Sukta 40
Sukta 3.40
Viśvāmitra Gāthina (traditional attribution for RV 3)
Indra
Gāyatrī
हे सूक्त सामर्थ्याचा वृषभ असलेल्या इंद्राला ताजे पिळलेल्या सोमाकडे बोलावते आणि त्याने तो पिऊन रक्षण करावे व यजमानाला बळ देणारा मधुर सार (मधु/अन्धस्) वाढवावा अशी प्रार्थना करते. यात वारंवार इंद्राला दूरूनही आणि जवळूनही येण्याचे, “मध्य अंतरिक्षा”त प्रवेश करण्याचे आणि त्याला विजय, प्रकाश व पोषणकारी शक्तीचा प्रवाह वाहणारा मार्ग बनवण्याचे आवाहन केले आहे.
Mantras
Mantra 1
इन्द्र त्वा वृषभं वयं सुते सोमे हवामहे । स पाहि मध्वो अन्धसः ॥
हे इंद्रा, वृषभ-शक्तिमान! सुते सोमात आम्ही तुला आवाहन करतो. तू मधुरस—अन्धस् (सोमरस) याची मधुरता जप व पोस।
Mantra 2
इन्द्र क्रतुविदं सुतं सोमं हर्य पुरुष्टुत । पिबा वृषस्व तातृपिम् ॥
हे इंद्रा, क्रतु-विद् (सत्-संकल्पाचा ज्ञाता)! हा सुते सोम स्वीकार; हे हरि, बहु-स्तुत! पान कर. वृषत्वात वाढ आणि तृप्त हो—अंतर्यज्ञ पूर्ण करणाऱ्या आनंदाने परिपूर्ण हो।
Mantra 3
इन्द्र प्र णो धितावानं यज्ञं विश्वेभिर्देवेभिः । तिर स्तवान विश्पते ॥
हे इंद्रा, सर्व देवांसह आमचा सुदृढ-प्रतिष्ठित यज्ञ पुढे ने. हे विश्पती, स्तुतीने प्रशंसित होऊन, अडथळा आणणाऱ्या शक्तींना ओलांडून, या कर्माला विजयगतीत प्रतिष्ठित कर.
Mantra 4
इन्द्र सोमाः सुता इमे तव प्र यन्ति सत्पते । क्षयं चन्द्रास इन्दवः ॥
हे इंद्रा, हे सत्पते, हे पिळलेले सोमरसबिंदू तुझ्याकडे पुढे येतात. हे चंद्रदीप्त इंदू तुझ्या क्षय—शांती व प्रतिष्ठेच्या धामाकडे—जातात.
Mantra 5
दधिष्वा जठरे सुतं सोममिन्द्र वरेण्यम् । तव द्युक्षास इन्दवः ॥
हे इंद्रा, तुझ्या जठरात हा पिळलेला, वरणीय सोमरस धारण कर. कारण तुझे द्युक्ष—दीप्तिमान इंदू—प्रकाश देणाऱ्या शक्ती आहेत.
Mantra 6
गिर्वणः पाहि नः सुतं मधोर्धाराभिरज्यसे । इन्द्र त्वादातमिद्यशः ॥
हे गिर्वण इंद्रा! आमच्यासाठी हा पिळलेला सोम रक्षण कर; तू मधुधारांनी अभिषिक्त होतोस. इंद्रा, यश खरोखर तुझ्याचकडून दिले जाते—विजयी कीर्तीचे दान तूच करतोस.
Mantra 7
अभि द्युम्नानि वनिन इन्द्रं सचन्ते अक्षिता । पीत्वी सोमस्य वावृधे ॥
अक्षय, तेजस्वी द्युम्न जिंकणाऱ्या शक्ती इंद्राभोवती एकवटतात. सोम पिऊन तो वाढतो—विजयी प्रकाशाच्या अधिक व्यापक विस्तारात विस्तारतो.
Mantra 8
अर्वावतो न आ गहि परावतश्च वृत्रहन् । इमा जुषस्व नो गिरः ॥
हे वृत्रहन्! जवळूनही आणि दूरवरूनही आमच्याकडे ये. आमच्या या ‘गिरः’ (स्तुतिवाणी) स्वीकार—अंधार भेदणारे बळ आमच्या संपूर्ण अस्तित्व-क्षेत्रात उपस्थित राहो.
Mantra 9
यदन्तरा परावतमर्वावतं च हूयसे । इन्द्रेह तत आ गहि ॥
दूर आणि जवळ—या दोहोंच्या मधल्या प्रदेशातून जेव्हा तुला हाक दिली जाते, तेव्हा त्या मध्यप्रदेशातूनच इथे ये, हे इंद्रा. इंद्रा, इथेच त्या मध्यभागी येऊन उपस्थित हो.
Frequently Asked Questions
It invites Indra to the freshly pressed Soma and asks him to drink it, protect the hymn’s “sweet essence,” and grant strength, victory, and thriving power to the worshippers.
“Bull” is a Vedic image for overflowing strength, virility, and victorious force—Indra is praised as the one whose power can break obstacles and increase abundance.
It is a poetic way of summoning Indra from every direction and distance, urging him to cross the in-between space and arrive effectively “here”—at the rite and within the worshipper’s inner field.
Ask anything about Sukta 40 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.