Sukta 10
Sukta 9.10
บทสวดโสมะ ปวะมานะนี้สดุดีการพุ่งไหลด้วยแรงตนเองของกระแสโสมะที่ชำระแล้ว เมื่อถูกคั้น กรอง และถูกเร้าให้เคลื่อนไปสู่ rāyī (ความบริบูรณ์ ความมั่งคั่ง ความเต็มเปี่ยมแห่งภาวะ). เมื่อโสมะทอประกายสว่าง บทสวดเชื่อมการไหลของท่านเข้ากับรัศมีสุริยะ (วิวัสวัต), พรแห่งอรุณรุ่ง (อุษัส, ภคะ), และสถานีสวรรค์อันเร้นลับซึ่งฤๅษีเห็นด้วยนัยน์ตาภายใน—ชี้ว่าการชำระในพิธีกรรมสะท้อนการไต่ระดับของจิตสำนึก.
In this hymn
Addressed to
Mantras
Mantra 1
प्र स्वानासो रथा इवार्वन्तो न श्रवस्यवः । सोमासो राये अक्रमुः ॥
พวกเขาเคลื่อนไปข้างหน้าโดยแรงตนเอง ดุจรถศึก ดุจม้าศึกที่ใฝ่หาศรุติอันดลใจ; เหล่าพลังโสมะ (Soma) ก้าวย่างออกไปสู่ความอุดมบริบูรณ์แห่งร่ายี (rāyī).
Mantra 2
हिन्वानासो रथा इव दधन्विरे गभस्त्योः । भरासः कारिणामिव ॥
ดุจรถศึกที่ถูกเร่งเร้า เขาทั้งหลายแผ่ตนวิ่งไปในระหว่างสองหัตถ์; เขาทั้งหลายเป็นผู้แบกหาม ดุจช่างฝีมือ—หล่อหลอมและขนพาสาระแห่งความปีติให้เป็นรูปเป็นร่าง.
Mantra 3
राजानो न प्रशस्तिभिः सोमासो गोभिरञ्जते । यज्ञो न सप्त धातृभिः ॥
ดุจราชาทั้งหลายผู้ได้รับการสถาปนาด้วยบทสรรเสริญ โสมะ (Soma) ทั้งหลายชโลมตนด้วยฝูงโคแห่งแสง (go); ดุจยัญญะที่ถูกจัดวางโดยผู้ค้ำจุนทั้งเจ็ด เขาทั้งหลายรับรูปอันเป็นระเบียบในกิจแห่งสัจจะ.
Mantra 4
परि सुवानास इन्दवो मदाय बर्हणा गिरा । सुता अर्षन्ति धारया ॥
โดยรอบ หยดอันสว่างไสวที่คั้นแล้ว—พองด้วยวาจาศักดิ์สิทธิ์—ไหลเป็นธารเพื่อความปีติ; เมื่อถูกเทออกแล้ว ก็แล่นไปเป็นกระแสต่อเนื่องไม่ขาดสาย.
Mantra 5
आपानासो विवस्वतो जनन्त उषसो भगम् । सूरा अण्वं वि तन्वते ॥
เขาทั้งหลายดื่มด่ำรัศมีของวิวัสวัต (Vivasvat) อย่างลึกซึ้ง แล้วก่อกำเนิดส่วนแห่งสิริมงคลของอุษัส (Uṣas) ผู้เป็นรุ่งอรุณ; เหล่าผู้สว่างไสวแผ่ขยายเส้นด้ายอันละเอียดอ่อน ยืดทางแห่งแสงอันประณีตในภาวะดำรงอยู่.
Mantra 6
अप द्वारा मतीनां प्रत्ना ऋण्वन्ति कारवः । वृष्णो हरस आयवः ॥
ช่างผู้รจนาวาจาแต่โบราณเปิดประตูแห่งความเข้าใจอันบันดาลใจ; เหล่าผู้แสวงหากดดันก้าวหน้าไปสู่พลังเพลิงอันลุกโชติของผู้ทรงฤทธิ์ (Vṛṣan).
Mantra 7
समीचीनास आसते होतारः सप्तजामयः । पदमेकस्य पिप्रतः ॥
เมื่อประสานกลมกลืน เหล่าโหตฤ (Hotṛ) ผู้เป็นญาติร่วมเจ็ดประการนั่งประจำที่; เขาทั้งหลายทำให้ ‘ก้าวเดียว’ นั้นเต็มเปี่ยมและมั่นคง—เป็นรากฐานหนึ่งเดียวของเทวะ.
Mantra 8
नाभा नाभिं न आ ददे चक्षुश्चित्सूर्ये सचा । कवेरपत्यमा दुहे ॥
ท่านประทานแก่เราซึ่งนาภี—ปมกลางแห่งภาวะ และยังประทานดวงตา ให้ร่วมสหายกับสุริยะ ท่านรีดน้ำนมให้เราเป็นเชื้อสายของกวีผู้เห็น (kavi): กำเนิดแห่งญาณอันดลใจ
Mantra 9
अभि प्रिया दिवस्पदमध्वर्युभिर्गुहा हितम् । सूरः पश्यति चक्षसा ॥
สู่ที่ประทับอันเป็นที่รักแห่งสวรรค์—ซึ่งซ่อนอยู่ในที่ลี้ลับ—เหล่าอธวรยุ (Adhvaryu) ได้ตั้งไว้ ณ ที่นั้น; ฤษีผู้สว่างไสวแลเห็นด้วยดวงตาแห่งทัศนะ
Inside Sukta 10
How it unfolds
- Where it opens
Soma-powers surge forth self-impelled—swift as chariots and eager steeds—moving toward rāyī (plenitude).
- Development
As the flow brightens, Soma is linked with Vivasvat’s radiance and Dawn’s portion (Bhaga), spreading a subtle ‘thread/path’ of light through existence.
- Climax
The hymn culminates in the revelation of a beloved ‘station of heaven’ hidden in secrecy, set in the rite, and truly seen by the luminous seer with inner vision.
- Where it settles
The movement settles into assured perception and attainment: purified Soma becomes the means by which the hidden goal is approached and beheld—ritual action and spiritual sight aligned.
The deity: Soma Pavamāna
- Cosmic functionHe mediates between earth and heaven through the sacrifice: invigorating the gods, sustaining ṛta (cosmic order), and generating prosperity, vitality, and victorious force for the sacrificer.
- Inner significanceSoma’s ‘purification’ symbolizes the refinement of mind and speech—raw impulse becoming clarified inspiration; his bright flow is the awakening current that opens vision (cakṣas) and leads toward the ‘beloved station of heaven’ hidden within.
The seer
- Anukramaṇī tradition: Ascribed to the Soma Pavamāna seersThis hymn belongs to Maṇḍala 9 (the Pavamāna book), where many sūktas are transmitted without a clearly individualized r̥ṣi; the focus is the inspired vision of Soma’s purification rather than a single named author.
Famous verses
प्र स्वानासो रथा इवार्वन्तो न श्रवस्यवः । सोमासो राये अक्रमुः ॥आपानासो विवस्वतो जनन्त उषसो भगम् । सूरा अण्वं वि तन्वते ॥divas padam
Attributes of the deity
- Purifying flow (pavamāna) through the filter (pavitra)
- Swift, self-impelled movement (like ratha/arvant)
- Luminous/solar affinity (Vivasvat, Sūrya imagery)
- Bestower of rāyī (wealth, plenitude)
- Bringer of dawn-blessing (Uṣas, Bhaga)
- Revealer of hidden heavenly seat (divas padam, guhā)
Also by this seer
- Maṇḍala 9 generally: extensive Soma Pavamāna corpus used in Soma-sacrifice recitation
- Related Pavamāna hymns in RV 9 that describe Soma’s flow through the filter (pavitra) and his bestowal of wealth, light, and inspiration
The rite, step by step
- Soma stalks are pressed and the juice is expressed (savana context).
- The juice is mixed/clarified and strained through the filter (pavitra), becoming ‘pavamāna’.
- Mantras praise Soma’s swift, self-driven flow and invite his increase of rāyī and inspiration.
- The purified Soma is set forth for offering; priests (including Adhvaryu) arrange the rite and vessels.
- Libations are offered to the gods; the sacrificer seeks prosperity, clarity, and victorious strength.
Offerings
- Purified Soma-juice (libations)
- Associated oblations customary to Soma rites (e.g., ghee/clarifying accompaniments depending on śrauta procedure)
Frequently Asked Questions
The hymn praises Soma in his purified, flowing form—Soma Pavamāna—especially as he is pressed and strained in the Soma sacrifice.
As Soma is purified, he moves swiftly like a racing chariot and brings prosperity and clarity; the hymn says this purified flow also leads to a higher, hidden ‘heavenly’ goal that can be inwardly seen.
Because purified Soma is described as becoming bright and radiant; the Dawn’s blessing and solar light symbolize the awakening of vision and the spreading of a subtle path of illumination in life and ritual.
Ask anything about Sukta 10 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
