
Sukta 3.32
Viśvāmitra Gāthina (traditional attribution for RV 3.32)
Indra (Soma-pati)
Triṣṭubh
આ સ્તુતિ ઇન્દ્રને સોમપતિ તરીકે મધ્યાહ્ન સોમપાન માટે આમંત્રિત કરે છે, તેને પીવા, ઉલ્લાસિત થવા અને પોતાની વિજયી શક્તિ ઉપાસકો તરફ વાળવા પ્રેરે છે. તેમાં તેની જન્મથી જ પ્રગટ થયેલી, સ્વભાવજ અપરિમિત મહિમા-શક્તિનું સ્તવન થાય છે અને તેને યુદ્ધમાં આહ્વાન સાંભળવા, અવરોધો (વૃત્રાણિ) ચકનાચૂર કરવા, તથા સત્ય ધન અને વિજય પ્રાપ્ત કરાવવા વિનંતી કરવામાં આવે છે.
Mantra 1
इन्द्र सोमं सोमपते पिबेमं माध्यंदिनं सवनं चारु यत्ते । प्रप्रुथ्या शिप्रे मघवन्नृजीषिन्विमुच्या हरी इह मादयस्व ॥
હે ઇન્દ્ર, સોમપતિ, આ સોમ પીઓ—આ મધ્યંદિન સવન, જે તને મનોહર છે. હે મઘવન, નૃજીષિન (પવિત્ર પાનથી સમૃદ્ધ), ગાલો ભરાવી, તારા બે હરિ (રથના અશ્વ/શક્તિઓ)ને વિમોચ્ય (અન્યોક) કરીને, અહીં આ મદમાં આનંદ કર.
Mantra 2
गवाशिरं मन्थिनमिन्द्र शुक्रं पिबा सोमं ररिमा ते मदाय । ब्रह्मकृता मारुतेना गणेन सजोषा रुद्रैस्तृपदा वृषस्व ॥
હે ઇન્દ્ર, ગવાશિર (ગાયના શિર/સાર)થી મિશ્રિત, મન્થિત, તેજસ્વી સોમ પીઓ—આ તારા મદ માટે તૈયાર કરાયો છે. બ્રહ્મકૃત (મંત્રશક્તિથી રચાયેલ) મારુત ગણ સાથે, રુદ્રો સાથે સજોષા (એકસાથે), તૃપ્ત થા અને વૃષ (ઉલ્લાસી બળમાં) વૃદ્ધિ પામ.
Mantra 3
ये ते शुष्मं ये तविषीमवर्धन्नर्चन्त इन्द्र मरुतस्त ओजः । माध्यंदिने सवने वज्रहस्त पिबा रुद्रेभिः सगणः सुशिप्र ॥
જે તારા શૌર્યને, જે તારી તવીષીને વધારતા આવ્યા—હે ઇન્દ્ર—તને સ્તુતિ કરતા મરુતગણ, એ જ તારો ઓજ છે. મધ્યાહ્નના સવનમાં, હે વજ્રહસ્ત, રુદ્રો સાથે, પોતાના ગણ સાથે, હે સુશિપ્ર, સોમપાન કર.
Mantra 4
त इन्न्वस्य मधुमद्विविप्र इन्द्रस्य शर्धो मरुतो य आसन् । येभिर्वृत्रस्येषितो विवेदामर्मणो मन्यमानस्य मर्म ॥
એ જ મરુતો—મધુમય પ્રેરક ઋષિઓ—નિઃસંદેહ ઇન્દ્રનો શર્ધ (દળ) હતા. એમની સાથે તેણે, અપ્રતિહત માનતા છતાં પ્રેરિત થયેલા વૃત્રના મર્મ—નબળો બિંદુ, પ્રાણરહસ્ય—શોધી કાઢ્યો.
Mantra 5
मनुष्वदिन्द्र सवनं जुषाणः पिबा सोमं शश्वते वीर्याय । स आ ववृत्स्व हर्यश्व यज्ञैः सरण्युभिरपो अर्णा सिसर्षि ॥
હે ઇન્દ્ર, મનુષ્યવિધિ પ્રમાણે સવનમાં આનંદ લેતા, ચિરંજીવી વીર્ય માટે સોમપાન કર. હે હર્યશ્વ, અમારા યજ્ઞોથી અહીં વળી આવ; ઝડપી ગતિશીલ શક્તિઓથી તું જળોને—ઉછળતા પ્રવાહને—વહેવા માટે મુક્ત કર.
Mantra 6
त्वमपो यद्ध वृत्रं जघन्वाँ अत्याँ इव प्रासृजः सर्तवाजौ । शयानमिन्द्र चरता वधेन वव्रिवांसं परि देवीरदेवम् ॥
જ્યારે તું વૃત્રને સંહાર્યો, ત્યારે તું અપઃ—જળોને—સ્પર્ધામાં દોડવા છૂટેલા ધાવકોની જેમ વહેવા માટે મુક્ત કર્યા. હે ઇન્દ્ર, પડેલો તે શયાન શત્રુને તું ચાલતા પ્રહારથી વધ્યો—દેવી ધારોને ચારે તરફથી આવરી રાખનાર, દેવવિરોધી (અદેવ) આવરણરૂપ શક્તિને.
Mantra 7
यजाम इन्नमसा वृद्धमिन्द्रं बृहन्तमृष्वमजरं युवानम् । यस्य प्रिये ममतुर्यज्ञियस्य न रोदसी महिमानं ममाते ॥
અમે નમસ્કારથી ઇન્દ્રને યજીએ છીએ—વિસ્તાર પામેલો, મહાન, ઊર્ધ્વ, અજર અને સદા યુવાન. તે પ્રિય, યજ્ઞયોગ્ય મહાશક્તિના આનંદમાં સ્વર્ગ અને પૃથ્વી—બે રોદસી—પણ તેની મહિમાને માપી શકતા નથી.
Mantra 8
इन्द्रस्य कर्म सुकृता पुरूणि व्रतानि देवा न मिनन्ति विश्वे । दाधार यः पृथिवीं द्यामुतेमां जजान सूर्यमुषसं सुदंसाः ॥
ઇન્દ્રનાં સુકૃત—સુઘડ—કર્મો અનેક છે; સર્વ દેવો પણ તેના વ્રતો—ક્રિયાના નિયમો—ને ક્ષીણ કરી શકતા નથી. જે પૃથ્વીને અને આ દ્યૌને ધારણ કરે છે, અને સુદંસા—સુપ્રકાશી કુશળતા—વાળો સૂર્ય અને ઉષાને જન્મ આપે છે.
Mantra 9
अद्रोघ सत्यं तव तन्महित्वं सद्यो यज्जातो अपिबो ह सोमम् । न द्याव इन्द्र तवसस्त ओजो नाहा न मासाः शरदो वरन्त ॥
હે અદ્રોઘ (અદોષ), તારો તે મહિમા સત્ય છે—જન્મતાં જ તું સોમ પીતો. હે ઇન્દ્ર, તારા પ્રચંડ બળનું તેજ ન તો દ્યૌલોક રોકી શકે, ન દિવસો, ન મહિના, ન વર્ષો તેને અટકાવી શકે.
Mantra 10
त्वं सद्यो अपिबो जात इन्द्र मदाय सोमं परमे व्योमन् । यद्ध द्यावापृथिवी आविवेशीरथाभवः पूर्व्यः कारुधायाः ॥
તું જન્મતાં જ, હે ઇન્દ્ર, પરમ વ્યોમમાં આનંદ (મદ) માટે સોમ પીતો. જ્યારે તું દ્યાવા-પૃથિવીમાં પ્રવેશ્યો, ત્યારે તું પ્રાચીન થયો—ઋષિ-કવિના કાર્યનો પ્રથમ આધાર, પ્રથમ સ્થાપના.
Mantra 11
अहन्नहिं परिशयानमर्ण ओजायमानं तुविजात तव्यान् । न ते महित्वमनु भूदध द्यौर्यदन्यया स्फिग्या क्षामवस्थाः ॥
તું અહિ (વૃત્ર)ને ઘાત કર્યો—જે પૂરનાં જળને ઘેરીને પડ્યો હતો, બળમાં વધતો; હે બહુજાત, હજી વધુ પ્રબળ! ત્યારે દ્યૌલોક પણ તારા મહિમાને અનુસરી ન શક્યો, જ્યારે બીજા આધારથી તું પૃથિવીને તેના સ્થાને સ્થાપી.
Mantra 12
यज्ञो हि त इन्द्र वर्धनो भूदुत प्रियः सुतसोमो मियेधः । यज्ञेन यज्ञमव यज्ञियः सन्यज्ञस्ते वज्रमहिहत्य आवत् ॥
હે ઇન્દ્ર, તારા માટે યજ્ઞ વૃદ્ધિકારક બને છે; અને પ્રિય છે પિષિત સોમ—મધુર હવિઃ. યજ્ઞ વડે યજ્ઞનું રક્ષણ કર, હે યજ્ઞિય (યજ્ઞને યોગ્ય); યજ્ઞે તારો વજ્ર અહિ-હત્યાઅર્થે—સર્પબળના સંહાર માટે—દૃઢ કર્યો છે.
Mantra 13
यज्ञेनेन्द्रमवसा चक्रे अर्वागैनं सुम्नाय नव्यसे ववृत्याम् । यः स्तोमेभिर्वावृधे पूर्व्येभिर्यो मध्यमेभिरुत नूतनेभिः ॥
યજ્ઞ વડે, સહાય સાથે, મેં ઇન્દ્રને અહીં તરફ વાળ્યો છે; નવીન અનુગ્રહ માટે હું તેને નજીક ખેંચું છું. જે સ્તોત્રોથી વધે છે—પૂર્વના, મધ્યકાળના, અને નવા સ્તોત્રોથી પણ.
Mantra 14
विवेष यन्मा धिषणा जजान स्तवै पुरा पार्यादिन्द्रमह्नः । अंहसो यत्र पीपरद्यथा नो नावेव यान्तमुभये हवन्ते ॥
જે ધિષણા (પ્રેરિત બુદ્ધિ)એ જન્માવ્યું છે તે મારા અંદર પ્રવેશ્યું છે: કે હું ઇન્દ્રનું સ્તવન કરું—દિવસના સંકટમાંથી અમને પાર ઉતારવા માટે. જ્યાં તે અમને સંકોચમાંથી પાર કરાવે છે, ત્યાં નાવથી પાર જતાં જેવો, જતો રહેનારને બંને કાંઠા પોકારે છે.
Mantra 15
आपूर्णो अस्य कलशः स्वाहा सेक्तेव कोशं सिसिचे पिबध्यै । समु प्रिया आववृत्रन्मदाय प्रदक्षिणिदभि सोमास इन्द्रम् ॥
તેનો કલશ પરિપૂર્ણ છે; ‘સ્વાહા’ના અર્પણઘોષ સાથે તે પેય અર્પણરૂપે ઢોળાય છે—જેમ કોઈ કોશ (ખજાનો) ભરતો હોય તેમ—પીવા માટે. પ્રિય સોમરસો મદ માટે એકત્ર થાય છે અને આનંદાવેશ તરફ વળી જાય છે; પ્રદક્ષિણ (સૂર્યવર્તી) ગતિમાં ચાલતાં તેઓ ઇન્દ્રને ચારે તરફથી દબાવી નજીક આવે છે, તેની દિવ્ય મત્તા જગાવવા.
Mantra 16
न त्वा गभीरः पुरुहूत सिन्धुर्नाद्रयः परि षन्तो वरन्त । इत्था सखिभ्य इषितो यदिन्द्रा दृळ्हं चिदरुजो गव्यमूर्वम् ॥
હે પુરુહૂત! ન તો ઊંડો સિંધુ તને અટકાવી શકે, ન તો ચારે તરફથી ઘેરતા પથ્થરો. આમ સખાઓ માટે પ્રેરિત થઈ, હે ઇન્દ્ર, તું દૃઢ બંધને પણ ફોડી નાખે છે—જ્યાં ગવ્યો ઊર્વ (ગાયો સમા પ્રકાશકિરણો) બંધ રાખવામાં આવ્યા હોય.
Mantra 17
शुनं हुवेम मघवानमिन्द्रमस्मिन्भरे नृतमं वाजसातौ । शृण्वन्तमुग्रमूतये समत्सु घ्नन्तं वृत्राणि संजितं धनानाम् ॥
આ યુદ્ધભારના વહનમાં, વાજસાતિ (સમૃદ્ધિ-વિજય)માં, અમે અમારા કલ્યાણ માટે દાનવીર ઇન્દ્રને—અહીં સર્વથી વીર—આહ્વાન કરીએ. સંઘર્ષોમાં સહાય માટે ઉગ્ર બની, અમારી વાણી સાંભળતો, તે વૃત્રો (અવરોધો)ને ઘાયલ કરે છે અને ધનોનો સંજિત—સાચા ઐશ્વર્યનો વિજેતા—બને છે.
It invites Indra to drink the midday Soma and praises his irresistible strength, asking him to remove obstacles and grant victory and wealth.
Because he is addressed as the lord and foremost drinker of Soma, whose power is intensified by the Soma offering, especially at the midday pressing.
It means “obstructions” or “blockers”—both outer hurdles (enemies, dangers) and inner hindrances—things Indra is asked to smash so success can flow.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.