Sukta 114

Mantra 1

घर्मा समन्ता त्रिवृतं व्यापतुस्तयोर्जुष्टिं मातरिश्वा जगाम । दिवस्पयो दिधिषाणा अवेषन्विदुर्देवाः सहसामानमर्कम् ॥

ଦୁଇ ଘର୍ମପାତ୍ର ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ତ୍ରିବୃତ ଆବରଣକୁ ବ୍ୟାପିଲେ; ସେମାନଙ୍କ ଜୁଷ୍ଟି (ପ୍ରିୟ ତୃପ୍ତି) ପାଇଁ ମାତରିଶ୍ୱା ଆସିଲେ। ଦିବ୍ୟ ପୟ (ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ଦୁଧ) ଆକାଂକ୍ଷା କରି ସେମାନେ ତାହାକୁ ଖୋଜିଲେ; ଦେବମାନେ ସହସାରେ ମାପିତ ଅର୍କ—ଜ୍ୱଳନ୍ତ ସ୍ତୋତ୍ର—କୁ ଜାଣିଲେ।

Mantra 2

तिस्रो देष्ट्राय निॠतीरुपासते दीर्घश्रुतो वि हि जानन्ति वह्नयः । तासां नि चिक्युः कवयो निदानं परेषु या गुह्येषु व्रतेषु ॥

ବିଧାତା (ଦେଷ୍ଟ୍ରା)ଙ୍କ ପାଖେ ତିନି ନିଋତି ଉପାସନା କରି ଉପସ୍ଥିତ ହୁଅନ୍ତି; ଦୀର୍ଘଶ୍ରୁତ, ଅଗ୍ନି-ବାହକ ବହ୍ନିମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ଭଲଭାବେ ଜାଣନ୍ତି। କବି ଋଷିମାନେ ସେମାନଙ୍କର ନିଦାନ—ମୂଳ ଆଧାର—ଚିହ୍ନିଛନ୍ତି: ଯେମାନେ ପରେ, ପରଲୋକୀୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ, ଗୁହ୍ୟ ବ୍ରତମାନ (ଗୁପ୍ତ ନିୟମ) ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ।

Mantra 4

एकः सुपर्णः स समुद्रमा विवेश स इदं विश्वं भुवनं वि चष्टे । तं पाकेन मनसापश्यमन्तितस्तं माता रेळ्हि स उ रेळ्हि मातरम् ॥

ଏକ ହେଉଛି ସୁପର୍ଣ; ସେ ସମୁଦ୍ରରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛି; ସେ ଏହି ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱକୁ ଓ ସମସ୍ତ ଭୁବନକୁ ଦେଖେ। ପକ୍କ ମନରେ ମୁଁ ତାକୁ ନିକଟରୁ ଦେଖିଲି; ମାତା ତାକୁ ପୋଷେ, ଏବଂ ସେ ମଧ୍ୟ ମାତାକୁ ପୋଷେ।

Mantra 5

सुपर्णं विप्राः कवयो वचोभिरेकं सन्तं बहुधा कल्पयन्ति । छन्दांसि च दधतो अध्वरेषु ग्रहान्त्सोमस्य मिमते द्वादश ॥

ବିପ୍ର—କବି ଋଷିମାନେ—ବଚନଦ୍ୱାରା ସୁପର୍ଣ ଏହି ଏକକୁ, ଏକ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ବହୁରୂପେ କଳ୍ପନା କରନ୍ତି। ଅଧ୍ୱରରେ ଛନ୍ଦମାନଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରି, ସେମାନେ ସୋମର ଦ୍ୱାଦଶ ଗ୍ରହ (ପାତ୍ର)କୁ ମାପନ କରନ୍ତି।

Mantra 6

षट्त्रिंशाँश्च चतुरः कल्पयन्तश्छन्दांसि च दधत आद्वादशम् । यज्ञं विमाय कवयो मनीष ऋक्सामाभ्यां प्र रथं वर्तयन्ति ॥

ସେମାନେ ଛତ୍ତିଶ ଓ ଚାରିକୁ କ୍ରମବଦ୍ଧ କରନ୍ତି; ଛନ୍ଦମାନଙ୍କୁ ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ସ୍ଥାପନ କରି, ଦ୍ୱାଦଶବିଧ କ୍ରମକୁ ଦୃଢ଼ କରନ୍ତି। ଯଜ୍ଞକୁ ମାପି-ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରି, କବି-ଋଷିମାନେ ନିଜ ତେଜୋମୟ ମନୀଷାରେ ଋକ୍ ଓ ସାମନର ଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା କର୍ମର ରଥକୁ ଆଗକୁ ଚଳାନ୍ତି।

Mantra 7

चतुर्दशान्ये महिमानो अस्य तं धीरा वाचा प्र णयन्ति सप्त । आप्नानं तीर्थं क इह प्र वोचद्येन पथा प्रपिबन्ते सुतस्य ॥

ଏହି (ରହସ୍ୟ)ର ଅଧିକ ମହିମା ଚଉଦ; ବାକ୍‌ ଦ୍ୱାରା ଧୀର ଋଷିମାନେ ଏହାକୁ ସପ୍ତ ରୂପେ ଆଗକୁ ନେଇଯାନ୍ତି। ଏଠାରେ ସେହି ପହଞ୍ଚାଇଦେବା ତୀର୍ଥ—ସେହି ପଥ—କିଏ ପ୍ରକାଶ କରିବ, ଯେହି ପଥରେ ସେମାନେ ପିଷିତ ସୋମକୁ ଗଭୀର ଭାବେ ପାନ କରନ୍ତି?

Mantra 8

सहस्रधा पञ्चदशान्युक्था यावद्द्यावापृथिवी तावदित्तत् । सहस्रधा महिमानः सहस्रं यावद्ब्रह्म विष्ठितं तावती वाक् ॥

ସହସ୍ର ପ୍ରକାରେ ପଞ୍ଚଦଶ ଯୁକ୍ତ (ସ୍ତୁତି)ଗୀତ ଅଛି—ଯେତେ ଦ୍ୟାବା-ପୃଥିବୀର ବ୍ୟାପ୍ତି, ସେତେଇ ଏହି ତତ୍‌ର ବ୍ୟାପ୍ତି। ସହସ୍ର ପ୍ରକାରେ ତାହାର ମହିମା, ସହସ୍ରଗୁଣ; ଯେତେ ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ରହ୍ମ ସ୍ଥିତ, ସେତେ ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବାକ୍ ବିସ୍ତାରିତ ହୁଏ।

Mantra 9

कश्छन्दसां योगमा वेद धीरः को धिष्ण्यां प्रति वाचं पपाद । कमृत्विजामष्टमं शूरमाहुर्हरी इन्द्रस्य नि चिकाय कः स्वित् ॥

ଛନ୍ଦମାନଙ୍କର ଯୋଗ (ସଂଯୋଜନ) କିଏ ଧୀର ଜାଣେ? ବାଣୀଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଥିବା ପବିତ୍ର ଆସନ—ଧିଷଣ୍ୟା—କୁ କିଏ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛି? ଋତ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଷ୍ଟମ ଶୂର ବୋଲି ସେମାନେ କାହାକୁ କହନ୍ତି? ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦୁଇ ହରି (ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ଅଶ୍ୱ) କୁ ନିଶ୍ଚୟ କିଏ ଚିହ୍ନିଛି?

Mantra 10

भूम्या अन्तं पर्येके चरन्ति रथस्य धूर्षु युक्तासो अस्थुः । श्रमस्य दायं वि भजन्त्येभ्यो यदा यमो भवति हर्म्ये हितः ॥

କେହି କେହି ଭୂମିର ଅନ୍ତ (ସୀମା) ଚାରିପାଖେ ଘୁରନ୍ତି; ରଥର ଧୂରମାନଙ୍କରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ସେମାନେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହନ୍ତି। ଶ୍ରମର ଭାଗ ସେମାନେ ଏମାନଙ୍କୁ ବଣ୍ଟନ କରନ୍ତି—ଯେତେବେଳେ ଯମ ଗୃହ (ହର୍ମ୍ୟ) ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇ ଅନ୍ତରେ ନିହିତ ହୁଏ।