Sukta 10
Sukta 9.10
Soma Pavamāna
ఈ సోమ పావమాన స్తోత్రం పిండింపబడి, వడకట్టబడి, స్వయంప్రేరితంగా పరుగెత్తే శుద్ధ సోమధారను స్తుతిస్తుంది; అది రాయీ (సమృద్ధి, ధనం, సత్త్వపూర్ణత) వైపు చలనం పొందుతుంది. సోముడు ప్రకాశించేకొద్దీ, అతని ప్రవాహాన్ని సౌర కాంతి (వివస్వత్), ఉషస్సు–భగుల ఆశీర్వాదం, అలాగే ఋషి అంతఃచక్షువు గ్రహించే గుప్త స్వర్గస్థానంతో ఈ హిమ్నం అనుసంధానిస్తుంది—కర్మకాండ శుద్ధి చైతన్యోన్నతికి ప్రతిబింబమని సూచిస్తూ.
Mantras
Mantra 1
प्र स्वानासो रथा इवार्वन्तो न श्रवस्यवः । सोमासो राये अक्रमुः ॥
వారు స్వయంచోదితులై, రథాల వలె ముందుకు సాగుతారు; శ్రవస్యు అశ్వాల వలె—ప్రేరిత శ్రవణాన్ని కోరువారు. సోమ-శక్తులు రాయీ (సమృద్ధి/పూర్ణత) వైపు అడుగులు వేస్తాయి.
Mantra 2
हिन्वानासो रथा इव दधन्विरे गभस्त्योः । भरासः कारिणामिव ॥
రథాలవలె ప్రేరేపింపబడి, వారు రెండు చేతుల (దివ్య-గ్రహ) మధ్య తమను విస్తరించుకుంటారు. వారు వాహకులు—కార్మికులవలె—ఆనంద-ద్రవ్యాన్ని రూపంగా మలిచి మోసుకుపోతారు.
Mantra 3
राजानो न प्रशस्तिभिः सोमासो गोभिरञ्जते । यज्ञो न सप्त धातृभिः ॥
అభిషేకాలతో కూడిన రాజులవలె, సోమ-ధారలు కాంతి-కిరణాలు (గో) తో తమను అభ్యంజనం చేసుకుంటాయి. ఏడు ధాతృ (ఆధారకులు) నిర్మించిన యజ్ఞంలా, వారు ఋత-కర్మలో తమ క్రమబద్ధ రూపాన్ని ధరిస్తారు.
Mantra 4
परि सुवानास इन्दवो मदाय बर्हणा गिरा । सुता अर्षन्ति धारया ॥
చుట్టూరా, పిండిన ప్రకాశవంతమైన ఇందువులు, గిరా (వాక్కు) తో ఉప్పొంగి, మద (పరవశ-ఆనంద) కోసం తమ ధారలో ప్రవహిస్తాయి. సుతమై పోసబడినవి, అవి నిరంతర ప్రవాహంగా పరుగెడతాయి.
Mantra 5
आपानासो विवस्वतो जनन्त उषसो भगम् । सूरा अण्वं वि तन्वते ॥
వివస్వత్ యొక్క తేజస్సును లోతుగా పానంచేసి, వారు ఉషస్సు యొక్క భాగ్యభాగాన్ని (భగ) జనింపజేస్తారు. ప్రకాశవంతులు సూక్ష్మ తంతువును విస్తరింపజేస్తారు—అస్తిత్వంలో వెలుగின் సన్నని మార్గాన్ని విస్తరిస్తారు.
Mantra 6
अप द्वारा मतीनां प्रत्ना ऋण्वन्ति कारवः । वृष्णो हरस आयवः ॥
వాక్కు యొక్క ప్రాచీన కర్తలైన కవులు ప్రేరిత మతి-జ్ఞానాల ద్వారాలను తెరుస్తారు. వృష్ణుడు (పరాక్రమి) యొక్క జ్వలించే హరసు వైపు అన్వేషకులు ముందుకు దూసుకుపోతారు.
Mantra 7
समीचीनास आसते होतारः सप्तजामयः । पदमेकस्य पिप्रतः ॥
సమన్వయంతో సప్తజామి (సప్తజాత) హోతృ-శక్తులు ఆసనం అధిష్ఠిస్తాయి. అవి ఏకుని పదాన్ని నింపి స్థిరపరుస్తాయి—దైవ ఏకత్వానికి ఆ ఒక్క ఆధారాన్ని.
Mantra 8
नाभा नाभिं न आ ददे चक्षुश्चित्सूर्ये सचा । कवेरपत्यमा दुहे ॥
అతడు మనకు నాభి—అస్తిత్వపు కేంద్ర గ్రంథి—నిచ్చును; సూర్యునితో సహచర్యంగా కన్నును కూడా ఇస్తాడు. కవి (ఋషి) యొక్క సంతానాన్ని మనకొరకు దోహించి—ప్రేరిత జ్ఞాన జన్మను ప్రసాదిస్తాడు.
Mantra 9
अभि प्रिया दिवस्पदमध्वर्युभिर्गुहा हितम् । सूरः पश्यति चक्षसा ॥
దివ్యలోకపు ప్రియమైన పదం వైపు—గుహలో నిహితమైనదాన్ని—అధ్వర్యులు స్థాపిస్తారు; ప్రకాశవంతుడైన సూర్ (దర్శకుడు) దానిని దర్శన-చక్షువుతో చూస్తాడు.
Frequently Asked Questions
The hymn praises Soma in his purified, flowing form—Soma Pavamāna—especially as he is pressed and strained in the Soma sacrifice.
As Soma is purified, he moves swiftly like a racing chariot and brings prosperity and clarity; the hymn says this purified flow also leads to a higher, hidden ‘heavenly’ goal that can be inwardly seen.
Because purified Soma is described as becoming bright and radiant; the Dawn’s blessing and solar light symbolize the awakening of vision and the spreading of a subtle path of illumination in life and ritual.
Ask anything about Sukta 10 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.