Sukta 40
Sukta 3.40
Viśvāmitra Gāthina (traditional attribution for RV 3)
Indra
Gāyatrī
આ સૂક્તમાં શક્તિના વૃષભ એવા ઇન્દ્રને તાજે પિરસાયેલા સોમ તરફ આવવા આમંત્રિત કરવામાં આવે છે અને તેને પીવા, રક્ષા કરવા તથા યજમાનને બળ આપનાર મધુર રસ (મધુ/અન્ધસ)ને વધારવા વિનંતી થાય છે. વારંવાર ઇન્દ્રને દૂરથી અને નજીકથી આવવા, “મધ્ય અવકાશ”માં પ્રવેશવા અને તેને વિજય, પ્રકાશ તથા પોષક શક્તિ વહન કરનાર માર્ગ બનાવવાની પ્રેરણા આપવામાં આવે છે.
Mantras
Mantra 1
इन्द्र त्वा वृषभं वयं सुते सोमे हवामहे । स पाहि मध्वो अन्धसः ॥
હે ઇન્દ્ર, વૃષભ-શક્તિરૂપ તને અમે સુત સોમમાં આહ્વાન કરીએ છીએ; તું મધુરૂપ અંધસ (રસ)નું રક્ષણ અને પોષણ કર.
Mantra 2
इन्द्र क्रतुविदं सुतं सोमं हर्य पुरुष्टुत । पिबा वृषस्व तातृपिम् ॥
હે ઇન્દ્ર, ક્રતુવિદ, આ સુત સોમને સ્વીકાર; હે હરિ, પુરુષ્ટુત, પી. વીર્યમાં વૃદ્ધિ પામ અને તાતૃપિ—પૂર્ણ તૃપ્તિ પામ.
Mantra 3
इन्द्र प्र णो धितावानं यज्ञं विश्वेभिर्देवेभिः । तिर स्तवान विश्पते ॥
હે ઇન્દ્ર, સર્વ દેવો સાથે અમારા સુસ્થાપિત યજ્ઞને આગળ દોરી જા; અવરોધક શક્તિઓને પાર કરીને, અમારી સ્તુતિથી પ્રશંસિત, હે વિશ્પતિ (જનના સ્વામી), વિજયમય ગતિમાં આ યજ્ઞવિધિને સ્થાપિત કર.
Mantra 4
इन्द्र सोमाः सुता इमे तव प्र यन्ति सत्पते । क्षयं चन्द्रास इन्दवः ॥
હે ઇન્દ્ર, આ સુત સોમરસના બિંદુઓ તારી તરફ આગળ વધે છે, હે સત્પતિ (સત્યના સ્વામી); તેજસ્વી, આનંદમય પ્રવાહો તારા ક્ષય—શાંતિ અને સ્થાપનના ધામ—તરફ જાય છે, પ્રકાશમાં આંતરિક નિવાસ સ્થાપવા માટે.
Mantra 5
दधिष्वा जठरे सुतं सोममिन्द्र वरेण्यम् । तव द्युक्षास इन्दवः ॥
હે ઇન્દ્ર, તારા જઠરમાં આ સુત સોમ—વરેण्य, પસંદગીયોગ્ય આનંદ—ધરી લે; કારણ કે તારા દ્યુક્ષાસ ઇન્દવઃ, તેજ આપનારા બિંદુઓ, પ્રકાશદાયક શક્તિઓ છે—વિજયી પ્રજ્ઞાની આંતરિક અગ્નિને પોષે છે.
Mantra 6
गिर्वणः पाहि नः सुतं मधोर्धाराभिरज्यसे । इन्द्र त्वादातमिद्यशः ॥
હે ગિર્વણ (સ્તુતિમાં આનંદ પામનાર) ઇન્દ્ર! અમારું આ સુત સોમ પા—રક્ષા કર; મધુની ધારાઓથી તું અભિષિક્ત થાય છે. યશ તો નિશ્ચયે તારા દાનથી જ મળે છે—વિજયી કીર્તિનું તે દાન તું જ આપે છે.
Mantra 7
अभि द्युम्नानि वनिन इन्द्रं सचन्ते अक्षिता । पीत्वी सोमस्य वावृधे ॥
અક્ષય, તેજસ્વી દ્યુમ્નો (વિજયી શક્તિઓ) ઇન્દ્રને ચારે તરફથી અનુસરે છે—પ્રકાશમય સમૃદ્ધિઓ જીતનાર. સોમ પીને તે વધે છે—વિજયી પ્રકાશની વિશાળતા તરફ વિસ્તરે છે.
Mantra 8
अर्वावतो न आ गहि परावतश्च वृत्रहन् । इमा जुषस्व नो गिरः ॥
હે વૃત્રહન! નજીકથી પણ અને દૂરના પ્રદેશોથી પણ અમારી પાસે આવ; આ અમારી ગીરો (પ્રેરિત સ્તુતિઓ) સ્વીકાર. જેથી અંધકાર ભેદનાર બળ અમારા સમગ્ર અસ્તિત્વક્ષેત્રમાં ઉપસ્થિત રહે.
Mantra 9
यदन्तरा परावतमर्वावतं च हूयसे । इन्द्रेह तत आ गहि ॥
જ્યારે તને દૂર અને નજીક—બન્ને વચ્ચેના પ્રદેશમાંથી બોલાવવામાં આવે છે, ત્યારે એ મધ્યસ્થ સ્થાનમાંથી અહીં આવ, હે ઇન્દ્ર. અહીં જ, આ મધ્ય ક્ષેત્રમાં, તું આગમન કર; અમારા સ્વભાવના મધ્ય મેદાનમાં પ્રવેશી તેને પ્રકાશ માટે માર્ગ બનાવી દે.
Frequently Asked Questions
It invites Indra to the freshly pressed Soma and asks him to drink it, protect the hymn’s “sweet essence,” and grant strength, victory, and thriving power to the worshippers.
“Bull” is a Vedic image for overflowing strength, virility, and victorious force—Indra is praised as the one whose power can break obstacles and increase abundance.
It is a poetic way of summoning Indra from every direction and distance, urging him to cross the in-between space and arrive effectively “here”—at the rite and within the worshipper’s inner field.
Ask anything about Sukta 40 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.