Rig Veda 3.5.9: Mandala 3, Sukta 5, Mantra 9

Sukta 3.5

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (attributed for RV 3.5)

Devata: Agni (as Mitra; as Mātariśvan)

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

उदु ष्टुतः समिधा यह्वो अद्यौद्वर्ष्मन्दिवो अधि नाभा पृथिव्याः । मित्रो अग्निरीड्यो मातरिश्वा दूतो वक्षद्यजथाय देवान् ॥

Transliteration

úd u ṣṭutáḥ samídhā yahvó adyáud várṣman divó ádhi nā́bhā pṛthivyā́ḥ | mitró agnír ī́ḍyo mātáriśvā dūtó vakṣad yajáthāya devā́n ||

Translation

ಸ್ತುತಿಗೊಂಡು, ಸಮಿಧೆಯೊಂದಿಗೆ ಈ ಯಹ್ವ (ಉತ್ಸಾಹಿ) ಇಂದು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಜ್ವಲಿಸಿದ್ದಾನೆ—ದ್ಯಾವಿನ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ, ಪೃಥಿವಿಯ ನಾಭಿಯಲ್ಲಿ. ಮಿತ್ರಸ್ವರೂಪ, ಈಡ್ಯ (ಪೂಜ್ಯ) ಅಗ್ನಿ—ಮಾತರಿಶ್ವ, ದೂತ—ಯಜ್ಞಾರ್ಪಣಕ್ಕಾಗಿ ದೇವರನ್ನು ಹೊತ್ತು ತರುತ್ತಾನೆ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• उदु: up, forth; indeed
• उदु: —
• Type: Indeclinable
• Root: उद् (उपसर्ग) + उ (अव्यय-प्रयोगः)

• ष्टुतः: praised
• ष्टुतः: Kartā (वर्ण्यः/अग्निः)
• Type: Verb
• Root: √स्तु (स्तुतौ) → स्तुत (कृदन्त)

• समिधा: with kindling/fuel
• समिधा: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: समिध्/समिधा (प्रातिपदिक) < √इध् (दीप्तौ)

• यह्वः: the impetuous/active one
• यह्वः: Kartā (अग्निः)
• Type: Adjective
• Root: यह्व (प्रातिपदिक)

• अद्य: today, now
• अद्य: Adhikaraṇa (काल)
• Type: Indeclinable
• Root: अद्य (अव्यय)

• औत्: shone forth
• औत्: Kriyā (मुख्यक्रिया)
• Type: Verb
• Root: √द्युत् (दीप्तौ) + आङ् (उपसर्ग) → आ+द्युत्

• वर्ष्मन्: in the height/summit
• वर्ष्मन्: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: वर्ष्मन् (प्रातिपदिक)

• दिवः: of heaven/sky
• दिवः: Sambandha (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: दिव् (प्रातिपदिक)

• अधि: upon, over
• अधि: Adhikaraṇa (देश)
• Type: Indeclinable
• Root: अधि (उपसर्ग/अव्यय)

• नाभा: at the navel/center
• नाभा: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: नाभि (प्रातिपदिक)

• पृथिव्याः: of the earth
• पृथिव्याः: Sambandha (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: पृथिवी (प्रातिपदिक)

• मित्रः: Mitra
• मित्रः: Kartā (समनाधिकरणम्)
• Type: Noun
• Root: मित्र (प्रातिपदिक)

• अग्निः: Agni (fire)
• अग्निः: Kartā
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• ईड्यः: worthy of praise
• ईड्यः: Kartā (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: √ईड्/√ईळ् (स्तुतौ) → ईड्य (कृदन्त) অথবা ईड्य (प्रातिपदिक)

• मातरिश्वा: Mātariśvan (wind/fire-bringer)
• मातरिश्वा: Kartā (समनाधिकरणम्)
• Type: Noun
• Root: मातरिश्वन् (प्रातिपदिक)

• दूतः: messenger
• दूतः: Kartā (समनाधिकरणम्)
• Type: Noun
• Root: दूत (प्रातिपदिक)

• वक्षत्: let (him) convey/carry
• वक्षत्: Kriyā (अनुशासन/विधि)
• Type: Verb
• Root: √वह् (वहने) → वक्ष (वैदिक/छान्दस रूप)

• यजथाय: for the sacrifice/act of worship
• यजथाय: Sampradāna (उद्देश्य)
• Type: Noun
• Root: यजथ (प्रातिपदिक) < √यज् (देवपूजासंगतिकरणदान)

• देवान्: the gods
• देवान्: Karma
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)