Prayaga-mahatmya (Glory of Prayaga and the Magha Bath at Triveni)

Verse 1

वसुरुवाच । श्रृणु मोहिनि वक्ष्यामि माहात्म्यं वेदसंमतम् । प्रयागस्य विधानेन स्नात्वा यत्र विशुध्यति ॥ १ ॥

ヴァスは言った。「聞け、モーヒニーよ。定められた作法に従って沐浴すれば清められる、ヴェーダに認められたプラヤーガの大いなる功徳を、私は語ろう。」

Verse 2

कुरुक्षेत्रसमा गंगा यत्र तत्रावगाहिता । तस्माद्दशगुणा प्रोक्ता यत्र विंध्येन संगता ॥ २ ॥

どこでガンガーに入って聖なる沐浴をしても、その功徳はクルクシェートラに等しいと説かれる。だが彼女がヴィンディヤと合する地は、それよりさらに十倍の功徳を与えると言われる。

Verse 3

तस्माच्छतगुणा प्रोक्ता काश्यामुत्तरवाहिनी । काश्याः शतगुणा प्रोक्ता गंगा यत्रार्कजान्विता ॥ ३ ॥

ゆえに、カーシーにおいて北へ流れる流れは、功徳が百倍であると説かれる。さらに、太陽より生まれた川と合流するその地のガンガーは、カーシーにも勝って百倍すぐれると宣言される。

Verse 4

सहस्रगुणिता सापि भवेत्पश्चिमवाहिनी । सा देवि दर्शनादेव ब्रह्महत्यादिहारिणी ॥ ४ ॥

その聖なる川でさえ、西へ流れるとき功徳は千倍となる。おお女神よ、ただ拝見するだけで、彼女はブラフマ殺し（brahmahatyā）などの重罪をも除き去る。

Verse 5

पश्चिमाभिमुखी गंगा कालिंद्या सह संगता । हंति कल्पशतं पापं सा माघे देवि दुर्लभा ॥ ५ ॥

おお女神よ、西へ向かうガンガーがカーリンディー（ヤムナー）と合流するとき、百カルパの罪を滅する。かかる聖なる合流は、マーガ月には得難い。

Verse 6

अमृतं कथ्यते भद्रे सा वेणी भुवि संगता । यस्यां माघे मुहूर्तं तु देवानामपि दुर्लभम् ॥ ६ ॥

おお淑女よ、地上のその合流はヴェニーと呼ばれ、「アムリタ（甘露）」そのものと語られる。マーガ月には、そこにおける吉祥なる一ムフールタでさえ、神々にとっても得難いのである。

Verse 7

पृथिव्यां यानि तीर्थानि पुर्यः पुण्यास्तथा सति । स्नातुमायांति ता वेण्यां माघे मकरभास्करे ॥ ७ ॥

地上のあらゆるティールタ（聖地）と、同じくすべての聖なる都とは、マーガ月に太陽がマカラ（山羊宮）にあるとき、ヴェニー（トリヴェニー）へと来て沐浴する。

Verse 8

ब्रह्मविष्णुमहादेवा रुद्रादित्यमरुद्गणाः । गंधर्वा लोकपालाश्च यक्षकिन्नरगुह्यकाः ॥ ८ ॥

梵天ブラフマー、ヴィシュヌ、そして大自在天マハーデーヴァ；ルドラたち、アーディティヤたち、マルットの群れ；ガンダルヴァ；世界の守護者ローカパーラ；さらにヤクシャ、キンナラ、グヒヤカ—皆ここに招かれ、ここに在す。

Verse 9

अणिमादिगुणोपेता ये चान्ये तत्त्वदर्शिनः । ब्रह्माणी पार्वती लक्ष्मीः शची मेधाऽदिती रतिः ॥ ९ ॥

アニマーに始まるヨーガの成就を具え、ほかの真理を観る者たちとともに、ブラフマーニー、パールヴァティー、ラクシュミー、シャチー、メーダー、アディティー、そしてラティーもまた在す。

Verse 10

सर्वास्ता देवपन्त्यश्च तथानागांगनाः शुभे । घृताची मेनका रंभाप्युर्वशी च तिलोत्तमा ॥ १० ॥

ああ吉祥なる御方よ。諸天の妃たちすべて、また同じくナーガの女たち—グリターチー、メーナカー、ランバー、ウルヴァシー、そしてティロッタマー—もまたここに在す。

Verse 11

गणाश्चाप्सरसां सर्वे पितॄणां च गणास्तथा । स्नातुमायांति ते सर्वे माघे वेण्यां विरंचिजे ॥ ११ ॥

アプサラスの一切の群れ、また祖霊ピトリたちの群れもまた、マーガ月に皆そこへ来て、ヴィランチ（梵天）に結ばれた聖地ヴェーニヤーにて沐浴する。

Verse 12

कृते युगे स्वरूपेण कलौ प्रच्छन्नरूपिणः । सर्वतीर्थानि कृष्णानि पापिनां संगदोषतः ॥ १२ ॥

クリタ・ユガには聖地は真の姿のまま顕れるが、カリ・ユガにはその相が覆い隠される。罪ある者との交わりという過失により、あらゆるティールタは暗く濁ってゆく。

Verse 13

भवंति शुक्लवर्णानि प्रयागे माघमज्जनात् । मकरस्थे रवौ माघे गोविंदाच्युत माधवः ॥ १३ ॥

マーガ月にプラヤーガで沐浴すれば、人は清浄となり、白き純性を得る。マーガ月に太陽がマカラ（山羊宮）にあるとき、主はゴーヴィンダ、アチュタ、マーダヴァとして礼拝される。

Verse 14

स्नानेनानेन मे देव यथोक्तफलदो भव । इमं मंत्रं समुच्चार्य स्नायान्मौनं समाश्रितः ॥ १४ ॥

おお主よ、この沐浴によって、説かれたとおりの果報を我に授けたまえ。この真言を唱え終えたなら、沈黙（マウナ）を守って沐浴すべし。

Verse 15

वासुदेवं हरिं कृष्णं माधवं च स्मरेत्पुनः । तप्तेन वारिणा स्नानं यद्गृहे क्रियते नरैः ॥ १५ ॥

さらにまた、家にて湯を用いて沐浴するとき、ヴァースデーヴァ—ハリ、クリシュナ、マーダヴァ—を重ねて念ずべし。

Verse 16

षष्ट्यब्देन फलं तद्धि मकरस्थे दिवाकरे । बहिः स्नानं तु वाप्यादौ द्वाशाब्दफलं स्मृतम् ॥ १६ ॥

太陽がマカラにあるとき、その行は六十年分の功徳をもたらす。だが池など外の水辺での沐浴は、十二年分の功徳と伝えられる。

Verse 17

तडागे द्विगुणं तद्धि नद्यादौ तच्चतुर्गुणम् । दशधा देवरवाते च महानद्यां च तच्छतम् ॥ १७ ॥

池ではその功徳は二倍となり、川などでは四倍となる。デーヴァラヴァータでは十倍、そして大河においては百倍となると説かれる。

Verse 18

चतुर्गुणशतं तच्च महानद्योस्तु संगमे । सहस्रगुणितं सर्वं तत्फलं मकरे रवौ ॥ १८ ॥

その同じ功徳は、大河の合流点において四百倍となり、太陽がマカラ（山羊宮）にある時には、その果報すべてが千倍に増大する。

Verse 19

गंगायां स्नानमात्रेण प्रयागे तत्प्रकीर्तितम् । गंगां ये चावगाहंति माघे मासि सुलोचने ॥ १९ ॥

ただガンガー（Gaṅgā）で沐浴するだけで、プラヤーガ（Prayāga）に説かれる功徳が得られる。さらにマーガ月（Māgha）にガンガーへ身を沈める者は、ああ美しい眼の人よ、その至高の果報を得る。

Verse 20

चतुर्युगसहस्रं ते न पतंति सुरालयात् । शतेन गुणितं माघे सहस्रं विधिनंदिनि ॥ २० ॥

おおヴィディナンディニー（Vidhinandinī）よ、彼らは千のチャトゥルユガ（caturyuga）の間、天界の住処から堕ちることがない。さらにマーガ月（Māgha）には、その期間が増し—百倍、そして再び千倍となる。

Verse 21

निर्दिष्टमृषिभिः स्नानं गंगायमुनसंगमे । पापौर्घैर्भुवि भारस्य दाहायेमं प्रजापतिः ॥ २१ ॥

聖仙たちは、ガンガー（Gaṅgā）とヤムナー（Yamunā）の合流にて沐浴すべしと定めた。プラジャーパティ（Prajāpati）は、罪の奔流によって重くなった大地の負担を焼き尽くすために、この聖なる行を制定した。

Verse 22

प्रयागं विदधे देवि प्रजानां हितकाम्यया । स्नानस्थानमिदं सम्यक् सितासितजलं किल ॥ २२ ॥

おお女神よ、すべての生きとし生けるものの安寧を願って、（主は）プラヤーガ（Prayāga）を設けられた。ここはまことに最上にふさわしい沐浴の聖地であり、「白き水」と「黒き水」の合流として名高い。

Verse 23

पापरूपपशूनां हि ब्रह्मणा निर्मितं पुरा । सितासिता तु या धारा सरस्वत्या विदर्भिता ॥ २३ ॥

いにしえ、梵天ブラフマーは、姿そのものが罪なる獣たちをまことに造り給うた。さらに「白黒の流れ」と呼ばれるその水脈は、サラスヴァティー河によって整え定められた。

Verse 24

तं मार्गं ब्रह्मलोकस्य सृष्टिकर्त्ता ससर्ज वै । ज्ञानदो मानसे माघो न तु मोक्षफलप्रदः ॥ २४ ॥

そのブラフマローカへの道は、創造主によってまことに造られた。マーガ月は、心をもって（内なる規律をもって）守り行ずれば霊的知を授けるが、それのみで解脱（モークシャ）の果を与えるものではない。

Verse 25

हिमवत्पृष्ठतीर्थेषु सर्वपापप्रणाशनः । वेदविद्भिर्विनिर्द्दिष्टं इंद्रलोकप्रदो हि सः । सर्वमासोत्तमो माघो मोक्षदो बदरीवने ॥ २५ ॥

ヒマーラヤの背の斜面にある聖なる渡しの中で、これは一切の罪を滅するもの。ヴェーダを知る者たちは、これがインドラの世界を授けると宣言する。まことにマーガ月は諸月の最勝であり、バダリー林（バダリーヴァナ）においては解脱（モークシャ）を与える。

Verse 26

पापहा दुःखहारी च सर्वकामफलप्रदः । रुद्रलोक प्रदो माघो नार्मदे परिकीर्तितः ॥ २६ ॥

ナルマダーの伝承において称えられるように、マーガ月は罪を滅し、悲しみを払い、あらゆる願いの果を授け、ルドラの世界への入域を与える。

Verse 27

सारस्वतौघविध्वंसी सर्वलोकसुखप्रदः । विशालफलदो माघो विशालाया प्रकीर्तितः ॥ २७ ॥

マーガ月は（罪と）無明の奔流を打ち砕き、あらゆる衆生に安楽を与え、広大なる果報を授ける。ゆえにマーガは「ヴィシャーラー（Viśālā）」—広大なるもの—と宣言される。

Verse 28

पापेंधनदवाग्निश्च गर्भवासविनाशनः । विष्णुलोकाय मोक्षाय जाह्नवः परिकीर्तितः ॥ २८ ॥

ジャーフナヴィー（ガンガー）は、罪の薪を焼き尽くす山野の大火として、また胎内に住する束縛（繰り返す再生）を滅する者として、さらにヴィシュヌの界に至り究竟の解脱（モークシャ）を得させる手段として讃えられる。

Verse 29

सरयूर्गंडकी सिंधुश्चंद्रभागा च कौशिकी । तापी गोदावरी भीमा पयोष्णी कृष्णवेणिका ॥ २९ ॥

サラユー、ガンダキー、シンドゥ、チャンドラバーガー、カウシキー、またターピー、ゴーダーヴァリー、ビーーマー、パヨーシュニー、クリシュナヴェーニカー—これらは聖なる河川である。

Verse 30

कावेरी तुंगभद्रा च यास्तथान्याः समुद्रगाः । तासु स्नायी नरो याति स्वर्गलोकं विकल्मषः ॥ ३० ॥

カーヴェーリーとトゥンガバドラ―、また海へ注ぐ他の諸河も同様に、そこに沐浴する者は罪垢を離れて天界へ赴く。

Verse 31

नैमिषे विष्णुसारूप्यं पुष्करे ब्रह्मणेंऽतिकम् । आखंडलस्य लोको हि कुरुक्षेत्रे च माघतः ॥ ३१ ॥

ナイミシャではヴィシュヌに等しき相を得、プシュカラではブラフマーへの近接を得る。まことにクルクシェートラでは、マーガ月の功徳によりアーカンダラ（インドラ）の世界に至る。

Verse 32

माघो देवह्रदे देवि योगसिद्धिफलप्रदः । प्रभासे मकरादित्ये स्नात्वा रुद्रगणो भवेत् ॥ ३२ ॥

女神よ、デーヴァフラダにおけるマーガ月はヨーガ成就の果を授ける。またプラバーサでは、太陽がマカラ（山羊宮）にある時に沐浴すれば、ルドラの眷属（ガナ）の一員となる。

Verse 33

देविकायां देवदेहो नरो भवति माघतः । माघस्नानेन विधिजे गोमत्यां न पुनर्भवः ॥ ३३ ॥

デーヴィカーにてマーガの誓戒を修すれば、人は神々の身を得る。おお梵天より生まれし者よ、マーガ月にゴーマティーで沐浴すれば、再び生まれることはない。

Verse 34

हेमकूटे महाकले ॐकारे ह्यपरे तथा । नीलकंठार्बुदे माघो रुद्रलोकप्रदो मतः ॥ ३४ ॥

ヘーマクータ、マハーカーラ、同様にオーンカーラおよび他の聖地において、またアルブダ（アブー山）のニーラカṇṭhaにおいて、マーガの誓戒はルドラ（シヴァ）の世界を授けると説かれる。

Verse 35

सर्वासां सरितां देवि संपूरो माकरे रवौ । स्नानेन सर्वकामानां प्राप्त्यै ज्ञेयो विचक्षणैः ॥ ३५ ॥

女神よ、太陽がマカラ（山羊宮）に入るとき、賢者はすべての河川が功徳の力を満たすと知る。その時に沐浴すれば、あらゆる願いを得るにふさわしくなる。

Verse 36

माघस्तु प्राप्यते धन्यैः प्रयागे विधिनंदिनि । अपुनर्भवदं तत्र सितासितजलं यतः ॥ ३६ ॥

プラヤーガにおけるマーガの聖行を得るのは福徳ある者のみ、ヴィディナンディニー—造化者の娘よ。そこでは白き流れと黒き流れの水が、再生なき境地を授けるからである。

Verse 37

गायंति देवाः सततं दिविष्ठा माघः प्रयागे किल नो भविष्यति । स्नाता नरा यत्र न गर्भवेदनां पश्यंति तिष्ठन्ति च विष्णु सन्निधौ ॥ ३७ ॥

天に住まう神々は絶えず歌う。「ああ、我らにはプラヤーガのマーガがないのだ！」そこでは沐浴した人々は再び胎内の苦を見ず、ヴィシュヌの御前に安住する。

Verse 38

तीर्थैर्व्रतैर्दानतपोभिरध्वरैः सार्द्धं विधात्रा तुलया धृतं पुरा । माघः प्रयागश्च तयोर्द्वयोरभून्माघो गरीयांश्चतुराननात्मजे ॥ ३८ ॥

昔、創造主ヴィダートリ（梵天）は、聖地・誓戒・布施・苦行・祭祀の諸儀礼を秤にかけて共に量られた。その量りにおいて「プラヤーガ」と「マーガ月」が際立ち、四面の梵天の御子にとっては、二つのうちマーガ月のほうがより重く、すなわち功徳が勝ると示された。

Verse 39

वातांबुपर्णाशनदेहशोषणैस्तपोभिरुग्रैश्चिरकालसंचितैः । योगैश्च संयांति नरास्तु यां गतिं स्नानात्प्रयागस्य हि यांति तां गतिम् ॥ ३९ ॥

風と水と葉を糧として身を痩せ枯らし、久しく積み重ねた苛烈な苦行によって、またヨーガの修行によって、人はある至高の境地に至る。だがその同じ境地を、まさにプラヤーガで沐浴するだけで得るのである。

Verse 40

स्नाता हि ये माकरभास्करोदये तीर्थे प्रयागे सुरसिंधुसंगमे । तेषां गृहद्वारमलंकरोति भृंगावली कुंजरकर्णताडिता ॥ ४० ॥

太陽がマカラ（山羊宮）にある時の夜明け、神なる河々の合流する聖なる渡しプラヤーガで沐浴する者には、その家の門口が、象の耳のはためきに驚き舞い立つ蜂の群れによって飾られるかのようである。

Verse 41

यो राज्ञसूयाख्यसमाध्वरस्य स्नानात्फलं संप्रददाति चाखिलम् । पापानि सर्वाणि निहत्य लीलया नूनं प्रयागः स कथं न वर्ण्यते ॥ ४१ ॥

ラージャスーヤ祭に結びつく聖なる沐浴の果報を余すところなく授け、しかもリーラー（神の戯れ）のごとく一切の罪を滅ぼすそのプラヤーガを、どうして讃えずにいられようか。

Verse 42

चतुर्वेदिषु यत्पुण्यं सत्यवादिषु चैव हि । स्नात एव तदाप्नोति गंगाकालिंदिसंगमे ॥ ४२ ॥

四ヴェーダに通暁する者たちにある功徳、また真実を語る者たちにある功徳——その同じ功徳を、人はただガンガーとカーリンティー（ヤムナー）の合流で沐浴するだけで得る。

Verse 43

तत्राभिषेकं कुर्वीत संगमे शंसितव्रतः । तुल्यं फलमवाप्नोति राजसूयाश्वमेधयोः ॥ ४३ ॥

その聖なる合流の地において、誓戒をよく守る者はアビシェーカ（灌頂の沐浴儀礼）を行うべきである。彼はラージャスーヤとアシュヴァメーダの祭祀に等しい功徳を得る。

Verse 44

पंचयोजनविस्तीर्णं प्रयागस्य तु मंडलम् । प्रवेशादस्य भूमौ तु अश्वमेधः पदे पदे ॥ ४४ ॥

プラヤーガの聖なるマンダラは五ヨージャナにわたり広がる。さらにこの聖地に足を踏み入れた瞬間から、一歩ごとにアシュヴァメーダ祭の功徳がある。

Verse 45

त्रीणि कुंडानि सुभगे तेषां मध्ये तु जाह्नवी । प्रयागस्य प्रवेशेन पापं नश्यति तत्क्षणात् ॥ ४५ ॥

吉祥なる者よ、ここには三つの聖なるクンダがあり、その中央をジャーフナヴィー（ガンガー）が流れる。プラヤーガに入るだけで、罪はただちに滅する。

Verse 46

मासमेकं नरः स्नात्वा प्रयागे नियतेंद्रियः । मुच्यते सर्वपापेभ्यो यथा दृष्टं स्वयंभुवा ॥ ४६ ॥

感官を制し、プラヤーガで一か月間沐浴する者は、あらゆる罪から解き放たれる。これはスヴァヤンブー（梵天ブラフマー）自らが見て証したとおりである。

Verse 47

शुचिस्तु प्रयतो भूत्वाऽहिसकः श्रद्धयान्वितः । स्नात्वा मुच्येत पापेभ्यो गच्छेच्च परमं पदम् ॥ ४७ ॥

しかし、清浄で、身を慎み、非暴力（アヒンサー）を守り、信を具える者は——聖地で沐浴したのち——罪より解放され、まことに無上の境地へ至る。

Verse 48

नैमिषं पुष्करं चैव गोतीर्थँ सिंधुसागरम् । गया च धेनुकं चैव गंगासागरसंगमः ॥ ४८ ॥

ナイミシャ、プシュカラ、ゴー・ティールタ、そしてシンドゥ川が大海に合流する聖地。さらにガヤー、デーヌカ、またガンガーが海と出会う場所—これらは聖なるティールタとして宣言される。

Verse 49

एते चान्ये च बहवो ये च पुण्याः शिलोच्चयाः । दश तीर्थसहस्राणि त्रंशत्कोटयस्तथा पराः ॥ ४९ ॥

これらに加え、功徳ある岩の丘や聖なる小山など、ほかにも多くが存在する。ティールタは一万、さらにそのほか三十コーティ（すなわち三億）もあると説かれる。

Verse 50

प्रयागे संस्थिता नित्यमेधमाना मनीषिणः । त्रीणि यान्यग्निकुंडानि तेषां मध्ये तु जाह्नवी ॥ ५० ॥

プラヤーガにおいて賢者たちは常に安住し、絶えず祭祀の礼拝に励む。そこには三つの火壇があり、そのただ中をジャーフナヴィー（ガンガー）が流れる。

Verse 51

प्रयागाद्धि विनिष्क्रांता सर्वतीर्थपुरस्कृता । तपनस्य सुता देवी त्रिषु लोकेषु विश्रुता ॥ ५१ ॥

まことに彼女はプラヤーガより流れ出で、あらゆるティールタの先頭として崇められる。彼女は女神、タパナ（太陽）の娘にして、三界に名高い。

Verse 52

यमुना गंगाया सार्द्धं संगता लोकपावनी । गांगयमुनयोर्मध्ये पृथिव्यां यत्परं स्मृतम् ॥ ५२ ॥

ヤムナーは世を清める者としてガンガーと合流する。さらに、ガンガーとヤムナーの間にある地上の聖なる地帯は、最上のものとして記憶される。

Verse 53

प्रयागस्य तु तीर्थस्य कलां नार्हंति षोडशीम् । तिस्रः कोट्योऽर्द्धकोटी च तीर्थानां वायुरब्रवीत् ॥ ५३ ॥

しかし聖なるティールタ、プラヤーガには、たとえ十六分の一といえども比肩し得るものはない。ヴァーユは、聖地の数は三クロールと半クロールであると宣言した。

Verse 54

दिविभुव्यतरिक्षं च जाह्नव्या तानि संति च । प्रयागं समधिष्ठाय कंबलाश्वतरावुभौ ॥ ५४ ॥

天にも地にも、また中空の界にも、ジャーナヴィー（ガンガー）に結ばれたそれらの聖なる住処は存在する。さらにプラヤーガには、二柱のナーガ王カンバラとアシュヴァタラが鎮まり、そこを司る。

Verse 55

भागवत्यथवा चैषा वेदां वेद्या प्रजापतेः । तत्र वेदाश्च यज्ञाश्च मूर्तिमंतः समास्थिताः ॥ ५५ ॥

この教えは、あるいはバガヴァティーの本性をもち、あるいはプラジャーパティに属すると知られるべきまさにヴェーダである。その中に、ヴェーダとヤジュニャ（祭祀）は、まるで形あるもののように具現して安住している。

Verse 56

प्रजापतिमुपासंते ऋषयश्च तपोधनाः । यजंति क्रतुभिर्देवास्तथा चक्रधराः सति ॥ ५६ ॥

苦行の富に満ちた聖仙たちはプラジャーパティを礼拝する。神々はクラトゥ（祭式）によってヤジュニャを行う。かくして、貞淑なる御方よ、円盤を持つ者（チャクラダラ、すなわちヴィシュヌ）もまた彼を敬い崇める。

Verse 57

ततः पुण्यतमो नास्ति त्रिषु लोकेषु सुंदरि । प्रभावात्सर्वतीर्थभ्यः प्रभवत्यधिकस्तथा ॥ ५७ ॥

麗しき御方よ、三界においてこれより清めるものはない。その威力によって、あらゆるティールタを凌駕し、すべてに勝れて最上となる。

Verse 58

तत्र दृष्ट्वा तु तत्तीर्थं प्रयागं परमं पदम् । मुच्यन्ते सर्वपापेभ्यः शशांक इव राहुणा ॥ ५८ ॥

そこにて、その聖なるティールタ—プラヤーガ、至上の住処—をただ拝するだけで、人々は一切の罪より解き放たれる。あたかも月がラーフの掴みから放たれるがごとく。

Verse 59

ततो गत्वा प्रयागं तु सर्वदेवाभिरक्षितम् । ब्रह्मचारी वसन्मासं पितॄन्देवांश्च तर्पयन् ॥ ५९ ॥

次いで、諸天に守護されるプラヤーガへ赴き、梵行者（ブラフマチャーリン）として一か月住し、祖霊（ピトリ）と諸天とにタルパナを捧げて満たすべし。

Verse 60

ईप्सिताँल्लभते कामान्यत्र तत्राभिसंगतः । सितासिते तु यो मज्जेदपि पापशतावृतः ॥ ६० ॥

この聖なる合流（サンガマ）に至る者は、いずこに赴くとも望む果を得る。またシター—アシターにて沐浴する者は、たとえ百の罪に覆われていても清められる。

Verse 61

मकरस्थे रवौ माघे न स भूतस्तु गर्भगः । दुर्जया वैष्णवी माया देवैरपि सुदुस्त्यजा ॥ ६१ ॥

太陽がマカラ（山羊宮）にあり、マーガ月のとき、いかなる生きものも胎内に閉じ込められたままとはならぬ。なぜならヴィシュヌのマーヤーは克服し難く、神々にとってさえ越え難いからである。

Verse 62

प्रयागे दह्यते सा तु माघे मासि विरंचिजे । तेषु तेषु च लोकेषु भुक्त्वा भोगाननेकशः ॥ ६२ ॥

しかしプラヤーガにおいて、マーガ月に、ああヴィラーンチよ、彼女の罪は焼き尽くされて清められる。かくして諸々の世界にて多くの享楽を幾度も味わったのち、さらに先へと進みゆく。

Verse 63

पश्चाच्चक्रिणि लीयंते प्रयागे माघमज्जिनः । उपस्पृशति यो माघे मकरार्के सितासिते ॥ ६३ ॥

そののち、プラヤーガにてマーガ月の沐浴に身を沈める者は、ついにはチャクリン（輪を持つ主、ヴィシュヌ）に融け入る。マーガ月、太陽がマカラ（山羊宮）にある時、白分（明半）であれ黒分（暗半）であれ、浄めの沐浴を行う者は同じ無上の果を得る。

Verse 64

तस्य पुण्यस्य संख्यां नो चित्रगुप्तोऽपि वेत्त्यलम् । राजसूयसहस्रस्य वाजपेयशतस्य च । फलं सितासिते माघे स्नातानां भवति ध्रुवम् ॥ ६४ ॥

その功徳の量は、チトラグプタでさえ十分には知り得ない。マーガ月に沐浴する者の果報は、白分であれ黒分であれ、まことに千のラージャスーヤ祭と百のヴァージャペーヤ祭に等しい。

Verse 65

आकल्पजन्मभिः पापं संचितं मनुजैस्तु यत् । तद्भवेद्भस्मसान्माघे स्नातानां तु सितासिते ॥ ६५ ॥

一劫にわたる幾多の生で人が積み重ねた罪も、マーガ月に、黎明と黄昏に聖なる水で沐浴する者にとっては、灰となって焼き尽くされる。

Verse 66

गंगायमुनयोश्चैव संगमो लोकविश्रुतः । स एव कामिकं तीर्थं तत्र स्नानेन भक्तितः ॥ ६६ ॥

ガンガーとヤムナーの合流は世に名高い。まさにその地こそカーミカ・ティールタであり、信愛（バクティ）をもってそこで沐浴すれば、望む果報を得る。

Verse 67

यस्य यस्य च यः कामस्तस्य तस्य भवेद्धि सः । भोगकामस्य भोगाः स्युः स्याद्राज्यं राज्यकामिनः ॥ ६७ ॥

人が抱く願いは何であれ、その類の果がまさに現れる。享楽を望む者には享楽が、王権を望む者には王国が授けられる。

Verse 68

स्वर्गः स्यात्स्वर्गकामस्य मोक्षः स्यान्मोक्षकामिनः । कामप्रदानि तीर्थानि त्रैलोक्ये यानि कानि च ॥ ६८ ॥

天界を願う者は天界を得、解脱（モークシャ）を願う者は解脱を得る。まことに、三界にあるいかなるティールタ（聖なる巡礼地）も、望む成就を授けるのである。

Verse 69

तानि सर्वाणि सेवन्ते प्रयागं मकरे रवौ । हरिद्वारे प्रयागे च गंगासागरसंगमे ॥ ६९ ॥

それら一切の功徳は、太陽がマカラ（山羊宮）にある時にプラヤーガ（Prayāga）に帰依して赴けば、余すところなく得られる。同様に、ハリドヴァーラ（Haridvāra）、プラヤーガ、そしてガンガーが海と合するガンガーサーガラ（Gaṅgā-sāgara）の合流点でもそうである。

Verse 70

स्नात्वैव ब्रह्मणो विष्णोः शिवस्य च पुरं व्रजेत् । सितासिते तु यत्स्नानं माघमासे सुलोचने ॥ ७० ॥

沐浴を終えたなら、ブラフマー（Brahmā）とヴィシュヌ（Viṣṇu）、そしてシヴァ（Śiva）の聖なる御座へと赴くべきである。美しい眼の者よ、マーガ月（Māgha）における白分・黒分（明月・暗月）の沐浴は、とりわけ大いなる功徳をもたらす。

Verse 71

न दत्ते पुनरावृत्तिं कल्पकोटिशतैरपि । सत्यवादी जितक्रोधो ह्यहिंसां परमां श्रितः ॥ ७१ ॥

幾百億のカルパ（kalpa）を経ようとも、それは再び繰り返しの帰還（輪廻）へと導かない。真実を語り、怒りを征し、最高のアヒンサー（不殺生・非暴力）に帰依する者は、その境地に到達する。

Verse 72

धर्मानुसारी तत्त्वज्ञो गोब्राह्मणहिते रतः । गंगायमुनयोर्मध्ये स्नातो मुच्येत किल्बिषात् ॥ ७२ ॥

ダルマに従い、真理を知り、牛とバラモンの安寧に尽くす者は、ガンガー（Gaṅgā）とヤムナー（Yamunā）の合流にて沐浴すれば、罪より解き放たれると説かれる。

Verse 73

मनसा चिंतितान्कामांस्तत्र प्राप्नोति पुष्कलान् । स्वर्णभारसहस्रेण कुरुक्षेत्रे रविग्रहे ॥ ७३ ॥

クルクシェートラのラヴィ・グラハにおいては、心に思い描いた願いが豊かに成就する。その功徳は黄金千荷に等しい。

Verse 74

यत्फलं लभते माघे वेण्यां तत्तु दिने दिने । गवां शतसहस्रस्य सम्यग्दत्तस्य यत्फलम् ॥ ७४ ॥

マーガ月にヴェーニヤで得る功徳は、日ごとに積み重なって増してゆく。それは十万頭の牛を正しく布施した果報に等しい。

Verse 75

प्रयागे माघमासे तु त्र्यहं स्नातस्य तत्फलम् । योगाभ्यासेन यत्पुण्यं संवत्सरशतत्रये ॥ ७५ ॥

プラヤーガにてマーガ月、ただ三日沐浴して得る功徳は、ヨーガ修習三百年の功徳に等しい。

Verse 76

प्रयागे माघमासे तु त्र्यहं स्नानेन यत्फलम् । नाश्वमेधसहस्रेण तत्फलं लभते सति ॥ ७६ ॥

貞淑なる婦人よ。マーガ月にプラヤーガで三日沐浴して生ずる功徳は、千回のアシュヴァメーダ供犠によってさえ得られない。

Verse 77

त्र्यहस्नानफलं माघे पुरा कांचनमालिनी । राक्षसाय ददौ प्रीत्या तेन मुक्तः स पापकृत् ॥ ७७ ॥

昔、マーガ月に、カーンチャナマーリニーは三日沐浴の功徳を喜びをもって羅刹に施した。その功徳の布施によって、その罪作りは解き放たれた。

Verse 78

त्र्यहात्पापक्षयो जातः सप्तविंशतिभिर्दिनैः । स्नानेन यदभूत्पुण्यं तेन देवत्वमागता ॥ ७८ ॥

三日のうちに罪は滅し、さらに二十七日ののち、聖なる沐浴より生じた功徳によって、彼らは天界の位へと至った。

Verse 79

रममाणा तु कैलासे गिरिजायाः प्रिया सखी । जातिस्मरा तथा जाता प्रयागस्य प्रसादतः ॥ ७९ ॥

カイラーサにて戯れていたとき、ギリジャー（パールヴァティー）の愛しき友もまた、プラヤーガの恩寵により前世を想起する者となった。

Verse 80

अवंतीविषये राजा वासराजोऽभवत्पुरा । नर्मदातीर्थमासाद्य राजसूयं चकार सः ॥ ८० ॥

昔、アヴァンティの国にヴァーサラージャという王がいた。彼はナルマダーの聖なるティールタに至り、ラージャスーヤの祭祀を執り行った。

Verse 81

अश्वैः षोडशभिस्तत्र स्वर्णयूपविराजितैः । स्वर्णभूषणभूषाढ्यै रेजे सोऽपि यथाविधि ॥ ८१ ॥

そこでは十六頭の馬を備え、黄金の祭柱（ユーパ）が輝き、馬もまた黄金の飾りで豊かに荘厳されていた。彼も定められた作法どおりに儀礼を行い、ひときわ光を放った。

Verse 82

प्रददौ धान्यराशिं च द्विजेभ्यः पर्वतोपमम् । श्रद्धावान्देवताभक्तो गोप्रदश्च सुवर्णदः ॥ ८२ ॥

信と神々への敬虔なるバクティをもって、彼はドヴィジャ（再生の者）たちに山のごとき穀物の山を施し、さらに牛を与え、黄金をも布施した。

Verse 83

ब्राह्मणो भद्रको नाम मूर्खो हीनकुलस्तथा । कृषीवलोऽधमाचारः सर्वधर्मबहिष्कृतः ॥ ८३ ॥

バドラカという名のバラモンがいた。愚かで家柄も卑しく、職は農夫、行いは卑劣で、あらゆるダルマの務めから退けられていた。

Verse 84

सीरकर्मसमुद्विग्नो बंधुभिश्च स वंचितः । इतस्ततः परिक्रम्य निर्गतोऽदृष्टपीडितः ॥ ८४ ॥

鋤き耕す苦役に心を悩まされ、しかも身内に欺かれて、彼はあちらこちらをさまよい、ついには去っていった――見えぬ宿業に苦しめられて。

Verse 85

दैवतो ज्ञानमाश्रित्य प्रयागं समुपागतः । महामाघीं पुरस्कृत्य सस्नौ तत्र दिनत्रयम् ॥ ८५ ॥

天より授かった知を頼みとして、彼はプラヤーガに至った。聖なるマハー・マーギーの行を尊び、そこで三日間沐浴した。

Verse 86

अनघः स्नानमात्रेण समभूत्स द्विजोत्तमः । प्रयागाच्चलितस्तस्माद्ययौ यस्मात्समागतः ॥ ८६ ॥

ただ沐浴しただけで、アナガは最上のバラモンとなった。やがてプラヤーガを発ち、来たその場所へと帰っていった。

Verse 87

स राजा सोऽपि वै विप्रो विपन्नावेकदा तदा । तयोर्गतिः समा दृष्टा देवराजस्य सन्निधौ ॥ ८७ ॥

その王も、またそのバラモンも、ある時不運に陥った。やがて神々の王インドラの御前において、両者の最後の境地が同じであると見定められた。

Verse 88

तेजो रूपं बलं स्त्रैणं देवयानं विभूषणम् । माला च परिजातस्य नृत्यं गीतं समं तयोः ॥ ८८ ॥

光輝、容姿の美、力、女性の艶やかさ、天界の乗り物、装身具、パーリジャータの花鬘、そして—等しく—舞と歌。これらが説かれた歓喜と授かりである。

Verse 89

इति दृष्ट्वा हि माहात्म्य क्षेत्रस्य कथमुच्यते । माघः सितासिते भद्रे राजसूयसमो न च ॥ ८९ ॥

かくして聖地の大いなる威徳を見たならば、その栄光をどうして十分に語り尽くせようか。吉祥なる者よ、マーガ月においては、白分であれ黒分であれ、得られる功徳はラージャスーヤ祭に等しく、決して劣らない。

Verse 90

धनुर्विंशतिविस्तीर्णे सितनीलांबुसंगमे । माघादपुनरावृत्ती राजसूयात्पुनर्भवेत् ॥ ९० ॥

白き水と青き水の合流、幅二十ダヌに及ぶその地にて、マーガ月に沐浴し（修行を行えば）「不還」—再生に戻らぬ解脱—を得る。しかるにラージャスーヤ祭でさえ、なお再び生を招く。

Verse 91

कंबलाश्वतरौ नागौ विपुले यमुनातटे । तत्र स्नात्वा च पीत्वा च सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ ९१ ॥

広きヤムナーの岸辺には、カンバラとアシュヴァタラという二柱のナーガがいる。そこで沐浴し、またその水を飲む者は、あらゆる罪より解き放たれる。

Verse 92

तत्र गत्वा च संस्थाने महादेवस्य धीमतः । नरस्तारयते पुंसो दश पूर्वान्दशावरान् ॥ ९२ ॥

そこへ赴き、智慧あるマハーデーヴァの聖なる座に至れば、その人は自らの前の十代の祖先と、後の十代の子孫とを救済する。

Verse 93

कूपं चैव तु तत्रास्ति प्रतिष्ठानेऽति विश्रुतम् । तत्र स्नात्वा पितॄन्देवान्संतर्प्य यतमानसः ॥ ९३ ॥

またそこには、まことに「プラティシュターナ」と名高い井戸がある。そこで沐浴し、心をよく調えたなら、タर्पナ（供養）を捧げてピトリ（祖霊）とデーヴァ（神々）を満足させるべきである。

Verse 94

ब्रह्मचारी जितक्रोधस्त्रिरात्रं योऽत्र तिष्ठति । सर्वपापविशुद्धात्मा सोऽश्वमेधफलं लभेत् ॥ ९४ ॥

怒りを克服したブラフマチャーリー（梵行の学徒）が、ここに三夜とどまるなら、その身は一切の罪より清められ、アシュヴァメーダ（馬祀）の果報を得る。

Verse 95

उत्तरेण प्रतिष्टानाद्भागीरथ्याश्च पूर्वतः । हंसप्रतपनं नाम तीर्थं लोकेषु विश्रुतम् ॥ ९५ ॥

プラティシュターナの北、またバーギーラティー（ガンガー）の東に、「ハンサプラタパナ」と名づけられた聖なる渡し場があり、諸世界に名高い。

Verse 96

अश्वमेधफलं तत्र स्नानमात्रेण लभ्यते । यावच्चंद्रश्च सूर्यश्च तावत्स्वर्गे महीयते ॥ ९६ ॥

そこでは、ただ沐浴するだけでアシュヴァメーダの果報が得られる。月と太陽が存続するかぎり、その者は天界において尊ばれる。

Verse 97

ततो भोगवतीं गत्वा वासुकेरुत्तरेण च । दशाश्वमेधिकं नाम तत्तीर्थं परमं स्मृतम् ॥ ९७ ॥

さらにボーガヴァティーへ赴き、またヴァースキの北へ行くと、そのティールタは最上と記憶され、「ダシャーシュヴァメーディカ」と名づけられている。

Verse 98

तत्र कृत्वाभिषेकं तु वाजिमेधफलं लभेत् । धनाढ्यो रूपवान्दक्षो दाता भवति धार्मिकः ॥ ९८ ॥

そこでアビシェーカ（聖なる灌頂・沐浴）を行えば、アシュヴァメーダ祭と等しい功徳を得る。富み、容姿端麗となり、才覚を備え、布施に寛大で、ダルマにかなう正しい者となる。

Verse 99

चतुर्वेदिषु यत्पुण्यं सत्यवादिषु यत्फलम् । अहिंसायां तु यो धर्मो गमनात्तस्य तत्फलम् ॥ ९९ ॥

四ヴェーダによって得られる功徳、真実を語ることの報い、そしてアヒンサー（不害）から生じるダルマ——この巡礼に赴けば、その果報をそのまま得る。

Verse 100

पायतेश्चोत्तरे कूले प्रयागस्य तु दक्षिणे । ऋणमोचनकं नाम तीर्थं तु परमं स्मृतम् ॥ १०० ॥

パーヤテー川の北岸、そしてプラヤーガの南に、「リナモーチャナカ（Ṛṇamocanaka）」と名づけられた聖なる渡し場があり、最上のティールタとして記憶されている。

Verse 101

एकरात्रोषितः स्नात्वा ऋणैः सर्वैः प्रमुच्यते । स्वर्गलोकमवाप्नोति ह्यमरश्च तथा भवेत् ॥ १०१ ॥

一夜だけ滞在して沐浴すれば、あらゆる負債から解き放たれる。まことに天界に至り、さらに不死なる者（デーヴァ）のごとくなる。

Verse 102

त्रिकालमेकस्नायी चाहारमुक्तिं य आचरेत् । विश्वासघातपापात्तु त्रिभिर्मासैः स शुद्ध्यति ॥ १०२ ॥

三つの時の節目において日に一度沐浴し、断食の行を修する者は、信を裏切る罪より三か月で清められる。

Verse 103

कीर्तनाल्लभते पुण्यं दृष्ट्वा भद्राणि पश्यति । अवगाह्य च पीत्वा च पुनात्यासप्तमं कुलम् ॥ ६३॥ ३ ॥

それをキールタン（讃歌）によって讃嘆すれば功徳を得、拝して見れば吉祥を観る。そこに沐浴し、またその水を飲めば、七代に至るまで一族を清める。

Verse 104

मकरस्थे रवौ माघे न स्नात्यनुदिते रवौ । कथं पापैः प्रमुच्येत कथं वा त्रिदिवं व्रजेत् ॥ १०४ ॥

太陽がマカラ（山羊宮）にあるマ―ガ月に、日の出前に沐浴しないなら、どうして罪から解き放たれようか。どうしてまた天界に至り得ようか。

Verse 105

प्रयागे वपनं कुर्याद्गंगायां पिंडपातनम् । दानं दद्यात्कुरुक्षेत्रे वाराणस्यां तनुं त्यजेत् ॥ १०५ ॥

プラヤーガでは剃髪の儀を行い、ガンガーでは祖霊にピンダ（供物）を捧げ、クルクシェートラでは布施をなし、ヴァーラーナシーでは身を捨ててこの世を去るべきである。

Verse 106

किं गयापिंडदानेन काश्यां वा मरणेन किम् । किं कुरुक्षेत्रदानेन प्रयागे मुंडनं यदि ॥ १०६ ॥

真の内なるバクティと正しい行いが欠けているなら、ガヤーでピンダを供えることに何の益があろう。あるいはカーシーで死ぬことに何の益があろう。クルクシェートラで布施し、プラヤーガで剃髪しても、何の益があろうか。

Verse 107

संवत्सरं द्विमासोनं पुनस्तीर्थं व्रजेद्यदि । मुंडनं चोपवासं च ततो यत्नेन कारयेत् ॥ १०७ ॥

一年から二か月を欠いた後（すなわち十か月後）に再びティールタへ赴くなら、その後は努めて剃髪と断食（斎戒）を行うよう整えるべきである。

Verse 108

प्रयागप्राप्तनारीणां मुंडनं त्वेवमीरयेत् । सर्वान्केशान्समुद्धृत्य छेदयेदंगुलद्वयम् ॥ १०८ ॥

プラヤーガに到着した女性には、次のように髪を切る作法を定めるべきである。髪をすべてまとめ、二指の量だけ（定められたわずかな分）切りそろえる。

Verse 109

केशमूलान्युपाश्रित्य सर्वपापानि देहिनाम् । तिष्ठंति तीर्थस्नानेन तस्मात्तान्यत्र वापयेत् ॥ १०९ ॥

身をもつ者のあらゆる罪は髪の根に宿る。ゆえに、ティールタ（聖なる渡し場）で沐浴した後、その髪をその場で剃り落とすべきである。

Verse 110

अमार्कपातश्रवणेर्युक्ता चेत्पौषमाघयोः । अर्द्धोदयः स विज्ञेयः सूर्यपर्वशताधिकः ॥ ११० ॥

パウシャ月またはマーガ月において、新月日がナクシャトラのシュラヴァナおよびアマールカ・パータと合するなら、その合は「アルッドホーダヤ」と知るべきで、百の太陽祭を超える功徳をもたらす。

Verse 111

किंचिन्न्यूने तु विधिजे महोदय इति स्मृतः । अरुणोदयवेलायां शुक्ला माघस्य सप्तमी ॥ १११ ॥

しかし規定の量にわずかに満たないとき、それは「マホーダヤ」と伝えられる。すなわち、マーガ月の白分第七日がアરુṇodaya（暁）の時刻に当たることである。

Verse 112

प्रयागे यदि लभ्येत सहस्रार्कग्रहैः समा । अयने कोटिपुण्यं स्याल्लक्षं तु विषुवे फलम् ॥ ११२ ॥

もしプラヤーガにおいて千回の日食に等しい功徳を得るなら、アヤナ（至）にはそれが一倶胝倍の功徳となり、ヴィシュヴァ（分）には果報が十万倍となる。

Verse 113

षडशीत्यां सहस्रं तु तथा विष्णुपदीषु च । दानं प्रयागे कर्तव्यं यथाविभवविस्तरम् ॥ ११३ ॥

ṢaḍaśītiとSahasraのパルヴァの日、また同様にヴィシュヌパディ（Viṣṇupadī）の日には、プラヤーガ（Prayāga）において、己の力の及ぶかぎり布施（ダーナ）をなすべきである。

Verse 114

तेन तीर्थफलं चैव वर्धते विधिनंदिनि । गंगायमुनयोर्मध्ये यस्तु गां वै प्रयच्छति ॥ ११४ ॥

その布施によって、ティールタ（tīrtha）参詣の果報もまた増大する、ヴィディ（Vidhi）の娘よ。まことに、ガンガーとヤムナーの間の地で牛を施す者は、その聖地の功徳の実りを高める。

Verse 115

सुवर्णं मणिमुक्तां वा यदि वान्यं प्रतिग्रहम् । पाटलां कपिलां भद्रे यस्तु तत्र प्रयच्छति ॥ ११५ ॥

黄金であれ、宝石や真珠であれ、あるいは受け取るにふさわしい他の供物であれ――吉祥なる者よ――そこでpāṭalā（淡紅）またはkapilā（黄褐）の牛を施す者は……

Verse 116

स्वर्णश्रृंगीं रौप्यखुरां चैलकंठीं पयस्विनीम् । सवत्सां श्रोत्रियं साधुं ग्राहयित्वा यथाविधि ॥ ११६ ॥

定められた作法に従い、徳高きśrotriya（ヴェーダに通じた正しきバラモン）に、子牛を伴う乳牛を受け取らせるべきである。角は黄金、蹄は白銀、首には布を掛けて飾る。

Verse 117

शुक्लां वरधरं शांतं धर्मज्ञं वेदपारगम् । सा च गौस्तस्य दातव्या गंगायमुनसंगमे ॥ ११७ ॥

ガンガーとヤムナーの合流（サンガマ）において、白い牛を、優れた衣をまとい、寂静に住し、ダルマを知り、ヴェーダに通達した穏やかなバラモンに施すべきである。

Verse 118

वासांसि च महार्हाणि रत्नानि विविधानि च । यावंतो रोमकूपाः स्युस्तस्या गोर्वत्सकस्य च ॥ ११८ ॥

功徳の果として、貴き衣と種々の宝玉が得られる。その数は、かの牝牛とその子牛にある毛穴の数に等しい。

Verse 119

तावद्वर्षसहस्राणि स्वर्गलोके महीयते । यत्रासौ लभते जन्म सा गौस्तत्राभिजायते ॥ ११९ ॥

その同じ数の幾千年のあいだ、天界において尊ばれる。さらに後にどこで生を受けようとも、その牝牛もまた同じ所に生まれる。

Verse 120

न च पश्यंति नरकं दातारस्तेन कर्मणा । उत्तरांश्च कुरून्प्राप्य मोदंते कालमक्षयम् ॥ १२० ॥

その功徳によって、施す者は決して地獄を見ない。北クルの地に至り、尽きることなき時のあいだ歓喜する。

Verse 121

गवां शतसहस्रेभ्यो दद्यादेकां पयस्विनीम् । पुत्रान्दारांस्तथा भृत्यान् गौरेका प्रतितारयेत् ॥ १२१ ॥

幾十万の牛の中にあっても、乳を与える一頭を布施すべきである。たった一頭の牛が、子ら・妻・僕たちをも輪廻の危難から渡らせる。

Verse 122

तस्मात्सर्वेषु दानेषु गोदानं तु विशिष्यते । दुर्गमे विषमे घोरे महापातकसंक्रमे ॥ १२२ ॥

ゆえに、あらゆる布施の中でも牛の布施は最勝とされる。とりわけ、渡り難く、険しく、恐ろしい時、重大な罪の穢れをくぐり抜ける折に。

Verse 123

गौरेव रक्षां कुरुते तस्माद्देया द्विजोत्तमे । तीर्थे न प्रतिगृह्णीयात्पुण्येष्वायतनेषु च ॥ १२३ ॥

牛そのものが守護を授ける。ゆえに、最勝の二度生まれよ、それは布施（ダーナ）として与えるべきである。だがティールタ（聖なる渡し場）や功徳の聖所においては、贈り物を受け取ってはならない。

Verse 124

निमित्तेषु च सर्वेषु ह्यप्रमत्तो भवेद्द्विजः । स्वकार्ये पितृकार्ये वा देवताभ्यर्चनेऽपि वा ॥ १२४ ॥

あらゆる機会とすべての兆しにおいて、二度生まれは不注意に陥らず、常に警醒であるべきだ。自らの務めにおいても、祖霊の儀礼においても、また神々の礼拝においてさえも。

Verse 125

विफलं तस्य तत्तीर्थँ यावत्तद्धनमश्नुते । गंगायमुनयोर्मध्ये यस्तु कन्यां प्रयच्छति ॥ १२५ ॥

その者にとって、その聖なるティールタへの巡礼は、なお実りを結ばない。ガンガーとヤムナーの間の地で乙女を与えることによって得たその財を、彼が享受し続けるかぎり。

Verse 126

न स पश्यति घोरं तु नरकं तेन कर्मणा । उत्तरांस्तु कुरून् गत्वा मोदते कालमक्षयम् ॥ १२६ ॥

その行いによって、彼は恐るべき地獄を見ることがない。ウッタラ・クル（北俱盧）へ赴けば、朽ちぬ時のあいだ歓喜する。

Verse 127

पुत्रान्दारांश्च लभते धार्मिकान्रूपसंयुतान् । अधः शिरास्ततो धूममूर्द्धूबाहुः पिबेन्नरः ॥ १२७ ॥

彼は、法（ダルマ）と美を備えた子らと妻とを得る。その後、頭を垂れ、両腕を上に掲げて、煙を飲む（吸い込む）べきである。

Verse 128

शतं वर्षसहस्राणां स्वर्गलोके महीयते । परिभ्रष्टस्ततः स्वर्गादग्निहोत्री भवेन्नरः ॥ १२८ ॥

十万年のあいだ彼は天界において尊崇され、そこより堕ちると、その人はアグニホートリン（アグニホートラ火供を守り行う者）として生まれる。

Verse 129

भुक्त्वा तु विपुलान्भोगांस्तत्तीर्थं लभते पुनः । आ प्रयागात्प्रतिष्ठानान्मत्पुरो वासुकेर्ह्रदात् ॥ १२९ ॥

豊かな享楽を味わい尽くしたのち、彼はその同じティールタ（聖なる渡し）を再び得る——とりわけプラヤーガからプラティシュターナまで、またマトプラからヴァースキーの湖まで。

Verse 130

कंबलाश्वतरौ नागौ नागादबहुमूलकात् । एतत्प्रजापतेः क्षेत्रं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् ॥ १३० ॥

ナーガーダからバフムーラカに至る地には、蛇王カンバラとアシュヴァタラの二尊が住まう。ここはプラジャーパティの聖域（クシェートラ）であり、三界に名高い。

Verse 131

तत्र स्नात्वा दिवं यांति ये मृतास्तेऽपुनर्भवाः । न वेदवचनाच्चैव न लोकवचनादपि ॥ १३१ ॥

そこで沐浴し、そこで命終する者は天界に至り、アプナルバヴァ（再生なき者）となる。これはヴェーダの言葉だけでも世間の噂だけでもなく、ティールタ自体が保証する確かな真実である。

Verse 132

मतिरुत्क्रमणीया हि प्रयागमरणं प्रति । दशतीर्थसहस्राणि षष्टिकोट्यस्तथा पराः ॥ १३२ ॥

まことに、心はプラヤーガにて命終することへ堅く向けられるべきである。そこにおいては一万のティールタ、さらに六十クロールの聖地に等しい功徳が得られるからである。

Verse 133

तत्रैव तेषां सान्निध्यं कीर्तितं विधिनंदिनि । या गतिर्योगयुक्तस्य सत्पथस्थस्य धीमतः ॥ १३३ ॥

おお、ヴィディ（梵天）の娘よ、そのまさにその地において彼らの聖なる臨在が得られると説かれている。ヨーガに鍛えられ、正しき道に安住する賢者の到達する帰趣はかくのごとし。

Verse 134

सा गतिस्त्यजतः प्राणान् गंगायमुनसंगमे । बाधितो यदि वा दीनः क्रुद्धो वापि भवेन्नरः ॥ १३४ ॥

そのような福徳の帰趣は、ガンガーとヤムナーの合流にて命を捨てる者に与えられる。臨終に苦しみ、貧しさに沈み、あるいは怒りに燃えていようとも。

Verse 135

गंगायमुनमासाद्य यस्तु प्राणान्परित्यजेत् । दीप्तकांचनवर्णाभैर्विमानैः सूर्यकांतिभिः ॥ १३५ ॥

しかし、ガンガーとヤムナーの合流に至り、命の息を捨てる者は、燃える黄金の色に輝き、太陽の光彩を放つ光明のヴィマーナに乗せられて天へと運ばれる。

Verse 136

गंधर्वाप्सरसां मध्ये स्वर्गे मोदति मानवः । ईप्सिताँल्लभते कामान्वदंतीति मुनीश्वराः ॥ १३६ ॥

ガンダルヴァとアプサラスのただ中で、その人は天界にて歓喜し、望む享楽を得る――と大聖仙たちは説く。

Verse 137

गीतवादित्रनिर्घोषैः प्रसुप्तः प्रतिबुध्यते । यावन्न स्मरते जन्म तावत्स्वर्गे महीयते ॥ १३७ ॥

歌と楽器の響きにより眠りから呼び覚まされても、己の人間としての生を思い出さぬかぎり、彼は天界にてなお尊ばれ続ける。

Verse 138

ततः स्वर्गात्परिभ्रष्टः क्षीणकर्मात्र चागतः । हिरण्यरत्नसंपूर्णे समृद्धे जायते कुले ॥ १३८ ॥

その後、天界より堕ちて功徳を使い尽くした者は、この人間界に来て、黄金と宝玉に満ちた繁栄する家系に生まれる。

Verse 139

तदेवसंस्मरंस्तत्र विष्णुलोकं स गच्छति । वटमूलं समासाद्य यस्तु प्राणान्परित्यजेत् ॥ १३९ ॥

そこでまさにそのヴィシュヌを憶念することにより、彼はヴィシュヌの世界へ至る。さらに、バニヤン樹の根元に到り命の息を捨てる者もまた、その至高の境地へ赴く。

Verse 140

सर्वलोकानतिक्रम्य रुद्रलोकं स गच्छिति । तत्र ते द्वादशादित्यांस्तपंते रुद्रमाश्रिताः ॥ १४० ॥

あらゆる世界を超えて、彼はルドラの界へ赴く。そこでは十二のアーディティヤたちが、ルドラに帰依して苦行を修している。

Verse 141

निर्गच्छंति जगत्सर्वं वटमूले स दह्यते । हरिश्च भगवांस्तत्र प्रजापतिपुरस्कृतः ॥ १४१ ॥

全世界が退去し（収斂し）ゆくとき、その（宇宙の）姿はバニヤン樹の根元で焼き尽くされる。そこには、プラジャーパティに先導され侍されて、福徳なる主ハリがまします。

Verse 142

आस्ते तत्र पुटे देवि पादांगुष्ठं धयञ्छिशुः । उर्वशीपुलिने रम्ये विपुले हंसपांडुरे ॥ १४२ ॥

おお女神よ、そこなる窪みにて幼子は坐し、自らの足の親指を吸っていた。名をウルヴァシーという麗しき河岸にて—広々と輝き、白鳥のごとく白く光っていた。

Verse 143

परित्यजति यः प्राणाञ्छृणु तस्यापि यत्फलम् । षष्टिवर्षसहस्राणि षष्टिवर्षशतानि च ॥ १४३ ॥

聞け、己が命さえ捨てる者にも及ぶその果報を。彼は六万年、さらに六百年にわたり功徳を得る。

Verse 144

वसेत्स पितृभिः सार्द्धं स्वर्गलोके विरिंचिजे । उर्वशीं च यदा पश्येद्देवलोके सुलोचने ॥ १४४ ॥

彼はヴィリンチ（梵天）の天界において、祖霊ピトリたちと共に住まう。さらに神々の世界でウルヴァシーを見れば――美しき眼の者よ――天上の境地を享受する。

Verse 145

पूज्यते सततं देवऋषिगंधर्वकिन्नरैः । ततः स्वर्गात्परिभ्रष्टः क्षीणकर्मा त्विहागतः ॥ १४५ ॥

彼は常に、神々・聖仙（デーヴァリシ）・ガンダルヴァ・キンナラらに敬われる。やがて功徳が尽きると天より落ち、この世へと来る。

Verse 146

उर्वशीसदृशीनां तु कांतानां लभते शतम् । मध्ये नारीसहस्राणां बहूनां च पतिर्भवेत् ॥ १४६ ॥

彼はウルヴァシーに比肩する愛妃を百人得る。さらに幾千もの女人の中にあって、多くの者の夫（主）となる。

Verse 147

दशग्रामसहस्राणां भोक्ता शास्ता च मोहिनि । कांचीनूपुरशब्देन सुप्तोऽसौ प्रतिबुध्यते ॥ १४७ ॥

おお惑わす者よ、彼は一万の村を享受し治める者である。されど眠りの中にあっても、汝の腰帯と足輪の音により目覚める。

Verse 148

भुक्त्वा तु विपुलान्भोगांस्तत्तीर्थं लभते पुनः । शुक्लांबरधरो नित्यं नियतः स जितेंद्रियः ॥ १४८ ॥

豊かな世俗の享楽を味わったのち、彼は再びその聖なるティールタを得る。常に白衣をまとい、戒めに整い、自制して、諸根を制する者となる。

Verse 149

एककालं तु भुञ्जानो मासं योगपतिर्भवेत् । सुवर्णालंकृतानां तु नारीणां लभते शतम् ॥ १४९ ॥

ひと月のあいだ一日に一度だけ食するなら、その者はヨーガの主となり、黄金で飾られた百人の女人を得る。

Verse 150

पृथिव्यामासमुद्रायां महाभोगपतिर्भवेत् । धनधान्यसमायुक्तो दाता भवति नित्यशः ॥ १५० ॥

大地の果て、海に至るまで、彼は大いなる享楽の主となる。財宝と穀物に恵まれ、つねに施しをなす布施者となる。

Verse 151

स भुक्त्वा विपुलान्भोगांस्तत्तीर्थँ स्मरते पुनः । कोटितीर्थँ समासाद्य यस्तु प्राणान्परित्यजेत् ॥ १५१ ॥

豊かな世俗の享楽を味わったのち、彼は再びその聖なるティールタを想起する。さらに、コーティティールタ（Koṭitīrtha）に至って命の息を捨てる者は——その巡礼の最上の浄化の果を得る。

Verse 152

कोटिवर्षसहस्रान्तं स्वर्गलोके महीयते । ततः स्वर्गादिहागत्य क्षीणकर्मा नरोत्तमः ॥ १५२ ॥

彼は天界において、幾千ものコーティ年に及ぶ期間、尊崇される。その後、天よりここへ戻り、功徳を使い尽くしたその優れた人は再びこの世に来る。

Verse 153

सुवर्णमणिमुक्ताग्रे कुले जायेत रूपवान् । अकामो वा सकामो वा गंगायां यो विपद्यते ॥ १५३ ॥

欲なき者であれ欲に満ちる者であれ、ガンガーにて命終える者は、黄金・宝石・真珠に飾られた最上の家系に再生し、麗しい姿を得る。

Verse 154

शक्रस्य लभते स्वर्गं नरकं तु न पश्यति । हंससारसयुक्तेन विमानेन स गच्छति ॥ १५४ ॥

彼は釈迦（インドラ）の天界を得て、地獄を見ることはない。さらに白鳥とサーラサ（鶴）に牽かれた天のヴィマーナに乗って進む。

Verse 155

अप्सरोगणसंकीर्णे सुप्तोऽसौ प्रतिबुध्यते । ततः स्वर्गादिहायातः क्षीणकर्मा विरंचिजे ॥ १५५ ॥

アプサラスの群れの中で眠っていた彼は目覚めた。やがて功徳が尽きると、天界からここへ降り、ヴィラーンチ（梵天）の界へ至った。

Verse 156

योगिनां श्रीमतां चापि स्वेच्छया लभते जनिम् । गङ्गायमुनयोर्मध्ये करीषाग्निं तु धारयेत् ॥ १५६ ॥

ヨーギーや富み栄える者でさえ、望むままに（所願の）再生を得る。ガンガーとヤムナーの間においては、糞火（苦行の火）を規定の行として保つべきである。

Verse 157

अहीनांगो ह्यरोगश्च पंचेंद्रियसमन्वितः । यावंति लोमकूपानि तस्य गात्रे तु धीमतः ॥ १५७ ॥

彼は欠けのない身体となり、病なく、五つの感官を具える。さらに、その賢者の身にある毛孔の数ほどに、功徳と果報もまた数多く現れる。

Verse 158

तावद्वर्षसहस्राणि स्वर्गलोके महीयते । ततः स्वर्गात्परिभ्रष्टो जंबूद्वीपपतिर्भवेत् ॥ १५८ ॥

かくのごとく幾千年ものあいだ天界にて尊崇され、やがて天より堕ちて、ジャンブード्वीپاの主権を有する王となる。

Verse 159

भुक्त्वा तु विपुलान्भोगांस्तत्तीर्थं लभते पुनः । यस्तु देहं निकृत्त्य स्वं शकुनिभ्यः प्रयच्छति ॥ १५९ ॥

豊かな享楽を味わい尽くしたのち、彼はその聖なるティールタを再び得る。また自らの身を断ち、鳥たちに食として施す者も、同じく再びそれを得る。

Verse 160

स वर्षशतसाहस्रं सोमलोके महीयते । ततस्तस्मादिहागत्य राजा भवति धार्मिकः ॥ १६० ॥

彼は十万年のあいだソーマ・ローカ（月界）にて尊崇され、のちにそこからこの世へ帰り、ダルマに立つ正しき王となる。

Verse 161

गुणवान्रूपसंपन्नो विद्यावान्प्रियवाक्छुचिः । भुक्त्वा तु विपुलान्भोगांस्तत्तीर्थं पुनराव्रजेत् ॥ १६१ ॥

徳に満ち、姿かたち麗しく、学識あり、言葉やさしく清らかな者は、豊かな享楽を味わったのち、再びその聖なるティールタへ帰るべきである。

Verse 162

पंचयोजनविस्तीर्णे प्रयागस्य तु मंडले । विपन्नो यत्र कुत्राप्यनाशकं व्रतमास्थितः ॥ १६२ ॥

五ヨージャナに広がるプラヤーガの聖なる圏内においては、たとえ困窮の者であっても—いずこにあろうとも—アナーシャカ（断食）の誓戒を修すれば、その功徳は決して失われない。

Verse 163

व्यतीतान्पुरुषान्सप्त भाविनस्तु चतुर्दश । नरस्तारयते सर्वानात्मानं च समुद्धरेत् ॥ १६३ ॥

人は、過ぎ去った七代と、これから来る十四代のすべてを渡らせ、さらに自らの魂をも高めて救済することができる。

Verse 164

अग्नितीर्थमिति ख्यातं दक्षिणे यमुनातटे । पश्चिमे धर्मराजस्य तीर्थं तु नरकं स्मृतम् ॥ १६४ ॥

ヤムナー河の南岸では「アグニ・ティールタ」として名高く、西方にはダルマラージャの聖なる渡しが「ナラカ・ティールタ」として伝えられる。

Verse 165

तत्र स्नात्वा दिवं यांति ये मृतास्तेऽपुनर्भवाः । यमुनोत्तरकूले तु पापघ्नानि बहून्यपि ॥ १६५ ॥

そこで沐浴し、のちに命終えた者は天界に至り、再び生まれ変わることはない。さらにヤムナー河の北岸にも、罪を滅する霊地が数多くある。

Verse 166

तीर्थानि संति विधिजे सेवितानि मुनीश्वरैः । तेषु स्नाता दिवं यांति ये मृतास्तेऽपुनर्भवाः ॥ १६६ ॥

おお梵天より生まれし者よ、偉大なる聖仙たちが仕え敬ってきた聖なるティールタが存在する。そこに沐浴し、のちにこの身を離れる者は天界に至り、その逝ける者は再び戻らない（再生から解放される）。

Verse 167

गंगा च यमुना चैव उभे तुल्यफले स्मृते । केवलं ज्येष्ठभावेन गंगा सर्वत्र पूज्यते ॥ १६७ ॥

ガンガーとヤムナー——両者は等しい霊的果報を授けると伝えられる。されど年長であるがゆえに、ガンガーはあらゆる地で礼拝される。

Verse 168

यस्तु सर्वाणि रत्नानि ब्राह्मणेभ्यः प्रयच्छति । तेन दत्तेन देवेशि योगो लभ्येत वा न वा ॥ १६८ ॥

しかし、あらゆる宝玉をブラーフマナたちに施す者は――おお女神よ――その布施のみゆえに、ヨーガ（真の霊的成就）を得ることもあれば、得ないこともある。

Verse 169

प्रयागे तु मृतस्येदं सर्वं भवति नान्यथा । देशस्थो यदि वारण्ये विदेशे यदि वा गृहे ॥ १६९ ॥

しかし、プラヤーガで死ぬ者には、これらすべてが必ず成就する――他の結末はない――その地の住人であろうと、森にいようと、異国にいようと、あるいは自宅にいてさえも。

Verse 170

प्रयागं स्मरमाणोऽपि यस्तु प्राणान्परित्यजेत् । ब्रह्मलोकमवाप्नोति मही यत्र हिरण्मयी ॥ १७० ॥

たとえ臨終のときにプラヤーガをただ想起するだけの者であっても――そのまま生命の息を捨てれば――大地さえ黄金に輝く光明の界、ブラフマローカに至る。

Verse 171

सर्वकामफला वृक्षास्तिष्ठंति ऋषयो गताः । स्त्रीसहस्राकुले रम्ये मंदाकिन्यास्तटे शुभे ॥ १७१ ॥

そこには、あらゆる願いの果を与える樹々が立ち、またその境地に到った聖仙たちが住まう。吉祥なるマンダーキニーの岸辺――麗しく、幾千の女人で満ちるその地に――聖域は輝きを放つ。

Verse 172

क्रीड्यते सिद्धगंधर्वैः पूज्यते त्रिदशैस्तथा । ततः पुनरिहायातो जंबूद्वीपपतिर्भवेत् ॥ १७२ ॥

彼はシッダたち、ガンダルヴァたちと共に遊楽し、また三十三天の神々からも敬われる。そののち再びこの世に帰り、ジャンブード्वीパの王として君臨する。

Verse 173

धर्मात्मा गुणसंपन्नस्तत्तीर्थँ लभते पुनः । एतत्ते सर्वमाख्यातं माहात्म्यं च प्रयागजम् ॥ १७३ ॥

法にかなう魂をもち、徳を具えた者は、あの聖なるティールタ（聖地の渡し）に再び到達する。かくして私は、プラヤーガに関わるマーハートミヤ（霊威・功徳）を余すところなく汝に語り尽くした。

Verse 174

सुखदं मोक्षदं सारं किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि ॥ १७४ ॥

これは安楽を与え、解脱（モークシャ）を授け、まさに精髄である——なお何を聞きたいのか。

Verse 175

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे बृहदुपाख्याने वसुमोहिनीसंवादे प्रयागमाहात्म्ये त्रिषष्टितमोऽध्यायः ॥ ६३ ॥

かくして、『シュリー・ブリハンナーラディーヤ・プラーナ』後篇（ウッタラ・バーガ）の大叙事（ブリハド・ウパーキャーナ）における、ヴァスとモーヒニーの対話「プラヤーガ・マーハートミヤ」第六十三章は終わる。