Rig Veda 3.5.8: Mandala 3, Sukta 5, Mantra 8

Sukta 3.5

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (attributed for RV 3.5)

Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

सद्यो जात ओषधीभिर्ववक्षे यदी वर्धन्ति प्रस्वो घृतेन । आप इव प्रवता शुम्भमाना उरुष्यदग्निः पित्रोरुपस्थे ॥

Transliteration

sadyó jātá óṣadhībhir vavakṣe yadī́ várdhanti prasvò ghṛténa | ā́pa iva pravátā śúmbhamānā uruṣyád agníḥ pitrór upásthe ||

Translation

ಸದ್ಯೋ ಜನಿಸಿದ ಅಗ್ನಿ ಔಷಧಿಗಳ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ತಕ್ಷಣವೇ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾನೆ; ಅವುಗಳು ಘೃತದ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಅವನ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಉಬ್ಬುವ ವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಪೋಷಿಸುವಾಗ. ಇಳಿಜಾರಿನಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ನೀರುಗಳು ತಮ್ಮನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸುವಂತೆ, ಎರಡು ಪೋಷಕರ (ದ್ಯಾವಾ-ಪೃಥಿವೀ) ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सद्यः: immediately, at once
• सद्यः: Adhikaraṇa (काल)
• Type: Indeclinable
• Root: सद्यस् (अव्यय-प्रातिपदिक)

• जातः: born
• जातः: Kartā (अग्निः—विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective/Participle
• Root: √जन् (जनने) → जात (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• ओषधीभिः: with/through the plants (herbs)
• ओषधीभिः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: ओषधि (प्रातिपदिक)

• ववक्षे: has grown/has become strong; has carried himself (Vedic perfect)
• ववक्षे: Kriyā (मुख्य क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वह्/√वक्ष् (वहने/वर्धने; वैदिक रूप)

• यदी: when/if indeed
• यदी: Adhikaraṇa (सम्बन्धसूचक)
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (अव्यय) + इ (वैदिक निपात)

• वर्धन्ति: they grow, increase
• वर्धन्ति: Kriyā (उपवाक्य-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वृध् (वर्धने)

• प्रस्वः: the offspring/issue; the produce
• प्रस्वः: Kartā (वर्धन्ति—कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रस्व (प्रातिपदिक; वैदिक—‘प्रसव/प्रसूत’ भाव)

• घृतेन: with ghee (clarified butter)
• घृतेन: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: घृत (प्रातिपदिक)

• आपः: the waters
• आपः: Kartā (उपमा-वाक्ये)
• Type: Noun
• Root: आप् (प्रातिपदिक; ‘जल’)

• इव: like, as
• इव: — (उपमान-सूचक)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)

• प्रवता: by/along a downward slope, along the current
• प्रवता: Karaṇa/Adhikaraṇa (मार्ग/साधनभाव)
• Type: Noun
• Root: प्रवत् (प्रातिपदिक; ‘ढाल/प्रवाह-पथ’)

• शुम्भमाना: adorning themselves; shining
• शुम्भमाना: Kartā (आपः—विशेषण/सहक्रिया)
• Type: Participle
• Root: √शुभ् (दीप्तौ/शोभने) → शुम्भमान (कृदन्त)

• उरुष्यत्: protecting, guarding
• उरुष्यत्: Kartā (अग्निः—विशेषणरूपेण)
• Type: Participle
• Root: √उरुष्य् (रक्षणे; वैदिक) → उरुष्यत् (वर्तमान कृदन्त)

• अग्निः: Agni (fire)
• अग्निः: Kartā
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• पित्रोः: of the two parents
• पित्रोः: Sambandha (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)

• उपस्थे: in the lap/bosom
• उपस्थे: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: उपस्थ (प्रातिपदिक)