Sarga 35

Verses 1-4

ततो निर्धूय सहसा शिरो निश्श्वस्य चासकृत् ।पाणौ पाणिं विनिष्पिष्य दन्तान् कटकटाप्य च ॥१॥लोचने कोपसंरक्ते वर्णं पूर्वोचितं जहत् ।कोपाभिभूतस्सहसा सन्तापमशुभं गतः ॥२॥मनः समीक्षमाणश्च सूतो दशरथस्य सः ।कम्पयन्निव कैकेय्या हृदयं वाक्छरैश्शितैः ॥३॥वाक्यवज्रैरनुपमैर्निर्भिन्दन्निव चाशुभैः ।कैकेय्या स्सर्वमर्माणि सुमन्त्रः प्रत्यभाषत ॥४॥

បន្ទាប់មក សុមន្ត្រាបានក្រឡេកក្បាលរហ័សៗ ហើយដកដង្ហើមធំជាបន្តបន្ទាប់; គាត់បុកបាតដៃលើបាតដៃ បង្ហាប់ខ្លាំង និងកិនធ្មេញ។ ភ្នែកក្រហមដោយកំហឹង ហើយពេលកំហឹងគ្របដណ្តប់ គាត់ធ្លាក់ចូលក្នុងទុក្ខសោកដ៏អមង្គល បាត់បង់ពណ៌សម្បុរដែលធ្លាប់មាន។ ដោយយល់ចិត្តព្រះបាទទសរថ អ្នកបើករទេះនោះបានឆ្លើយតបព្រះនាងកៃកេយីដោយពាក្យដូចព្រួញមុត ធ្វើឲ្យបេះដូងនាងរង្គើ ដោយវាចាដូចព្រលឹងពេជ្រ (វជ្រ) មិនមានអ្វីប្រៀបបាន ទាំងរឹងមាំទាំងមិនសុភមង្គល ដូចជាចាក់បំបែកមរមណ៍សំខាន់ៗទាំងអស់របស់នាង។

Verse 5

यस्यास्तव पतिस्त्यक्तो राजा दशरथः स्वयम् ।भर्ता सर्वस्य जगतः स्थावरस्य चरस्य च ॥५॥न ह्यकार्यतमं किञ्चित्तव देवीह विद्यते ।

ឱ ទេវី! ព្រោះអ្នកបានបោះបង់ស្វាមីរបស់ខ្លួន គឺព្រះរាជាទសរថផ្ទាល់ ដែលជាអ្នកគាំទ្រពិភពលោកទាំងមូល ទាំងអ្វីដែលចល័ត និងអចល័ត ដូច្នេះនៅទីនេះពិតជាមិនមានអំពើណាមួយដែលអ្នកនឹងខ្លាចឬស្ទាក់ស្ទើរធ្វើឡើយ។

Verses 6-7

पतिघ्नीं त्वामहं मन्ये कुलघ्नीमपि चान्ततः ॥६॥यन्महेन्द्रमिवाजय्यं दुष्प्रकम्प्यमिवाचलम् ।महोदधिमिवाक्षोभ्यं सन्तापयसि कर्मभिः ॥७॥

ខ្ញុំចាត់ទុកអ្នកថាជាអ្នកសម្លាប់ស្វាមី ហើយចុងក្រោយជាអ្នកបំផ្លាញវង្សត្រកូលរបស់ខ្លួនផង ដោយសារតែអំពើរបស់អ្នកបានធ្វើឲ្យព្រះទសរថទទួលទុក្ខ—ព្រះអង្គមិនអាចឈ្នះបានដូចមហេន្ទ្រ មិនអាចរញ្ជួយបានដូចភ្នំ និងមិនអាចរំខានបានដូចមហាសមុទ្រ។

Verse 8

मावमंस्था दशरथं भर्तारं वरदं पतिम् ।भर्तुरिच्छा हि नारीणां पुत्रकोट्या विशिष्यते ॥८॥

កុំមើលងាយព្រះទសរថៈឡើយ—ព្រះអង្គជាស្វាមី ជាអ្នកអភ័យរក្សា និងជាអ្នកប្រទានពរ; ព្រោះសម្រាប់ស្ត្រី បំណងរបស់ស្វាមី ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាស្រឡាញ់លើសកូនប្រុសរាប់កោដិ។

Verse 9

यथावयो हि राज्यानि प्राप्नुवन्ति नृपक्षये ।इक्ष्वाकुकुलनाथेऽस्मिं स्तल्लोपयितुमिच्छसि ॥९॥

ពេលព្រះមហាក្សត្រសោយទិវង្គត ព្រះរាជបុត្រទាំងឡាយទទួលរាជ្យតាមលំដាប់អាយុ។ ហេតុអ្វីអ្នកចង់បំផ្លាញទម្លាប់ដែលបានតាំងមាំនោះ ក្នុងករណីព្រះរាម អ្នកជាម្ចាស់នៃវង្សឥក្ស្វាគុ?

Verse 10

राजा भवतु ते पुत्रो भरतश्शास्तु मेदिनीम् ।वयं तत्र गमिष्यामो रामो यत्र गमिष्यति ॥१०॥

សូមឲ្យព្រះរាជបុត្ររបស់ព្រះនាង គឺ ភរតៈ ក្លាយជាព្រះមហាក្សត្រ ហើយគ្រប់គ្រងផែនដី; យើងទាំងអស់នឹងទៅទីនោះ—ទៅកន្លែងណាក៏ដោយដែលព្រះរាមទៅ។

Verse 11

न हि ते विषये कश्चिद् र्ब्राह्मणो वस्तुमर्हति ।तादृशं त्वममर्यादमद्य कर्म चिकीर्षसि ॥११॥

ពិតប្រាកដណាស់ ក្នុងដែនអំណាចរបស់ព្រះនាង មិនមានព្រាហ្មណ៍ណាម្នាក់សមគួររស់នៅទេ ប្រសិនបើថ្ងៃនេះព្រះនាងមានបំណងធ្វើអំពើមួយដែលលើសលប់ព្រំដែននៃសុចរិតធម៌ទាំងអស់។

Verses 12-13

नूनं सर्वे गमिष्यामो मार्गं रामनिषेवितम् ।त्यक्ताया बान्धवैः सर्वैर्ब्राह्मणैः साधुभिः सदा ॥१२॥का प्रीती राज्यलाभेन तव देवि भविष्यति ।तादृशं त्वममर्यादं कर्म कर्तुं चिकीर्षसि ॥१३॥

ប្រាកដណាស់ យើងទាំងអស់នឹងដើរតាមផ្លូវដែលព្រះរាមបានដើរ។ ពេលព្រះនាងត្រូវបានបោះបង់ចោលជានិច្ចដោយសាច់ញាតិទាំងអស់ ដោយព្រាហ្មណ៍ និងដោយអ្នកសុចរិតទាំងឡាយ ឱ ព្រះនាងដេវី! តើការទទួលបានរាជ្យនឹងនាំមកនូវសេចក្តីរីករាយអ្វីដល់ព្រះនាង? ហេតុអ្វីបានជាព្រះនាងចង់ធ្វើអំពើអមរយាទ ដែលលើសព្រំដែនកិត្តិយសដូច្នោះ?

Verse 14

आश्चर्यमिव पश्यामि यस्यास्ते वृत्तमीदृशम् ।आचरन्त्या न विवृता सद्यो भवति मेदिनी ॥१४॥

ខ្ញុំមើលឃើញដូចជាអស្ចារ្យណាស់ថា នៅពេលអ្នកកំពុងប្រព្រឹត្តអំពើដ៏សាហាវបែបនេះ ផែនដីមិនបែកចេញភ្លាមៗឡើយ។

Verse 15

महाब्रह्मर्षिसृष्टाः वा ज्वलन्तो भीमदर्शनाः ।धिग्वाग्दण्डा न हिंसन्ति रामप्रव्राजने स्थिताम् ॥१५॥

គួរឱ្យអស្ចារ្យណាស់ថា ទោះបីអ្នកឈរយ៉ាងរឹងមាំលើការបណ្តេញព្រះរាមចេញទៅព្រៃក៏ដោយ ក៏មិនត្រូវបានវាយប្រហារដោយ ‘ទណ្ឌកម្មដោយពាក្យ’ ដ៏ភ្លើងឆេះ និងគួរឱ្យភ័យខ្លាច—សម្លេងស្តីថា «អាម៉ាស់!»—ដូចជាបញ្ចេញដោយមហាព្រហ្មឫសីទេ។

Verse 16

आम्रं छित्वा कुठारेण निम्बं परिचरेत्तु यः ।यश्चैनं पयसा सिञ्चेन्नैवास्य मधुरो भवेत् ॥१६॥

បើអ្នកណាម្នាក់កាប់ដើមស្វាយដោយពូថៅ ហើយទៅថែទាំដើមស្ពឺ (នឹម) ជំនួស—even បើស្រោចដោយទឹកដោះគោ—វាក៏មិនអាចក្លាយជាផ្អែមបានឡើយ។

Verse 17

अभिजात्यं हि ते मन्ये यथा मातुस्तथैव च ।न हि निम्बात्स्रवेत् क्षैद्रं लोके निगदितं वचः ॥१७॥

ខ្ញុំគិតថា កំណើតនិងសម្បត្តិសាស្ត្ររបស់អ្នក ស្រដៀងនឹងម្តាយរបស់អ្នកដែរ។ ព្រោះមានពាក្យនិយាយក្នុងលោកថា «ទឹកឃ្មុំមិនហូរចេញពីដើមនឹមទេ»។

Verses 18-19

तव मातुरसद्ग्राहं विद्मः पूर्वं यथाश्रुतम् ।पितुस्ते वरदः कश्चिद्ददौ वरमनुत्तमम् ॥१८॥सर्वभूतरुतं तस्मात्संजज्ञे वसुधाधिपः ।तेन तिर्यग्गतानां च भूतानां विदितं वचः ॥१९॥

យើងបានដឹងតាំងពីមុន ដូចដែលបានឮមកថា ម្តាយរបស់អ្នកមានការចាប់យកអំពើអាក្រក់ និងភាពរឹងរូសខុសផ្លូវ។ ម្តងមួយ អ្នកប្រទានពរម្នាក់បានប្រទានពរដ៏ល្អឥតខ្ចោះដល់ឪពុករបស់អ្នក; ដោយពរនោះ ព្រះអធិរាជនៃផែនដីបានយល់សម្លេងរបស់សត្វទាំងអស់ ហើយដូច្នេះ ពាក្យសម្តីរបស់សត្វដែលដើរទៅជាខាងៗក៏បានច្បាស់លាស់ដល់ព្រះองค์ផងដែរ។

Verse 20

ततो जृम्भस्य शयने विरुताद्भूरिवर्चसः ।पितुस्ते विदितो भाव स्स तत्र बहुधाऽहसत् ॥२०॥

បន្ទាប់មក នៅជិតព្រះសយនាសនៈ ពេលឮសំឡេងដែលកើតពី ‘ជ្រឹមភៈ’ ព្រះបិតារបស់អ្នក—ភ្លឺរលោងដោយព្រះតេជៈដ៏មហិមា—បានយល់ន័យ ហើយសើចឡើងម្តងហើយម្តងទៀតនៅទីនោះ។

Verse 21

तत्र ते जननी क्रुद्धा मृत्युपाशमभीप्सती ।हासं ते नृपते सौम्य जिज्ञासामीति चाब्रवीत् ॥२१॥

នៅពេលនោះ មាតារបស់អ្នក—កំពុងខឹង និងដូចជាចង់ប្រឈមនឹងខ្សែប៉ាសនៃមរណៈ—បានទូលថា៖ «ឱ ព្រះនរេន្ទ្រដ៏សុភាព ខ្ញុំប្រាថ្នាចង់ដឹងហេតុអ្វីបានជាព្រះអង្គសើច»។

Verse 22

नृपश्चोवाच तां देवीं देवि शंसामि ते यदि ।ततो मे मरणं सद्यो भविष्यति न संशयः ॥२२॥

ព្រះរាជាបានមានបន្ទូលទៅកាន់ព្រះមហេសីថា៖ «ឱ ព្រះទេវី ប្រសិនបើខ្ញុំប្រាប់ទ្រង់ នោះខ្ញុំនឹងស្លាប់ភ្លាមៗ—គ្មានសង្ស័យឡើយ»។

Verse 23

माता ते पितरं देवि ततः केकयमब्रवीत् ।शंस मे जीव वा मा वा न मामपहसिष्यसि ॥२३॥

បន្ទាប់មក ឱ ព្រះនាងទេវី មាតារបស់អ្នកបានមានព្រះបន្ទូលទៅកាន់បិតារបស់អ្នក គឺព្រះរាជានៃកេកយៈថា៖ «ទោះអ្នករស់ឬស្លាប់ក៏ដោយ ចូរប្រាប់ខ្ញុំតាមពិតអំពីរឿងនេះ កុំសើចចំអកខ្ញុំឡើយ»។

Verse 24

प्रियया च तथोक्त स्सन् केकयः पृथिवीपतिः ।तस्मै तं वरदायार्थं कथयामास तत्त्वतः ॥२४॥

ដូច្នេះ ពេលត្រូវព្រះមហេសីជាទីស្រឡាញ់ទូលដូច្នោះ ព្រះរាជាកេកយៈ—ម្ចាស់ផែនដី—បានប្រាប់នាងដោយសច្ចៈ នូវរឿងរ៉ាវទាំងមូលអំពីព្រះពរ ដែលមកពីអ្នកប្រទានពរ។

Verse 25

ततः स्स वरदः साधुराजानं प्रत्यभाषत ।म्रियतां ध्वंसतां वेयं मा कृथास्त्वं महीपते ॥२५॥

បន្ទាប់មក ព្រះសង្ឃបុណ្យសុទ្ធ អ្នកប្រទានពរ បានឆ្លើយទៅកាន់ព្រះរាជាថា៖ «ស្ត្រីនេះ សូមឲ្យស្លាប់ទៅ ឬឲ្យវិនាសដោយខ្លួនឯងក៏បាន ប៉ុន្តែព្រះមហាក្សត្រ កុំបង្ហាញរឿងនេះឡើយ»

Verse 26

स तच्छ्रुत्वा वचस्तस्य प्रसन्नमनसो नृपः ।मातरं ते निरस्याशु विजहार कुबेरवत् ॥२६॥

ព្រះរាជា ពេលបានស្តាប់ពាក្យនោះ ចិត្តក៏ស្រស់ស្រាយឡើង ហើយបានបណ្តេញម្តាយរបស់អ្នកចេញភ្លាមៗ រួចដើរទៅមកដោយសុខសាន្ត ដូចព្រះកុបេរ

Verse 27

तथा त्वमपि राजानं दुर्जनाचरिते पथि ।असद्ग्राहमिमं मोहात्कुरुषे पापदर्शिनि ॥२७॥

ដូច្នេះដែរ អ្នកផង ស្ត្រីចិត្តអាក្រក់ ដោយសារភាពល្ងង់ភ្លើ អ្នកកាន់ខ្ជាប់ការទាមទារខុសនេះ ហើយរុញព្រះរាជា​ឲ្យចូលទៅលើផ្លូវដែលមនុស្សអាក្រក់បានដើរ

Verse 28

सत्यश्चाद्य प्रवादोऽयं लौकिकः प्रतिभाति मा ।पितृन् समनुजायन्ते नरा मातरमङ्गनाः ॥२८॥

ថ្ងៃនេះ ពាក្យពេចន៍របស់លោកិយនេះ ហាក់ដូចជាពិតចំពោះខ្ញុំ៖ កូនប្រុសតាមបិតា ហើយកូនស្រីតាមម្តាយ

Verse 29

नैवं भव गृहाणेदं यदाह वसुधाधिपः ।भर्तुरिच्छामुपास्वेह जनस्यास्य गतिर्भव ॥२९॥

កុំប្រព្រឹត្តដូច្នោះឡើយ។ ចូរទទួលយកអ្វីដែលព្រះអធិរាជនៃផែនដីបានមានព្រះបន្ទូល; ចូរស្នាក់នៅទីនេះតាមព្រះបំណងស្វាមីរបស់អ្នក ហើយចូរធ្វើជាទីពឹងពាក់ដល់ប្រជាជននេះ

Verse 30

मा त्वं प्रोत्साहिता पापैर्देवराजसमप्रभम् ।भर्तारं लोकभर्तारमसद्धर्ममुपादधाः ॥३०॥

ឱ ទេវី! កុំឲ្យអ្នកអាក្រក់ញុះញង់ហើយយកអធម៌ទៅចោទប្រកាន់លើស្វាមីរបស់អ្នក—អ្នកមានពន្លឺដូចព្រះរាជានៃទេវតា និងជាអ្នកអភិរក្សលោក។

Verse 31

न हि मिथ्या प्रतिज्ञातं करिष्यति तवानघः ।श्रीमान्दशरथो राजा देवि राजीवलोचनः ॥३१॥

ឱ ទេវី អ្នកមានភ្នែកដូចផ្កាឈូក! ព្រះបាទទសរថ អ្នកមានសិរីរុងរឿង និងគ្មានបាប មិនដែលធ្វើឲ្យពាក្យសច្ចាប្រណិធានដែលបានសន្យាជាមួយអ្នកក្លាយជាកុហកឡើយ។

Verse 32

ज्येष्ठो वदान्यः कर्मण्यः स्वधर्मपरिरक्षिता ।रक्षिता जीवलोकस्य बली रामोऽभिषिच्यताम् ॥३२॥

សូមឲ្យព្រះរាម—ជាព្រះរាជបុត្រច្បង មានចិត្តទាន សមត្ថក្នុងការកិច្ចការ មាំមួនក្នុងការពារស្វធម៌របស់ព្រះអង្គ ជាអ្នកអភិរក្សសត្វលោកទាំងមូល និងមានកម្លាំងក្លាហាន—ត្រូវបានអភិសេកស្ថាបនាឡើង។

Verse 33

परिवादो हि ते देवि महाल्लोके चरिष्यति ।यदि रामो वनं याति विहाय पितरं नृपम् ॥३३॥

ឱ ទេវី! ប្រសិនបើព្រះរាមទៅព្រៃ ដោយបោះបង់ព្រះបិតាដែលជាព្រះមហាក្សត្រ នោះពាក្យរិះគន់ដ៏ធំនឹងរាលដាលទៅទូទាំងលោក ហើយនឹងមកលើអ្នក។

Verse 34

स राज्यं राघवः पातु भव त्वं विगतज्वरा ।न हि ते राघवादन्यः क्षमः पुरवरे वसेत् ॥३४॥

សូមឲ្យព្រះរាឃវៈ (រាម) ទ្រង់ការពាររាជ្យ; អ្នកចូររួចផុតពីក្តៅក្រហាយនៃចិត្ត។ ព្រោះក្នុងនគរដ៏ប្រសើរនេះ គ្មានអ្នកណាផ្សេងក្រៅពីព្រះរាមដែលសមគួរប្រសិទ្ធិជាព្រះមហាក្សត្រស្នាក់នៅ។

Verse 35

रामे हि यौवराज्यस्थे राजा दशरथो वनम् ।प्रवेक्ष्यति महेष्वासः पूर्ववृत्तमनुस्मरन् ॥३५॥

ពេលព្រះរាមត្រូវបានស្ថាបនាជាយុវរាជ (ព្រះរាជបុត្រស្នងរាជ្យ) នោះ ព្រះបាទទសរថ អ្នកធ្នូដ៏មហិមា នឹងចូលទៅព្រៃ ដោយរំលឹកច្បាប់ទម្លាប់បុរាណថា ក្រោយតែងតាំងអ្នកស្នងរាជ្យហើយ ទើបលះបង់ភារៈ។

Verse 36

इति सान्त्वैश्च तीक्ष्णैश्च कैकेयीं राजसंसदि ।सुमन्त्रः क्षोभयामास भूय एव कृताज्जलिः ॥३६॥

ដូច្នេះ នៅក្នុងសភារាជវាំង សុមន្ត្រាបានព្យាយាមធ្វើឲ្យព្រះនាងកៃកេយីរង្គើ ដោយពាក្យទាំងលួងលោមទាំងមុតមាំ ហើយបន្ទាប់មកក៏ឈរឡើងវិញដោយប្រណមដៃ។

Verse 37

नैव सा क्षुभ्यते देवी न च स्म परिदूयते ।न चास्या मुखवर्णस्य विक्रिया लक्ष्यते तदा ॥३७॥

ប៉ុន្តែព្រះនាងមិនរង្គើឡើយ មិនមានសេចក្តីសោកស្តាយឡើយ; នៅពេលនោះ មិនឃើញការប្រែប្រួលសូម្បីតែបន្តិចលើមុខមាត់ ឬពណ៌សម្បុររបស់នាងទេ។