Sukta 42
Sukta 9.42
Soma Pavamāna (Hari)
ഈ ചെറു പവമാന സോമസ്തുതി, മഞ്ഞനിറമുള്ള സോമൻ പിഴിഞ്ഞ് ഫിൽറ്ററിലൂടെ ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെടുമ്പോൾ അവനെ പുകഴ്ത്തുന്നു. അവൻ സ്വർഗ്ഗത്തിലെ ദീപ്തമായ വിശാലതകൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നവനായി, ‘ജലങ്ങളിൽ’ തന്നെയും സൂര്യനെ ജനിപ്പിക്കുന്നവനായി വിവരണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. സോമത്തെ ചാലനത്തിലൂടെ ചുരന്ന് ശുദ്ധീകരിക്കുന്ന യാഗക്രിയയെ, പ്രകാശവും ജീവദായക പ്രവാഹവും ഉണർത്തുന്ന ഒരു കോസ്മിക പ്രവർത്തിയുമായി ഇത് ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. അവസാനം, യജ്ഞകർമ്മം ചെയ്യുന്നവർക്കായി സോമൻ സ്വയം ശുദ്ധനായി, വിശാലമായ പോഷണം—കന്നുകാലികൾ, വീരന്മാർ, കുതിരകൾ, ശക്തി—നൽകണമെന്നു അപേക്ഷിക്കുന്നു.
Mantras
Mantra 1
जनयन्रोचना दिवो जनयन्नप्सु सूर्यम् । वसानो गा अपो हरिः ॥
ദിവ്യമായ പ്രകാശവിസ്താരങ്ങളെ ജനിപ്പിക്കുകയും, ജലങ്ങളിൽ സൂര്യനെ ജനിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന—ഹരിവർണ്ണൻ (ഹരി) രശ്മിരൂപമായ ഗാവഃ (ഗോങ്ങൾ)യും ആപഃ (ജലങ്ങൾ)യും ധരിച്ച് സഞ്ചരിക്കുന്നു; ജീവധാരകളിൽ പൊതിഞ്ഞ പ്രകാശം.
Mantra 2
एष प्रत्नेन मन्मना देवो देवेभ्यस्परि । धारया पवते सुतः ॥
ഇവൻ (സോമൻ) പ്രാചീനമായ മനോഭാവത്തോടെ—ദേവൻ, ദേവന്മാരുടെ ഇടയിൽ പരിസഞ്ചരിച്ച്—ധാരയായി ഒഴുകുന്നു; പിഴിഞ്ഞെടുത്ത സോമൻ പോഷകധാരയിൽ, ഉള്ളിലെ ദിവ്യശക്തികളെ ചുറ്റി സേവിക്കുന്നു.
Mantra 3
वावृधानाय तूर्वये पवन्ते वाजसातये । सोमाः सहस्रपाजसः ॥
എപ്പോഴും വർധിക്കുന്ന വേഗശക്തിക്കായി—വാജസാതി (സമൃദ്ധി-വിജയം)ക്കായി—സോമധാരകൾ സ്വയം ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു; ഇവ ആയിരം പ്രകാശശക്തികളുള്ള സോമങ്ങളാണ്.
Mantra 4
दुहानः प्रत्नमित्पयः पवित्रे परि षिच्यते । क्रन्दन्देवाँ अजीजनत् ॥
പ്രാചീന മധുരരസം തന്നെ പിഴിഞ്ഞൊഴുക്കി, അവൻ പവിത്രക (പവിത്ര)ത്തിലേക്ക് ചുറ്റും ഒഴുക്കപ്പെടുന്നു; വിളിച്ചുയർന്ന്/ക്രന്ദിച്ച്, അവൻ ദേവന്മാരെ ഉണർത്തി ഉള്ളിൽ നിന്നു പ്രസവിപ്പിക്കുന്നു.
Mantra 5
अभि विश्वानि वार्याभि देवाँ ऋतावृधः । सोमः पुनानो अर्षति ॥
എല്ലാ വാഞ്ഛനീയ ദാനങ്ങളിലേക്കും, ഋതംകൊണ്ട് വർദ്ധിക്കുന്ന ദേവന്മാരിലേക്കും—സ്വയം ശുദ്ധിയാർജ്ജിക്കുന്ന സോമൻ ഒഴുകി മുന്നേറുന്നു.
Mantra 6
गोमन्नः सोम वीरवदश्वावद्वाजवत्सुतः । पवस्व बृहतीरिषः ॥
ഹേ സോമാ, സുതനായവനേ, ഞങ്ങൾക്കായി ഗോമാൻ, വീരവാൻ, അശ്വവാൻ, വാജവാൻ ആയി നീ ശുദ്ധിയാർജ്ജിക്ക; പിന്നെ ബൃഹതീ ഇഷഃ—വിശാലമായ പോഷക പ്രേരണകൾ—ചൊരിയുക.
Inside Sukta 42
How it unfolds
- Where it opens
Soma’s purification is portrayed as a creative act: he “brings to birth” the luminous realms of heaven and the sun within the waters.
- Development
The hymn develops the image of Soma as a flowing, tawny radiance clothed in rays and waters, whose ancient sweetness is milked out and poured into the purifier.
- Climax
At the height, Soma’s living movement and ‘cry’ is said to awaken/bring forth the gods—ritual sound and purified flow become divine generation.
- Where it settles
The hymn resolves in a direct request: Soma should purify himself for the worshippers and pour out vast nourishment—granting cattle, heroes, horses, and winning power.
The deity: Soma Pavamāna
- In the VedaSoma as “Pavamāna” is the pressed, flowing, self-purifying draught that runs through the woolen filter (pavitra), tawny (hari) in color, sweet as milk, and vocally celebrated as he “cries out” and quickens divine powers.
- Cosmic functionMediator between worlds: his purified flow sustains ṛta (cosmic order), invigorates the gods, and renews light and vitality in the cosmos, mirroring the sun’s emergence and the waters’ life-bearing power.
- Inner significanceThe clarified, upward-moving current of consciousness—purified speech and mind—where inner ‘light’ is born in the waters of life and the seeker is strengthened with expansive nourishment (iṣ) and vigor.
The seer
- Anukta (attributed to the Soma Pavamāna tradition)Many Mandala 9 hymns are preserved as liturgical songs for the Soma pressing; several are transmitted without a firmly named rishi, reflecting collective priestly composition and refinement within Soma ritual lineages.
Famous verses
janayan rocanā divo … janayann apsu sūryam
pavitre pari ṣicyate
pavasva bṛhatīr iṣaḥ
Attributes of the deity
- Pavamāna (self-purifying, flowing)
- Hari (tawny/golden, radiant)
- Filtered through pavitra (woolen sieve)
- Sweet, milk-like essence (payaḥ)
- Life-giving, light-generating power
- Bestower of wealth: cattle, heroes, horses, strength
Also by this seer
- Connected with the broader Pavamāna corpus of Mandala 9 used in Soma pavitra (straining) rites
- Associated with the Udgatṛ/Hotṛ liturgical repertoire for Soma purification chants
The rite, step by step
- Press Soma stalks (savana) to extract the juice
- Mix/prepare with water (and customary additives as per śrauta practice)
- Strain through the pavitra (woolen filter) into collecting vessels
- Offer libations to the deities (notably Indra and the gods) while reciting/singing Pavamāna verses
- Distribute portions according to the rite; conclude with petitions for prosperity and strength
Offerings
- Pressed Soma juice (suta soma)
- Soma libations poured into the fire/offer-ladle sequence
- Water used in purification/flow
Frequently Asked Questions
The deity is Soma Pavamāna—Soma as the pressed and purified sacred drink, praised while it flows through the filter (pavitra).
It links the ritual purification of Soma with cosmic illumination: Soma is described as generating heavenly light and even the sun in the waters, and then is asked to grant prosperity and strength.
Because the verses accompany the Soma-pressing rite: Soma juice is extracted and strained through a woolen sieve, and this physical purification is poetically treated as a spiritual and cosmic cleansing that empowers gods and people.
Ask anything about Sukta 42 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
