Rig Veda 3.7.6: Mandala 3, Sukta 7, Mantra 6

Sukta 3.7

Rishi: Viśvāmitra Gāthina

Devata: Agni (as Bull-force guiding through Night into dhāman)

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

उतो पितृभ्यां प्रविदानु घोषं महो महद्भ्यामनयन्त शूषम् । उक्षा ह यत्र परि धानमक्तोरनु स्वं धाम जरितुर्ववक्ष ॥

Recitation with translationRig Veda 3.7.6

Transliteration

utó pitṛ́bhyāṃ prá-vidā́ ánu ghóṣaṃ mahó mahádbhyām anayanta śū́ṣam | ukṣā́ há yátra pári dhā́nam aktór ánu sváṃ dhā́ma jaritúr vavákṣa ||

Translation

ಮತ್ತೆ ಆ ಎರಡು ಪೋಷಕರಿಗೆ (ದ್ಯಾವಾ-ಪೃಥಿವಿ) ಅವರು ಘೋಷವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು; ಮತ್ತು ಮಹತ್ತಿನಿಂದ ಮಹತ್ತಿಗೆ ಬಲ (ಶೂಷ)ವನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ದರು. ನಿಜಕ್ಕೂ ಆ ವೃಷಭ—ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ರಾತ್ರಿಯ ವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದುಕೊಳ್ಳುವನು—ಸ್ತೋತೃ (ಜರಿತು)ನನ್ನು ತನ್ನ ಸ್ವಧಾಮ (ಸ್ವ-ನಿವಾಸ/ಸ್ವರೂಪದ ಮನೆ)ದೊಳಗೆ ಅನುಸರಿಸಿ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಹೋದನು.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• उतो: and also, moreover
• उतो: —
• Type: Indeclinable
• Root: उ + तो (निपात-समुच्चय) अथवा उत (अव्यय)

• पितृभ्याम्: by/with the two fathers
• पितृभ्याम्: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)

• प्रविदा: by the knower, the discerning one
• प्रविदा: Karaṇa
• Type: Adjective
• Root: प्र + विद् (विदँ ज्ञाने) / ‘प्रविद्’ (ज्ञाता) → प्रविद्- (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• अनु: along, after, in accordance with
• अनु: —
• Type: Indeclinable
• Root: अनु (उपसर्ग/अव्यय)

• घोषम्: the shout/cry, proclamation
• घोषम्: Karma
• Type: Noun
• Root: घोष (प्रातिपदिक)

• महो: great (thing), greatness
• महो: Karma
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)

• महद्भ्याम्: by/with the two great ones
• महद्भ्याम्: Karaṇa
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)

• अनयन्त: they led, they brought
• अनयन्त: Kartā
• Type: Verb
• Root: नी (णि/नीञ् प्रापणे) with अ- (अङ्गीकृत-प्रत्यय) → अ + नय

• शूषम्: strength, vigor, might
• शूषम्: Karma
• Type: Noun
• Root: शूष (प्रातिपदिक)

• उक्षा: the bull (strong one)
• उक्षा: Kartā
• Type: Noun
• Root: उक्षन्/उक्षा (प्रातिपदिक; ‘bull’)

• ह: indeed, surely
• ह: —
• Type: Indeclinable
• Root: ह (निपात)

• यत्र: where
• यत्र: Adhikaraṇa
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)

• परि: around, about
• परि: —
• Type: Indeclinable
• Root: परि (उपसर्ग/अव्यय)

• धानम्: placing, setting; a putting-on/arrangement
• धानम्: Karma
• Type: Noun
• Root: धा (धारणे/स्थापने) → धान (कृदन्त/भाव-प्रातिपदिक)

• अक्तोः: of the night/darkness
• अक्तोः: Sambandha
• Type: Noun
• Root: अक्ति (प्रातिपदिक; ‘night’/‘darkness’ in RV usage) अथवा अक्तु (कालवाचक)

• अनु: along, following
• अनु: —
• Type: Indeclinable
• Root: अनु (उपसर्ग/अव्यय)

• स्वम्: one’s own
• स्वम्: Karma
• Type: Pronoun/Adjective
• Root: स्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• धाम: abode, station, domain
• धाम: Karma
• Type: Noun
• Root: धामन् (प्रातिपदिक)

• जरितुः: of the praiser
• जरितुः: Sambandha
• Type: Noun
• Root: जरितृ (प्रातिपदिक; ‘praiser, singer’)

• ववक्ष: has carried/borne; has conveyed
• ववक्ष: Kartā
• Type: Verb
• Root: वह्/वक्ष् (वहँ प्रापणे/वहने; RV perfect ‘ववक्ष’)