Jyotisha & Yuddhajayarnava
Astrology & Military Strategy
Covers Vedic astrology (jyotisha) including planetary movements, omens, and muhurtas alongside military strategy and the science of warfare victory.
Adhyayas in Jyotisha & Yuddhajayarnava
Adhyaya 121
अध्याय १२१ — ज्योतिःशास्त्रम् (Jyotiḥśāstra / Astral Science)
ভগৱান অগ্নিয়ে জ্যোতিষশাস্ত্ৰক শুভ-অশুভ ফল নিৰ্ণয়ৰ বিবেকময় বিজ্ঞান হিচাপে সংক্ষিপ্ত সাৰ ৰূপে আৰম্ভ কৰে। এই অধ্যায়টো মূলত মুহূর্ত-নির্দেশিকা: বিবাহত নক্ষত্ৰ-সম্পৰ্ক (ষট্কাষ্টক দোষ বর্জন), কিছুমান গ্ৰহ-আদান-প্ৰদান আৰু অস্ত অৱস্থাত (বিশেষকৈ বৃহস্পতি–শুক্ৰ) নিষেধ, আৰু বৃহস্পতিৰ বক্ৰী বা অতিশীঘ্ৰ গতিৰ সময়ত বর্জ্যকাল নিৰ্ধাৰণ। পাছত পুংসৱন, অন্নপ্ৰাশন, চূড়া/কৰ্ণবেধ, উপনয়ন-সম্পৰ্কীয় কৰ্ম, ঔষধসেৱন, ৰোগমোচন স্নান আৰু বাণিজ্যত (কিছুমান নক্ষত্ৰত ক্ৰয়/বিক্ৰয়) সময়-নিয়ম বৰ্ণিত। শ্ৰীং–হ্ৰীং সম্পুট, স্তম্ভন, মৃত্যুনিবাৰণ আদি মন্ত্ৰ-যন্ত্ৰ প্ৰয়োগো মুহূর্ত কাঠামোৰ সৈতে সংযুক্ত। তাৰ পিছত ভাবফল, নবতারা/তাৰাবল বিভাগ, ত্ৰিপুষ্কৰ যোগ, কৰণৰ দ্বাৰা সংক্রান্তি-নিমিত্ত, গ্ৰহণ-পুণ্যবিধান আৰু শেষত গ্ৰহদশাৰ কালমান উল্লেখ আছে। সমগ্ৰতে কালজ্ঞানক ধৰ্মসাধন, কৰ্মসিদ্ধি, সমাজস্থিতি, সমৃদ্ধি আৰু ৰক্ষাৰ উপায় বুলি প্ৰতিপাদন কৰা হৈছে।
Adhyaya 122
Chapter 122 — Kāla-gaṇana (Computation of Time)
অগ্নিয়ে সূৰ্যগতি-আধাৰিত শৃঙ্খলাবদ্ধ কাল-গণনা (সমাগণ) আৰু চৈত্ৰৰ পৰা আৰম্ভ হোৱা চন্দ্ৰমাসৰ ক্ৰম তাত্ত্বিক-প্ৰযুক্তিগতভাৱে ব্যাখ্যা কৰিছে। সংখ্যাশব্দ/সংকেত আৰু স্থানক্ৰিয়াৰ নিয়মে ধাপে ধাপে গণনা কৰি বাৰ, তিথি, নাড়ী/ঘটিকা, নক্ষত্ৰ, যোগ আৰু কৰণ আদি পঞ্চাঙ্গ-অংগ নিৰ্ণয়ৰ পদ্ধতি দিয়া হৈছে। বিয়োগ, ৬০ৰে গুণ, ভাগফল-অৱশিষ্ট, ঋণ/নেতিবাচক (‘বাকী’) মান সামলোৱা, মাহভিত্তিক সংশোধন, আৰু কিছুমান ৰাশিৰ পৰা প্ৰতিলোম গণনা আদি বিশেষ নিয়মো আছে। অশৌচ বা প্ৰক্ৰিয়াভেদে হোৱা বিচ্যুতিৰ বাবে, গণিতীয় তফাৱতৰ অনুপাতে প্ৰায়শ্চিত্ত-হোমাদি প্ৰতিপূৰণ অৰ্পণৰ বিধান দিয়া হৈছে। শেষত সূৰ্য-চন্দ্ৰমান সম কৰি যোগ স্থিৰ কৰা আৰু প্ৰতিপদাত কিণ্তুঘ্নসহ কৰণ নিৰ্ণয়ৰ নিয়ম দেখুৱাই, যথাকাল আচাৰ, সামাজিক শৃঙ্খলা আৰু বিশ্বধৰ্মৰ সৈতে কৰ্মক মিলাই দিয়া ধাৰ্মিক প্ৰযুক্তি হিচাপে কালগণনাক প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছে।
Adhyaya 123
युद्धजयार्णवीयनानायोगाः (Various Yogas from the Yuddha-jayārṇava)
পূৰ্ব অংশত কাল-গণনা (সময় গণিত) সমাপ্ত কৰি ভগৱান অগ্নিয়ে ‘যুদ্ধজয়াৰ্ণৱ’ৰ পৰা সংগৃহীত যুদ্ধ-বিজয়বিদ্যাৰ সাৰ আৰম্ভ কৰে। ইয়াত বৰ্ণ আৰু তিথিক নন্দা আদি শ্ৰেণীত বিভাজন কৰি কাৰ্য-নিৰ্ণয় কৰা হয়, আৰু অক্ষৰ-সমূহক গ্ৰহাধিপতিসকলৰ সৈতে সংযোগ কৰি ভাষিক-আকাশীয় সংকেতজাল ৰূপে শকুন/ভৱিষ্যবিচাৰ স্থাপন কৰা হয়। নাড়ী-স্পন্দন, উচ্ছ্বাস আৰু পল আদি কালমানৰ সহায়ত দেহ-কাল সংকেতৰ পৰা ফল-নিৰ্ণয় কোৱা হৈছে। তাৰ পিছত স্বৰোদয়-চক্ৰ, শনি-চক্ৰ, কূর্ম-চক্ৰ আৰু ৰাহু-চক্ৰৰ বিভাগ, দিশা-স্থাপন আৰু মৃত্যুদায়ক অংশ নিৰ্দিষ্ট কৰি, নক্ষত্র-মুহূর্ত নাম অনুসাৰে কোন সময়ত কোন কৰ্ম উপযুক্ত সেয়া নিৰ্ণীত হয়। শেষত ভৈৰৱ-মন্ত্ৰৰ ৰক্ষামূলক প্ৰয়োগ—শিখা-বন্ধ, তিলক, অঞ্জন, ধূপ-লেপন—আৰু ধাৰণীয় ঔষধি, বশীকৰণ-যোগ, তিলক-লেপ, তেল আদি বিজয়াৰ্থে বৰ্ণিত; এইদৰে জ্যোতিষ, আচাৰ-প্ৰযুক্তি আৰু ঔষধ-প্ৰয়োগৰ ধৰ্মানুগত সমন্বয় প্ৰকাশ পায়।
Adhyaya 124
Chapter 124 — युद्धजयार्णवीयज्योतिःशास्त्रसारः (Essence of the Jyotiḥśāstra of the Yuddhajayārṇava)
এই অধ্যায়ত যুদ্ধজয়াৰ্ণৱ-আশ্ৰিত জ্যোতিষশাস্ত্ৰৰ আৰম্ভণি কৰা হৈছে আৰু যুদ্ধবিজয়ক এক পবিত্ৰ-প্ৰযুক্তিগত কাঠামোৰ সৈতে সংযোগ কৰা হৈছে—বৰ্ণ, বীজাক্ষৰ, মন্ত্ৰ-পীঠ, নাড়ী আৰু ঔষধি আদি সহায় দ্ৰব্য। অগ্নি, ঈশ্বৰে উমাক দিয়া উপদেশৰ প্ৰতিধ্বনি কৰি, শুভ-অশুভ বিবেচনা আৰু মন্ত্ৰধ্বনিৰ নিখুঁত অনুৰূপতাক ৰণজয়ৰ কাৰণ বুলি কয়। তাৰ পিছত মন্ত্ৰশক্তিৰ মূল সৃষ্টিতত্ত্বত স্থাপন কৰা হৈছে—শক্তি পঞ্চদশাক্ষৰী সামৰ্থ্যৰূপে উদ্ভৱ হৈ বিশ্বপ্ৰবাহ ঘটায়; ‘পঞ্চ মন্ত্ৰ’ৰ পৰা মন্ত্ৰ-পীঠৰ উৎপত্তি, যাক সকলো মন্ত্ৰৰ জীৱন-মৰণ তত্ত্ব বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। তাৰ পাছত বৈদিক মন্ত্ৰ-দেৱতা সম্পৰ্ক, ব্ৰহ্মনিষ্ঠ স্বৰ-কলাসমূহ, অন্তৰ্নাদ, মোক্ষসূচক ‘ইকাৰ’, আৰু ইন্দ্ৰিয়-শক্তি-নাড়ী সম্পৰ্ক ক্ৰমে দিয়া হৈছে। শেষত ৰণবিজয়ৰ বাবে অঙ্গন্যাস আৰু মৃত্যুঞ্জয় পূজাৰ বিধান আছে, আৰু মন্ত্ৰ-পীঠ নষ্ট হ’লে মন্ত্ৰপ্ৰাণ মৃতপ্ৰায় হয়—এই বোধ দৃঢ় কৰা হৈছে।
Adhyaya 125
Adhyāya 125 — Karṇamoṭī Mahāvidyā, Svarodaya-Prāṇa Doctrine, and Yuddha-Jaya Jyotiṣa
ভগৱান অগ্নিয়ে বশিষ্ঠক যুদ্ধ-বিজয়ৰ বাবে এনে এক জ্ঞান শিকায়, য’ত মন্ত্রবিদ্যা, সূক্ষ্মশৰীৰ-প্ৰাণতত্ত্ব আৰু যুদ্ধ-জ্যোতিষ একেলগে মিলিত। অধ্যায়ৰ আৰম্ভণি কৰ্ণমোটী-মন্ত্রেৰে; ক্ৰোধাত্মক প্ৰয়োগ হিচাপে মৰণ/পাতন, মোহন আৰু উচ্চাটন কৰ্মত ইয়াৰ ব্যৱহাৰ কোৱা হৈছে; পাছত স্বৰোদয় (স্বৰপ্ৰবাহ) আৰু নাভিৰ পৰা হৃদয়লৈ প্ৰাণগতিৰ আধাৰত কৰ্ণমোটীক ‘মহাবিদ্যা’ ৰূপে স্থাপন কৰা হয়। কান/চকু ভেদনধৰণৰ মর্ম-তৰ্ক আৰু হৃদয়–পায়ু–কণ্ঠ আভ্যন্তৰ লক্ষ্য কৰি জ্বৰ, দাহ আদি উপদ্ৰৱ আৰু শত্রুবল প্ৰতিহতৰ উপায় বৰ্ণিত। তাৰ পিছত বায়ুচক্ৰ, তেজস আৰু ৰসচক্ৰত শক্তিসমূহৰ বিন্যাস, ৩২ মাতৃকাৰ অষ্টকক্রমে সজ্জা দিয়া হৈছে। পঞ্চবৰ্গ বৰ্ণশক্তিৰে জয়সাধন, তাৰপিছত তিথি–নক্ষত্র–বার যোগ, দৃষ্টি, পূৰ্ণ/ৰিক্ত ৰাশি-নীতি আৰু গ্ৰহফলৰ যুদ্ধ-নির্ণয় দিয়া হয়। দেহচিহ্নৰ শকুন, ৰাহুচক্ৰৰ দিশাক্ৰম আৰু বিজয়লক্ষণৰ পাছত স্তম্ভন, ঔষধ/তাবিজ ৰক্ষা, শ্মশানাগ্নি-প্ৰয়োগ আৰু হনুমান পট দেখামাত্ৰে শত্রু পলাই যোৱাৰ কথা কোৱা হৈছে।
Adhyaya 126
Chapter 126 — Nakṣatra-nirṇaya (Determination of the Lunar Mansions) and Rāhu-Based Victory/Defeat Omens
ঈশ্বৰে সূৰ্য্য যি নক্ষত্ৰত অৱস্থিত, তাক শিৰ, মুখ, চকু, হৃদয়, অংগ, কটি, পুচ্ছ আদি দেহভাগৰ সৈতে মিলাই “নক্ষত্ৰ-দেহগোল” বিন্যাসে শুভ-অশুভ ফল নিৰ্ণয় দেখুৱাইছে। তাৰ পিছত যুদ্ধজয়াৰ্ণৱ-ধাৰাত ৰাহুৰ সৰ্পফণা-চিত্ৰ বৰ্ণিত—২৮টা বিন্দু লিখি, ৰাহুস্থিত নক্ষত্ৰৰ পৰা আৰম্ভ কৰি ২৭ নক্ষত্ৰ সজোৱা হয়; ইয়াত বিশেষকৈ সপ্তম-সম্পৰ্কীয় অৱস্থান যুদ্ধত মৃত্যু/দোষৰ লক্ষণ, আৰু অন্য অৱস্থান মান, জয়, কীৰ্তি দানকাৰী বুলি কোৱা হৈছে। যামৰ অর্ধবিভাগসমূহৰ গ্ৰহাধিপতি উল্লেখ কৰি নীতি দিয়া হৈছে—শনি, সূৰ্য্য আৰু ৰাহুক “পিছফালে” ৰাখিলে যুদ্ধ, যাত্ৰা আৰু জুৱাতো সাফল্য হয়। পাছত নক্ষত্ৰক স্থিৰ, শীঘ্ৰ, মৃদু, উগ্ৰ আৰু পিতৃ/নৈঋত আদি শ্ৰেণীত ভাগ কৰি যাত্ৰা, প্ৰতিষ্ঠা, নিৰ্মাণ, খনন আৰু ৰাজকাৰ্যৰ মুহূৰ্ত নিৰ্বাচন বুজাইছে। শেষত তিথি-দাহ নিয়ম, তিথি–বাৰ–নক্ষত্ৰ ত্ৰিপুষ্কৰ যোগে ফলবৃদ্ধি, যাত্ৰা-প্ৰত্যাৱর্তনৰ চিন, আৰু গণ্ডান্ত আদি ভয়ংকৰ সন্ধিত শুভকর্ম আৰু প্ৰসৱলৈও ঘোৰ বিপদৰ সতৰ্কবাণী দিয়া হৈছে।
Adhyaya 127
Determination of the Nakṣatras (नक्षत्रनिर्णयः) — Chapter Conclusion Notice
এই অংশটো গ্ৰন্থৰ এক ‘সন্ধি’—ই আগৰ “নক্ষত্র-নিৰ্ণয়” অধ্যায়ৰ আনুষ্ঠানিক সমাপ্তি জনাই, তাৰ পিছত অধিক প্ৰয়োগমুখী জ্যোতিষ আৰু বিজয়-উন্মুখ বিভাগলৈ গমন সূচায়। নক্ষত্র নিৰ্ধাৰণ শেষ হ’লে পুৰাণটো শ্ৰেণীবিভাজনমূলক খগোল/জ্যোতিষ তত্ত্বৰ পৰা আগবাঢ়ি, মুহূর্ত, সময়-লক্ষণ আৰু গ্ৰহ-নক্ষত্র কাৰকসমূহ বাস্তৱ কাৰ্যত কেনেকৈ গ্ৰহণ কৰিব লাগে—সেই সিদ্ধান্ত-নিয়মলৈ ধাৱিত হয়। অগ্নিপুৰাণৰ বিশ্বকোষীয় পদ্ধতিত এনে উপসংহাৰ কেৱল লিপিকীয় নহয়; নক্ষত্র-তত্ত্বৰ আধাৰ পৰা ৰাজধৰ্ম, অভিযান আৰু জনজীৱনৰ সিদ্ধান্ত-নিয়মলৈ পাঠ্যক্ৰমৰ দৰে অগ্ৰগতি সংৰক্ষণ কৰে।
Adhyaya 128
The Koṭacakra (कोटचक्रम्) — Fort-Diagram and Nakṣatra-Directional Mapping for Victory
যুদ্ধজয়াৰ্ণৱ ধাৰাত ঈশ্বৰে ‘কোটচক্ৰ’ বৰ্ণনা কৰে—দুৰ্গস্থানৰ বাবে এটা প্ৰযুক্তিগত নক্সা, য’ত বাহিৰৰ কোট, ভিতৰৰ বৰ্গ আৰু কেন্দ্ৰত পুনৰ এটা বৰ্গ—এনেদৰে স্তৰিত বৰ্গ-বিন্যাস থাকে। তাৰ পিছত জ্যোতিষক দিশা-ৰণনীতিৰ সৈতে সংযোগ কৰি দিশ আৰু নাড়ী-বিভাগত ৰাশি আৰু নিৰ্দিষ্ট নক্ষত্ৰৰ নিয়োগ কোৱা হয়; বাহ্য-নাড়ী আৰু মধ্য/অন্তৰ্নাড়ীৰ ভেদো উল্লেখিত। এই দিগ্জ্যোতিষ ব্যৱহাৰিক হয়—দুৰ্গৰ মধ্য খণ্ডত শুভ গ্ৰহ অনুকূল নক্ষত্ৰসহ থাকিলে জয়লক্ষণ, আৰু কিছুমান মধ্য-যোগে বিঘ্ন আৰু অশান্তিৰ সংকেত দিয়ে। শেষত প্ৰৱেশ-নিৰ্গমন নক্ষত্ৰ অনুসৰি বিধি, শুক্ৰ-বুধ-মঙ্গল আৰু ‘চাৰ-ভেদ’ আদি গুপ্তচৰ-সংকেতৰ সহায়ত সিদ্ধান্ত লৈ, জ্যামিতি-কালগণনা-দৈৱচিহ্ন একত্ৰিত ধৰ্মাধিষ্ঠিত দুৰ্গজয় পদ্ধতি উপস্থাপন কৰা হৈছে।
Adhyaya 129
अर्घकाण्डम् (Argha-kāṇḍa) — Standards of Argha and Month-wise Prescriptions under Portent Conditions
যুদ্ধজয়াৰ্ণৱ ধাৰাত এই অধ্যায়ত ভগৱান অগ্নিয়ে যুদ্ধ-তন্ত্ৰৰ ৰেখাচিত্ৰ আদি বিষয়ৰ পৰা আঁতৰি, অমঙ্গল লক্ষণ দেখা দিলে ধৰ্মসন্মত অৰ্থনৈতিক প্ৰতিক্ৰিয়া নিৰ্দেশ কৰে। উল্কাপাত, ভূমিকম্প, অশুভ গর্জন, গ্ৰহণ, ধূমকেতু-দৰ্শন আৰু দিগ্দাহ—জ্যোতিষ মতে এইবোৰ অস্থিৰতাৰ চিহ্ন; সেয়ে শান্তি আৰু স্থিতি আনিবলৈ ‘অৰ্ঘ’ৰ মান (নিয়ত দান-প্ৰতিক্ৰিয়া) স্থিৰ কৰা হৈছে। সাধকে মাহে মাহে লক্ষণ গণনা কৰি সঞ্চয় আৰু দানৰ পৰিমাণ বৃদ্ধি কৰিব—চৈত্ৰত ছয় মাহৰ ভিতৰত ফল তীব্ৰ, বৈশাখত সঞ্চয় ছয়গুণ বৃদ্ধি, জ্যৈষ্ঠ-আষাঢ়ত যৱ-গম আদি ধান্য প্ৰধান। পাছত শ্রাৱণত ঘী/তেল, আশ্বিনত বস্ত্ৰ আৰু ধান্য, কাৰ্তিকত ধান্য, মাৰ্গশীৰ্ষত ক্ৰয়কৃত দানদ্ৰব্য, পুষ্যত কেশৰ/সুগন্ধি, মাঘত ধান্য, ফাল্গুনত ক্ৰয়কৃত সুগন্ধি দ্ৰব্য নিৰ্দিষ্ট। এইদৰে অমঙ্গল-বিদ্যা, ঋতুভিত্তিক অৰ্থনীতি আৰু ধৰ্মদানক বিজয়-অনুশাসনত একত্ৰ কৰা হৈছে।
Adhyaya 130
Chapter 130: घातचक्रम् (Ghāta-cakra) — Maṇḍalas, Portents, and Regional Prognostics for Victory
ভগৱান অগ্নিয়ে ঘাতচক্ৰৰ উপদেশ আৰম্ভ কৰি জয়লাভ-উদ্দেশ্য মণ্ডলসমূহক চাৰি ভাগত বৰ্ণনা কৰে, তাৰ পিছত আগ্নেয় মণ্ডলৰ লক্ষণ বিশেষকৈ ক’লে। অস্বাভাৱিক বতাহ, সূৰ্য-চন্দ্ৰৰ পৰিবেষ, ভূমিকম্প, ভয়ংকৰ গর্জন, গ্ৰহণ, ধূমকেতু, ধোঁৱাটে জ্বালা, ৰক্তবৃষ্টি, প্ৰচণ্ড তাপ আৰু শিলাপাত আদি অমঙ্গল নিমিত্তক ৰোগ, দুৰ্ভিক্ষ, গাখীৰ উৎপাদন হ্ৰাস আৰু শস্যনাশৰ দৰে সামাজিক-প্ৰাকৃতিক দুখ-কষ্টৰ সৈতে সংযোগ কৰা হৈছে। পাছত নক্ষত্ৰ অনুসাৰে এই নিমিত্তসমূহৰ ভূ-ৰাজনৈতিক ফল বৰ্ণিত—উত্তৰাপথ আদি জনপদত নিৰ্দিষ্ট নক্ষত্ৰকালত অৱনতি, আৰু বায়ব্য, বাৰুণ, মাহেন্দ্ৰ আদি দিশ/তত্ত্ব-অধিপত্যযুক্ত নক্ষত্ৰশ্ৰেণীৰ পৰা বিনাশৰ পৰা আৰোগ্য-সমৃদ্ধিলৈকে ভিন্ন ফল। মুখগ্ৰাম-পুচ্ছগ্ৰাম আদি গাঁও-প্ৰকাৰ, এক ৰাশিত চন্দ্ৰ–ৰাহু–সূৰ্য সংযোগ, আৰু তিথিসন্ধিত সোমগ্ৰাম নিৰ্ণয়ৰ বিধানও আছে। সমগ্ৰ অধ্যায়টো ধৰ্মৰক্ষাৰ্থ যুদ্ধ-জ্যোতিষ আৰু ৰাজ্য-প্ৰগনষ্টিক্সৰ আগ্নেয় বিদ্যা প্ৰকাশ কৰে।
Adhyaya 131
Ghāta-cakra and Related Diagrams (घातचक्रादिः)
এই অধ্যায়ত (ঘাতচক্রাদিঃ) ঈশ্বৰ-ৰূপ অগ্নিয়ে যুদ্ধজয়াৰ্ণৱৰ অন্তৰ্গত যুদ্ধ-সিদ্ধান্তৰ বাবে জ্যোতিষ-আধাৰিত সুসংগঠিত পদ্ধতি উপদেশ দিয়ে। স্বৰচক্ৰত স্বৰসমূহ দিশ অনুসাৰে দক্ষিণাৱর্ত ক্ৰমে স্থাপন কৰা হয়, চৈত্ৰৰ পৰা মাসচক্ৰ ঘূৰোৱা হয় আৰু প্ৰতিপদাৰ পৰা পূৰ্ণিমালৈ তিথিসমূহ চিহ্নিত কৰা হয়। চৈত্ৰ-চক্ৰৰ বিশেষ ‘সম্পৰ্ক’ দেখি শুভ-অশুভ নিৰ্ণয়—বিষম বিন্যাস শুভ, সম বিন্যাস অশুভ। নামাক্ষৰ আৰু হ্ৰস্ব/দীৰ্ঘ স্বৰৰ যুক্তিৰে উচ্চাৰণৰ আৰম্ভ/শেষত স্বৰাৰোহণক মৃত্যু বা বিজয়ৰ শকুন হিচাপে ধৰা হয়। নৰচক্ৰত নক্ষত্ৰসমষ্টিক দেহাকৃতিৰ ওপৰত ন্যাস (মূৰ, মুখ, চকু, হাত, কান, হৃদয়, পা, গুপ্তস্থান) ৰূপে স্থাপন কৰা হয়; সূৰ্য যদি শনি, মঙ্গল আৰু ৰাহুৰ সৈতে একে নক্ষত্ৰত থাকে তেন্তে ঘাতক যোগ বুলি কোৱা হৈছে। শেষত জয়চক্ৰত বৰ্ণলেখন আৰু ৰেখাজালৰ দ্বাৰা দিশ, গ্ৰহ, ঋষি, তিথি, নক্ষত্ৰ আদি নিয়োগ কৰি, নাম-সমষ্টিক আঠ (বসু)ৰে ভাগ কৰি আৰু পশু-প্ৰতীকেৰে বলক্ৰম নিৰ্ণয় কৰি যুদ্ধ-শকুন বিশ্লেষণ সংক্ষেপে দিয়া হৈছে।
Adhyaya 132
Adhyaya 132 — Sevā-cakra and Tārā-cakra (Indicators of Gain/Loss, Compatibility, and Risk)
ভগৱান অগ্নিয়ে সেৱা-চক্ৰৰ কথা কয়—ই জ্যোতিষ-আধাৰিত নিৰ্ণয়চক্ৰ, যাৰ দ্বাৰা লাভ–অলাভ আৰু পিতা, মাতা, ভ্ৰাতা তথা দম্পতি/আশ্ৰিত সম্পৰ্কৰ ফল বুজা যায়। উৰ্ধ্ব-আড় বিভাজনে ৩৫টা কোষ্ঠকৰ জাল সাজি, স্বৰ আৰু স্পৰ্শ ব্যঞ্জনৰ অক্ষৰ-স্থাপন আৰু নামৰ ধ্বনি-শ্ৰেণীবিভাগেৰে ফল নিৰ্ণয় বৰ্ণিত। ফল শুভ—সিদ্ধ, সাধ্য, সুসিদ্ধ; অশুভ—অৰি, মৃত্যু; কৰ্মত শত্রু/মৃত্যু-সূচক অৱস্থা এৰাই চলিবলৈ সতৰ্কবাণী আছে। অক্ষৰগণক দেব, দৈত্য, নাগ, গন্ধৰ্ব, ঋষি, ৰাক্ষস, পিশাচ, মানুহ আদি সত্তাৰ সৈতে মিলাই শক্তিৰ স্তৰ দেখুৱাই, ধৰ্মনীতি—বলৱানে দুৰ্বলক ন পীড়ন কৰিব—স্থাপন কৰা হৈছে। পাছত তাৰা-চক্ৰ পদ্ধতিত নামৰ প্ৰথম অক্ষৰৰ পৰা নক্ষত্ৰ নিৰ্ণয়, মাত্রা গণনা আৰু ২০ৰে ভাগ কৰি জন্ম, সম্পৎ, বিপৎ, ক্ষেম আদি ফল উলিয়ায়। শেষত ৰাশি-মৈত্ৰী/বৈৰ জোৰা দিয়া হৈছে আৰু ‘মিত্ৰ ৰাশি’ৰ অধীনত সেৱা নকৰিবলৈ উপদেশ দি সম্পৰ্ক-ৰণনীতি জ্যোতিষফলৰ সৈতে জুৰিছে।
Adhyaya 133
Chapter 133 — Various Strengths (Nānā-balāni) in Jyotiṣa and Battle-Protection Rites
অগ্নিদেৱে যুদ্ধজয়াৰ্ণৱ ধাৰাত জ্যোতিষ-নিদানক ৰণসাফল্যৰ সৈতে সংযোগ কৰে। প্ৰথমে ‘ক্ষেত্ৰাধিপ’ (যুদ্ধ-নেতা)ৰ সমতুল দেহগঠন আৰু প্ৰকৃতি-সাম্যৰ লক্ষণ বৰ্ণনা কৰি, তাৰপিছত সূৰ্য, চন্দ্ৰ, মঙ্গল, বুধ, বৃহস্পতি, শুক্ৰ, শনি—গ্ৰহস্থিতি অনুসাৰে স্বভাৱ আৰু ভাগ্যফল ব্যাখ্যা কৰে। পাছত দশাফল হিচাপে ধন, ভূমি, ৰাজসমৃদ্ধি আদি উল্লেখ কৰি, নাড়ীপ্ৰবাহ (বাওঁ/সোঁ শ্বাস) আৰু নামৰ অক্ষৰ সম/বিষমতাৰ দ্বাৰা শকুন-বিচাৰ, লগতে বাণিজ্য আৰু যুদ্ধফল নিৰ্ণয়ত ইয়াৰ প্ৰয়োগ বিস্তাৰ কৰে। তাৰপিছত অগ্নেয়বিদ্যাত ভৈৰৱ-কেন্দ্ৰিত অস্ত্ৰমন্ত্ৰৰ ন্যাস-জপে শত্রুসেনা পৰাভৱ কৰি পলায়ন কৰোৱা, শ্মশানদ্ৰব্যে সেনাভঙ্গ কৰ্ম আৰু আঁকা প্ৰতিমাত নামলিখনৰ বিধি দিয়া হৈছে। গৰুড়/তাৰ্ক্ষ্যচক্ৰ বিজয়, বিষনাশ আৰু ভূত-গ্ৰহপীড়া শমনলৈ ধ্যান আৰু বৰ্ণবিন্যাসসহ উপদেশিত। শেষত পিচ্ছিকা বিধি (গ্ৰহণজপ), দূৰপ্ৰতিষেধ/ভঙ্গ প্ৰক্ৰিয়া, পাতত লিখা মাতৃকা বিদ্যা, বীজগৰ্ভিত পদ্মদল ৰক্ষাযন্ত্ৰ, মৃত্যুঞ্জয় ব্যূহ আৰু ‘ভেলখী’ বিদ্যাৰে শত্রুৰ মায়িক মৃত্যুপ্ৰয়োগ নিবারণ—আৰু তৰোৱালযুদ্ধত অজেয়তাৰ দাবী—উপসংহাৰ।
Adhyaya 134
Adhyāya 134 — त्रैलोक्यविजयविद्या (Trailokya-vijayā Vidyā)
এই অধ্যায়ত ঈশ্বৰপ্ৰদত্ত ‘ত্রৈলোক্যবিজয়া-বিদ্যা’ বৰ্ণিত—যি শত্রু-যন্ত্ৰ আৰু বিঘ্নকাৰী শক্তিক চূৰ্ণ কৰা প্ৰতিকার-বিদ্যা। প্ৰথমে মন্ত্ৰৰ উপাধিসমূহৰ পাঠভেদ সংৰক্ষণ কৰা হৈছে—শোকনাশিনী, মন্ত্ৰ-অধিগ্ৰাহক শক্তিসম্পন্ন, আৰু শত্রু, ৰোগ, মৃত্যু নিবারিণী। তাৰ পাছত মূল উপদেশত জয়া দেবীক উগ্ৰ ক্ৰোধৰূপে—নীলবৰ্ণা, প্ৰেতগণ-সহচৰী, বিশভুজা—ধ্যান কৰিবলৈ কোৱা হয়; মন্ত্ৰক্ৰমত ভেদন, ছেদন আৰু ‘তিনিও লোকত বিজয়’ৰ আজ্ঞা উচ্চাৰিত। সাধকে পঞ্চাঙ্গ-ন্যাস কৰি অগ্নিত ৰঙা ফুলৰ আহুতি দিয়ে, অন্তৰঙ্গ পবিত্ৰীকৰণক বাহ্য হোমৰ সৈতে সংযোগ কৰে। পৰিশেষত স্তম্ভন, মোহন, দ্রাৱণ, আকর্ষণ আৰু পৰ্বত চলোৱা, সাগৰ শুকোৱা আদি অতিশয়োক্ত ক্ৰিয়া উল্লেখ কৰি, সৰ্পনাম-সম্পৰ্কিত মাটিৰ প্ৰতিমাৰ দ্বাৰা শত্রুদমন-প্ৰয়োগ দেখুওৱা হৈছে।
Adhyaya 135
Chapter 135: सङ्ग्रामविजयविद्या (Saṅgrāmavijayavidyā) — The Vidyā for Victory in Battle
এই অধ্যায়ত পূৰ্বৱৰ্তী ‘ত্রৈলোক্যবিজয়-বিদ্যা’ৰ সমাপ্তি উল্লেখ কৰি, যুদ্ধজয়াৰ্ণৱৰ পৰিসৰত ‘সঙ্গ্ৰামবিজয়-বিদ্যা’ আৰম্ভ হয়। ঈশ্বৰে স্তম্ভন/বন্ধন-ৰক্ষাৰ্থে পদমালা-মন্ত্ৰ উপদেশ দিয়ে—মুখ আৰু চকু বন্ধন, হাত-পা নিয়ন্ত্ৰণ, আৰু দুষ্টগ্ৰহ (অশুভ গ্ৰাসশক্তি) শমন। ই দিশ-বিদিশ, অধোভাগ আৰু শেষত ‘সৰ্ব’ক বন্ধন কৰি সমগ্ৰ ক্ষেত্ৰ-নিয়ন্ত্ৰণৰ জৰিয়তে বিজয় সাধনৰ কথা কয়। ভস্ম, জল, মাটি বা সৰিষা দানাৰে প্ৰয়োগ কৰি ‘পাতয়’ (পতিত কৰ) আদেশ, আৰু চামুণ্ডাৰ আহ্বান ‘বিচ্চে হুঁ ফট্ স্বাহা’ আদি বীজান্তসহ বৰ্ণিত। হোম-জপ-পাঠৰ শৃঙ্খলাৰে সিদ্ধি, আৰু ২৮-ভুজা দেবৰূপ ধ্যান—খড়্গ, ঢাল, গদা, দণ্ড, ধনুৰ্বাণ, শঙ্খ, ধ্বজ, বজ্ৰ, চক্ৰ, পৰশু, ডমৰু, দৰ্পণ, শক্তি-ভালা, তোমৰ, হাল, পাশ আদি আয়ুধসহ। শেষত তর্জয়ন্তী, মহিষঘাতিনী আদি বিশেষ হোম আৰু তিল-ত্রিমধু হোমৰ দীক্ষা-নৈতিক গোপনীয়তা আৰু নিয়ন্ত্ৰিত প্ৰচাৰৰ বিধান দিয়া হৈছে।
Adhyaya 136
The Nakṣatra Wheel (नक्षत्रचक्रम्)
অগ্নিদেৱে অধ্যায় ১৩৬ত যাত্ৰা আদি কাৰ্যৰ ফল নিৰ্ণয়ৰ বাবে ব্যৱহাৰিক জ্যোতিষ-উপকৰণ ‘নক্ষত্ৰচক্ৰ’ৰ পৰিচয় দিয়ে। এই চক্ৰ অশ্বিনীৰ পৰা আৰম্ভ কৰি আঁকিব লাগে আৰু তিনিটা সমকেন্দ্ৰিক বৃত্ত/ত্রি-নাড়ী ৰূপে গঠিত, যাৰ দ্বাৰা ব্যাখ্যাৰ স্তৰসমূহ বুজা যায়। তাৰ পিছত নক্ষত্ৰ-গোট আৰু অক্ষৰ/মুদ্ৰা-চিহ্ন (যেনে মুষ্টি–মুদ্গৰ, ঋষ্টি–মুদ্গৰ; আৰু অভয়, স্বস্তিক, স্তম্ভিকা-সহ গোট) ক্ৰমে উল্লেখ কৰি ফলপাঠৰ সাংকেতিক শ্ৰেণীবিভাজন দেখুৱায়। কৃত্তিকা–ৰোহিণী, চিত্ৰা–স্বাতী–বিশাখা, শ্রৱণা–ৰেৱতী আদি নক্ষত্ৰক ‘অহি’, ‘ভঁ’ আদি ধ্বনি-চিহ্নৰ সৈতে সংযোগ কৰি স্মৰণ-সহায়ক মানচিত্ৰো দিয়া হৈছে। এই গঠনক ‘ফণীশ্বৰ চক্ৰ’ বুলি কোৱা হয় আৰু ত্রি-নাড়ীৰ সৈতে যুক্ত গ্ৰহস্থিতিৰ পৰা শুভ-অশুভ নিৰ্ণয় কৰিবলৈ কোৱা হৈছে। সূৰ্য, মঙ্গল, শনি আৰু ৰাহুৰ সংযোগ অশুভ; অনুকূল যোগত ফল শুভলৈ পৰিবৰ্তিত হ’ব পাৰে, আৰু দেশ-গাঁও তথা ভ্ৰাতা, পত্নী আদি সম্পৰ্কলৈও ফল বিস্তাৰ কৰা হৈছে।
Adhyaya 137
Adhyāya 137 — महामारीविद्या (Mahāmārī-vidyā)
এই অধ্যায়ত নক্ষত্রচক্ৰৰ আলোচনা শেষ হোৱাৰ লগে লগে বিপদ-নিবাৰক ‘মহামাৰী-বিদ্যা’ৰ উপদেশ আৰম্ভ হয়—ৰোগ, দুৰ্যোগ আৰু শত্রুবল দমন কৰিবলৈ ৰক্ষামূলক মন্ত্রক্ৰিয়া। ঈশ্বৰে হৃদয়, শিৰ, শিখা, কবচ আৰু অস্ত্ৰ-মন্ত্রৰ নিয়াসক্ৰম শিকাই মহামাৰী, কালৰাত্ৰি আৰু মহাকালীৰ উগ্ৰ ৰূপ আহ্বান কৰি সাধকক মন্ত্রশস্ত্ৰে সজ্জিত কৰে। তাৰ পিছত মৃতাশৌচ-সম্পর্কিত বস্ত্ৰত চতুৰস্ৰ যন্ত্র আঁকি পূৰ্বমুখী কৃষ্ণবৰ্ণ ত্ৰিমুখী চতুৰ্ভুজী ৰূপৰ ধ্যান কোৱা হৈছে—ধনু, ত্ৰিশূল, ছেদনাস্ত্ৰ আৰু খট্বাংগ ধাৰিণী; দক্ষিণ দিশত ৰক্তজিহ্বা-ভয়ংকৰ ৰূপ আৰু পশ্চিমমুখী শুভ শ্বেত ৰূপক সুগন্ধি উপচাৰে পূজা কৰাৰ বিধিও আছে। পাছত ৰোগনাশ আৰু বশীকৰণৰ বাবে মন্ত্রস্মৰণ, নিৰ্দিষ্ট সমিধা-দ্ৰব্যে হোম কৰি শত্রুপীড়া, মৰণ, উচ্চাটন আৰু উৎসাদন আদি যুদ্ধকর্ম বৰ্ণিত। শেষত ৰণক্ষেত্ৰত ধ্বজ/পট প্ৰদৰ্শন, কন্যাসকলৰ সহচৰ্য, শত্রুস্তম্ভনৰ ভাবনা আৰু ‘ত্রৈলোক্যবিজয়া মায়া’ নামে স্তম্ভনবিদ্যা দুঃৰ্গা/ভৈৰবীৰূপে গোপনে প্ৰদান কৰি, কুব্জিকা, ভৈৰৱ, ৰুদ্ৰ আৰু নৰসিংহ-সম্পর্কিত নামোচ্চাৰে সমাপ্তি কৰে।
Adhyaya 138
अध्याय १३८: षट्कर्माणि (The Six Ritual Operations)
ঈশ্বৰে মন্ত্ৰ-তন্ত্ৰত প্ৰয়োগ হোৱা ষট্কৰ্ম—ছয়টা কাৰ্যলক্ষ্য—ৰ কাঠামো বৰ্ণনা কৰে। প্ৰথমে মন্ত্ৰ-লিখনৰ মূল নিয়ম: সাধ্য (লক্ষ্য/উদ্দেশ্য) মন্ত্ৰৰ সাপেক্ষে নিৰ্দিষ্ট স্থানত লিখিব লাগে। তাৰ পাছত বিন্যাস-সম্প্ৰদায়সমূহ আচাৰৰ ‘ব্যাকৰণ’ৰ দৰে কোৱা হৈছে—পল্লৱ (উচ্চাটন-প্ৰধান), যোগবিধি (শত্ৰু বংশ/কুল উন্মূলনৰ বাবে), ৰোধক (স্তম্ভন আদি নিয়ন্ত্ৰণ কৰ্মত), আৰু সম্পুট (বশীকৰণ/আকৰ্ষণত ৰক্ষাকৱচস্বৰূপ আৱৰণ)। বিদৰ্ভ আদি জাল-বিন্যাস আৰু অক্ষৰ-অক্ষৰ স্থাপনৰ নিয়মো উল্লেখিত। আকৰ্ষণৰ বাবে বসন্তকালৰ সময়নির্ণয়, আৰু স্বাহা, বষট্, ফট্—এই উদ্গাৰসমূহৰ শান্তি, পুষ্টি, আকৰ্ষণ, প্ৰত্যাকৰ্ষণ, ভেদন, আপায়নাশ আদি ফল অনুসাৰে বিনিয়োগ দেখুওৱা হৈছে। শেষত যম-আহ্বানসহ জয়-ৰক্ষা ক্ৰম, ৰাত্ৰিলক্ষণ-জ্ঞান, দুৰ্গা-ৰক্ষা আৰু শত্ৰুনাশাৰ্থ ভৈৰৱী জপসূত্ৰ দি অধ্যায়টো ধৰ্মানুগত, গুৰু-পরম্পৰা-নির্ভৰ সাধনা-প্ৰযুক্তি হিচাপে সমাপ্ত হয়।
Adhyaya 139
Chapter 139 — षष्टिसंवत्सराः (The Sixty Years)
যুদ্ধজয়াৰ্ণৱৰ জ্যোতিষ-প্ৰসঙ্গত ঈশ্বৰে ষষ্টি-সংবৎসৰ চক্ৰক ৰাজধৰ্ম আৰু সমাজহিতৰ বাবে শুভ-অশুভ ফল নিৰ্ণয়ৰ আধাৰ হিচাপে বৰ্ণনা কৰে। প্ৰভৱ, বিভৱ, প্ৰজাপতি, অঙ্গিৰা, ঈশ্বৰ, প্ৰমাথী, বিক্ৰম, দুৰ্মুখ, হেমলম্ব, বিলম্ব আদি নামযুক্ত বছৰৰ সৈতে যজ্ঞসমৃদ্ধি, জনসুখ, শস্যফলন, বৰষুণ (মধ্যম/অতিবৃষ্টি), স্বাস্থ্য-ৰোগ, ধনক্ষয়, সামাজিক কঠোৰতা আৰু বিজয়ৰ সম্ভাৱনা সংযোগ কৰা হৈছে। ৰক্তসদৃশ স্ৰাৱ, ৰক্তিম চকু, তামাটে আকাশ, উথলি উঠা পানী আৰু ‘সিদ্ধাৰ্থ/ৰৌদ্ৰ/দুৰ্মতি/দুন্দুভি’ ধৰণৰ অৱস্থাক কাল-সংকেত নিমিত্ত ৰূপে ধৰি নীতি-নিৰ্ণয়, সামৰিক সাৱধানতা আৰু জনকল্যাণমূলক ব্যৱস্থা গ্ৰহণৰ কথা কোৱা হৈছে। ফলত ই ৰাজ্য-মুখী সংক্ষিপ্ত জ্যোতিষ-হস্তপুথি, য’ত কালে ধৰ্ম, সমৃদ্ধি আৰু কৌশলগত সফলতাৰ বাবে কাৰ্যকৰী তথ্য ৰূপে মূল্য পায়।
Adhyaya 140
Adhyāya 140 — वश्यादियोगाः (Vaśyādi-yogāḥ): Sixteen-Square Diagram, Herb-Lists, and Encoded Formulas for Subjugation, Protection, and Prosperity
ভগৱান অগ্নিয়ে ‘বশ্যাদি-যোগ’ নামৰ এক প্ৰায়োগিক তান্ত্ৰিক বিধি-সমূহ বৰ্ণনা কৰিছে—বশ্যকৰণ, আকর্ষণ আদি ফলৰ বাবে দ্ব্যষ্টপদ (ষোলটা খোপ) যন্ত্ৰ-আলেখত বিন্যস্ত পদ্ধতি। আৰম্ভণিতে পাণ্ডুলিপি-সচেতন শিৰোনাম আৰু পাঠভেদৰ উল্লেখ, তাৰ পাছত দ্ৰব্য-ঔষধ তালিকাত ভৃঙ্গৰাজ, সহদেৱী, পুত্ৰঞ্জীৱ/কৃতাঞ্জলী, বিষ্ণুক্ৰান্তা/শিতাৰ্কক আদি নাম-পর্যায় দিয়া হৈছে, যিয়ে গ্ৰন্থৰ ব্যৱহাৰিক ঔষধজ্ঞান দেখুৱায়। পৰৱৰ্তীতে ঋত্বিজ, নাগ, মুনি/মনু, শিৱ, বসু, দিক্, ৰস, বেদ, গ্ৰহ, ঋতু, সূৰ্য, চন্দ্ৰ আদি পদ-দেৱতা আৰু বিভাগ অনুসাৰে যন্ত্ৰত বিশ্বতত্ত্বৰ বিন্যাস কৰি দেহ-সম্বন্ধো দেখুওৱা হৈছে। ক্ৰমে ধূপ, উদ্বর্তন, অঞ্জন, স্নান আৰু নানা লেপৰ বিধান; সৰ্বকাৰ্য ধূপৰ বিশেষ প্ৰশংসা আৰু অভ্যক্ত সাধকৰ মান-গৌৰৱ লাভৰ কথা আছে। গৃহসুগন্ধ, নেত্ৰাঞ্জন, স্নান, ভক্ষণ, পান, তিলক আদি প্ৰয়োগভেদে মন্ত্ৰ-দ্ৰব্যসমূহ পৃথক কৰা হৈছে; শেষত বশ্য, শস্ত্ৰস্তম্ভন, জলৰক্ষা, গৰ্ভলাভ, প্ৰসৱসৌকৰ্য আৰু পুত্ৰলাভৰ বাবে গুটিকা আৰু লেপ, লগতে ভূত-সংখ্যা শৈলীত দ্ৰব্যসংখ্যাৰ সংকেত দিয়া হৈছে। উপসংহাৰত ঋত্বিজ-পদৰ ঔষধিসমূহৰ প্ৰভাৱ নিশ্চিত কৰি অগ্নিপুৰাণৰ পবিত্ৰ, সুসংগঠিত তন্ত্ৰবিদ্যাৰ স্বৰূপ দৃঢ় কৰা হয়।
Adhyaya 141
Ṣaṭtriṃśat-padaka-jñāna (Knowledge of the Thirty-Six Padakas) — Mṛtasañjīvanī-Rasāyana and Coded Therapeutic Counts
এই অধ্যায়ত ভগৱান অগ্নিয়ে “ষট্ত্ৰিংশৎ-পদক” নামৰ এক বিশেষ ৰসায়ন-বিধি বৰ্ণনা কৰে; ই ব্ৰহ্মা, ৰুদ্ৰ আৰু ইন্দ্ৰৰ দ্বাৰা সন্মানিত মৃৎতসঞ্জীৱনী-ৰসায়ন বুলি কোৱা হৈছে। ৩৬টা ঔষধি দ্ৰব্যৰ তালিকা দি কোৱা হয়—একাদি আদি ক্ৰমে বিধিপূৰ্বক সংযোজন কৰিলে সেয়া সৰ্বৰোগহৰ হৈ অমৰীকৰণ, অৰ্থাৎ মৃত্যুহীনতাৰ সদৃশ প্ৰাণবল প্ৰদান কৰে। মাত্রা-সীমা আৰু সেবনৰ ৰূপ (চূৰ্ণ, গুটি/বটি, লেহ্য, ক্বাথ, মিঠা গুলা/গুড়-চিনি পাক) নিৰ্দিষ্ট, আৰু স্বৰস-ভাবনা কৰি বাৰে বাৰে সংস্কাৰ কৰি শক্তি বৃদ্ধি কৰিবলৈ নির্দেশ আছে। বলি-ভাঁজ আৰু চুলি পকা কমা, দেহৰ বিভিন্ন কোষ্ঠত ব্যাপক ফল, আৰু নিয়মিত আচৰণে ৩০০ বছৰৰ আয়ুৰ আদৰ্শ ফল উল্লেখ কৰা হৈছে। তিথি-সৌৰমান গণনা, বাণ-ঋতু-শৈল-বাসু আদি সংকেত শব্দ, আৰু গ্ৰহ-গ্ৰহণ-সম্পৰ্কীয় বিধিৰে চিকিৎসাক জ্যোতিষসদৃশ কাল-সংখ্যা নিয়মৰ সৈতে সংযোগ কৰা হৈছে। শেষত এই পদকজ্ঞান গোপনীয়; অযোগ্যক দিব নালাগে বুলি স্পষ্ট কৰা হৈছে।
Adhyaya 142
Mantrāuṣadha-ādi (Mantras, Medicinal Herbs, and Ritual Diagrams for Protection and Victory)
যুদ্ধজয়াৰ্ণৱৰ পৰিসৰত ভগৱান অগ্নিয়ে বশিষ্ঠক বিজয়লক্ষী সাধনাৰ প্ৰযুক্তিগত বিধান শিকায়—মন্ত্ৰ, ঔষধ (বনৌষধি) আৰু চক্ৰ/ৰেখা-আলেখ্যৰ সমন্বয়সহ। অধ্যায়ৰ আৰম্ভণিতে নামভিত্তিক অক্ষৰ/মাত্রা গণনাৰে জন্ম আৰু প্ৰশ্ন (হোৰাৰী) প্ৰসঙ্গত ফল-সংকেত নিৰ্ণয়, সম-ৱিষম অক্ষৰসংখ্যা, আৰু ছন্দ/গুণ পৰীক্ষাৰ নিয়ম বৰ্ণিত। পাছত ৰণ-জ্যোতিষত শনি-চক্ৰ বিবেচনা, কিছুমান প্ৰহৰ/যাম বিভাজন এৰাই চলা, আৰু ‘দিন-ৰাহু’ আৰু ‘তিথি-ৰাহু’ক দিশাৰ সৈতে মিলাই যুদ্ধক্ষেত্ৰত লাভজনক দিশ নিৰ্ধাৰণ কৰা হয়। মূলভেদক ৰেখা, বিষ্টি–ৰাহুৰ আঠ-ৰেখীয়া গতি দেৱতা/দিশাসহ, আৰু বতাহৰ দিশক শকুন মানি সময়ক স্থান-ৰণনীতিৰ সৈতে জোৰা দিয়া হৈছে। শেষত পুষ্য নক্ষত্ৰত সংগৃহীত বিশেষ ঔষধি অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ নিবারণৰ বাবে, আৰু গ্ৰহপীড়া, জ্বৰ, ভূতবাধা আদি তথা সাধাৰণ কৰ্মত বহুবীজযুক্ত শক্তিশালী ৰক্ষামন্ত্ৰ বিধান কৰা হৈছে—আগ্নেয় বিদ্যাৰ সমন্বিত স্বৰূপ প্ৰকাশ পায়।
Adhyaya 143
Chapter 143 — Worship of Kubjikā (कुब्जिकापूजा)
এই অধ্যায়ত মন্ত্ৰ‑ঔষধি‑উপায়ৰ বিষয়ৰ পৰা আগবাঢ়ি যুদ্ধজয়াৰ্ণৱ পৰম্পৰাৰ শাক্ত‑তান্ত্ৰিক বিজয়‑কর্ম বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ভগৱানে কুব্জিকাৰ ক্ৰমপূজাক “সৰ্বাৰ্থ‑সাধনী” বুলি কৈছে—অভিমন্ত্ৰিত দ্ৰব্য, বিশেষকৈ আজ্য (ঘী), আৰু শস্ত্ৰ‑অধিবাসনৰ সৈতে যুদ্ধজয়ো প্ৰদান কৰে। চক্ৰপূজাৰ চিহ্ন, বীজাক্ষৰ আৰু গুহ্যাংগ‑হস্ত‑হৃদয়‑শিৰত ন্যাসবিধিৰে সাধকৰ দেহক শক্তিক্ষেত্ৰ কৰা হয়। তাৰ পিছত মণ্ডলত দিশসমূহত অস্ত্ৰ, কবচ, নেত্ৰ, শিখা আদি মন্ত্ৰ স্থাপন আৰু ৩২‑দল কেন্দ্ৰত মুখ্য বহুঅক্ষৰী বীজ প্ৰতিষ্ঠা কোৱা হৈছে। চণ্ডিকাৰ পৰমত্বৰ পৰা মাতৃকাসকলৰ উদ্ভৱ, পীঠ আৰু দিশাবিন্যাস, লগতে বিমলপঞ্চকৰ বণ্টনো উল্লেখিত। শেষত গণপতি/বটুক, গুৰু, নাথ আৰু অন্যান্য দেৱতাৰে মণ্ডল পূৰ্ণ কৰি কুব্জিকা (আৰু কুলটা)ক কেন্দ্ৰত ৰাখি ৰক্ষা, অধিকার আৰু ধৰ্মসন্মত বিজয়ৰ বাবে ক্ৰমপূজা সমাপ্ত হয়।
Adhyaya 144
Adhyāya 144 — Kubjikā-pūjā (कुब्जिकापूजा)
ঈশ্বৰে কুব্জিকা-পূজাৰ ব্যৱস্থাক ধৰ্ম, অৰ্থ আদি সকলো পুৰুষাৰ্থত জয়-সিদ্ধিৰ উপায় হিচাপে বৰ্ণনা কৰে। সাধকে কেৱল মূল-মন্ত্ৰে বা সম্পূৰ্ণ পৰিবাৰ-সহ পূজাৰে আৰাধনা কৰিব পাৰে। তাৰ পিছত বিস্তৃত কুব্জিকা-মন্ত্ৰজপ, কৰ- আৰু অঙ্গ-ন্যাস, আৰু বামা–জ্যেষ্ঠা–ৰৌদ্ৰী ক্ৰমে ত্ৰিসন্ধ্যা-অনুষ্ঠান বিধান কৰা হৈছে। কৌল গায়ত্ৰীত কুব্জিকাক কুল-বাকৰ অধিষ্ঠাত্ৰী তথা মহাকালী ৰূপে স্তৱ কৰা হয়। পাদুকা-পূজা গঠিত নাম-শ্ৰেণীৰে (ষষ্টি-সংখ্যক, ‘নমো’ত সমাপ্ত) বিস্তাৰিত; মণ্ডল-ন্যাস, দিক্-পূজা, বলি-সূত্ৰ, বীজাক্ষৰ-নিয়োগ আদি নিৰ্দেশিত। শেষত দেৱীক ৩২ অক্ষৰৰ সমষ্টিৰূপিণী, নীলপদ্ম-শ্যামা, ষণ্মুখী, দ্বাদশভুজা, নাগ-চিহ্নে বিভূষিতা আৰু অস্ত্ৰ-উপকৰণধাৰিণী ৰূপে ধ্যান কৰিবলৈ কোৱা হৈছে। বিদ্যা–দেৱী–গুৰু শুদ্ধি-ত্রয়, স্থান/আসন গণনা, মাতৃকা আৰু ডাকিনী শক্তিগণসহ এই অগ্নেয় তান্ত্ৰিক বিধানে মন্ত্ৰ, দেহ-ন্যাস আৰু বিশ্ব-ক্রম একত্ৰ কৰি শৃঙ্খলিত জয়-সাধনা উপস্থাপন কৰে।
Adhyaya 145
Chapter 145: Mālinīnānāmantrāḥ (The Various Mantras of Mālinī)
এই অধ্যায়ত ঈশ্বৰে মালিনী-কেন্দ্ৰিত এক নিয়মানুবর্তী মন্ত্ৰ-আচাৰ-কাৰ্যসূচী বৰ্ণনা কৰে, যি স্পষ্টভাৱে ষোঢা-ন্যাস (ছয়বিধ স্থাপন) পূৰ্বে সম্পন্ন কৰিব লাগে। ন্যাসক শাক্ত, শাম্ভৱ আৰু যামল—এই ত্ৰিবিধ পদ্ধতি হিচাপে ব্যাখ্যা কৰি, শব্দ-ৰাশি (ধ্বনি/বৰ্ণসমূহ), তত্ত্ব-ত্ৰয় আৰু দেহত স্থাপনৰ সম্পৰ্ক দেখুওৱা হৈছে। তাৰ পিছত ছন্দ/মন্ত্ৰ-বিভাগ—দ্বাদশাক্ষৰী বনমালা, পাঁচ এককৰ ৰত্নপঞ্চাত্মা, নৱ এককৰ নৱাত্মা; আৰু শাক্ত উপবিভাগত ঝ-চিহ্নিত ১৬ প্ৰতিৰূপযুক্ত ত্ৰিবিদ্যা, অধোৰ-অষ্টক, দ্বাদশাঙ্গ গঠন উল্লেখ আছে। বীজাক্ষৰ আৰু আয়ুধ-মন্ত্ৰৰ অন্তত সৰ্বসাধক মন্ত্ৰ—“ক্রীং হ্ৰৌং ক্লীং শ্রীং ক্রূং ফট্” (ফট্ ত্ৰিবাৰ) দিয়া হৈছে। তাৰ পাছত দীঘল দেহ-ন্যাস: শিৰ, চকু, কাণ, মুখ, দাঁত, কণ্ঠ, কাঁধ, বাহু, আঙুলি, কটি, নাভি, হৃদয়, ঊৰু, জানু, জঙ্ঘা, পাদ আৰু ৰক্ত-মাংস-অস্থি-মজ্জা-শুক্ৰ-প্ৰাণ-কোষ আদি সূক্ষ্ম ধাতুত অক্ষৰ আৰু শক্তি/দেৱতাৰ স্থাপন। শেষত হ্রীং বীজে শক্তিসম্পন্ন ৰুদ্ৰ-শক্তিৰ পূজাই সমগ্ৰ সিদ্ধি প্ৰদান কৰে বুলি কোৱা হৈছে—অগ্নি পুৰাণৰ ব্যৱহাৰিক তান্ত্ৰিক প্ৰযুক্তি আৰু ধৰ্ম-আধ্যাত্মিক লক্ষ্যৰ সংমিশ্ৰণ প্ৰকাশ পায়।
Adhyaya 146
Chapter 146 — Aṣṭāṣṭaka Devī-s (अष्टाष्टकदेव्यः)
এই অধ্যায়ত অগ্নি (ঈশ্বৰবাণী ৰূপে) ত্ৰিখণ্ডী—ব্ৰহ্মা, বিষ্ণু আৰু মাহেশ্বৰী—ক মাতৃকাসকলৰ গোপন ‘হৃদয়’ৰ সৈতে সংযুক্ত মন্ত্ৰ-গঠন হিচাপে উপস্থাপন কৰে। মাতৃশক্তিসকল লক্ষ্যসিদ্ধিদায়িনী, অক্ষয়, বাধাহীন গতি-সম্পন্ন আৰু বশীকৰণ, উচ্চাটন, মূলন আদি কৰ্মত সক্ষম—বিশেষকৈ শত্রুকৃত্য ছেদন আৰু সিদ্ধিলাভৰ বাবে। ‘বিচ্চে স্বাহা’ অন্ত মন্ত্ৰখণ্ড, পাঠভেদ, পদ/শব্দ গণনা আৰু বৃহৎ মন্ত্ৰসমষ্টিত বিন্যাস উল্লেখ কৰা হৈছে। পাঁচ প্ৰণৱ-সীমাৰ সৈতে জপ-উপাসনা, পদসন্ধিত কুব্জিকা-হৃদয় সংযোজন, ‘তিনিৰ মাজত’ ধ্বনি-ন্যাস বিধি, শিখা-শিৱা/ভৈৰৱ সূত্ৰ, আৰু ৩২ বৰ্ণক্রম অনুসাৰী ত্ৰ্যক্ষৰ বীজসমূহ (বীজসহিত/বীজবিহীন) বৰ্ণিত। উত্তৰাৰ্ধত কুলানুসাৰে ব্ৰাহ্মণী, মাহেশ্বৰী, কৌমাৰী, বৈষ্ণৱী, বাৰাহী, ঐন্দ্ৰী, চামুণ্ডা, মহালক্ষ্মী আদি দেবীনাম সঙ্কলন কৰি, যুদ্ধজয়াৰ্ণৱ ধাৰাত জয়ৰ বাবে মণ্ডলপূজাৰ গুৰুত্ব দিয়া হৈছে।
Adhyaya 147
Adhyāya 147 — Guhyakubjikā-Tvaritā Mantra: Upadrava-Śānti, Stambhana–Kṣobhaṇa, and Nyāsa for Jaya (Victory)
এই অধ্যায়ত ঈশ্বৰে গুহ্যকুব্জিকা আৰু ত্বৰিতা-কেন্দ্ৰিক শক্তিশালী ৰক্ষা আৰু বিজয়মুখী মন্ত্ৰ-প্ৰযুক্তি উপদেশ দিয়ে। শত্রুৰ যন্ত্ৰ, মন্ত্ৰ, তন্ত্ৰ আৰু চূৰ্ণপ্ৰয়োগ আদিৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা ‘উপদ্ৰৱ’ শান্তিৰ বিধান আছে, য’ত কৃত, কাৰিত, ক্ৰিয়মাণ, কৰিষ্যৎ—ভূত, বৰ্তমান, ভবিষ্যৎ—সকলো কৰ্ম-এজেন্সি অন্তৰ্ভুক্ত। তাৰ পিছত ক্ষোভণ, আকর্ষণ, বশ্য, মোহন, স্তম্ভন আদি বিশেষ মন্ত্ৰকাৰ্য আৰু বীজধ্বনি-বৰ্ণ সংকেত বৰ্ণিত। জয়ের বাবে ত্বৰিতা মন্ত্ৰসূত্ৰ আৰু পূৰ্ণ ন্যাস—আসন, হৃদয়, শিৰ, শিখা, কবচ, নেত্ৰ, অস্ত্ৰ—‘ফট্’ সমাপ্তিসহ ৰক্ষাসীলন ৰূপে দিয়া হৈছে। নৱ শক্তিৰ তালিকা আৰু দিশাৰক্ষক ‘দূৰী’সকলৰ আহ্বানে বাহ্য দিশাৰক্ষা আৰু অন্তৰ্লিম্ব-ন্যাস একত্ৰিত কৰা হৈছে। শেষত বীজসমূহক ব্ৰহ্মা, আদিত্য আদি দেবতাৰ সৈতে সংযোগ কৰি ‘দাৰুণ’ আৰু ‘ফট্’ শব্দৰ নিত্য ৰক্ষাশক্তি পুনৰ প্ৰতিপাদিত।
Adhyaya 148
Saṅgrāma-Vijaya-Pūjā (सङ्ग्रमविजयपूजा) — Rapid Worship and Sūrya-Mantra for Victory
এই অধ্যায়ত ঈশ্বৰে যুদ্ধবিজয়ৰ বাবে সূৰ্যক কেন্দ্ৰ কৰি সংক্ষিপ্ত ‘সংগ্ৰাম-বিজয়-পূজা’ বিধান দিছে। প্ৰথমে সূৰ্যৰ ষড়ঙ্গ মন্ত্রে ন্যাস কৰি ৰক্ষা, তেজ আৰু ক্ৰিয়াৰ পূৰ্ণতা স্থাপন কৰা হয়। তাৰ পিছত ধৰ্মৰ পৰা আৰম্ভ হোৱা অষ্ট-সম্পদ—ধৰ্ম, জ্ঞান, বৈৰাগ্য, ঐশ্বৰ্য আদি—ক অন্তৰ্জাত যোগ্যতা হিচাপে আহ্বান-আৰাধনা কৰা হয়। সাধকে সূৰ্য-চন্দ্ৰ-অগ্নিৰ মণ্ডলক পদ্মকৰ্ণিকা-কে’সৰ সদৃশ ধ্যান কৰি, তাত দীপ্তা, সূক্ষ্মা, জয়া, ভদ্ৰা, বিভূতি, বিমলা আদি শক্তি আৰু সত্ত্ব-ৰজস-তমস, প্ৰকৃতি-পুৰুষ তত্ত্ব স্থাপন কৰে। শেষত আত্মা-অন্তৰাত্মা-পরমাত্মাৰ ত্ৰিধ্যান অষ্ট দ্বাৰপালৰ ৰক্ষাসহ কৰি, উপহাৰ, জপ আৰু হোমে সমাপ্ত হলে যুদ্ধাৰম্ভ আৰু অন্য নিৰ্ণায়ক কৰ্মত বিজয় লাভ হয়।
Adhyaya 149
Lakṣa–Koṭi Homa (लक्षकोटिहोमः)
এই অধ্যায়ত ভগৱান অগ্নিয়ে যুদ্ধজয়াৰ্ণৱৰ অন্তৰ্গত যুদ্ধ-ৰক্ষা আৰু ৰাজ্য-সমৰ্থনকাৰী লক্ষ–কোটি হোমবিধান উপদেশ দিয়ে। হোম তৎক্ষণাৎ যুদ্ধবিজয়, ৰাজ্যলাভ আৰু বিঘ্ননাশত সক্ষম বুলি কোৱা হলেও, পূৰ্বশুদ্ধিৰ বাবে কৃচ্ছ্ৰব্ৰত আৰু নিয়মিত প্ৰাণায়াম আবশ্যক। তাৰ পিছত জপ আৰু শ্বাসনিয়ন্ত্ৰণ (বীজসদৃশ বিশেষ উচ্চাৰণসহ) আৰু দীক্ষিত অগ্নিত আহুতি দিয়াৰ সময়-নিয়ম নিৰ্দিষ্ট কৰা হৈছে; সমাপ্তিলৈকে একভুক্ত (এবাৰ আহাৰ) বিধান। অযুত (১০,০০০), লক্ষ (১,০০,০০০) আৰু কোটি (অতি বৃহৎ গণনা) অনুসাৰে ফল—সৰু সিদ্ধি, ৰোগ-দুঃখশমন, আৰু সৰ্বকামসিদ্ধি তথা সৰ্বতো ৰক্ষা। ই উৎপাতশমনকাৰীও; অনাবৃষ্টি, অতিবৃষ্টি, কীট-উপদ্ৰৱ, শত্রু/অশুভ সত্তা আদি সামাজিক-প্ৰাকৃতিক বিপদ শান্ত হয়। বৃহৎ হোমত ঋত্বিকসংখ্যা, গ্ৰাহ্য মন্ত্রকুল (গায়ত্ৰী, গ্ৰহমন্ত্র, দেবতাবিশেষ সমষ্টি), হব্যদ্ৰব্য (শস্য, তিল, দুধ, ঘি, কুশ, পাতা আদি) আৰু হোমকুণ্ডৰ মাপসহ নিৰ্মাণ—ধৰ্ম আৰু ৰাজ্যৰক্ষাৰ বাবে সূক্ষ্ম অগ্নেয় বিদ্যা হিচাপে বৰ্ণিত।