Sukta 5

Mantra 1

प्रत्यग्निरुषसश्चेकितानोऽबोधि विप्रः पदवीः कवीनाम् । पृथुपाजा देवयद्भिः समिद्धोऽप द्वारा तमसो वह्निरावः ॥

ਉਸ਼ਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਚੇਤਨ ਹੋਇਆ ਅਗਨੀ ਜਾਗ ਪਿਆ ਹੈ—ਵਿਪ੍ਰ, ਕਵੀਆਂ ਦੇ ਮਾਰਗ ਦਾ ਖੋਜੀ। ਦੇਵ ਨੂੰ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਜਵਲਿਤ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਬਲ ਵਾਲਾ ਉਹ ਵਹਨੀ ਅੰਧਕਾਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

Mantra 2

प्रेद्वग्निर्वावृधे स्तोमेभिर्गीर्भिः स्तोतॄणां नमस्य उक्थैः । पूर्वीॠतस्य संदृशश्चकानः सं दूतो अद्यौदुषसो विरोके ॥

ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਅਗਨੀ ਸਤੋਮਾਂ ਨਾਲ, ਗੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਸਤੋਤਿਆਂ ਦੇ ਨਮਸਕਾਰ-ਭਰੇ ਉਕਥਾਂ ਨਾਲ ਵਧਿਆ ਹੈ। ਋ਤ ਦੇ ਪੁਰਾਤਨ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰਮਣ ਕਰਦਾ ਦੂਤ, ਉਸ਼ਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਵਿਰੋਕ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਚਮਕ ਉਠਿਆ ਹੈ।

Mantra 3

अधाय्यग्निर्मानुषीषु विक्ष्वपां गर्भो मित्र ऋतेन साधन् । आ हर्यतो यजतः सान्वस्थादभूदु विप्रो हव्यो मतीनाम् ॥

ਤਦ ਅਗਨੀ ਮਨੁੱਖੀ ਕੁਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਇਆ—ਅਪਾਂ ਗਰਭ, ਋ਤ ਨਾਲ ਸਾਧਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਿਤ੍ਰ। ਹਰਿਤ-ਸੁਵਰਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ, ਯਜਨੀਯ, ਸ਼ਿਖਰ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਹੋਇਆ; ਉਹ ਵਿਪ੍ਰ ਬਣਿਆ—ਸਾਡੀਆਂ ਮਤੀਆਂ ਦਾ ਹਵ੍ਯ, ਅਰਪਣ-ਯੋਗ ਸ਼ਕਤੀ।

Mantra 4

मित्रो अग्निर्भवति यत्समिद्धो मित्रो होता वरुणो जातवेदाः । मित्रो अध्वर्युरिषिरो दमूना मित्रः सिन्धूनामुत पर्वतानाम् ॥

ਜਦੋਂ ਅਗਨੀ ਸਮਿੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਦ ਉਹ ਮਿਤ੍ਰ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਹੋਤ੍ਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਿਤ੍ਰ, ਜਾਤਵੇਦਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰੁਣ। ਅਧਵਰ੍ਯੁ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹ ਮਿਤ੍ਰ—ਤੀਵ੍ਰ, ਦਮੂਨਾ (ਘਰ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ); ਸਿੰਧੂਆਂ ਦਾ ਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦਾ ਵੀ ਮਿਤ੍ਰ।

Mantra 5

पाति प्रियं रिपो अग्रं पदं वेः पाति यह्वश्चरणं सूर्यस्य । पाति नाभा सप्तशीर्षाणमग्निः पाति देवानामुपमादमृष्वः ॥

ਉਹ ਪ੍ਰਿਯ ਨੂੰ, ਹਮਲਾਵਰ (ਰਿਪੁ) ਤੋਂ ਅਗ੍ਰ ਪਦ ਨੂੰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ; ਯਹ੍ਵ—ਮਹਾਬਲਵਾਨ—ਸੂਰਜ ਦੇ ਚਰਨ/ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਅਗਨੀ ਨਾਭੀ ਨੂੰ, ਸਪ੍ਤਸ਼ੀਰ੍ਸ਼ (ਸੱਤ-ਸਿਰਾਂ ਵਾਲੀ) ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ; ਉੱਚਾ (਋ਸ਼੍ਵ) ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਉਪਮਾਦ—ਅੰਤਰੰਗ ਆਨੰਦ/ਯਜ੍ਞ-ਰਸ—ਦੀ ਰਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Mantra 6

ऋभुश्चक्र ईड्यं चारु नाम विश्वानि देवो वयुनानि विद्वान् । ससस्य चर्म घृतवत्पदं वेस्तदिदग्नी रक्षत्यप्रयुच्छन् ॥

਋ਭੁ ਨੇ ਪੂਜਣਯੋਗ ਸੁੰਦਰ ਨਾਮ ਘੜਿਆ—ਸਾਰੇ ਦੇਵ-ਵਯੁਨ (ਵਿਧੀਆਂ/ਕਿਰਿਆਵਾਂ) ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਦੇਵ। ਉਸ ਨੇ ਵੇਨ ਲਈ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਦਾ ਚਰਮ, ਘ੍ਰਿਤਵਤ्—ਘੀ ਨਾਲ ਸਮ੍ਰਿੱਧ, ਤੇਜਸਵੀ—ਪਦ ਬਣਾਇਆ; ਉਸੇ ਨੂੰ ਅਗਨੀ ਅਪ੍ਰਯੁਚ੍ਛਨ੍—ਬਿਨਾ ਥੱਕੇ—ਰੱਖਦਾ ਹੈ।

Mantra 7

आ योनिमग्निर्घृतवन्तमस्थात्पृथुप्रगाणमुशन्तमुशानः । दीद्यानः शुचिॠष्वः पावकः पुनःपुनर्मातरा नव्यसी कः ॥

ਅਗਨੀ ਘ੍ਰਿਤਵਤ्—ਘੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਤੇਜਸਵੀ—ਯੋਨੀ ਵਿੱਚ ਅਸਥਿਤ ਹੋਇਆ; ਪૃਥੁਪ੍ਰਗਾਣ—ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਗਰ-ਗਾਨ—ਵਾਲਾ, ਇੱਛਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਆਪ ਹੀ ਇੱਛਾ-ਰੂਪ ਜਵਾਲਾ। ਦੀਪਤ, ਸ਼ੁਚਿ, ਋ਸ਼੍ਵ, ਪਾਵਕ—ਸ਼ੁੱਧਿਕਰਤਾ—ਉਹ ਮੁੜ ਮੁੜ ਦੋ ਮਾਤਾਵਾਂ (ਦ੍ਯੌ-ਪ੍ਰਿਥਿਵੀ) ਨੂੰ ਸਦਾ ਨਵਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਨੂੰ ਕੌਣ ਮਾਪ ਸਕਦਾ ਹੈ?

Mantra 8

सद्यो जात ओषधीभिर्ववक्षे यदी वर्धन्ति प्रस्वो घृतेन । आप इव प्रवता शुम्भमाना उरुष्यदग्निः पित्रोरुपस्थे ॥

ਸਦ੍ਯੋ ਜੰਮਿਆ ਅਗਨਿ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਘ੍ਰਿਤ ਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਫੁੱਲਾਵਟ ਨੂੰ ਪਾਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਢਲਾਣ ਉੱਤੇ ਵਹਿੰਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਵਾਂਗ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਜਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਦੋ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ (ਦਿਆਉ–ਪ੍ਰਿਥਵੀ) ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਅਗਨਿ ਵਿਸਤਾਰ ਕਰਦਾ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Mantra 9

उदु ष्टुतः समिधा यह्वो अद्यौद्वर्ष्मन्दिवो अधि नाभा पृथिव्याः । मित्रो अग्निरीड्यो मातरिश्वा दूतो वक्षद्यजथाय देवान् ॥

ਸਤੁਤ ਹੋ ਕੇ, ਸਮਿਧਾ ਨਾਲ ਇਹ ਯਹ੍ਵ (ਉਤਸ਼ਾਹੀ) ਅੱਜ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਭੜਕ ਉਠਿਆ—ਦਿਆਉ ਦੇ ਉੱਚੇ ਸਿਰੇ ਉੱਤੇ, ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਦੀ ਨਾਭੀ ਉੱਤੇ। ਮਿੱਤਰ-ਸਰੂਪ, ਈਡ੍ਯ (ਪੂਜਨੀਯ) ਅਗਨਿ—ਮਾਤਰਿਸ਼ਵਨ, ਦੂਤ—ਯਜ੍ਞ ਦੇ ਅਰਪਣ ਲਈ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵਾਹ ਕੇ ਲਿਆਵੇਗਾ।

Mantra 10

उदस्तम्भीत्समिधा नाकमृष्वोऽग्निर्भवन्नुत्तमो रोचनानाम् । यदी भृगुभ्यः परि मातरिश्वा गुहा सन्तं हव्यवाहं समीधे ॥

ਸਮਿਧਾ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਨਾਕ (ਆਕਾਸ਼) ਨੂੰ ਥੰਮ੍ਹ ਦਿੱਤਾ; ਉੱਚਾ ਅਗਨਿ ਚਮਕਦਾਰ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਮਾਤਰਿਸ਼ਵਨ ਨੇ ਭ੍ਰਿਗੂਆਂ ਲਈ ਗੁਹਾ ਵਿੱਚ ਗੁਪਤ ਬੈਠੇ ਹਵ੍ਯਵਾਹ (ਹਵਿਸ਼-ਵਾਹਕ) ਨੂੰ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ ਕੀਤਾ।

Mantra 11

इळामग्ने पुरुदंसं सनिं गोः शश्वत्तमं हवमानाय साध । स्यान्नः सूनुस्तनयो विजावाग्ने सा ते सुमतिर्भूत्वस्मे ॥

ਹੇ ਅਗਨੀ, ਹਵਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲਈ ਬਹੁ-ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਇਲ਼ਾ—ਗੋ (ਕਿਰਣ-ਗਿਆਨ) ਦਾ ਸਦੀਵੀ ਲਾਭ—ਸਾਧ ਦੇ। ਸਾਡੇ ਲਈ ਪੁੱਤਰ, ਸੰਤਾਨ, ਬਲਵਾਨ ਵੰਸ਼ਜ ਹੋਵੇ; ਹੇ ਅਗਨੀ, ਇਹੀ ਤੇਰੀ ਸੁਮਤਿ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਹੋਵੇ।