Sukta 5
Sukta 3.5
Viśvāmitra Gāthina (attribution for RV 3.5)
Agni (in relation to Uṣas as illumination)
Triṣṭubh
अयं सूक्तः अग्निं स्तौति—स प्रबुद्धो ज्वलनः उषसम् अभ्येति, तमसः द्वाराणि विवृणोति, ऋषीन् ज्योतिष्मति पथि नयति। अत्र अग्निः विद्वान् सुसमिद्धो होतृरूपः, ऋतस्य गोप्ता, देवकार्यस्य प्रेरितस्य च कर्मणः पालकः इति प्रशस्यते। अन्ते च अग्नेः प्रसादेन इळां (पोषकं समृद्धिं/प्रज्ञां), ध्रुवान् लाभान्, बलवन्तं च प्रजाजनं याचते।
Mantras
Mantra 1
प्रत्यग्निरुषसश्चेकितानोऽबोधि विप्रः पदवीः कवीनाम् । पृथुपाजा देवयद्भिः समिद्धोऽप द्वारा तमसो वह्निरावः ॥
उषसः प्रत्यक् चेकीतानः अग्निः अबोधि—विप्रः, कवीनां पदवीः। पृथुपाजाः, देवयद्भिः समिद्धः, वह्निः तमसः द्वाराः अप आवः।
Mantra 2
प्रेद्वग्निर्वावृधे स्तोमेभिर्गीर्भिः स्तोतॄणां नमस्य उक्थैः । पूर्वीॠतस्य संदृशश्चकानः सं दूतो अद्यौदुषसो विरोके ॥
प्रेद्वग्निर्वावृधे स्तोमेभिर्गीर्भिः स्तोतॄणां नमस्य उक्थैः। पूर्वीऋतस्य संदृशश्चकानः सं दूतः अद्यौदुषसो विरोके॥
Mantra 3
अधाय्यग्निर्मानुषीषु विक्ष्वपां गर्भो मित्र ऋतेन साधन् । आ हर्यतो यजतः सान्वस्थादभूदु विप्रो हव्यो मतीनाम् ॥
अधाय्यग्निर्मानुषीषु विक्ष्वपां गर्भो मित्र ऋतेन साधन्। आ हर्यतो यजतः सान्वस्थादभूदु विप्रो हव्यो मतीनाम्॥
Mantra 4
मित्रो अग्निर्भवति यत्समिद्धो मित्रो होता वरुणो जातवेदाः । मित्रो अध्वर्युरिषिरो दमूना मित्रः सिन्धूनामुत पर्वतानाम् ॥
मित्रो अग्निर्भवति यत्समिद्धो मित्रो होता वरुणो जातवेदाः। मित्रो अध्वर्युरिषिरो दमूना मित्रः सिन्धूनामुत पर्वतानाम्॥
Mantra 5
पाति प्रियं रिपो अग्रं पदं वेः पाति यह्वश्चरणं सूर्यस्य । पाति नाभा सप्तशीर्षाणमग्निः पाति देवानामुपमादमृष्वः ॥
रिपोरग्रं प्रियं पदं वेः पाति; यह्वश्चराणं सूर्यस्य पाति। अग्निः नाभां सप्तशीर्षाणं पाति; ऋष्वो देवाना॑मुपमादं पाति।
Mantra 6
ऋभुश्चक्र ईड्यं चारु नाम विश्वानि देवो वयुनानि विद्वान् । ससस्य चर्म घृतवत्पदं वेस्तदिदग्नी रक्षत्यप्रयुच्छन् ॥
ऋभुश्चक्र ईड्यं चारु नाम—देवो विश्वानि वयुनानि विद्वान्। ससस्य चर्म घृतवत् पदं वेः अकरोत्; तदिदग्नी रक्षत्यप्रयुच्छन्।
Mantra 7
आ योनिमग्निर्घृतवन्तमस्थात्पृथुप्रगाणमुशन्तमुशानः । दीद्यानः शुचिॠष्वः पावकः पुनःपुनर्मातरा नव्यसी कः ॥
आ योनिमग्निर्घृतवन्तमस्थात्—पृथुप्रगाणम् उशन्तम् उशानः। दीद्यानः शुचिरृष्वः पावकः पुनःपुनर्मातरौ नव्यसी करोति; कस्तद् मिमीत?
Mantra 8
सद्यो जात ओषधीभिर्ववक्षे यदी वर्धन्ति प्रस्वो घृतेन । आप इव प्रवता शुम्भमाना उरुष्यदग्निः पित्रोरुपस्थे ॥
सद्योजातः स ओषधीभिर्बलैः सद्य एव ववक्षे; यदा ता घृतेन तेजसा तस्य प्रस्वं वर्धयन्ति। आप इव प्रवता शुम्भमानाः, अग्निः पित्रोरुपस्थे उरुष्यन् उरु चक्रे रक्षति च।
Mantra 9
उदु ष्टुतः समिधा यह्वो अद्यौद्वर्ष्मन्दिवो अधि नाभा पृथिव्याः । मित्रो अग्निरीड्यो मातरिश्वा दूतो वक्षद्यजथाय देवान् ॥
उदु ष्टुतः समिधा यह्वोऽद्यौद्, दिवो अधि वर्ष्मन् पृथिव्या नाभौ। मित्रोऽग्निरीड्यो मातरिश्वा दूतः, यजथाय देवान् वक्षति।
Mantra 10
उदस्तम्भीत्समिधा नाकमृष्वोऽग्निर्भवन्नुत्तमो रोचनानाम् । यदी भृगुभ्यः परि मातरिश्वा गुहा सन्तं हव्यवाहं समीधे ॥
उदस्तम्भीत् समिधा नाकम् ऋष्वोऽग्निर्भवन्नुत्तमो रोचनानाम्। यदा मातरिश्वा भृगुभ्यः परि, गुहा सन्तं हव्यवाहं समीधे।
Mantra 11
इळामग्ने पुरुदंसं सनिं गोः शश्वत्तमं हवमानाय साध । स्यान्नः सूनुस्तनयो विजावाग्ने सा ते सुमतिर्भूत्वस्मे ॥
हे अग्ने, हवमानाय पुरुदंसाम् इळाम् साधय; गोः सनिं शश्वत्तमं (ज्ञानरश्मिलाभं) देहि। नः सूनुः तनयो विजावान् स्यात्। अग्ने, सा ते सुमतिः अस्मे भूत्व्।
Frequently Asked Questions
It presents Agni as the awakened fire that rises with Dawn, dispels darkness, guides inspired vision, and protects the sacred order of the rite while granting prosperity and strength.
Dawn symbolizes the first opening of light; the hymn pairs that moment with Agni’s awakening, showing how outer sunrise and inner clarity arise together through the sacred fire.
It asks for Iḷā (nourishing abundance/insight), enduring gains symbolized by the ‘Cow’ (rays/knowledge), protection of what is sacred, and vigorous offspring and well-being.
Ask anything about Sukta 5 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
