
Sukta 3.10
Gāthina Viśvāmitra (traditional for RV 3.10)
Gāyatrī or Trishtubh (verify in critical edition)
บทสวดนี้สรรเสริญอัคนีว่าเป็นกษัตริย์ผู้ทรงอำนาจสูงสุดท่ามกลางหมู่ชน และเป็นโหตฤผู้ขาดมิได้ ผู้ทำให้ยัญพิธีสมบูรณ์ครบถ้วน เน้นว่าทั้งฤๅษีผู้เห็นธรรมและมนุษย์สามัญต่างจุดท่านขึ้นในพิธีกรรม และว่าอัคนีทรงแบกหาม “แสงสว่างอันดลใจ” (jyotīṃṣi) ของเหล่าวิปรา นำเครื่องบูชาไปสู่เทพทั้งหลาย และเพิ่มพูนกำลังกับความสามารถของมนุษย์
Mantra 1
त्वामग्ने मनीषिणः सम्राजं चर्षणीनाम् । देवं मर्तास इन्धते समध्वरे ॥
อัคนีเอ๋ย เหล่าฤษีผู้มีปัญญาจุดท่านให้ลุกโพลง ในฐานะสมราฏ—พระราชาผู้เป็นใหญ่เหนือหมู่ชน; มนุษย์ทั้งหลายก็จุดเทพองค์นี้ ในอธวรอันครบถ้วนสมบูรณ์
Mantra 2
त्वां यज्ञेष्वृत्विजमग्ने होतारमीळते । गोपा ऋतस्य दीदिहि स्वे दमे ॥
ในบรรดายัญญะทั้งหลาย เขาทั้งหลายแสวงหาและสรรเสริญท่าน อัคนีเอ๋ย—ในฐานะฤตวิช (ṛtvij) ปุโรหิตตามกาล และในฐานะโหตฤ (Hotṛ) ผู้เชื้อเชิญ จงส่องประกายเถิดในเรือนของท่านเอง เป็นผู้พิทักษ์ฤตะ (ṛta: สัจจะและระเบียบจักรวาล)
Mantra 3
स घा यस्ते ददाशति समिधा जातवेदसे । सो अग्ने धत्ते सुवीर्यं स पुष्यति ॥
ผู้ใดถวายแด่ท่านด้วยฟืนก่อไฟ แด่ชาตเวทัส (Jātavedas) — ผู้นั้น โอ อัคนี (Agni) ย่อมทรงไว้ซึ่งความบริบูรณ์แห่งพลังวีรบุรุษ และย่อมเจริญงอกงามในความเป็นอยู่
Mantra 4
स केतुरध्वराणामग्निर्देवेभिरा गमत् । अञ्जानः सप्त होतृभिर्हविष्मते ॥
ขอให้อัคนี (Agni) — ผู้เป็นนิมิตอันรู้จำแห่งพิธีบูชา — เสด็จมาพร้อมเหล่าเทวะ ผู้รู้หนทางอันถูกต้อง ขอให้ท่านมาถึงพร้อมโหตฤทั้งเจ็ด (พลังปุโรหิต) แด่ผู้ถวายเครื่องบูชา นำหวิษ (havis) มาสู่ความสำเร็จแห่งยัญญะ
Mantra 5
प्र होत्रे पूर्व्यं वचोऽग्नये भरता बृहत् । विपां ज्योतींषि बिभ्रते न वेधसे ॥
จงนำถ้อยคำโบราณ—ถ้อยคำอันยิ่งใหญ่และแผ่กว้าง—ไปสู่ไฟแห่งปุโรหิต คือ อัคนี (Agni) เพราะท่านคือ เวธัส (Védhas) ผู้รังสรรค์ ผู้ทรงไว้ซึ่งแสงทั้งหลายของผู้มีญาณ และทำให้ความสว่างนั้นเกิดผลในกิจแห่งพิธี
Mantra 6
अग्निं वर्धन्तु नो गिरो यतो जायत उक्थ्यः । महे वाजाय द्रविणाय दर्शतः ॥
ขอถ้อยคำสรรเสริญของเราทั้งหลายจงเพิ่มพูนอัคนี (Agni) ผู้ซึ่งจากท่านนั้นกำเนิดพลังแห่งบทสรรเสริญอันนำชัย (ukthya) เพื่อมหาอำนาจแห่งชัยและกำลัง (vāja) และเพื่อความบริบูรณ์แห่งทรัพย์และความเป็นอยู่ (draviṇa) ขอท่านจงปรากฏแก่เรา—แจ่มชัดในทัศนะภายใน.
Mantra 7
अग्ने यजिष्ठो अध्वरे देवान्देवयते यज । होता मन्द्रो वि राजस्यति स्रिधः ॥
โอ้อัคนี ผู้ชำนาญยิ่งในการบูชา ในพิธีบูชา (adhvara) จงบูชาเหล่าเทพเพื่อผู้ใฝ่หาเทพเถิด ในฐานะโหตฤ (Hotṛ) ผู้เปี่ยมปีติ จงทอประกายในอธิปไตยของท่าน และก้าวพ้นสิ่งกีดขวางทั้งหลาย.
Mantra 8
स नः पावक दीदिहि द्युमदस्मे सुवीर्यम् । भवा स्तोतृभ्यो अन्तमः स्वस्तये ॥
โอ้ผู้ชำระให้บริสุทธิ์ จงลุกโชติช่วงเพื่อเราเถิด จงประดิษฐานในเราซึ่งพลังวีรภาพอันสว่างไสวและมีชัย (suvīrya) จงเป็นผู้เกื้อหนุนที่ใกล้ที่สุดแก่เหล่านักสรรเสริญ—ใกล้ชิดที่สุดในความเป็นเรา—เพื่อความสวัสดีและการดำเนินไปโดยปลอดภัย (svastaye).
Mantra 9
तं त्वा विप्रा विपन्यवो जागृवांसः समिन्धते । हव्यवाहममर्त्यं सहोवृधम् ॥
เหล่าวิปฺระผู้มีญาณ ตื่นรู้ และใฝ่แสวงอย่างแรงกล้า จุดท่านให้ลุกโพลง—อัคนี (Agni) ผู้แบกพาหะเครื่องบูชา ท่านเป็นอมตะ ผู้เพิ่มพูนพลัง; ท่านทำให้กำลังรับภาระของเรางอกงาม เพื่อให้งานศักดิ์สิทธิ์ของเทพสำเร็จผล
Agni is invoked as the sovereign king of the peoples, kindled by seers and mortals in the rite (RV 3.10.1).
The hymn deepens Agni’s priestly identity: the ancient, expansive word is brought to him, and he is lauded as the effective maker (vedhas) who bears the vipras’ lights (RV 3.10.5).
Agni is affirmed as Havyavāha—immortal carrier of offerings—who actively increases strength and capacity (sahas) for the work (RV 3.10.9).
The praise settles into confident dependence on Agni’s mediation: once kindled and rightly addressed, he completes the sacrifice and empowers the worshippers.
samrājaṃ carṣaṇīnām
pūrvyam vacaḥ
havyavāham amartyam
It teaches that Agni is the central priestly power of the sacrifice—sovereign among peoples—who must be kindled and praised so he can carry offerings to the gods and make the rite effective.
Because Agni presides over the ritual community: he unites the people in worship, governs the sacrificial process as Hotṛ, and ensures the offerings reach the divine realm.
It means Agni supports and carries the inspired insights (jyotīṃṣi) of the seers—turning their prayers and illuminations into effective action within the ritual and within the worshipper.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.