Prakarana 13

Verse 245 (चौपाई)

जौं ए कंद मूल फल खाहीं। बादि सुधादि असन जग माहीं।। एक कहहिं ए सहज सुहाए। आपु प्रगट भए बिधि न बनाए।। जहँ लगि बेद कही बिधि करनी। श्रवन नयन मन गोचर बरनी।। देखहु खोजि भुअन दस चारी। कहँ अस पुरुष कहाँ असि नारी।। इन्हहि देखि बिधि मनु अनुरागा। पटतर जोग बनावै लागा।। कीन्ह बहुत श्रम ऐक न आए। तेहिं इरिषा बन आनि दुराए।। एक कहहिं हम बहुत न जानहिं। आपुहि परम धन्य करि मानहिं।। ते पुनि पुन्यपुंज हम लेखे। जे देखहिं देखिहहिं जिन्ह देखे।।

หากทั้งหลายเสวยหัวเผือก รากไม้ และผลไม้ แล้วจงมีอาหารอื่นดุจน้ำอมฤตในโลก บางคนกล่าวว่าทั้งหลายเหล่านี้งามโดยธรรมชาติ ทั้งหลายปรากฏเอง มิได้ถูกสร้างโดยศิลปะ ตราบเท่าที่พระเวททรงบัญญัติวิธี อันพรรณนาได้แก่หู ตา และใจ จงมองค้นหาในจักรวาลทั้งสิบสี่ ที่ใดมีบุรุษเช่นนี้ ที่ใดมีสตรีเช่นนี้ ได้เห็นทั้งหลายแล้ว พระทัยของพระพรหมาทรงเปี่ยมด้วยความรัก พระองค์ทรงเริ่มสร้างทั้งหลายให้เหมาะสมกับการอภิเษก ทรงทุ่มเทมาก แต่ไม่สำเร็จสิ่งใด แล้วพระองค์ทรงนำทั้งหลายไปยังป่าแห่งอีศะและทรงซ่อนไว้ บางคนกล่าวว่าพวกข้าพเจ้ารู้ไม่มาก พวกข้าพเจ้าถือว่าตนเองเป็นผู้มีบุญมาก ทั้งหลายเหล่านั้นในทางกลับ นับพวกข้าพเจ้าเป็นกองบุญ ผู้ใดได้เห็น จะได้เห็น หรือได้เห็นแล้ว

Verse 246 (दोहा/सोरठा)

एहि बिधि कहि कहि बचन प्रिय लेहिं नयन भरि नीर। किमि चलिहहि मारग अगम सुठि सुकुमार सरीर।।120।।

กล่าววาจาเช่นนี้แล้ว ท่านรับด้วยความเต็มใจ ดวงตาเปี่ยมด้วยน้ำตา จะทรงเดินทางไปในเส้นทางอันยากลำบากด้วยพระวรกายอันบอบบางเช่นนี้ได้อย่างไร

Verse 247 (चौपाई)

नारि सनेह बिकल बस होहीं। चकई साँझ समय जनु सोहीं।। मृदु पद कमल कठिन मगु जानी। गहबरि हृदयँ कहहिं बर बानी।। परसत मृदुल चरन अरुनारे। सकुचति महि जिमि हृदय हमारे।। जौं जगदीस इन्हहि बनु दीन्हा। कस न सुमनमय मारगु कीन्हा।। जौं मागा पाइअ बिधि पाहीं। ए रखिअहिं सखि आँखिन्ह माहीं।। जे नर नारि न अवसर आए। तिन्ह सिय रामु न देखन पाए।। सुनि सुरुप बूझहिं अकुलाई। अब लगि गए कहाँ लगि भाई।। समरथ धाइ बिलोकहिं जाई। प्रमुदित फिरहिं जनमफलु पाई।।

สตรีทั้งหลายหมดสติด้วยความรัก ทรงเปล่งประกายดังนกจักราในยามเย็น ทรงทราบว่าเส้นทางนั้นยากลำบากสำหรับพระบาทอันบอบบางดังดอกบัว จึงตรัสวาจาอันประเสริฐด้วยพระหทัยอันกระวนกระวาย เมื่อพระบาทอันนุ่มนวลแดงสดของท่านแตะพื้นดิน แผ่นดินทรงหดหู่ราวกับพระหทัยของพวกข้าพเจ้าถูกสัมผัส หากองค์พระผู้เป็นเจ้าแห่งโลกทรงประทานป่านี้แก่ท่านแล้ว เพราะเหตุใดจึงมิได้ทรงสร้างเส้นทางอันประดับด้วยบุปผา หากจะขอเส้นทางจากพระพรหมเทวา ขอให้ทรงรักษาสิ่งเหล่านี้ไว้ในดวงตาของพวกข้าพเจ้า บรรดาบุรุษและสตรีผู้มิได้มาถึงในเวลาอันสมควร ย่อมไม่อาจเห็นนางสีดาและพระรามได้ ทรงสดับเรื่องราวความงามแล้ว ทรงรู้สึกทุกข์ใจว่า บัดนี้ท่านเสด็จไปแล้ว แต่ไปไกลปานใดเล่าพี่น้อง ทรงวิ่งด้วยกำลังทั้งหมดและเสด็จไปเพื่อทอดพระเนตร แล้วเสด็จกลับด้วยความปิติ ได้รับผลแห่งการเกิดแล้ว

Verse 248 (दोहा/सोरठा)

अबला बालक बृद्ध जन कर मीजहिं पछिताहिं।। होहिं प्रेमबस लोग इमि रामु जहाँ जहँ जाहिं।।121।।

สตรีผู้ไร้กำลัง เด็กๆ และผู้สูงอายุต่างคร่ำครวญและรู้สึกเสียใจ ด้วยเหตุนี้ ประชาชนผู้หมดสติเพราะความรัก จึงติดตามพระรามไปในที่ใดๆ ที่พระองค์เสด็จไป

Verse 249 (चौपाई)

गाँव गाँव अस होइ अनंदू। देखि भानुकुल कैरव चंदू।। जे कछु समाचार सुनि पावहिं। ते नृप रानिहि दोसु लगावहिं।। कहहिं एक अति भल नरनाहू। दीन्ह हमहि जोइ लोचन लाहू।। कहहिं परस्पर लोग लोगाईं। बातें सरल सनेह सुहाईं।। ते पितु मातु धन्य जिन्ह जाए। धन्य सो नगरु जहाँ तें आए।। धन्य सो देसु सैलु बन गाऊँ। जहँ जहँ जाहिं धन्य सोइ ठाऊँ।। सुख पायउ बिरंचि रचि तेही। ए जेहि के सब भाँति सनेही।। राम लखन पथि कथा सुहाई। रही सकल मग कानन छाई।।

ในทุกหมู่บ้านมีความปิติยินดีเช่นนี้ เมื่อได้เห็นดวงจันทร์แห่งราชวงศ์สุริยะและดอกบัวแห่งราชวงศ์ราคู ข่าวสารใดที่ได้ยินมา ต่างก็กล่าวโทษพระราชาและพระราชินี บางคนกล่าวว่าเป็นกษัตริย์ผู้ประเสริฐยิ่ง ผู้ทรงประทานน้ำตาแดงแห่งดวงตาแก่พวกเรา ประชาชนต่างกล่าวแก่กันและกัน ด้วยวาจาอันเรียบง่ายเต็มด้วยความรัก พระบิดาพระมารดาผู้ให้กำเนิดพระองค์เป็นผู้ศักดิ์สิทธิ์ นครที่พระองค์เสด็จมาเป็นนครอันศักดิ์สิทธิ์ แคว้น ภูเขา ป่า และหมู่บ้านใดที่พระองค์เสด็จไป สถานที่นั้นเป็นสถานที่อันศักดิ์สิทธิ์ พระพรหมเทวาผู้ทรงสร้างพระองค์ได้รับความสุข พระองค์ทรงเป็นที่รักของทุกคนในทุกประการ เรื่องราวอันงดงามของพระรามและพระลักษมณ์บนเส้นทาง ยังคงปรากฏอยู่ทั่วทั้งเส้นทางและป่า

Verse 250 (दोहा/सोरठा)

एहि बिधि रघुकुल कमल रबि मग लोगन्ह सुख देत। जाहिं चले देखत बिपिन सिय सौमित्रि समेत।।122।।

ด้วยประการฉะนี้ ดวงอาทิตย์แห่งราชวงศ์ราคูทรงนำความสุขมาสู่ประชาชนตลอดเส้นทาง พระองค์เสด็จจาริกไป โดยมีนางสีดาและบุตรแห่งนางสุมิตราอยู่เคียงข้าง ทอดพระเนตรป่าไม้

Verse 251 (चौपाई)

आगे रामु लखनु बने पाछें। तापस बेष बिराजत काछें।। उभय बीच सिय सोहति कैसे। ब्रह्म जीव बिच माया जैसे।। बहुरि कहउँ छबि जसि मन बसई। जनु मधु मदन मध्य रति लसई।। उपमा बहुरि कहउँ जियँ जोही। जनु बुध बिधु बिच रोहिनि सोही।। प्रभु पद रेख बीच बिच सीता। धरति चरन मग चलति सभीता।। सीय राम पद अंक बराएँ। लखन चलहिं मगु दाहिन लाएँ।। राम लखन सिय प्रीति सुहाई। बचन अगोचर किमि कहि जाई।। खग मृग मगन देखि छबि होहीं। लिए चोरि चित राम बटोहीं।।

พระรามเสด็จนำหน้า พระลักษมณ์ตามหลัง ทรงสถิตในคราบนักพรต ระหว่างทั้งสองพระองค์ นางสีดาทรงงามดั่งมายาที่อยู่ระหว่างพระพรหมและวิญญาณ ขอกล่าวถึงความงามที่สถิตในใจอีกครั้ง ราวกับพระกามเทพทรงเปล่งประกายท่ามกลางบริวาร ขอเสนออุปมาที่พอใจใจอีกครั้ง ราวกับดาวโรหิณีสถิตระหว่างดวงจันทร์และดาวพุธ นางสีดาเสด็จดำเนินตามรอยพระบาทขององค์พระผู้เป็นเจ้า ทรงวางพระบาทบนเส้นทางด้วยความเคารพ นางสีดาทรงประทับรอยพระบาทของพระรามบนเส้นทาง พระลักษมณ์เสด็จดำเนินทางด้านขวา ความรักของพระราม พระลักษมณ์และนางสีดางดงามยิ่ง จะพรรณนาได้อย่างไร เพราะเหนือวาจา นกและกวางเมื่อเห็นความงามของท่านก็หลงใหล พระรามและบริวารผู้จาริกได้ชิงพระหทัยของพวกมันไป

Verse 252 (दोहा/सोरठा)

जिन्ह जिन्ह देखे पथिक प्रिय सिय समेत दोउ भाइ। भव मगु अगमु अनंदु तेइ बिनु श्रम रहे सिराइ।।123।।

ผู้เดินทางใดๆ ที่ได้เห็นพี่น้องทั้งสองพร้อมด้วยนางสีดาอันเป็นที่รัก เส้นทางอันยากลำบากแห่งการเวียนว่ายตายเกิดได้กลายเป็นเส้นทางแห่งความสุข และท่านยังคงสดชื่นโดยมิต้องเหนื่อยยาก

Verse 253 (चौपाई)

अजहुँ जासु उर सपनेहुँ काऊ। बसहुँ लखनु सिय रामु बटाऊ।। राम धाम पथ पाइहि सोई। जो पथ पाव कबहुँ मुनि कोई।। तब रघुबीर श्रमित सिय जानी। देखि निकट बटु सीतल पानी।। तहँ बसि कंद मूल फल खाई। प्रात नहाइ चले रघुराई।। देखत बन सर सैल सुहाए। बालमीकि आश्रम प्रभु आए।। राम दीख मुनि बासु सुहावन। सुंदर गिरि काननु जलु पावन।। सरनि सरोज बिटप बन फूले। गुंजत मंजु मधुप रस भूले।। खग मृग बिपुल कोलाहल करहीं। बिरहित बैर मुदित मन चरहीं।।

ขอให้พระราม พระลักษมณ์และนางสีดาผู้จาริกในป่า สถิตในพระหทัยของผู้ใดที่ไม่มีผู้อื่นในใจ แม้แต่ในความฝัน เฉพาะผู้นั้นจะพบเส้นทางสู่สถานแห่งพระราม เส้นทางที่พระฤาษีบางพระองค์ได้พบในบางเวลา ครั้งนั้นวีรบุรุษแห่งราชวงศ์ราคูทรงเห็นว่านางสีดาทรงเหนื่อยล้า จึงทอดพระเนตรและเห็นต้นไทรใกล้ๆ ริมน้ำเย็น ณ ที่นั้นทรงพักผ่อนและเสวยหัวเผือก รากไม้ และผลไม้ รุ่งอรุณทรงสรงน้ำและเสด็จออกเดินทาง พระผู้เป็นเจ้าแห่งราชวงศ์ราคูและบริวาร ทอดพระเนตรป่า ทะเลสาบ และภูเขาอันงดงาม แล้วเสด็จถึงอาศรมของพระวาลมีกิ พระรามทอดพระเนตรที่พักของพระฤาษีอันงดงาม มีภูเขาและป่าอันสวยงาม และน้ำบริสุทธิ์ ดอกบัวผลิบานในทะเลสาบ ต้นไม้ในป่า ผึ้งหวนขับเสียงอย่างไพเราะ เมามันในน้ำหวาน นกและสัตว์ต่างส่งเสียงดัง ปราศจากความเป็นศัตรู ท่องเที่ยวด้วยใจยินดี

Verse 254 (दोहा/सोरठा)

सुचि सुंदर आश्रमु निरखि हरषे राजिवनेन। सुनि रघुबर आगमनु मुनि आगें आयउ लेन।।124।।

ทอดพระเนตรอาศรมอันบริสุทธิ์และงดงาม ผู้มีดวงตาดั่งดอกบัวทรงปิติยินดี ทรงทราบข่าวการเสด็จมาของพระราม พระฤาษีจึงเสด็จออกมาต้อนรับ

Verse 255 (चौपाई)

मुनि कहुँ राम दंडवत कीन्हा। आसिरबादु बिप्रबर दीन्हा।। देखि राम छबि नयन जुड़ाने। करि सनमानु आश्रमहिं आने।। मुनिबर अतिथि प्रानप्रिय पाए। कंद मूल फल मधुर मगाए।। सिय सौमित्रि राम फल खाए। तब मुनि आश्रम दिए सुहाए।। बालमीकि मन आनँदु भारी। मंगल मूरति नयन निहारी।। तब कर कमल जोरि रघुराई। बोले बचन श्रवन सुखदाई।। तुम्ह त्रिकाल दरसी मुनिनाथा। बिस्व बदर जिमि तुम्हरें हाथा।। अस कहि प्रभु सब कथा बखानी। जेहि जेहि भाँति दीन्ह बनु रानी।।

พระรามทรงถวายบังคมแด่พระฤาษี และพราหมณ์ผู้ประเสริฐทรงประทานพร ทอดพระเนตรความงามของพระราม พระเนตรของท่านเปี่ยมด้วยความปลาบปลื้ม ทรงแสดงความเคารพและนำเสด็จเข้าสู่อาศรม พระฤาษีผู้ยิ่งใหญ่ทรงพบแขกผู้เป็นที่รักแห่งพระหทัย และทรงให้นำหัวเผือก รากไม้ ผลไม้ และน้ำผึ้งอันหวานมาถวาย นางสีดา พระลักษมณ์ และพระรามเสวยผลไม้ แล้วพระฤาษีทรงมอบอาศรมอันงดงามให้ พระหทัยของพระวาลมีกิเปี่ยมด้วยความปิติยิ่งใหญ่ ขณะทอดพระเนตรพระราม รูปแห่งความเป็นมงคล แล้วพระผู้เป็นเจ้าแห่งราชวงศ์ราคูทรงประนมพระหัตถ์ดั่งดอกบัว และตรัสวาจาอันให้ความสุขแก่โสต ท่านพระผู้เป็นเจ้าแห่งพระฤาษีทั้งหลาย ทรงเป็นผู้เห็นสามกาล โลกทั้งปวงอยู่ในพระหัตถ์ของท่านดั่งผลไม้ ตรัสเช่นนี้แล้ว พระผู้เป็นเจ้าทรงเล่าเรื่องราวทั้งหมด ในทุกประการที่พระนางแห่งป่าได้รับพระราชทาน

Verse 256 (दोहा/सोरठा)

तात बचन पुनि मातु हित भाइ भरत अस राउ। मो कहुँ दरस तुम्हार प्रभु सबु मम पुन्य प्रभाउ।।125।।

เพื่อพระดำรัสของพระบิดา เพื่อความเป็นสุขของพระมารดา และเพื่อพระภาดาภรตะ ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้า การได้เห็นพระองค์เป็นผลบุญและพระคุณทั้งปวงของข้าพระองค์

Verse 257 (चौपाई)

देखि पाय मुनिराय तुम्हारे। भए सुकृत सब सुफल हमारे।। अब जहँ राउर आयसु होई। मुनि उदबेगु न पावै कोई।। मुनि तापस जिन्ह तें दुखु लहहीं। ते नरेस बिनु पावक दहहीं।। मंगल मूल बिप्र परितोषू। दहइ कोटि कुल भूसुर रोषू।। अस जियँ जानि कहिअ सोइ ठाऊँ। सिय सौमित्रि सहित जहँ जाऊँ।। तहँ रचि रुचिर परन तृन साला। बासु करौ कछु काल कृपाला।। सहज सरल सुनि रघुबर बानी। साधु साधु बोले मुनि ग्यानी।। कस न कहहु अस रघुकुलकेतू। तुम्ह पालक संतत श्रुति सेतू।।

เมื่อเห็นพระบาทของพระองค์ ข้าแต่จอมมุนี บุญกุศลทั้งปวงของพวกข้าพระองค์จึงบังเกิดผล บัดนี้ไม่ว่าพระบัญชาของพระองค์จะเป็นเช่นไร ขออย่าให้มุนีท่านใดรู้สึกกังวลใจเลย บรรดามุนีฤาษีเหล่านั้นผู้ทรงได้รับความทุกข์ ย่อมเผาผลาญกษัตริย์โดยไม่ต้องใช้ไฟ ความพอพระทัยของพราหมณ์เป็นรากฐานแห่งความเป็นมงคล ความกริ้วของพราหมณ์ย่อมเผาผลาญวงศ์ตระกูลนับล้าน เมื่อทรงทราบเช่นนี้ในพระหฤทัย โปรดตรัสบอกสถานที่ที่ข้าพระองค์จะไปพร้อมนางสีดาและพระลักษมณ์ ณ ที่นั้นข้าพระองค์จะสร้างกระท่อมใบไม้อันงดงามและพักอาศัยสักครู่ ข้าแต่ผู้ทรงพระกรุณา เมื่อทรงสดับพระดำรัสอันเรียบง่ายและอ่อนโยนขององค์ประสาทราคู มุนีผู้ทรงปัญญาจึงตรัสว่า ดีแล้ว ดีแล้ว พระองค์จะไม่ตรัสเช่นนี้ได้อย่างไร ข้าแต่ธงชัยแห่งราชวงศ์ราคู พระองค์ทรงเป็นผู้พิทักษ์สะพานนิรันดร์แห่งพระเวท

Verse 258 (छंद)

श्रुति सेतु पालक राम तुम्ह जगदीस माया जानकी। जो सृजति जगु पालति हरति रूख पाइ कृपानिधान की।। जो सहससीसु अहीसु महिधरु लखनु सचराचर धनी। सुर काज धरि नरराज तनु चले दलन खल निसिचर अनी।।

ข้าแต่พระรามผู้ทรงพิทักษ์สะพานแห่งพระเวท พระองค์ทรงเป็นองค์ภควานแห่งโลก และนางชานกีทรงเป็นพระมายาของพระองค์ ผู้ทรงสร้างโลก ทรงบำรุงรักษา และทรงทำลาย โดยทรงอาศัยพระกรุณาธิคุณอันเป็นที่เก็บสมบัติ ผู้ทรงมีพระเศียรพัน ทรงเป็นงู ทรงเป็นภูเขา ทรงเป็นพระลักษมณ์ และทรงเป็นเจ้านายแห่งสรรพสัตว์ทั้งเคลื่อนไหวและไม่เคลื่อนไหว ทรงรับสถิตในพระวรกายมนุษย์เพื่อประโยชน์แก่เทวดา และเสด็จออกเพื่อปราบปรามคนชั่วและอสูรย่อค่ำ

Verse 259 (दोहा/सोरठा)

राम सरुप तुम्हार बचन अगोचर बुद्धिपर। अबिगत अकथ अपार नेति नित निगम कह।।126।।

พระวรกายของพระองค์ ข้าแต่พระราม ทรงเหนือกว่าถ้อยคำและเหนือกว่าพระปัญญา เป็นสิ่งที่ไม่ปรากฏ กล่าวไม่ได้ ไม่มีที่สิ้นสุด และพระเวททรงประกาศไว้เสมอว่า ไม่ใช่สิ่งนี้ ไม่ใช่สิ่งนี้

Verse 260 (चौपाई)

जगु पेखन तुम्ह देखनिहारे। बिधि हरि संभु नचावनिहारे।। तेउ न जानहिं मरमु तुम्हारा। औरु तुम्हहि को जाननिहारा।। सोइ जानइ जेहि देहु जनाई। जानत तुम्हहि तुम्हइ होइ जाई।। तुम्हरिहि कृपाँ तुम्हहि रघुनंदन। जानहिं भगत भगत उर चंदन।। चिदानंदमय देह तुम्हारी। बिगत बिकार जान अधिकारी।। नर तनु धरेहु संत सुर काजा। कहहु करहु जस प्राकृत राजा।। राम देखि सुनि चरित तुम्हारे। जड़ मोहहिं बुध होहिं सुखारे।। तुम्ह जो कहहु करहु सबु साँचा। जस काछिअ तस चाहिअ नाचा।।

โลกทอดพระเนตรพระองค์ในฐานะผู้ทรงเห็น พระพรหม พระวิษณุ และพระศัมภูทรงให้พระองค์ทรงร่ายรำ แต่ยังคงไม่ทรงทราบความลึกลับของพระองค์ และใครเล่าจะทราบถึงพระองค์ได้ ผู้ใดที่พระองค์ทรงให้รู้ ผู้นั้นผู้เดียวจะรู้ เมื่อรู้จักพระองค์แล้วย่อมกลายเป็นหนึ่งเดียวกับพระองค์ ด้วยพระกรุณาธิคุณของพระองค์เท่านั้น ข้าแต่ราคุนันทนะ บรรดาภักตาจึงจะรู้จักพระองค์ พระองค์ทรงเป็นจันทน์ในหฤทัยของบรรดาภักตา พระวรกายของพระองค์ประกอบด้วยจิตสำนึกและความสุข ปราศจากมลทินทั้งปวง จงรู้ว่าพระองค์ทรงเป็นองค์อธิปไตย พระองค์ทรงรับสถิตในกายมนุษย์เพื่อประโยชน์แก่นักบุญและเทวดา จงตรัสและทรงกระทำเหมือนกษัตริย์สามัญ เมื่อเห็นพระรามและได้ยินเกี่ยวกับพระกรณียกิจของพระองค์ คนโง่เขลาย่อมหลงใหล และผู้มีปัญญาย่อมชื่นบาน สิ่งใดที่พระองค์ตรัสและทรงกระทำย่อมเป็นความจริงทั้งสิ้น ดังที่ประสงค์ ก็ต้องร่ายรำเช่นนั้น

Verse 261 (दोहा/सोरठा)

पूँछेहु मोहि कि रहौं कहँ मैं पूँछत सकुचाउँ। जहँ न होहु तहँ देहु कहि तुम्हहि देखावौं ठाउँ।।127।।

พระองค์ตรัสถามข้าพระองค์ว่าควรพักอยู่ที่ไหน ข้าพระองค์ขอถามพระองค์โดยรู้สึกอาย โปรดตรัสบอกสถานที่ที่พระองค์จะไม่เสด็จไป และที่นั่นข้าพระองค์จะแสดงที่พักของข้าพระองค์ให้พระองค์ทอดพระเนตร

Verse 262 (चौपाई)

सुनि मुनि बचन प्रेम रस साने। सकुचि राम मन महुँ मुसुकाने।। बालमीकि हँसि कहहिं बहोरी। बानी मधुर अमिअ रस बोरी।। सुनहु राम अब कहउँ निकेता। जहाँ बसहु सिय लखन समेता।। जिन्ह के श्रवन समुद्र समाना। कथा तुम्हारि सुभग सरि नाना।। भरहिं निरंतर होहिं न पूरे। तिन्ह के हिय तुम्ह कहुँ गृह रूरे।। लोचन चातक जिन्ह करि राखे। रहहिं दरस जलधर अभिलाषे।। निदरहिं सरित सिंधु सर भारी। रूप बिंदु जल होहिं सुखारी।। तिन्ह के हृदय सदन सुखदायक। बसहु बंधु सिय सह रघुनायक।।

เมื่อทรงสดับพระดำรัสของมุนีอันชุ่มชื่นด้วยรสแห่งความรัก พระรามทรงยิ้มในพระหฤทัยด้วยความอาย พระวาลมีกิทรงหัวเราะและตรัสอีกครั้ง พระดำรัสหวานซึ้งชุ่มชื่นด้วยรสอมฤต จงฟัง ข้าแต่พระราม บัดนี้ข้าพระองค์จะบอกที่พักที่พระองค์จะประทับพร้อมนางสีดาและพระลักษมณ์ บรรดาผู้ที่มีหูเปรียบดังมหาสมุทร และเรื่องราวอันงดงามของพระองค์เปรียบดังแม่น้ำนานา ย่อมเติมเต็มอยู่เสมอแต่ไม่เคยเต็ม ในหฤทัยของเขาเหล่านั้นคือเรือนงามของพระองค์ บรรดาผู้ที่พระองค์ทรงทำให้เป็นนกจาตกะแห่งเบ้าตาของเขา ย่อมคงอยู่ในความปรารถนาที่จะเห็นพระองค์ดังเมฆ พวกเขาดูถูกแม่น้ำ มหาสมุทร และทะเลสาบใหญ่ หยดน้ำแห่งความงามของพระองค์ย่อมให้ความสุขแก่พวกเขา ในหฤทัยของพวกเขาคือวังอันประสิทธิ์ประสาทสุข จงประทับ ข้าแต่อนุชา พร้อมนางสีดา ข้าแต่ราคุนายกะ

Verse 263 (दोहा/सोरठा)

जसु तुम्हार मानस बिमल हंसिनि जीहा जासु। मुकुताहल गुन गन चुनइ राम बसहु हियँ तासु।।128।।

พระเกียรติยศของพระองค์เปรียบดังหงส์ไร้มลทิน ซึ่งคัดเลือกไข่มุกแห่งคุณธรรมจากทะเลสาบแห่งจิตใจ ข้าแต่พระราม จงประทับในหฤทัยของผู้นั้น

Verse 264 (चौपाई)

प्रभु प्रसाद सुचि सुभग सुबासा। सादर जासु लहइ नित नासा।। तुम्हहि निबेदित भोजन करहीं। प्रभु प्रसाद पट भूषन धरहीं।। सीस नवहिं सुर गुरु द्विज देखी। प्रीति सहित करि बिनय बिसेषी।। कर नित करहिं राम पद पूजा। राम भरोस हृदयँ नहि दूजा।। चरन राम तीरथ चलि जाहीं। राम बसहु तिन्ह के मन माहीं।। मंत्रराजु नित जपहिं तुम्हारा। पूजहिं तुम्हहि सहित परिवारा।। तरपन होम करहिं बिधि नाना। बिप्र जेवाँइ देहिं बहु दाना।। तुम्ह तें अधिक गुरहि जियँ जानी। सकल भायँ सेवहिं सनमानी।।

ด้วยประสาทขององค์ภควาน อันบริสุทธิ์ งดงาม และหอมหวาน พวกเขารับด้วยความเคารพที่จมูกทุกวัน พวกเขาถวายอาหารแด่พระองค์แล้วจึงรับประทาน พวกเขาสวมประสาทขององค์ภควานเป็นเครื่องนุ่งห่มและเครื่องประดับ พวกเขาโค้งคำนับเมื่อเห็นเทวดา ครู และพราหมณ์ พวกเขาทำการอ้อนวอนด้วยความรักพิเศษ พวกเขานมัสการพระบาทของพระรามด้วยมือทุกวัน ในหฤทัยของพวกเขาไม่มีความไว้วางใจอื่นใดนอกจากพระราม พวกเขาเดินทางไปแสวงบุญยังพระบาทของพระราม ข้าแต่พระราม จงประทับในจิตใจของพวกเขา พวกเขาสวดมนต์พระมนตราชแห่งพระองค์ทุกวัน พวกเขานมัสการพระองค์พร้อมด้วยพระประยูรญาติ พวกเขาประกอบพิธีกรรมนานา เช่น ตรปณะ และโหมะ พวกเขาถวายทานมากมายเมื่อเลี้ยงพราหมณ์ พวกเขาถือว่าครูของตนสูงกว่าพระองค์ พวกเขารับใช้ท่านในทุกวิถีทางด้วยเกียรติ

Verse 265 (दोहा/सोरठा)

सबु करि मागहिं एक फलु राम चरन रति होउ। तिन्ह कें मन मंदिर बसहु सिय रघुनंदन दोउ।।129।।

หลังจากกระทำทุกสิ่งแล้ว พวกเขาขอผลเพียงอย่างเดียว คือขอให้บังเกิดความภักดีต่อพระบาทของพระราม ในวิหารแห่งจิตใจของพวกเขา ขอให้พระองค์ทั้งสองจงประทับ คือนางสีดาและพระโอรสแห่งราคู