
Sukta 9.10
अयं सोमपवमानसूक्तः पवित्रितस्य सोमस्य स्वयम्प्रेरितं वेगवन्तं प्रवाहं स्तौति—यः पीड्यमानः पवित्रेण निष्यन्दमानः प्रवर्त्यते च, राय्यै (पूर्णतायै, धनाय, भावपूर्णत्वाय) अभिप्रयाति। सोमस्य दीप्तौ तस्य प्रवाहः सौरतेजसा (विवस्वता) सह संबध्यते, उषसः भगस्य च आशीर्भिः, तथा च कवेरन्तश्चक्षुषा दृश्यं निगूढं दिव्यं पदं प्रकाशयति—यतो यज्ञे पवित्रीकरणं चेतनायाः आरोहणस्य प्रतिबिम्बमिव भवति।
Mantra 1
प्र स्वानासो रथा इवार्वन्तो न श्रवस्यवः । सोमासो राये अक्रमुः ॥
प्र स्वानासो रथा इवार्वन्तो न श्रवस्यवः; सोमासो राये अक्रमुः—स्वयम्-प्रवृत्ता इव रथाः, अश्वा इव च, श्रवःकामाः।
Mantra 2
हिन्वानासो रथा इव दधन्विरे गभस्त्योः । भरासः कारिणामिव ॥
हिन्वानासो रथा इव गभस्त्योर्द्वयोः स्वान् प्रसारयन्ति; भरासः कारिणामिव—आनन्दद्रव्यं रूपे नयन्तो वहन्ति।
Mantra 3
राजानो न प्रशस्तिभिः सोमासो गोभिरञ्जते । यज्ञो न सप्त धातृभिः ॥
राजानो न प्रशस्तिभिरिव सोमासो गोभिरात्मानमञ्जते; यज्ञो न सप्तधातृभिः कृतः, ऋतुकर्मणि क्रमरूपं गृह्णन्ति।
Mantra 4
परि सुवानास इन्दवो मदाय बर्हणा गिरा । सुता अर्षन्ति धारया ॥
परितः सुवानास इन्दवो गिरा बर्हणाः मदाय धारया वहन्ति; सुता निरन्तरप्रवाहेन अर्षन्ति।
Mantra 5
आपानासो विवस्वतो जनन्त उषसो भगम् । सूरा अण्वं वि तन्वते ॥
विवस्वतो रश्मिं गाढं पीत्वा ते उषसो भगं जनयन्ति। सूराः सूक्ष्मं सूत्रं वितन्वते—भुवने प्रकाशस्य सूक्ष्मं पन्थानं विस्तरयन्ति।
Mantra 6
अप द्वारा मतीनां प्रत्ना ऋण्वन्ति कारवः । वृष्णो हरस आयवः ॥
मतीनां द्वाराणि प्रत्नाः कारवो विवृण्वन्ति; वृष्णो ज्वलन्तं हरः प्रति आयवोऽग्रे सरन्ति।
Mantra 7
समीचीनास आसते होतारः सप्तजामयः । पदमेकस्य पिप्रतः ॥
समीचीनाः सन्तः सप्तजामयः होतार आसते; ते एकस्य पदं पिप्रतः—तदेकं दैव्यमाधारं दृढयन्ति।
Mantra 8
नाभा नाभिं न आ ददे चक्षुश्चित्सूर्ये सचा । कवेरपत्यमा दुहे ॥
स नः नाभिं नाभा आदत्ते, चक्षुः चित् सूर्ये सचा ददाति। कवेः अपत्यम्—ऋषेः सन्ततिं, प्रेरितप्रज्ञाजननम्—अस्मभ्यं दुहे।
Mantra 9
अभि प्रिया दिवस्पदमध्वर्युभिर्गुहा हितम् । सूरः पश्यति चक्षसा ॥
दिवः प्रियं पदम् अभि—गुहाहितम्—अध्वर्युभिः स्थापितम्। सूरः कवी चक्षसा पश्यति।
Soma-powers surge forth self-impelled—swift as chariots and eager steeds—moving toward rāyī (plenitude).
As the flow brightens, Soma is linked with Vivasvat’s radiance and Dawn’s portion (Bhaga), spreading a subtle ‘thread/path’ of light through existence.
The hymn culminates in the revelation of a beloved ‘station of heaven’ hidden in secrecy, set in the rite, and truly seen by the luminous seer with inner vision.
The movement settles into assured perception and attainment: purified Soma becomes the means by which the hidden goal is approached and beheld—ritual action and spiritual sight aligned.
प्र स्वानासो रथा इवार्वन्तो न श्रवस्यवः । सोमासो राये अक्रमुः ॥आपानासो विवस्वतो जनन्त उषसो भगम् । सूरा अण्वं वि तन्वते ॥divas padam
The hymn praises Soma in his purified, flowing form—Soma Pavamāna—especially as he is pressed and strained in the Soma sacrifice.
As Soma is purified, he moves swiftly like a racing chariot and brings prosperity and clarity; the hymn says this purified flow also leads to a higher, hidden ‘heavenly’ goal that can be inwardly seen.
Because purified Soma is described as becoming bright and radiant; the Dawn’s blessing and solar light symbolize the awakening of vision and the spreading of a subtle path of illumination in life and ritual.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.