Sukta 3

Mantra 1

पिबा सुतस्य रसिनो मत्स्वा न इन्द्र गोमतः । आपिर्नो बोधि सधमाद्यो वृधेऽस्माँ अवन्तु ते धियः ॥

હે ઇન્દ્ર, ગોમત્ (પ્રકાશમય કિરણોવાળા), સુત સોમરસનો રસ પી અને અમારામાં આનંદિત થા. અમારા માટે નજીકના સહાયકરૂપે જાગૃત થા; સધમાદ્ય—સામૂહિક ઉલ્લાસના સાથી—અમારી વૃદ્ધિ માટે. તારી પ્રેરિત ધીઓ (ધિયઃ) અમને રક્ષે અને પોષે.

Mantra 2

भूयाम ते सुमतौ वाजिनो वयं मा नः स्तरभिमातये । अस्माञ्चित्राभिरवतादभिष्टिभिरा नः सुम्नेषु यामय ॥

હે વાજિન્ (બળ-સમૃદ્ધિદાતા) ઇન્દ્ર, તારી સુમતિમાં અમે વધુ ને વધુ સ્થિર રહીએ; શત્રુ-મતિ (અભિમાતિ)ના આક્રમણ માટે અમને ન છોડ. તારી ચિત્ર (વિવિધ) સહાયોથી અમને રક્ષા કર; અને અમને તારા સુમ્ન—કલ્યાણ અને સૌભાગ્ય—માં પ્રવેશ કરાવ.

Mantra 3

इमा उ त्वा पुरूवसो गिरो वर्धन्तु या मम । पावकवर्णाः शुचयो विपश्चितोऽभि स्तोमैरनूषत ॥

હે પુરૂવસુ (વિશાળ તેજવાળા), મારી આ ગિરઃ (સ્તુતિ-વાણી) તને વધારતી રહે. પાવકવર્ણા—શુદ્ધિદાયી તેજવાળી—શુચિ, વિપશ્ચિત ઋષિઓએ સ્તોમોથી તને અભિ-સ્તુતિ કરી છે.

Mantra 4

अयं सहस्रमृषिभिः सहस्कृतः समुद्र इव पप्रथे । सत्यः सो अस्य महिमा गृणे शवो यज्ञेषु विप्रराज्ये ॥

અયં શવઃ—હજાર ઋષિઓ દ્વારા સહસ્-કૃત (બળવત્તર કરાયેલ)—સમુદ્રની જેમ વિસ્તરીને પ્રસર્યું છે. સત્ય છે તેનું મહિમા; યજ્ઞોમાં, વિપ્ર-રાજ્યે (પ્રેરિત ઋષિઓના અધિપત્યમાં) હું તેની શક્તિનું ગાન કરું છું.

Mantra 5

इन्द्रमिद्देवतातय इन्द्रं प्रयत्यध्वरे । इन्द्रं समीके वनिनो हवामह इन्द्रं धनस्य सातये ॥

દેવતાતયે (દેવત્વના આગમન માટે) અમે ઇન્દ્રને જ પોકારીએ છીએ; આગળ વધતા અધ્વરે (યજ્ઞમાં) ઇન્દ્રને. સમીકે (સન્નિધિ-સંઘર્ષે) વનિનઃ (શોધક/ઇચ્છુક) અમે ઇન્દ્રને હવામહે; ધનસ્ય સાતયે (ધન-વિજય માટે) ઇન્દ્રને.

Mantra 6

इन्द्रो मह्ना रोदसी पप्रथच्छव इन्द्रः सूर्यमरोचयत् । इन्द्रे ह विश्वा भुवनानि येमिर इन्द्रे सुवानास इन्दवः ॥

ઇન્દ્રે મહ્ના (મહત્તાથી) રોદસી (બે લોક/આકાશ-પૃથ્વી) શવસા (બળથી) વિસ્તારી. ઇન્દ્રે સૂર્યને પ્રકાશિત કર્યો. ઇન્દ્રમાં જ સર્વ ભૂવનાઓ પોતાનું યથોચિત આધાર પામે છે; ઇન્દ્રમાં સુવાનાસઃ (પિષિત) ઇન્દવઃ—સોમધારાઓ—પ્રવાહિત થાય છે.

Mantra 7

अभि त्वा पूर्वपीतय इन्द्र स्तोमेभिरायवः । समीचीनास ऋभवः समस्वरन्रुद्रा गृणन्त पूर्व्यम् ॥

હે ઇન્દ્ર, પ્રથમ પાન (પૂર્વપીતી) માટે સ્તોત્રો લઈને આર્યજન તારી તરફ આવે છે. સમીચીન સ્વરમાં ઋભુઓ એક જ નાદ ઊઠાવે છે; રુદ્રો તારી પ્રાચીન મહિમા-શક્તિનું ગાન કરે છે.

Mantra 8

अस्येदिन्द्रो वावृधे वृष्ण्यं शवो मदे सुतस्य विष्णवि । अद्या तमस्य महिमानमायवोऽनु ष्टुवन्ति पूर्वथा ॥

આ જથી ઇન્દ્ર પોતાની વીર્યશક્તિમાં વધ્યો છે—દબાવેલા સોમના મદમાં, હે સર્વવ્યાપી (વિષ્ણુ). આજે આર્યજન તેની મહિમાને પ્રાચીન રીત પ્રમાણે અનુગાન કરે છે.

Mantra 9

तत्त्वा यामि सुवीर्यं तद्ब्रह्म पूर्वचित्तये । येना यतिभ्यो भृगवे धने हिते येन प्रस्कण्वमाविथ ॥

હે ઇન્દ્ર, તારી એ સુવીર્યશક્તિ હું શોધું છું; એ જ બ્રહ્મવચન છે—પૂર્વચેતનાના જાગરણ માટે. જેના દ્વારા તું યત્નશીલ યતિઓને, ભૃગુને, ધન સ્થાપિત થતાં સહાય કરી; અને જેના દ્વારા તું પ્રસ્કણ્વનું રક્ષણ કર્યું.

Mantra 10

येना समुद्रमसृजो महीरपस्तदिन्द्र वृष्णि ते शवः । सद्यः सो अस्य महिमा न संनशे यं क्षोणीरनुचक्रदे ॥

જે શક્તિથી તું મહાન જળોને—સમુદ્રને—પ્રવાહિત કર્યો, હે ઇન્દ્ર, એ જ તારો વૃષભસમાન પરાક્રમ છે. ક્ષણમાત્રમાં પણ તેની મહિમા ક્ષીણ થતો નથી—જેનાં અનુસરણમાં ધરતીના પ્રદેશો પોતાના પરિભ્રમણપથમાં ફરતા રહે છે.

Mantra 11

शग्धी न इन्द्र यत्त्वा रयिं यामि सुवीर्यम् । शग्धि वाजाय प्रथमं सिषासते शग्धि स्तोमाय पूर्व्य ॥

હે ઇન્દ્ર, અમારે માટે સમર્થ થા; કારણ કે હું તારી પાસે રયિ—સમૃદ્ધિ—માટે આવું છું, જે સુવીર્ય—ઉત્તમ વીર્ય, આત્મબળ—રૂપ છે. પ્રયત્નશીલ જન માટે વાજ—બળ અને પૂર્ણતા—ની પ્રથમ જીત માટે સમર્થ થા; અને અમારા પ્રાચીન સ્તોમ—સ્તુતિગીત—માટે પણ સમર્થ થા.

Mantra 12

शग्धी नो अस्य यद्ध पौरमाविथ धिय इन्द्र सिषासतः । शग्धि यथा रुशमं श्यावकं कृपमिन्द्र प्रावः स्वर्णरम् ॥

હે ઇન્દ્ર, આમાં પણ અમારે માટે સમર્થ થા; કારણ કે તું પૂર્વજોના (પૌર) ધી—પ્રેરિત બુદ્ધિ—ને, જ્યારે તેઓ જીત માટે પ્રયત્ન કરતા હતા, ત્યારે સહાય કરી હતી. જેમ તું એક વખત રૂશમ, શ્યાવક અને કૃપને પ્રબળ રીતે રક્ષ્યો હતો, તેમ હવે પણ સમર્થ થા—હે ઇન્દ્ર, સ્વર્ણર, પ્રકાશ તરફ દોરી જનાર.

Mantra 13

कन्नव्यो अतसीनां तुरो गृणीत मर्त्यः । नही न्वस्य महिमानमिन्द्रियं स्वर्गृणन्त आनशुः ॥

વાણીના તાણાવાણાં કરનારાઓમાં કયો નવો મર્ત્ય ઝડપી ગાન કરશે? કારણ કે ખરેખર કોઈએ તેની મહિમા—તેની ઇન્દ્રિય શક્તિ—પ્રાપ્ત કરી નથી, ભલે તેઓ સ્વર્ગીય પ્રકાશ તરફ ગાન કરે.

Mantra 14

कदु स्तुवन्त ऋतयन्त देवत ऋषिः को विप्र ओहते । कदा हवं मघवन्निन्द्र सुन्वतः कदु स्तुवत आ गमः ॥

ક્યારે ઋતના તાલમાં ચાલતા સ્તુતિકાર દેવત્વને ગતિમાં મૂકે? કયો ઋષિ, કયો વિપ્ર તને નજીક ખેંચી શકે? હે મઘવન ઇન્દ્ર, સોમ પિરસનારના હવન-આહ્વાન પર ક્યારે તું આવશે—ક્યારે સ્તુતિ કરનાર પાસે તું પહોંચશે?

Mantra 15

उदु त्ये मधुमत्तमा गिरः स्तोमास ईरते । सत्राजितो धनसा अक्षितोतयो वाजयन्तो रथा इव ॥

ઉપર ઊઠે છે તે મધુર-મધુમય વાણીઓ; સ્તોત્રો પ્રવાહિત થાય છે. સદા-વિજયી, ધન જીતનાર, અક્ષય સહાયોથી તેઓ વાજને રથોની જેમ હાંકતા આગળ ધપાવે છે.

Mantra 16

कण्वा इव भृगवः सूर्या इव विश्वमिद्धीतमानशुः । इन्द्रं स्तोमेभिर्महयन्त आयवः प्रियमेधासो अस्वरन् ॥

કણ્વાઓની જેમ, ભૃગુઓની જેમ, સૂર્યોની જેમ—તેઓ ધ્યાનની તેજસ્વી દૃષ્ટિથી સર્વને પ્રાપ્ત થયા. સ્તોત્રોથી ઇન્દ્રને મહિમાવંત કરતાં, પ્રિયમેધા (પ્રિય બુદ્ધિ) ધરાવતા આયુઓ પ્રેરિત નાદે ગુંજ્યા.

Mantra 17

युक्ष्वा हि वृत्रहन्तम हरी इन्द्र परावतः । अर्वाचीनो मघवन्त्सोमपीतय उग्र ऋष्वेभिरा गहि ॥

હે વૃત્રહંતમ ઇન્દ્ર, તારા બે હરિ (તામ્રવર્ણ ઘોડા)ને જુગમાં જોડ; અને પરાવત (દૂર પ્રદેશ)માંથી અહીં આવ. હે મઘવન, સોમપાન માટે અર્વાચીન (અહીં તરફ વળીને) આવ; ઋષિઓના ઉલ્લાસથી ઉગ્ર અને ઊર્ધ્વ બનીને, આવી જા.

Mantra 18

इमे हि ते कारवो वावशुर्धिया विप्रासो मेधसातये । स त्वं नो मघवन्निन्द्र गिर्वणो वेनो न शृणुधी हवम् ॥

આ તારા ગાયકોએ, હે ઇન્દ્ર, ધિયા (પ્રેરિત વિચાર)થી ઊંચે ગુંજાવ્યું છે—વિપ્રો (પ્રજ્ઞાવંત) મેધાસાતિ (બુદ્ધિ-લાભ) માટે. તેથી હે મઘવન ઇન્દ્ર, ગિર્વણ (સ્તોત્રપ્રિય), વેનો (આકાંક્ષી પ્રેમી) જેમ હાક સાંભળે તેમ, અમારો હવ (આહ્વાન) સાંભળ.

Mantra 19

निरिन्द्र बृहतीभ्यो वृत्रं धनुभ्यो अस्फुरः । निरर्बुदस्य मृगयस्य मायिनो निः पर्वतस्य गा आजः ॥

હે ઇન્દ્ર, તું મહાન શક્તિઓની બૃહતી સ્તુતિઓ માટે, તેમના ધનુષ્યોમાંથી, અવરોધક વૃત્રને દૂર ચકનાચૂર કર્યો. તું માયાવી અર્બુદ—શિકારી—ને હાંકી કાઢ્યો; અને પર્વતમાંથી ગાયો, પ્રકાશ અને જ્ઞાનની કિરણરૂપ, બહાર કાઢી.

Mantra 20

निरग्नयो रुरुचुर्निरु सूर्यो निः सोम इन्द्रियो रसः । निरन्तरिक्षादधमो महामहिं कृषे तदिन्द्र पौंस्यम् ॥

બહાર તેજસ્વી થયા અગ્નિઓ; બહાર ઉગ્યો સૂર્ય; બહાર વહ્યો સોમ—ઇન્દ્રશક્તિનો રસ. તું અંતરિક્ષમાંથી નીચે પડેલા મહામહિ સર્પને ખેંચી બહાર કાઢ્યો—હે ઇન્દ્ર, આ જ તારો પૌંસ્ય, તારી વિજયી પુરુષબળ-શક્તિ છે.

Mantra 21

यं मे दुरिन्द्रो मरुतः पाकस्थामा कौरयाणः । विश्वेषां त्मना शोभिष्ठमुपेव दिवि धावमानम् ॥

જેને મારા હિત માટે ઇન્દ્ર અને મરુતો—અપક્વને પકાવનાર—એ ગતિમાં મૂક્યો; સર્વમાં પોતાના તેજથી સર્વોત્તમ, જાણે સ્વર્ગની નજીક દોડતો—તેને હું આંતરિક અંતરિક્ષમાં ઊર્ધ્વારોહણની ઝડપી શક્તિ તરીકે ધારણ કરું છું.

Mantra 22

रोहितं मे पाकस्थामा सुधुरं कक्ष्यप्राम् । अदाद्रायो विबोधनम् ॥

પાકસ્થામાએ મને રોહિત આપ્યો—સુયોજિત, પરિઘેરા અવકાશોને ભરનાર—રાયસ્ (સમૃદ્ધિ)નું આંતરિક જાગરણ કરનાર, આત્માને પોતાના અસ્તિત્વના ધન તરફ પ્રેરનાર।

Mantra 23

यस्मा अन्ये दश प्रति धुरं वहन्ति वह्नयः । अस्तं वयो न तुग्र्यम् ॥

જેનાં માટે અન્ય દસ ધુરા (યોક) વહન કરે છે—અગ્નિબળના વહાકો—સાંજ પડે ત્યારે પક્ષીઓ જેમ પોતાના નિવાસે વળે તેમ; એમ સર્વ શક્તિઓ તે અગ્રણી તત્ત્વ તરફ પરત ફરે છે—યાત્રાનું સ્થિર વિશ્રામસ્થાન।

Mantra 24

आत्मा पितुस्तनूर्वास ओजोदा अभ्यञ्जनम् । तुरीयमिद्रोहितस्य पाकस्थामानं भोजं दातारमब्रवम् ॥

આત્મા પિતા છે; તનુ (દેહ) નિવાસ અને વસ્ત્ર છે; બળ આપનાર આંતરિક અભ્યંજન (અભિષેક) છે। રોહિતની ચોથી શક્તિ રૂપે મેં પાકસ્થામાને ઘોષિત કર્યો—ભોજ (ઉદાર), દાતાર—જે આત્માના પરિપક્વ ભોગને પૂર્ણ કરે છે।