Sukta 41
Sukta 3.41
Viśvāmitra Gāthina
Indra
Gayatri (probable for RV 3.41.1; verify per critical edition)
ઋગ્વેદ 3.41 એક આમંત્રણ-સ્તુતિ (આહ્વાન) છે, જેમાં ઇન્દ્રને યજમાન-યજ્ઞકર્તાઓ તરફ પોતાનો આનંદ વાળવા અને બે ખાડી ઘોડાઓ સાથે ઝડપથી આવી સોમપાન કરવા બોલાવવામાં આવે છે. તેમાં તેને “બળનો સ્વામી” તરીકે સ્તુત કરવામાં આવે છે, જે સ્વભાવથી અર્પણ અને સુસજ્જ બર્હિસ્ (યજ્ઞાસન) તરફ આકર્ષાય છે; અને ઉપાસકના વિચારો ઇન્દ્રની આસપાસ વાછરડાની આસપાસ માતાઓ જેમ એકત્ર થાય છે તેમ દર્શાવવામાં આવે છે. સ્તુતિનો હેતુ ઇન્દ્રની ઉપસ્થિતિ, સોમથી ઉત્સાહિત થવું, અને પરિણામે બળ, રક્ષા તથા વિજયનું દાન પ્રાપ્ત કરવો છે.
Mantras
Mantra 1
आ तू न इन्द्र मद्र्यग्घुवानः सोमपीतये । हरिभ्यां याह्यद्रिवः ॥
હે ઇન્દ્ર, હવે અમારા તરફ આવ; અમારા આહ્વાને તારો આનંદ અહીં વાળો—સોમપાન માટે. હે અદ્રિવઃ (પથ્થરધારી), તારા બે હરિ (પ્રકાશમય અશ્વો) સાથે આવ; આનંદને સત્તામાં વહન કરનાર ઝડપી શક્તિઓને લઈને આવ.
Mantra 2
सत्तो होता न ऋत्वियस्तिस्तिरे बर्हिरानुषक् । अयुज्रन्प्रातरद्रयः ॥
અમારો ઋતુપ્રિય યજ્ઞપુરોહિત બેઠો છે—યોગ્ય સમયનો હોતૃ. પવિત્ર બર્હિ (યજ્ઞઘાસ) ક્રમશઃ પાથરાયું છે. પ્રાતઃકાળે અદ્રયઃ (પિષણપથ્થરો) જોડાયા—દૈવી કર્મ માટે આનંદને દોહન કરનાર સાધનોને શિસ્તે સંયોજિત કર્યા.
Mantra 3
इमा ब्रह्म ब्रह्मवाहः क्रियन्त आ बर्हिः सीद । वीहि शूर पुरोळाशम् ॥
હે બ્રહ્મવાહ (મંત્રવાહક), આ બ્રહ્મ-મંત્રરચનાઓ રચાઈ રહી છે; વિસ્તૃત પવિત્ર આસન—બર્હિષ્—પર બેસ. હે શૂર, આવ; પુરોળાશ (અર્પિત પૂર્ણ આહુતિ) ગ્રહણ કર.
Mantra 4
रारन्धि सवनेषु ण एषु स्तोमेषु वृत्रहन् । उक्थेष्विन्द्र गिर्वणः ॥
હે વૃત્રહન, આ સવનોમાં, આ સ્તોત્રોમાં અમને તારો આનંદ અને પરિપૂર્ણતા અર્પ. હે ગિર્વણ ઇન્દ્ર, અમારા ઉકથોમાં પણ પ્રગટ થા અને કાર્યકર બન.
Mantra 5
मतयः सोमपामुरुं रिहन्ति शवसस्पतिम् । इन्द्रं वत्सं न मातरः ॥
વિસ્તૃત અને શોધક મતીઓ સોમપા, બળના સ્વામી ઇન્દ્રને—માતાઓ વાછરડાને જેમ—આલિંગે છે; પોષાઈને આપણામાં વધે તેવી શક્તિની આસપાસ તે એકત્ર થાય છે.
Mantra 6
स मन्दस्वा ह्यन्धसो राधसे तन्वा महे । न स्तोतारं निदे करः ॥
હે ઇન્દ્ર, આ અંધસ્ (સોમરસ)માં આનંદિત થા; મહાન દાન અને આપણા અસ્તિત્વમાં વિશાળ પૂર્ણતા માટે. સ્તોતાને નિંદાનો પાત્ર ન બનાવ; જે તને આહ્વાન કરે છે તેની યાત્રા/માર્ગને દૃઢ કર.
Mantra 7
वयमिन्द्र त्वायवो हविष्मन्तो जरामहे । उत त्वमस्मयुर्वसो ॥
હે ઇન્દ્ર, અમે તારા શોધક, હવિષ્યથી સમૃદ્ધ, તને આહ્વાનથી જગાડવા પ્રયત્ન કરીએ છીએ; અને હે વસુ-દાતા, તું પણ અમારો શોધક છે—અમારી અભિલાષાને તારા પ્રતિઉત્તર આગમનથી મળે છે.
Mantra 8
मारे अस्मद्वि मुमुचो हरिप्रियार्वाङ्याहि । इन्द्र स्वधावो मत्स्वेह ॥
હે હરિપ્રિય, અમાથી વિમુખ થઈ છૂટો ન પડ; અમારી સામે મુખ કરીને અહીં આવ. હે ઇન્દ્ર, સ્વધાવાન, અહીં મત્ત થા—હવિષ્યમાં પ્રવેશ કર, જાગૃત ચેતનાના ક્ષેત્રમાં રમ.
Mantra 9
अर्वाञ्चं त्वा सुखे रथे वहतामिन्द्र केशिना । घृतस्नू बर्हिरासदे ॥
હે ઇન્દ્ર, કેશિન (કિરણમય) તેજસ્વી દેવો તને સુખથી ચાલતા રથમાં અહીં લાવે. ઘૃતથી સ્નિગ્ધ, ઘૃતસ્નૂ એવા બર્હિ પર તું આવીને આસન ગ્રહણ કર.
Frequently Asked Questions
It is an invitation to Indra to come quickly to the sacrifice, drink Soma, take his seat on the prepared barhis, and then empower the worshippers with strength and victory.
The Haris are Indra’s swift divine horses; mentioning them emphasizes his rapid arrival and readiness to respond when he is called to the Soma offering.
It means the worshipper’s prayers and inspired intentions naturally gather around Indra’s power, seeking nourishment and growth—just as mothers gather protectively around a young calf.
Ask anything about Sukta 41 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.