Rig Veda 3.33.1: Mandala 3, Sukta 33, Mantra 1

Sukta 3.33

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (Kauśika)

Devata: Vipāṭ and Śutudrī (paired river-goddesses; also connected to Sindhu complex)

Chandas: Jagatī

Samhita Patha (Devanagari)

प्र पर्वतानामुशती उपस्थादश्वे इव विषिते हासमाने । गावेव शुभ्रे मातरा रिहाणे विपाट् छुतुद्री पयसा जवेते ॥

Recitation with translationRig Veda 3.33.1

Transliteration

prá párvatānām uśatī́ upásthād áśve iva víṣite hāsámāne | gā́veva śubhré mā́tarā rihāṇé vipā́ṭ chūtudrī́ páyasā javete ||

Translation

પર્વતોના મનોહર અંકમાંથી તે બે ઇચ્છાસભર નદીઓ ઉછળી નીકળે છે, અણઘડ રીતે છૂટેલી ઘોડણીઓ જેમ હસતી-ખિલખિલતી. ઉજ્જ્વળ માતાઓ જેવી, વાછરડાને ચાટતી ગાય જેવી, વિપાટ્ અને શુતુદ્રી પોષક દૂધ સમા જળ સાથે વેગે વહે છે.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• प्र: forth, forward
• प्र: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (upasarga)

• पर्वतानाम्: of the mountains
• पर्वतानाम्: सम्बन्ध (genitive relation)
• Type: Noun
• Root: पर्वत (प्रातिपदिक)

• उशती: desiring, eager
• उशती: कर्तृ (as qualifier of the subject)
• Type: Adjective
• Root: उशत् (कृदन्त; √वश्/उश् ‘to desire, wish’)

• उपस्थात्: from the lap/near side (i.e., from the base)
• उपस्थात्: अपादान
• Type: Noun
• Root: उपस्थ (प्रातिपदिक)

• अश्वे: on/like a horse
• अश्वे: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: अश्व (प्रातिपदिक)

• इव: like, as
• इव: —
• Type: Indeclinable
• Root: इव

• विषिते: when spurred on, urged
• विषिते: अधिकारण (qualifier)
• Type: Adjective
• Root: विषित (कृदन्त/विशेषण; from √शि/√षि ‘to sharpen, spur’ > ‘spurred, urged on’)

• हासमाने: smiling, laughing
• हासमाने: कर्तृ (qualifier of subject)
• Type: Adjective
• Root: हासमान (कृदन्त; √हस् ‘to laugh, smile’)

• गावे: (two) cows
• गावे: कर्तृ (in simile)
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक)

• इव: like, as
• इव: —
• Type: Indeclinable
• Root: इव

• शुभ्रे: bright, shining
• शुभ्रे: कर्तृ (qualifier)
• Type: Adjective
• Root: शुभ्र (प्रातिपदिक)

• मातरौ: two mothers
• मातरौ: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: मातृ (प्रातिपदिक)

• रिहाणे: licking (each other/their young)
• रिहाणे: कर्तृ (qualifier)
• Type: Verb-adjective (participle)
• Root: रिहाण (कृदन्त; √रिह्/√लिह् ‘to lick’)

• विपाट्: Vipāṭ (river Vipāś/Vipāśā)
• विपाट्: कर्तृ
• Type: Proper Noun
• Root: विपाट् (नदी-नाम; प्रातिपदिक)

• छुतुद्री: Śutudrī (river Sutlej)
• छुतुद्री: कर्तृ
• Type: Proper Noun
• Root: छुतुद्री (नदी-नाम; प्रातिपदिक)

• पयसा: with water, by their stream
• पयसा: करण
• Type: Noun
• Root: पयस् (प्रातिपदिक)

• जवेते: hastens, speeds along
• जवेते: क्रिया (of the subject rivers)
• Type: Verb
• Root: √जु/√जव् (to hasten, speed)