Adhyaya 31: The Manifestation of Viṣṇu’s Form for Cosmic Governance (the Vaiṣṇava Creation Narrative)

Verse 1

महातपा उवाच । मनोर् नाम मनुत्वं च यदेतत् पठ्यते किल । प्रयोजनवशाद् विष्णुरसावेव तु मूर्त्तिमान् ॥ ३१.१ ॥

มหาตปากล่าวว่า “สิ่งที่สวดว่า ‘นามแห่งมนู’ และ ‘ภาวะแห่งความเป็นมนู’ นั้น แท้จริงคือพระวิษณุองค์เดียว ผู้ทรงปรากฏเป็นรูปกายตามวัตถุประสงค์”

Verse 2

योऽसौ नारायणो देवः परात्परतरॊ नृप । तस्य चिन्ता समुत्पन्ना सृष्टिं प्रति नरोत्तम ॥ ३१.२ ॥

ข้าแต่มหาราช พระนารายณ์ผู้เป็นเทวะสูงยิ่งเหนือที่สุดนั้น ทรงบังเกิดพระดำริมุ่งสู่การสร้างสรรพสิ่ง โอ้บุรุษประเสริฐ

Verse 3

सृष्टा चेयं मया सृष्टिः पालनिया मयैव ह । कर्मकाण्डं त्वमूर्त्तेन कर्तुं नैवेह शक्यते । तस्मान्मूर्त्तिं सृजाम्येकां यया पाल्यमिदं जगत् ॥ ३१.३ ॥

“สรรพสิ่งนี้เราสร้างขึ้นเอง และเรานี่เองต้องทรงอภิบาล แต่ผู้ไร้รูปย่อมประกอบกรรมกัณฑ์ในที่นี้ไม่ได้ ดังนั้นเราจึงสร้างรูปกายหนึ่ง เพื่อให้โลกนี้ได้รับการปกครองและคุ้มครอง”

Verse 4

एवं चिन्तयतस्तस्य सत्याभिध्यायिनो नृप । प्राक्सृष्टिजातं राजन् वै मूर्त्तिमत् तत्पुरो बभौ ॥ ३१.४ ॥

เมื่อเขาครุ่นคิดดังนี้ โอ้พระราชา ผู้มีอภิดฺธยายะอันสัตย์จริงไม่เคยผิดพลาด ก็มีรูปอันเป็นกาย เกิดแต่การสร้างดั้งเดิม ปรากฏขึ้นต่อหน้าเขาโดยแท้

Verse 5

पुरोभूते ततस्तस्मिन् देवो नारायणः स्वयम् । प्रविशन्तं ददर्शाथ त्रैलोक्यं तस्य देहतः ॥ ३१.५ ॥

ครั้นเมื่อสิ่งนั้นปรากฏอยู่เบื้องหน้า ก็แลเห็นพระนารายณ์เองเสด็จเข้าสู่; และจากพระวรกายของพระองค์แลเห็นไตรโลกย์ทั้งสาม

Verse 6

ततः सस्मार भगवान् वरदानं पुरातनम् । वागादीनां ततस्तुष्टः प्रादात् तस्य पुनर्वरम् ॥ ३१.६ ॥

แล้วพระภควานทรงระลึกถึงพรโบราณที่เคยประทานไว้; ครั้นต่อมาเมื่อทรงพอพระทัยในวาจาและความประพฤติเป็นต้น จึงประทานพรแก่เขาอีกครั้งหนึ่ง

Verse 7

सर्वज्ञः सर्वकर्त्ता त्वं सर्वलोकनमस्कृतः । त्रैलोक्यविघ्ननाशाच्च त्वं भव विष्णुः सनातनः ॥ ३१.७ ॥

ท่านเป็นผู้รู้ทั่ว เป็นผู้กระทำทุกสิ่ง เป็นที่นอบน้อมของสรรพโลก และเพื่อทำลายอุปสรรคทั่วไตรโลกย์ ขอท่านจงเป็นพระวิษณุผู้เป็นนิรันดร์

Verse 8

देवानां सर्वदा कार्यं कर्त्तव्यं ब्रह्मणस्तथा । सर्वज्ञत्वं च भवतु तव देव न संशयः ॥ ३१.८ ॥

กิจของเหล่าเทวะพึงกระทำให้สำเร็จเสมอ และกิจของพระพรหมก็เช่นกัน และขอความเป็นผู้รู้ทั่วจงมีแก่ท่าน โอ้เทวะ—ปราศจากข้อสงสัย

Verse 9

एवमुक्त्वा ततो देवः प्रकृतिस्थो बभूव ह । विष्णुरप्यधुना पूर्वां बुद्धिं सस्मार च प्रभुः ॥ ३१.९ ॥

ครั้นตรัสดังนี้แล้ว เทพนั้นก็ดำรงอยู่ในภาวะอันตั้งมั่นในปรกฤติ และพระวิษณุผู้เป็นจอมเจ้า บัดนี้ได้ระลึกถึงพุทธิ (ปัญญา) อันมีมาก่อนนั้นอีกครั้ง

Verse 10

तदा सञ्चिन्त्य भगवान् योगनिद्रां महातपाः । तस्यां संस्थाप्य भगवानिन्द्रियार्थोद्भवाः प्रजाः । ध्यात्वा परेण रूपेण ततः सुष्वाप वै प्रभुः ॥ ३१.१० ॥

ครั้งนั้น พระภควานผู้บำเพ็ญตบะยิ่งใหญ่ทรงดำริถึงโยคะนิทรา ครั้นทรงสถาปนาสรรพชีวิตอันเกิดจากอารมณ์แห่งอินทรีย์ไว้ในภาวะนั้น แล้วทรงเพ่งฌานในรูปอันสูงสุด พระผู้เป็นเจ้าก็เสด็จเข้าสู่นิทราโดยแท้

Verse 11

तस्य सुप्तस्य जठरान्महत्पद्मं विविसृष्टम् । सप्तद्वीपवती पृथ्वी ससमुद्रा सकानना ॥ ३१.११ ॥

จากพระอุทรของพระองค์ผู้บรรทมอยู่ ได้บังเกิดดอกบัวใหญ่ยิ่ง และแผ่นดินผู้มีทวีปทั้งเจ็ดก็อุบัติขึ้น พร้อมด้วยมหาสมุทรและพนไพรทั้งหลาย

Verse 12

तस्य रूपस्य विस्तारं पातालं नालसंस्थितम् । कर्णिकायां तथा मेरुस्तन्मध्ये ब्रह्मणो भवः ॥ ३१.१२ ॥

ในความแผ่กว้างแห่งรูปนั้น ปาตาละตั้งอยู่ในก้าน (นาละ) และเขาพระสุเมรุก็ตั้งอยู่ในเกสรกลาง (กรรณิกา) ส่วน ณ กึ่งกลางนั้นเองเป็นบ่อเกิดแห่งพระพรหมา

Verse 13

एवं दृष्ट्वा परं तस्य शरीरस्य तु सम्भवम् । मुमुचे तच्छरीरस्थो वायुर् वायुं समं सृजत् ॥ ३१.१३ ॥

ครั้นได้เห็นการอุบัติขึ้นต่อไปแห่งกายทิพย์นั้นแล้ว วายุซึ่งสถิตอยู่ภายในกายนั้นก็ถูกปลดปล่อย และก่อให้เกิดลมที่เสมอด้วยตน

Verse 14

अविद्याविजयं चेमं शङ्खरूपेण धारय । अज्ञानच्छेदनार्थाय खङ्गं तेऽस्तु सदा करे ॥ ३१.१४ ॥

จงทรงไว้ซึ่งชัยชนะเหนืออวิทยานี้ในรูปสังข์; และเพื่อผ่าอวิชชา ขอให้มีพระขรรค์อยู่ในพระหัตถ์ของท่านเสมอ

Verse 15

कालचक्रमिमं घोरं चक्रं त्वं धारयाच्युत । अधर्मगजघातार्थं गदां धारय केशव ॥ ३१.१५ ॥

โอ้ อจุตะ ขอพระองค์ทรงถือกงจักรแห่งกาลอันน่าเกรงขามนี้—จักรสุทรรศนะ. โอ้ เกศวะ ขอทรงถือกระบองเพื่อปราบ ‘ช้างแห่งอธรรม’ ให้สิ้นไป.

Verse 16

मालेयं भूतमाता ते कण्ठे तिष्ठतु सर्वदा । श्रीवत्सकौस्तुभौ चेमौ चन्द्रादित्यच्छलेन ह ॥ ३१.१६ ॥

โอ้ มารดาแห่งสรรพภูต ขอให้พวงมาลัยนี้สถิตที่พระศอของพระองค์เสมอ. และขอให้ศรีวัตสะกับเกาสตุภะทั้งสองปรากฏโดยอำพรางเป็นจันทร์และอาทิตย์.

Verse 17

मारुतस्ते गतिर्वीर गरुत्मान् स च कीर्तितः । त्रैलोक्यगामिनी देवी लक्ष्मीस्तेऽस्तु सदाश्रये । द्वादशी च तिथिस्तेऽस्तु कामरूपी च जायते ॥ ३१.१७ ॥

โอ้ วีรบุรุษ ขอให้มารุตะ (ลม) เป็นวิถีการเคลื่อนไหวของท่าน และขอให้ครุฑมาน (ครุฑ) เป็นที่สรรเสริญสำหรับท่านด้วย. โอ้ ที่พึ่งนิรันดร์ ขอให้พระลักษมีผู้ดำเนินไปในไตรโลกเป็นของท่าน. และขอให้ท่านมีตถีทวาทศี และ (ผู้บำเพ็ญ) จักสามารถแปลงกายได้ตามปรารถนา.

Verse 18

घृताशनो भवेद्यस्तु द्वादश्यां त्वल्परायणः । स स्वर्गवासी भवतु पुमान् स्त्री वा विशेषतः ॥ ३१.१८ ॥

ผู้ใดแม้มีปัจจัยน้อย แต่ในวันทวาทศีบริโภคเนยใสเป็นอาหาร ไม่ว่าชายหรือโดยเฉพาะหญิง ขอให้ผู้นั้นเป็นผู้พำนักในสวรรค์.

Verse 19

एष विष्णुस्तवाख्यातो मूर्तयो देवदानवान् । हन्ति पाति शरीराणि सृजत्यन्यानि चात्मनः ॥ ३१.१९ ॥

นี่คือพระวิษณุที่ได้กล่าวแก่ท่าน: พระองค์ทรงปรากฏเป็นมูรติท่ามกลางเหล่าเทวะและทานวะ ทรงทำลายและคุ้มครองกายทั้งหลาย และยังทรงบังเกิดรูป/กายอื่นจากพระองค์เองด้วย.

Verse 20

युगे युगे सर्वगोऽयं वेदान्ते पुरुषो ह्यसौ । न हीनबुद्ध्या वक्तव्यो मनुष्योऽयं कदाचन ॥ ३१.२० ॥

ในทุกยุคสมัย บุรุษผู้นี้แผ่ซ่านทั่วสรรพสิ่ง; ในเวทานตะก็สอนว่าเป็นปรุษะสูงสุด. ด้วยความเข้าใจต่ำ อย่าได้กล่าวถึงพระองค์ว่าเป็นเพียงมนุษย์เลย.

Verse 21

य एवँ शृणुयात् सर्गं वैष्णवं पापनाशनम् । स कीर्तिमिह संप्राप्य स्वर्गलोके महीयते ॥ ३१.२१ ॥

ผู้ใดสดับเรื่องการสร้างอันเป็นไวษณวะนี้ ซึ่งกล่าวว่าเป็นผู้ทำลายบาป ผู้นั้นย่อมได้เกียรติยศในโลกนี้ และได้รับการยกย่องในสวรรค์โลก.