບ່ອນທີ່ພຣາຫມະນະຜູ້ປະກອບພິທີເຄີຍປະຕິບັດຍັດຍາກຳທັງເຈັດຢ່າງຢູ່ເປັນນິດ, ບັດນີ້ສຽງຂອງພວກພຣາຫມະນະນັ້ນກໍບໍ່ປານຈະໄດ້ຍິນ.»
Verse 193
द्रोणस्यासीदविरतो गृहे तं न शृणोम्यहम् । द्रोणाचार्यके घरमें निरन्तर धनुषकी प्रत्यंचाका घोष
ທ້າວ ທຣິຕຣາສະຕຣະ ກ່າວວ່າ: «ໃນເຮືອນຂອງ ໂດຣນະ ເຄີຍມີສຽງບໍ່ຂາດສາຍ—ທັງສຽງສາຍຄັນທະນູດັງປັງ ແລະສຽງສະດຸດມົນພຣະເວດ. ສຽງຫອກ, ດາບ, ແລະລົດສົງຄາມກໍເຄີຍກ້ອງກັງວານຢູ່ທີ່ນັ້ນ. ແຕ່ບັດນີ້ ຂ້ອຍບໍ່ໄດ້ຍິນສຽງເຫຼົ່ານັ້ນອີກແລ້ວ.»
Verse 446
संनद्धश्नार्जुनो योद्धा तेषां नास्ति पराजय: । रथपर बैठे हुए भगवान् श्रीकृष्ण हाथोंमें बागडोर लेकर जितना सारथ्य करते हैं तथा जिनकी ओरसे कवचधारी अर्जुन युद्ध करनेवाले हैं, उनकी कभी पराजय नहीं हो सकती
ທ້າວ ທຣິຕຣາສະຕຣະ ກ່າວວ່າ: «ເມື່ອ ອາຣຊຸນ ນັກຮົບຜູ້ນຸ່ງເກາະ ຢືນພ້ອມຮົບຢູ່ຝ່າຍພວກເຂົາ, ຄວາມພ່າຍແພ້ຍ່ອມບໍ່ມີແກ່ພວກເຂົາ. ແລະເມື່ອ ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າ ສຣີກຣິດສະນະ ປະທັບຢູ່ເທິງລົດສົງຄາມ ຖືສາຍບັງຄັບໄວ້ໃນພຣະຫັດ ແລະນຳລົດດ້ວຍຄວາມຊຳນານສູງສຸດ, ຜູ້ທີ່ ອາຣຊຸນ ຜູ້ນຸ່ງເກາະ ຮົບເພື່ອພວກເຂົາ ຍ່ອມບໍ່ອາດຖືກພິຊິດໄດ້.»
Verse 453
हतौ हि पुरुषव्याप्रौ भीष्मद्रोणौ त्वमात्थ वै | संजय! यह दुर्योधन मेरे उन विलापोंको कभी याद नहीं करेगा। तुम कहते हो कि 'पुरुषसिंह भीष्म और द्रोणाचार्य मारे गये”
ທ້າວ ທຣິຕຣາສະຕຣະ ກ່າວວ່າ: «ສັນຊະຍະ! ເຈົ້າໄດ້ບອກຂ້ອຍແທ້ໆວ່າ ວີສະມະ ແລະ ໂດຣນະ ວິລະບຸລຸດຜູ້ເປັນເສົາຫຼັກ ຖືກສັງຫານແລ້ວ. ແຕ່ ດຸຣະໂຍທະນະ ຄົນນັ້ນ ຈະບໍ່ເຄີຍລະລຶກເຖິງຄຳຄວນຄິດແລະຄວາມຄຳຄວນຮ້ອງໄຫ້ຂອງຂ້ອຍເລີຍ. ເຈົ້າກ່າວວ່າ ‘ສິງໃນຫມູ່ມະນຸດ—ວີສະມະ ແລະ ໂດຣນະ—ຕາຍແລ້ວ’».
Verse 2036
वादित्रनादितानां च सोडउ्द्य न श्रूयते महान् । नाना प्रदेशोंसे आये हुए लोगोंके गाये हुए गीतोंका और बजाये हुए बाजोंका भी जो महान् शब्द श्रवण-गोचर होता था, वह अब नहीं सुनायी देता है
ທຣິຕຣາສະຕຣະ ກ່າວວ່າ: «ສຽງອັນໃຫຍ່ນັ້ນ—ທີ່ເຄີຍໄດ້ຍິນຢ່າງຊັດເຈນ—ທັງສຽງເພງທີ່ຜູ້ຄົນຈາກຫຼາຍແຂວງເມືອງຮ້ອງ ແລະສຽງດົນຕີທີ່ກັງວານ—ບັດນີ້ບໍ່ມີໃຫ້ໄດ້ຍິນອີກແລ້ວ»។
Frequently Asked Questions
Sātyaki must reconcile urgent battlefield obedience with the risk of being perceived as acting from fear; he explicitly frames action as duty-driven rather than reputation-damaging retreat.
Legitimate authority and collective responsibility can require swift, high-risk action; ethical agency is shown through clarity of intent, disciplined preparation, and prioritizing protection of the vulnerable command center.
No explicit phalaśruti appears here; the chapter functions as operational narration and character-ethics exposition within the war report, emphasizing intent, hierarchy, and readiness rather than devotional reward claims.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.