Sukta 42
Sukta 9.42
บทสวดโสมปวะมานะบทสั้นนี้สรรเสริญโสมสีเหลืองอมน้ำตาล เมื่อถูกคั้นและทำให้บริสุทธิ์ผ่านตะแกรงกรอง กล่าวถึงว่าโสมก่อกำเนิดห้วงแสงสว่างแห่งสวรรค์ และแม้กระทั่งดวงอาทิตย์ “ในท้องน้ำ” บทสวดเชื่อมการกรองโสมในพิธีกับการกระทำเชิงจักรวาลที่ทำให้เกิดความสว่างและกระแสหล่อเลี้ยงชีวิต และลงท้ายด้วยการวอนขอให้โสมชำระตนเพื่อผู้ประกอบยัญ และประทานความอุดมกว้างไพศาล ทั้งโค วีรบุรุษ ม้า และพละกำลัง
In this hymn
Addressed to
Mantras
Mantra 1
जनयन्रोचना दिवो जनयन्नप्सु सूर्यम् । वसानो गा अपो हरिः ॥
ผู้ก่อกำเนิดแดนสว่างแห่งสวรรค์ ผู้ก่อกำเนิดสุริยะในหมู่น้ำ ผู้มีสีเหลืองอมน้ำตาลนั้นเคลื่อนไปโดยสวมใส่ ‘โค’ (รัศมี) และสายน้ำ—แสงสว่างที่ห่อหุ้มด้วยกระแสแห่งชีวิต
Mantra 2
एष प्रत्नेन मन्मना देवो देवेभ्यस्परि । धारया पवते सुतः ॥
ผู้นี้มีเจตนาอันโบราณ เป็นเทพผู้เวียนอยู่ท่ามกลางเหล่าเทพ; โสมะ (Soma) ที่คั้นแล้วไหลเป็นธารอันค้ำจุน.
Mantra 3
वावृधानाय तूर्वये पवन्ते वाजसातये । सोमाः सहस्रपाजसः ॥
เพื่อพลังอันรวดเร็วที่ทวีเพิ่มไม่หยุด เพื่อชัยชนะแห่งความอุดม โสมะทั้งหลายไหลชำระตนเอง; โสมะเหล่านี้มีพลังแห่งแสงนับพัน.
Mantra 4
दुहानः प्रत्नमित्पयः पवित्रे परि षिच्यते । क्रन्दन्देवाँ अजीजनत् ॥
เขารีดเอาความหวานน้ำนมอันโบราณออกมาแท้จริง แล้วถูกเทรอบด้านลงสู่เครื่องกรองชำระ (pavitra); เขาร้องก้อง ปลุกและก่อกำเนิดเหล่าเทพภายใน.
Mantra 5
अभि विश्वानि वार्याभि देवाँ ऋतावृधः । सोमः पुनानो अर्षति ॥
โสมะผู้ชำระตนเองหลั่งไหลไปข้างหน้า—เหนือบรรดาสิ่งพึงปรารถนาทั้งปวง เหนือเหล่าเทพผู้เจริญด้วยฤตะ (ṛta) คือความจริงอันเป็นระเบียบจักรวาล
Mantra 6
गोमन्नः सोम वीरवदश्वावद्वाजवत्सुतः । पवस्व बृहतीरिषः ॥
โอ้โสมะ ผู้ถูกคั้นแล้ว จงชำระตนเพื่อเราให้เป็นความบริบูรณ์แห่งทรัพย์อันสว่างไสว—มั่งคั่งด้วยรัศมีแห่งญาณ มั่งคั่งด้วยพลังวีรชน มั่งคั่งด้วยกำลังอันรวดเร็ว มั่งคั่งด้วยความเต็มเปี่ยมแห่งฤทธิ์เดช; และจงหลั่งแรงดลใจอันกว้างใหญ่แห่งโภชนาการออกมา
Inside Sukta 42
How it unfolds
- Where it opens
Soma’s purification is portrayed as a creative act: he “brings to birth” the luminous realms of heaven and the sun within the waters.
- Development
The hymn develops the image of Soma as a flowing, tawny radiance clothed in rays and waters, whose ancient sweetness is milked out and poured into the purifier.
- Climax
At the height, Soma’s living movement and ‘cry’ is said to awaken/bring forth the gods—ritual sound and purified flow become divine generation.
- Where it settles
The hymn resolves in a direct request: Soma should purify himself for the worshippers and pour out vast nourishment—granting cattle, heroes, horses, and winning power.
The deity: Soma Pavamāna
- Cosmic functionMediator between worlds: his purified flow sustains ṛta (cosmic order), invigorates the gods, and renews light and vitality in the cosmos, mirroring the sun’s emergence and the waters’ life-bearing power.
- Inner significanceThe clarified, upward-moving current of consciousness—purified speech and mind—where inner ‘light’ is born in the waters of life and the seeker is strengthened with expansive nourishment (iṣ) and vigor.
The seer
- Anukta (attributed to the Soma Pavamāna tradition)Many Mandala 9 hymns are preserved as liturgical songs for the Soma pressing; several are transmitted without a firmly named rishi, reflecting collective priestly composition and refinement within Soma ritual lineages.
Famous verses
janayan rocanā divo … janayann apsu sūryam
pavitre pari ṣicyate
pavasva bṛhatīr iṣaḥ
Attributes of the deity
- Pavamāna (self-purifying, flowing)
- Hari (tawny/golden, radiant)
- Filtered through pavitra (woolen sieve)
- Sweet, milk-like essence (payaḥ)
- Life-giving, light-generating power
- Bestower of wealth: cattle, heroes, horses, strength
Also by this seer
- Connected with the broader Pavamāna corpus of Mandala 9 used in Soma pavitra (straining) rites
- Associated with the Udgatṛ/Hotṛ liturgical repertoire for Soma purification chants
The rite, step by step
- Press Soma stalks (savana) to extract the juice
- Mix/prepare with water (and customary additives as per śrauta practice)
- Strain through the pavitra (woolen filter) into collecting vessels
- Offer libations to the deities (notably Indra and the gods) while reciting/singing Pavamāna verses
- Distribute portions according to the rite; conclude with petitions for prosperity and strength
Offerings
- Pressed Soma juice (suta soma)
- Soma libations poured into the fire/offer-ladle sequence
- Water used in purification/flow
Frequently Asked Questions
The deity is Soma Pavamāna—Soma as the pressed and purified sacred drink, praised while it flows through the filter (pavitra).
It links the ritual purification of Soma with cosmic illumination: Soma is described as generating heavenly light and even the sun in the waters, and then is asked to grant prosperity and strength.
Because the verses accompany the Soma-pressing rite: Soma juice is extracted and strained through a woolen sieve, and this physical purification is poetically treated as a spiritual and cosmic cleansing that empowers gods and people.
Ask anything about Sukta 42 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
