Atharva Veda Sukta 17
Kanda 4Anuvaka 2Sukta 178 Mantras

Sukta 17

Rishi: Atharvanic seer(s) of the Bhaisajya corpus

Devata: Apāmārga (personified Oṣadhi)

Chandas: Anuṣṭubh (with Atharvanic invocatory style)

AV 4.17はアパーマールガ(Apāmārga)を「薬の主権者」として高く掲げ、病、悪夢の病、敵対する力に勝つためにそれを手に取る讃歌である。本讃歌はbhaiṣajya(治療)であると同時にrakṣā(護身の駆逐)として働き、植物の「掃う/拭い去る」象徴によって、患者に「付着し、居座った」ものを取り除く。マントラの力はアパーマールガをagada(解毒・解呪の薬)として枠づけ、みずから進み出て苦患を解き、悪意ある言葉・呪詛を打ち消すものとする。

Sanskrit recitationAtharva Veda 4.17

Mantras

Mantra 1

अपामार्गः। ईशा॑णां त्वा भेष॒जाना॒मुज्जे॑ष॒ आ र॑भामहे । च॒क्रे स॒हस्र॑वीर्यं॒ सर्व॑स्मा ओषधे त्वा

アパーマールガ(Apāmārga)よ!薬の主なる汝を、勝利のためにわれらは手に取り、つかみ取る。汝は千重の威力を打ち立てた。あらゆる必要のために、薬草よ、汝を招き呼ぶ。

Mantra 2

स॒त्य॒जितं॑ शपथ॒याव॑नीं॒ सह॑मानां पुनःस॒राम्। सर्वाः॒ सम॒ह्व्योष॑धीरि॒तो नः॑ पारया॒दिति॑

真に勝利をもたらし、誓いの呪詛を払い、害を制し、健やかさを回復させるもの――すべての薬草(ओषधि)を呼び集めて、願わくは彼女がここより我らを安らかに渡し越えさせよ。かくあれ。

Mantra 3

या श॒शाप॒ शप॑नेन॒ याघं मूर॑माद॒धे। या रस॑स्य॒ हर॑णाय जा॒तमा॑रे॒भे तो॒कम॑त्तु॒ सा

呪いをもって呪い、悪と痺れの昏迷を負わせる者;精汁(रस)を奪わんとして、生まれたての幼子を襲う者――その女が(己が禍により)喰らい尽くされよ。

Mantra 4

यां ते॑ च॒क्रुरा॒मे पात्रे॒ यां च॒क्रुर्नी॑ललोहि॒ते। आ॒मे मां॒से कृ॒त्यां यां च॒क्रुस्तया॑ कृत्या॒कृतो॑ जहि

生の器において汝に向けて作られた呪詛、青と赤の中で作られた呪詛、生肉において作られた呪詛――その呪詛そのものによって、呪詛を作る者どもを打ち倒せ。

Mantra 5

दौष्व॑प्न्यं॒ दौर्जी॑वित्यं॒ रक्षो॑ अ॒भ्वऽमरा॒य्यः । दु॒र्णाम्नीः॒ सर्वा॑ दु॒र्वाच॒स्ता अ॒स्मन्ना॑शयामसि

悪しき夢、悪しき生、ラクシャス、恐るべきもの、死をもたらすもの。悪名の力すべて、悪しき言葉すべて――それらをわれらから滅び去らせる。

Mantra 6

क्षु॒धा॒मा॒रं तृ॑ष्णामा॒रम॒गोता॑मनप॒त्यता॑म्। अपा॑मार्ग॒ त्वया॑ व॒यं सर्वं॒ तदप॑ मृज्महे

飢えを滅し、渇きを滅し、また牛なきこと・子なきこと——アパーマールガ(Apāmārga)よ、汝によって、われらはそれら一切を拭い去る。

Mantra 7

तृ॒ष्णा॒मा॒रं क्षु॑धामा॒रमथो॑ अक्षपराज॒यम्। अपा॑मार्ग॒ त्वया॑ व॒यं सर्वं॒ तदप॒ मृज्महे

渇きを滅し、飢えを滅し、また賽(さい)における敗北をも——アパーマールガ(Apāmārga)よ、汝によって、われらはそれら一切を拭い去る。

Mantra 8

अ॒पा॒मा॒र्ग ओष॑धीनां॒ सर्वा॑सा॒मेक॒ इद् व॒शी। तेन॑ ते मृज्म॒ आस्थि॑त॒मथ॒ त्वम॑ग॒दश्च॑र

アパーマールガ(Apāmārga)は、あらゆる薬草のうち、まことに唯一の主宰である。それによって、汝に付着し定着したものをわれらは拭い去る。しかるのち、汝は薬として進み出て、はたらけ。

Frequently Asked Questions

Both. The sukta treats Apāmārga as an actual medicinal herb and as a personified oṣadhi-power—“sovereign of medicines”—whose agency can be invoked to cure and protect.

It targets illness and ‘settled’ affliction, but also unseen harms: nightmares (duḥsvapnya), life-wasting misfortune (daurjīvitā), demonic/hostile agencies, curses, and evil speech directed at the patient.

A common Atharvanic application is mārjana—gently wiping/sweeping the person with Apāmārga while reciting the verses—then concluding by commissioning the herb to act as an agada (antidote) that ‘goes forth’ to work the cure.

Ask anything about Sukta 17 of the Atharva Veda

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Atharva Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App