Sukta 114

Mantra 1

घर्मा समन्ता त्रिवृतं व्यापतुस्तयोर्जुष्टिं मातरिश्वा जगाम । दिवस्पयो दिधिषाणा अवेषन्विदुर्देवाः सहसामानमर्कम् ॥

రెండు ‘ఘర్మ’ పాత్రలు చుట్టూరా ‘త్రివృత్’ అనే త్రిగుణావరణాన్ని వ్యాపింపజేశాయి; వాటి ప్రీతికరమైన ఆనందానికి మాతరిశ్వన్ వచ్చెను. దివ్యపయస్సును కోరుకొని వారు దానిని అన్వేషించారు; దేవులు సహసా (బలము) చేత పరిమితమైన, జ్వలించే ‘అర్క’ స్తోత్రాన్ని తెలిసికొన్నారు.

Mantra 2

तिस्रो देष्ट्राय निॠतीरुपासते दीर्घश्रुतो वि हि जानन्ति वह्नयः । तासां नि चिक्युः कवयो निदानं परेषु या गुह्येषु व्रतेषु ॥

మూడు నిరృతి-శక్తులు విధాతను ఆశ్రయించి ఉపాసిస్తాయి; దూరశ్రవణ అగ్నివాహకులు వాటిని బాగా తెలుసుకొంటారు. కవులు వాటి మూల-నిదానాన్ని గ్రహించారు—అవి పరలోకపు వైపున, గూఢ వ్రతాలలో (నియమాలలో) స్థితమైనవి.

Mantra 4

एकः सुपर्णः स समुद्रमा विवेश स इदं विश्वं भुवनं वि चष्टे । तं पाकेन मनसापश्यमन्तितस्तं माता रेळ्हि स उ रेळ्हि मातरम् ॥

ఒకే సుపర్ణుడు; అతడు సముద్రంలో ప్రవేశించాడు; ఈ సమస్త విశ్వ-భువనాన్ని అతడు దర్శిస్తాడు. పక్వమైన మనస్సుతో నేను అతడిని సమీపంలో చూశాను; మాత అతడిని స్నేహంతో పోషిస్తుంది, అతడూ మాతను పోషిస్తాడు.

Mantra 5

सुपर्णं विप्राः कवयो वचोभिरेकं सन्तं बहुधा कल्पयन्ति । छन्दांसि च दधतो अध्वरेषु ग्रहान्त्सोमस्य मिमते द्वादश ॥

విప్రులు, కవులు, తమ వచనాలతో ఆ ఒక సుపర్ణుని—సత్తాలో ఒకడే అయినా—బహురూపాలుగా కల్పించి నిర్మిస్తారు. అధ్వరాలలో (యజ్ఞాలలో) ఛందస్సులను స్థాపిస్తూ, సోమస్య ద్వాదశ గ్రహాలను (పాత్రాలను) కొలిచి నిర్ణయిస్తారు.

Mantra 6

षट्त्रिंशाँश्च चतुरः कल्पयन्तश्छन्दांसि च दधत आद्वादशम् । यज्ञं विमाय कवयो मनीष ऋक्सामाभ्यां प्र रथं वर्तयन्ति ॥

వారు ముప్పై ఆరు మరియు నాలుగును క్రమంగా అమర్చి, ఛందస్సులను వాటి స్థానాలలో స్థాపించి, ద్వాదశ-వ్యవస్థను నిలుపుతారు. యజ్ఞాన్ని కొలిచి విభజించి, కవయః ఋషులు తమ దీప్త మనీషతో ఋక్ మరియు సామన్ శక్తులచే కర్మ-రథాన్ని ముందుకు నడిపిస్తారు.

Mantra 7

चतुर्दशान्ये महिमानो अस्य तं धीरा वाचा प्र णयन्ति सप्त । आप्नानं तीर्थं क इह प्र वोचद्येन पथा प्रपिबन्ते सुतस्य ॥

దీనికి మరికొన్ని పద్నాలుగు మహిమలు ఉన్నాయి; వాక్ (వాణి) ద్వారా ధీర ఋషులు దానిని ఏడు రూపాలుగా ముందుకు నడిపిస్తారు. ఇక్కడ ఆ ప్రాప్తి-తీర్థాన్ని—ఏ మార్గం ద్వారా వారు పిండిన సోమాన్ని లోతుగా పానంచేస్తారో—ఎవరు ప్రకటించగలరు?

Mantra 8

सहस्रधा पञ्चदशान्युक्था यावद्द्यावापृथिवी तावदित्तत् । सहस्रधा महिमानः सहस्रं यावद्ब्रह्म विष्ठितं तावती वाक् ॥

వెయ్యి విధాలుగా పదిహేను ఉక్థాలు (స్తుతి-గానాలు) ఉన్నాయి—ఎంత విస్తారమో ద్యావా-పృథివీ, అంతటిదే ఆ తత్త్వం; అవును, అంతటిదే అది. వెయ్యి విధాలుగా దాని మహిమలు—వెయ్యిరెట్లు; ఎంతదూరం బ్రహ్మ ప్రతిష్ఠితమై ఉందో, అంతదూరం వాక్ (వాణి) విస్తరిస్తుంది.

Mantra 9

कश्छन्दसां योगमा वेद धीरः को धिष्ण्यां प्रति वाचं पपाद । कमृत्विजामष्टमं शूरमाहुर्हरी इन्द्रस्य नि चिकाय कः स्वित् ॥

ఛందస్సుల యోగం (సంధానం) ఎవడు తెలుసుకొనును—ఆ ధీరుడు ఎవరు? వాక్కు ఎదుట స్థితమైన ధిష్ణ్యం (పవిత్ర ఆసనం/వేదిస్థానం) ఎవడు పొందెను? ఋత్విజులలో ఎనిమిదవ శూరుడు (వీరుడు) అని ఎవరిని వారు అంటారు? ఇంద్రుని హరి—రెండు కపిశ/తామ్రవర్ణ అశ్వాలు—ఎవడు నిజంగా గుర్తించెను?

Mantra 10

भूम्या अन्तं पर्येके चरन्ति रथस्य धूर्षु युक्तासो अस्थुः । श्रमस्य दायं वि भजन्त्येभ्यो यदा यमो भवति हर्म्ये हितः ॥

కొంతమంది (లేదా శక్తులు) భూమి సరిహద్దును చుట్టి సంచరిస్తారు; రథపు ధురాలపై/ధుర్యాలపై యుక్తులై వారు నిలిచి ఉంటారు. వీరికి శ్రమ యొక్క భాగాన్ని వారు పంచుతారు—యముడు గృహంలో స్థాపితుడై, అంతరంలో నిలిచినప్పుడు.