Sukta 10
Sukta 3.10
Gāthina Viśvāmitra (traditional for RV 3.10)
Agni
Gāyatrī or Trishtubh (uncertain from provided text alone; verify in critical edition)
આ સૂક્તમાં અગ્નિને પ્રજાઓમાં સર્વાધિકારી રાજા અને યજ્ઞને પૂર્ણ બનાવનાર અનિવાર્ય હોતૃ તરીકે સ્તુતિ કરવામાં આવે છે. તેમાં ભાર મૂકવામાં આવે છે કે ઋષિઓ તેમજ સામાન્ય મનુષ્યો બંને વિધિમાં તેને પ્રજ્વલિત કરે છે, અને તે વિપ્રોના પ્રેરિત “પ્રકાશો” (જ્યોતીંષિ) ધારણ કરીને અર્પણોને દેવતાઓ સુધી પહોંચાડે છે તથા માનવીય બળ અને ક્ષમતામાં વૃદ્ધિ કરે છે.
Mantras
Mantra 1
त्वामग्ने मनीषिणः सम्राजं चर्षणीनाम् । देवं मर्तास इन्धते समध्वरे ॥
હે અગ્નિ, મનીષી ઋષિઓ તને ચર્ષણીનાં સમ્રાટ્—સર્વજનનો અધિપતિ—રૂપે પ્રજ્વલિત કરે છે; અને મર્ત્યો સમાધ્વર યજ્ઞમાં દેવને પ્રજ્વલિત કરે છે.
Mantra 2
त्वां यज्ञेष्वृत्विजमग्ने होतारमीळते । गोपा ऋतस्य दीदिहि स्वे दमे ॥
યજ્ઞોમાં, હે અગ્નિ, તને ઋત્વિજ—ઋતુનો યાજક—રૂપે, અને હોતૃ—આહ્વાનક પુરોહિત—રૂપે સ્તુતિથી શોધે છે. તું ઋતનો ગોપા બની, પોતાના દમે (ગૃહમાં) દીપ્તિમાન થા.
Mantra 3
स घा यस्ते ददाशति समिधा जातवेदसे । सो अग्ने धत्ते सुवीर्यं स पुष्यति ॥
સ જ ખરેખર—જે તને સમિધાઓ (ઇંધણ-લાકડાં) સાથે જાતવેદસને અર્પે છે—તે, હે અગ્નિ, સુવીર્યની પૂર્ણતા ધારણ કરે છે; તે પોષાય છે, વધે છે.
Mantra 4
स केतुरध्वराणामग्निर्देवेभिरा गमत् । अञ्जानः सप्त होतृभिर्हविष्मते ॥
અધ્વરોનો કેતુ—અગ્નિ—દેવો સાથે અહીં આવે. માર્ગોને જાણતો, સાત હોતૃઓ સાથે હવિષ્માન (હવિ અર્પનાર) પાસે પહોંચે.
Mantra 5
प्र होत्रे पूर्व्यं वचोऽग्नये भरता बृहत् । विपां ज्योतींषि बिभ्रते न वेधसे ॥
હોતૃરૂપ અગ્નિ માટે પ્રાચીન વચન—વિશાળ—આગળ ધરો. પ્રેરિતોના જ્યોતિઓ ધારણ કરનાર, કર્મના વિધાતા એવા વેધસને (અગ્નિને) અર્પો.
Mantra 6
अग्निं वर्धन्तु नो गिरो यतो जायत उक्थ्यः । महे वाजाय द्रविणाय दर्शतः ॥
અમારી ગિરોઃ (સ્તુતિ-વાણી) અગ્નિને વધારતી રહે; કારણ કે તેની પાસેથી ઉકથ્યઃ—વિજયકર્તા સ્તુતિ-શક્તિ—જન્મે છે. મહાન વાજ (બળ-સમૃદ્ધિ) અને દ્રવિણ (ધન-પૂર્ણતા) માટે તે અમને દર્શતઃ—અંતર્દૃષ્ટિમાં સ્પષ્ટ રીતે પ્રગટ—થાઓ.
Mantra 7
अग्ने यजिष्ठो अध्वरे देवान्देवयते यज । होता मन्द्रो वि राजस्यति स्रिधः ॥
હે અગ્ને, યજિષ્ઠ—યજનમાં સર્વોત્કૃષ્ટ—અધ્વરે (યજ્ઞમાં) દેવયતે (દેવ-ઇચ્છુક ઉપાસક) માટે દેવોને યજ. આનંદિત હોતા બની તું તારા રાજ્યમાં વિરાજમાન થા અને સ્રિધઃ (અવરોધો)ને વટાવી જા.
Mantra 8
स नः पावक दीदिहि द्युमदस्मे सुवीर्यम् । भवा स्तोतृभ्यो अन्तमः स्वस्तये ॥
હે પાવક, અમારે માટે દીદિહિ—પ્રજ્વલિત થા; અમામાં દ્યુમત્ સુવીર્યમ્—પ્રકાશમય વિજયી વીર્ય—સ્થાપ. સ્તોતૃભ્યો અંતમઃ—ગાયકોએ માટે સર્વથી નજીક સહાયક—થઈ સ્વસ્તયે (કલ્યાણ અને સુરક્ષિત ગતિ) માટે રહેજે.
Mantra 9
तं त्वा विप्रा विपन्यवो जागृवांसः समिन्धते । हव्यवाहममर्त्यं सहोवृधम् ॥
જાગૃત અને પ્રેરિત, સ્તુતિપ્રિય વિપ્રો તને પ્રજ્વલિત કરે છે—હવ્યવાહ અગ્નિને. અમર્ત્ય, સહોવર્ધક, તું અમારી શક્તિ અને ધારણક્ષમતા વધારેછે, જેથી દેવકાર્ય વહન થઈ શકે.
Frequently Asked Questions
It teaches that Agni is the central priestly power of the sacrifice—sovereign among peoples—who must be kindled and praised so he can carry offerings to the gods and make the rite effective.
Because Agni presides over the ritual community: he unites the people in worship, governs the sacrificial process as Hotṛ, and ensures the offerings reach the divine realm.
It means Agni supports and carries the inspired insights (jyotīṃṣi) of the seers—turning their prayers and illuminations into effective action within the ritual and within the worshipper.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.