Adhyaya 31: The Manifestation of Viṣṇu’s Form for Cosmic Governance (the Vaiṣṇava Creation Narrative)

Verse 1

महातपा उवाच । मनोर् नाम मनुत्वं च यदेतत् पठ्यते किल । प्रयोजनवशाद् विष्णुरसावेव तु मूर्त्तिमान् ॥ ३१.१ ॥

మహాతపా అన్నాడు— ‘మనువు అనే నామం’ మరియు ‘మనుత్వం’ అని పఠించబడేది నిజానికి అదే విష్ణువు; ప్రయోజనానుసారం ఆయన మూర్తిమంతుడై అవతరిస్తాడు।

Verse 2

योऽसौ नारायणो देवः परात्परतरॊ नृप । तस्य चिन्ता समुत्पन्ना सृष्टिं प्रति नरोत्तम ॥ ३१.२ ॥

ఓ రాజా! పరాత్పరుడైన ఆ నారాయణ దేవునికి, నరోత్తముడైన ఆయనకు సృష్టి విషయమై ఒక సంకల్పం కలిగింది।

Verse 3

सृष्टा चेयं मया सृष्टिः पालनिया मयैव ह । कर्मकाण्डं त्वमूर्त्तेन कर्तुं नैवेह शक्यते । तस्मान्मूर्त्तिं सृजाम्येकां यया पाल्यमिदं जगत् ॥ ३१.३ ॥

‘ఈ సృష్టి నా చేతనే సృష్టించబడింది; దీన్ని రక్షించడమూ నాదే. కానీ అమూర్తుడై ఇక్కడ కర్మకాండను ఆచరించడం సాధ్యం కాదు. అందుకే నేను ఒక మూర్తిని సృష్టిస్తున్నాను; దాని ద్వారా ఈ జగత్తు పాలింపబడి రక్షింపబడుతుంది.’

Verse 4

एवं चिन्तयतस्तस्य सत्याभिध्यायिनो नृप । प्राक्सृष्टिजातं राजन् वै मूर्त्तिमत् तत्पुरो बभौ ॥ ३१.४ ॥

ఓ రాజా! సత్యసంకల్పుడైన ఆయన ఇలా ఆలోచించుచుండగా, ప్రాథమిక సృష్టి నుండి ఉద్భవించిన ఒక మూర్తిమంత రూపం ఆయన ముందర ప్రత్యక్షమైంది।

Verse 5

पुरोभूते ततस्तस्मिन् देवो नारायणः स्वयम् । प्रविशन्तं ददर्शाथ त्रैलोक्यं तस्य देहतः ॥ ३१.५ ॥

ఆ ప్రకటన ముందుకు రాగానే, స్వయంగా దేవుడు నారాయణుడు అందులో ప్రవేశిస్తున్నట్లు దర్శించబడెను; ఆయన దేహమునుండి త్రిలోకములు కనబడినవి।

Verse 6

ततः सस्मार भगवान् वरदानं पुरातनम् । वागादीनां ततस्तुष्टः प्रादात् तस्य पुनर्वरम् ॥ ३१.६ ॥

అప్పుడు భగవంతుడు పురాతన వరప్రదానాన్ని స్మరించెను; వాక్కు మొదలైన వాటితో సంతుష్టుడై అతనికి మరల ఒక వరమును ప్రసాదించెను।

Verse 7

सर्वज्ञः सर्वकर्त्ता त्वं सर्वलोकनमस्कृतः । त्रैलोक्यविघ्ननाशाच्च त्वं भव विष्णुः सनातनः ॥ ३१.७ ॥

నీవు సర్వజ్ఞుడవు, సర్వకర్తవు, సమస్త లోకములచే నమస్కృతుడవు. త్రిలోక విఘ్ననాశార్థం నీవు సనాతన విష్ణువుగా భవించుము।

Verse 8

देवानां सर्वदा कार्यं कर्त्तव्यं ब्रह्मणस्तथा । सर्वज्ञत्वं च भवतु तव देव न संशयः ॥ ३१.८ ॥

దేవతల కార్యం ఎల్లప్పుడూ చేయవలెను, అలాగే బ్రహ్మదేవునది కూడా. ఓ దేవా, నీకు సర్వజ్ఞత్వం కలుగుగాక—సందేహం లేదు।

Verse 9

एवमुक्त्वा ततो देवः प्रकृतिस्थो बभूव ह । विष्णुरप्यधुना पूर्वां बुद्धिं सस्मार च प्रभुः ॥ ३१.९ ॥

ఇట్లు చెప్పి దేవుడు ప్రకృతిస్థితిలో నిలిచెను. ప్రభువు విష్ణువూ ఇప్పుడు పూర్వబుద్ధిని స్మరించెను।

Verse 10

तदा सञ्चिन्त्य भगवान् योगनिद्रां महातपाः । तस्यां संस्थाप्य भगवानिन्द्रियार्थोद्भवाः प्रजाः । ध्यात्वा परेण रूपेण ततः सुष्वाप वै प्रभुः ॥ ३१.१० ॥

అప్పుడు మహాతపస్వి భగవాన్ యోగనిద్రను సంచింతించాడు. ఆ స్థితిలో ఇంద్రియవిషయాల నుండి జనించిన ప్రజలను స్థాపించి, పరమరూపాన్ని ధ్యానించి ప్రభువు నిజంగా నిద్రలో ప్రవేశించాడు.

Verse 11

तस्य सुप्तस्य जठरान्महत्पद्मं विविसृष्टम् । सप्तद्वीपवती पृथ्वी ससमुद्रा सकानना ॥ ३१.११ ॥

ఆయన నిద్రిస్తున్నప్పుడు ఆయన జఠరమునుండి ఒక మహత్తర పద్మము వెలువడింది; సముద్రాలు, అరణ్యాలతో కూడిన ఏడు ద్వీపాల భూమి ప్రాదుర్భవించింది.

Verse 12

तस्य रूपस्य विस्तारं पातालं नालसंस्थितम् । कर्णिकायां तथा मेरुस्तन्मध्ये ब्रह्मणो भवः ॥ ३१.१२ ॥

ఆ రూప విస్తారంలో పాతాళం నాళంలో (దండంలో) స్థితమై ఉంది; అలాగే కర్ణికలో మేరువు ఉంది. దాని మధ్యలో బ్రహ్ముని ఉద్భవస్థానం ఉంది.

Verse 13

एवं दृष्ट्वा परं तस्य शरीरस्य तु सम्भवम् । मुमुचे तच्छरीरस्थो वायुर् वायुं समं सृजत् ॥ ३१.१३ ॥

ఇలా ఆ శరీరపు మరింత ఉద్భవాన్ని చూచి, ఆ శరీరంలో ఉన్న వాయువు విడుదలై, తనతో సమానమైన వాయువును సృష్టించింది.

Verse 14

अविद्याविजयं चेमं शङ्खरूपेण धारय । अज्ञानच्छेदनार्थाय खङ्गं तेऽस्तु सदा करे ॥ ३१.१४ ॥

ఈ అవిద్యావిజయాన్ని శంఖరూపంగా ధరించు; అజ్ఞానాన్ని ఛేదించుటకు నీ చేతిలో సదా ఖడ్గం ఉండుగాక.

Verse 15

कालचक्रमिमं घोरं चक्रं त्वं धारयाच्युत । अधर्मगजघातार्थं गदां धारय केशव ॥ ३१.१५ ॥

హే అచ్యుతా, ఈ ఘోరమైన కాలచక్రం—సుదర్శన చక్రాన్ని—ధరించుము. హే కేశవా, అధర్మరూపి గజాన్ని సంహరించుటకు గదను ధరించుము.

Verse 16

मालेयं भूतमाता ते कण्ठे तिष्ठतु सर्वदा । श्रीवत्सकौस्तुभौ चेमौ चन्द्रादित्यच्छलेन ह ॥ ३१.१६ ॥

హే భూతమాతా, ఈ మాల నీ కంఠమున ఎల్లప్పుడూ నిలిచియుండుగాక. అలాగే చంద్రసూర్యుల రూపఛాయలో ఈ రెండూ—శ్రీవత్సం, కౌస్తుభం—నీతో ఉండుగాక.

Verse 17

मारुतस्ते गतिर्वीर गरुत्मान् स च कीर्तितः । त्रैलोक्यगामिनी देवी लक्ष्मीस्तेऽस्तु सदाश्रये । द्वादशी च तिथिस्तेऽस्तु कामरूपी च जायते ॥ ३१.१७ ॥

హే వీరా, మారుతుడు (వాయువు) నీ గతి కావుగాక; గరుత్మాన్ (గరుడుడు) కూడా నీకు కీర్తింపబడుగాక. హే సదాశ్రయా, త్రిలోకగామినీ దేవి లక్ష్మీ నీకు కలుగుగాక. నీకు ద్వాదశీ తిథి కలుగుగాక; (భక్తుడు) ఇష్టరూపధారణలో సమర్థుడగుగాక.

Verse 18

घृताशनो भवेद्यस्तु द्वादश्यां त्वल्परायणः । स स्वर्गवासी भवतु पुमान् स्त्री वा विशेषतः ॥ ३१.१८ ॥

అల్పసాధనమున్నవాడు ద్వాదశీనాడు నెయ్యిని ఆహారంగా స్వీకరిస్తే, అతడు పురుషుడైనా లేదా ప్రత్యేకంగా స్త్రీయైనా—స్వర్గవాసి కావుగాక.

Verse 19

एष विष्णुस्तवाख्यातो मूर्तयो देवदानवान् । हन्ति पाति शरीराणि सृजत्यन्यानि चात्मनः ॥ ३१.१९ ॥

ఇదే విష్ణువు అని నీకు వివరించబడింది—దేవదానవులలో మూర్తిరూపముగా. ఆయన శరీరాలను సంహరిస్తాడు, రక్షిస్తాడు, మరియు తన నుండే ఇతర రూపాలు/శరీరాలను సృష్టిస్తాడు.

Verse 20

युगे युगे सर्वगोऽयं वेदान्ते पुरुषो ह्यसौ । न हीनबुद्ध्या वक्तव्यो मनुष्योऽयं कदाचन ॥ ३१.२० ॥

యుగయుగాలలో ఈ పురుషుడు సర్వవ్యాపి; వేదాంతంలో కూడా ఆయనే పరమ పురుషుడని బోధించబడతాడు. హీనబుద్ధితో ఇతనిని ఎప్పుడూ కేవలం మనిషి అని పలకరాదు.

Verse 21

य एवँ शृणुयात् सर्गं वैष्णवं पापनाशनम् । स कीर्तिमिह संप्राप्य स्वर्गलोके महीयते ॥ ३१.२१ ॥

పాపనాశకమని చెప్పబడిన ఈ వైష్ణవ సృష్టివృత్తాంతాన్ని ఎవడు శ్రద్ధతో వింటాడో, వాడు ఈ లోకంలో కీర్తిని పొందీ స్వర్గలోకంలో గౌరవింపబడతాడు.