Sukta 114

Mantra 1

घर्मा समन्ता त्रिवृतं व्यापतुस्तयोर्जुष्टिं मातरिश्वा जगाम । दिवस्पयो दिधिषाणा अवेषन्विदुर्देवाः सहसामानमर्कम् ॥

ภาชนะอุ่นร้อนสองใบแผ่ไปทั่วทุกทิศ เป็นวงล้อมสามชั้น; เพื่อความรื่นรมย์อันเป็นที่ยอมรับของมัน มาตริศวานจึงมาถึง ปรารถนาน้ำนมแห่งสวรรค์ พวกเขาเสาะหาและพบมัน; เหล่าเทพรู้บทขับอันถูกวัดด้วยพลัง—บทสรรเสริญอันลุกโชติช่วง

Mantra 2

तिस्रो देष्ट्राय निॠतीरुपासते दीर्घश्रुतो वि हि जानन्ति वह्नयः । तासां नि चिक्युः कवयो निदानं परेषु या गुह्येषु व्रतेषु ॥

นิรฤติ (Nirr̥ti) สามองค์เข้าเฝ้าผู้ทรงกำหนดระเบียบ (Ordainer); เหล่าวหฺนิ (vahni) ผู้แบกไฟ ผู้ได้ยินไกล รู้จักนางเหล่านั้นอย่างแจ่มชัด. บรรดากวีฤๅษีหยั่งรู้รากฐานของนาง—คือเหล่าผู้สถิตในฟากโน้น ในวรตะ (vrata) อันเร้นลับ.

Mantra 4

एकः सुपर्णः स समुद्रमा विवेश स इदं विश्वं भुवनं वि चष्टे । तं पाकेन मनसापश्यमन्तितस्तं माता रेळ्हि स उ रेळ्हि मातरम् ॥

มีเพียงหนึ่งเดียว—นกผู้มีปีกงาม; เขาได้เข้าสู่มหาสมุทร และเขาเพ่งดูโลกทั้งมวลนี้และภาวะทั้งปวงที่บังเกิด. ด้วยจิตที่สุกงอม ข้าพเจ้าเห็นเขาใกล้ ๆ; มารดาทะนุถนอมเขา และเขาเองก็ทะนุถนอมมารดา.

Mantra 5

सुपर्णं विप्राः कवयो वचोभिरेकं सन्तं बहुधा कल्पयन्ति । छन्दांसि च दधतो अध्वरेषु ग्रहान्त्सोमस्य मिमते द्वादश ॥

เหล่าวิปฺระ (vipra) ผู้มีแรงดลใจ และกวีฤๅษี ใช้วาจาสร้างรูปนกปีกงามองค์เดียว—แม้เป็นหนึ่งในภาวะ—ให้ปรากฏเป็นหลากหลาย. เมื่อวางฉันทัส (chandas) ลงในอธวร (adhvara) พวกเขาก็วัดแบ่งถ้วยโสมะ (Soma) สิบสองถ้วย.

Mantra 6

षट्त्रिंशाँश्च चतुरः कल्पयन्तश्छन्दांसि च दधत आद्वादशम् । यज्ञं विमाय कवयो मनीष ऋक्सामाभ्यां प्र रथं वर्तयन्ति ॥

เขาทั้งหลายจัดวางสามสิบหกและสี่ให้เป็นระเบียบ และตั้งฉันทัส (ฉันทลักษณ์) ไว้ ณ ที่ของตน สถาปนาระเบียบสิบสองประการ ครั้นวัดกำหนดยัญพิธีแล้ว ฤษีผู้รู้ด้วยปัญญาอันสว่างไสว อาศัยพลังแห่ง Ṛk และ Sāman ให้ราชรถแห่งกิจการเคลื่อนไปข้างหน้า

Mantra 7

चतुर्दशान्ये महिमानो अस्य तं धीरा वाचा प्र णयन्ति सप्त । आप्नानं तीर्थं क इह प्र वोचद्येन पथा प्रपिबन्ते सुतस्य ॥

ความยิ่งใหญ่ที่ไกลออกไปของสิ่งนี้มีสิบสี่ประการ ฤษีผู้มั่นคงนำมันไปข้างหน้าด้วยวาจา—Vāc—ให้เป็นเจ็ด ใครเล่าที่นี่จะประกาศท่าข้ามอันเข้าถึงได้ และหนทางซึ่งเขาทั้งหลายดื่มลึกซึ้งจากโสมะ (Soma) ที่คั้นแล้ว?

Mantra 8

सहस्रधा पञ्चदशान्युक्था यावद्द्यावापृथिवी तावदित्तत् । सहस्रधा महिमानः सहस्रं यावद्ब्रह्म विष्ठितं तावती वाक् ॥

ด้วยพันวิถีมีบทสรรเสริญสิบห้า (yuktha) กว้างไกลเท่าฟ้ากับดิน—แท้จริง ‘ตัต’ (Tat) ก็กว้างไกลเพียงนั้น ด้วยพันวิถีความยิ่งใหญ่ของมันเป็นพันเท่า; พรหมัน (Brahman) ตั้งมั่นไกลเพียงใด วาจา—Vāc—ก็แผ่ไปไกลเพียงนั้น

Mantra 9

कश्छन्दसां योगमा वेद धीरः को धिष्ण्यां प्रति वाचं पपाद । कमृत्विजामष्टमं शूरमाहुर्हरी इन्द्रस्य नि चिकाय कः स्वित् ॥

ใครเล่าคือผู้มีปัญญา (dhīra) ผู้รู้การประสานแห่งฉันทัส (chandas) ทั้งหลาย? ใครได้บรรลุสู่ที่นั่งศักดิ์สิทธิ์ (dhīṣṇyā) อันหันหน้าเข้าหา “วาจา” (Vāc)? ใครเล่าที่เขาขานว่าเป็นวีรบุรุษองค์ที่แปดท่ามกลางปุโรหิตผู้ประกอบพิธี (ṛtvij)? และใครกันแน่ที่ได้หยั่งรู้ม้าสีเหลืองอมน้ำตาลคู่ (harī) ของอินทระ (Indra)?

Mantra 10

भूम्या अन्तं पर्येके चरन्ति रथस्य धूर्षु युक्तासो अस्थुः । श्रमस्य दायं वि भजन्त्येभ्यो यदा यमो भवति हर्म्ये हितः ॥

บางพวกเวียนไปตามขอบเขตแห่งแผ่นดิน; ถูกเทียมแอกแล้วก็ยืนอยู่ที่คานและงอนรถศึก. เขาทั้งหลายแบ่งสรรส่วนแห่งความเหน็ดเหนื่อยให้แก่พวกนั้น—เมื่อยมะ (Yama) มาถึงและถูกตั้งไว้ในเรือน, สถิตมั่นอยู่ภายใน.