Prakarana 13

Verse 245 (चौपाई)

जौं ए कंद मूल फल खाहीं। बादि सुधादि असन जग माहीं।। एक कहहिं ए सहज सुहाए। आपु प्रगट भए बिधि न बनाए।। जहँ लगि बेद कही बिधि करनी। श्रवन नयन मन गोचर बरनी।। देखहु खोजि भुअन दस चारी। कहँ अस पुरुष कहाँ असि नारी।। इन्हहि देखि बिधि मनु अनुरागा। पटतर जोग बनावै लागा।। कीन्ह बहुत श्रम ऐक न आए। तेहिं इरिषा बन आनि दुराए।। एक कहहिं हम बहुत न जानहिं। आपुहि परम धन्य करि मानहिं।। ते पुनि पुन्यपुंज हम लेखे। जे देखहिं देखिहहिं जिन्ह देखे।।

ಅವರು ಬೇರುಗಳನ್ನು, ಕಂದಮೂಲಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತಾರೆ, ಆಗ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅಮೃತದಂತಹ ಇತರ ಆಹಾರಗಳಿರಲಿ. ಕೆಲವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಇವರು ಸಹಜವಾಗಿ ಸುಂದರರು; ಅವರು ತಾವಾಗಿಯೇ ಪ್ರಕಟರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಯಾವುದೇ ಕಲೆಯಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ. ವೇದಗಳು ಕಿವಿ, ಕಣ್ಣು ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಗೋಚರವಾಗುವಂತೆ ವಿವರಿಸಬಲ್ಲ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಘೋಷಿಸುವವರೆಗೆ. ನೋಡಿ ಮತ್ತು ಹದಿನಾಲ್ಕು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಿ; ಅಂತಹ ಪುರುಷ ಎಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ, ಅಂತಹ ಸ್ತ್ರೀ ಎಲ್ಲಿದ್ದಾಳೆ? ಅವರನ್ನು ನೋಡಿ, ಬ್ರಹ್ಮನ ಹೃದಯ ಅವರ ಕಡೆಗೆ ಆಕರ್ಷಿತವಾಯಿತು; ಅವನು ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು. ಅವನು ಬಹಳ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದನು, ಆದರೆ ಏನೂ ಸಫಲವಾಗಲಿಲ್ಲ; ಆಗ ಅವನು ಅವರನ್ನು ಈಶನ ವನಕ್ಕೆ ತಂದು ಮರೆಮಾಡಿದನು. ಕೆಲವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, "ನಾವು ಹೆಚ್ಚು ತಿಳಿದಿಲ್ಲ; ನಾವು ನಮ್ಮನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಧನ್ಯರೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತೇವೆ." ಅವರು, ಬದಲಿಗೆ, ನಮ್ಮನ್ನು ಪುಣ್ಯದ ರಾಶಿಯೆಂದು ಎಣಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ನೋಡುವವರು, ನೋಡುವವರು ಅಥವಾ ನೋಡಿದವರು.

Verse 246 (दोहा/सोरठा)

एहि बिधि कहि कहि बचन प्रिय लेहिं नयन भरि नीर। किमि चलिहहि मारग अगम सुठि सुकुमार सरीर।।120।।

ಹೀಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, ಅವರು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾ, ಅವರ ಕಣ್ಣುಗಳು ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದವು. ಇಂತಹ ಮೃದುವಾದ ದೇಹಗಳಿಂದ ಅವರು ದುರ್ಗಮವಾದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವರು?

Verse 247 (चौपाई)

नारि सनेह बिकल बस होहीं। चकई साँझ समय जनु सोहीं।। मृदु पद कमल कठिन मगु जानी। गहबरि हृदयँ कहहिं बर बानी।। परसत मृदुल चरन अरुनारे। सकुचति महि जिमि हृदय हमारे।। जौं जगदीस इन्हहि बनु दीन्हा। कस न सुमनमय मारगु कीन्हा।। जौं मागा पाइअ बिधि पाहीं। ए रखिअहिं सखि आँखिन्ह माहीं।। जे नर नारि न अवसर आए। तिन्ह सिय रामु न देखन पाए।। सुनि सुरुप बूझहिं अकुलाई। अब लगि गए कहाँ लगि भाई।। समरथ धाइ बिलोकहिं जाई। प्रमुदित फिरहिं जनमफलु पाई।।

ಸ್ತ್ರೀಯರು ಪ್ರೇಮದಿಂದ ಪರವಶರಾಗಿ, ಅದರ ವಶದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ; ಅವರು ಸಂಜೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಚಕೋರ ಪಕ್ಷಿಗಳಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ತಮ್ಮ ಮೃದುವಾದ ಪದ್ಮಪಾದಗಳಿಗೆ ಮಾರ್ಗವು ಕಠಿಣವೆಂದು ತಿಳಿದು, ಅವರು ಚಿಂತಿತ ಹೃದಯದಿಂದ ಉತ್ತಮ ವಾಕ್ಯಗಳನ್ನು ಆಡುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಮೃದುವಾದ ಕೆಂಪು ಪಾದಗಳು ನೆಲವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದಾಗ, ನೆಲವು ನಮ್ಮ ಹೃದಯಗಳು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದಂತೆ ಸಂಕೋಚಿಸುತ್ತದೆ. ಜಗದೀಶ್ವರನು ಅವರಿಗೆ ಈ ವನವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರೆ, ಅವನು ಹೂವುಗಳಿಂದ ಹೊದ್ದಿದ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಏಕೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ? ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕಾದರೆ, ಇವರನ್ನು ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಇಡಲಿ. ಸಮಯಕ್ಕೆ ಬರಲಿಲ್ಲದ ಆ ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀಯರು ಸೀತೆ ಮತ್ತು ರಾಮರ ದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ. ಅವರ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಅವರು ವ್ಯಾಕುಲತೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ; "ಇದುವರೆಗೆ ಅವರು ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ, ಆದರೆ ಎಷ್ಟು ದೂರ, ಸೋದರ?" ಅವರು ಎಲ್ಲಾ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಓಡಿ ಅವರನ್ನು ನೋಡಲು ಹೋಗುತ್ತಾರೆ; ಅವರು ತಮ್ಮ ಜನ್ಮದ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆದು ಆನಂದದಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 248 (दोहा/सोरठा)

अबला बालक बृद्ध जन कर मीजहिं पछिताहिं।। होहिं प्रेमबस लोग इमि रामु जहाँ जहँ जाहिं।।121।।

ಅಸಹಾಯಕ ಸ್ತ್ರೀಯರು, ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ವೃದ್ಧರು ತಮ್ಮ ಎದೆಯನ್ನು ಬಡಿದುಕೊಂಡು ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗೆ, ಪ್ರೇಮದ ವಶವಾಗಿ, ಜನರು ರಾಮನು ಎಲ್ಲಿ ಹೋಗುತ್ತಾನೋ ಅಲ್ಲಿ ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 249 (चौपाई)

गाँव गाँव अस होइ अनंदू। देखि भानुकुल कैरव चंदू।। जे कछु समाचार सुनि पावहिं। ते नृप रानिहि दोसु लगावहिं।। कहहिं एक अति भल नरनाहू। दीन्ह हमहि जोइ लोचन लाहू।। कहहिं परस्पर लोग लोगाईं। बातें सरल सनेह सुहाईं।। ते पितु मातु धन्य जिन्ह जाए। धन्य सो नगरु जहाँ तें आए।। धन्य सो देसु सैलु बन गाऊँ। जहँ जहँ जाहिं धन्य सोइ ठाऊँ।। सुख पायउ बिरंचि रचि तेही। ए जेहि के सब भाँति सनेही।। राम लखन पथि कथा सुहाई। रही सकल मग कानन छाई।।

ಪ್ರತಿ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯವಂಶದ ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಘುಕುಲದ ಕಮಲವನ್ನು ನೋಡಿ ಅಷ್ಟು ಆನಂದವಿದೆ. ಅವರು ಯಾವುದೇ ಸುದ್ದೆನ್ನು ಕೇಳಿದರೆ, ಅವರು ರಾಜ ಮತ್ತು ರಾಣಿಯ ಮೇಲೆ ದೋಷವನ್ನು ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, "ಅವನು ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ತಮ ರಾಜ, ಅವನು ನಮಗೆ ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣುಗಳ ಕೆಂಪು ಲೇಪನವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾನೆ." ಜನರು ಒಬ್ಬರಿಗೊಬ್ಬರು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ತುಂಬಿದ ಸರಳ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅವನು ಯಾರಿಂದ ಬಂದಿದ್ದಾನೋ ಆ ತಂದೆ ತಾಯಿಗಳು ಧನ್ಯರು; ಅವನು ಎಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟನೋ ಆ ನಗರವು ಧನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಆ ದೇಶ, ಪರ್ವತ, ವನ ಮತ್ತು ಹಳ್ಳಿಗಳು ಧನ್ಯವಾಗಿವೆ; ಅವನು ಎಲ್ಲಿ ಹೋಗುತ್ತಾನೋ ಆ ಸ್ಥಳವು ಧನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಬ್ರಹ್ಮನು ಅವನನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ಆನಂದವನ್ನು ಪಡೆದನು; ಅವನು ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರ ಪ್ರೀತಿಯವನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ರಾಮ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣರ ಸುಂದರ ಕಥೆಯು ಇಡೀ ಮಾರ್ಗ ಮತ್ತು ವನದಲ್ಲಿ ಹರಡಿತ್ತು.

Verse 250 (दोहा/सोरठा)

एहि बिधि रघुकुल कमल रबि मग लोगन्ह सुख देत। जाहिं चले देखत बिपिन सिय सौमित्रि समेत।।122।।

ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ರಘುಕುಲದ ಸೂರ್ಯನು ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಜನರಿಗೆ ಸುಖವನ್ನು ನೀಡಿದನು. ಅವನು ಸೀತೆ ಮತ್ತು ಸುಮಿತ್ರೆಯ ಮಗನೊಂದಿಗೆ, ವನವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ ತನ್ನ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಹೋದನು.

Verse 251 (चौपाई)

आगे रामु लखनु बने पाछें। तापस बेष बिराजत काछें।। उभय बीच सिय सोहति कैसे। ब्रह्म जीव बिच माया जैसे।। बहुरि कहउँ छबि जसि मन बसई। जनु मधु मदन मध्य रति लसई।। उपमा बहुरि कहउँ जियँ जोही। जनु बुध बिधु बिच रोहिनि सोही।। प्रभु पद रेख बीच बिच सीता। धरति चरन मग चलति सभीता।। सीय राम पद अंक बराएँ। लखन चलहिं मगु दाहिन लाएँ।। राम लखन सिय प्रीति सुहाई। बचन अगोचर किमि कहि जाई।। खग मृग मगन देखि छबि होहीं। लिए चोरि चित राम बटोहीं।।

ರಾಮನು ಮುಂದೆ ನಡೆದನು, ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಹಿಂದೆ ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದನು, ಮತ್ತು ಅವರು ತಪಸ್ವಿಗಳ ವೇಷದಲ್ಲಿ ಶೋಭಿಸಿದರು. ಇಬ್ಬರ ನಡುವೆ, ಸೀತೆಯು ಸುಂದರಳಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿದಳು, ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ಜೀವನ ನಡುವೆ ಮಾಯೆಯಂತೆ. ಮತ್ತೆ ನಾನು ನನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ: ಅದು ಮಧುವಿನ ದೇವತೆಯು ತನ್ನ ಪರಿವಾರದ ನಡುವೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವಂತೆ ಇದೆ. ಮತ್ತೆ ನಾನು ನನ್ನ ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಮೆಚ್ಚುವ ಉಪಮೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತೇನೆ: ಅದು ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಬುಧ ಗ್ರಹದ ನಡುವೆ ರೋಹಿಣಿ ಶೋಭಿಸುವಂತೆ ಇದೆ. ಸೀತೆಯು ಭಗವಂತನ ಪಾದಚಿಹ್ನೆಗಳ ನಡುವೆ ನಡೆದಳು, ತನ್ನ ಪಾದಗಳನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮಾರ್ಗದ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟಳು. ಸೀತೆಯು ರಾಮನ ಪಾದಚಿಹ್ನೆಗಳಿಂದ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದಳು, ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಡೆದನು. ರಾಮ, ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಮತ್ತು ಸೀತೆಯ ಪ್ರೀತಿಯು ಸುಂದರವಾಗಿದೆ; ಅದು ಮಾತುಗಳಿಗೆ ಮೀರಿದ್ದು, ಹೇಗೆ ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯ? ಪಕ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಜಿಂಕೆಗಳು ಅವರ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿ ಮಂತ್ರಮುಗ್ಧರಾದವು; ಮತ್ತು ಪ್ರಯಾಣಿಕರಾದ ರಾಮ ಮತ್ತು ಅವನ ಸಹಚರರು ಅವರ ಹೃದಯಗಳನ್ನು ಕದಡಿದರು.

Verse 252 (दोहा/सोरठा)

जिन्ह जिन्ह देखे पथिक प्रिय सिय समेत दोउ भाइ। भव मगु अगमु अनंदु तेइ बिनु श्रम रहे सिराइ।।123।।

ಪ್ರಿಯ ಸೀತೆ ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರರನ್ನು ನೋಡಿದ ಆ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು, ದುರ್ಗಮವಾದ ಸಂಸಾರ ಮಾರ್ಗವು ಆನಂದದ ಮಾರ್ಗವಾಯಿತು ಎಂದು ಕಂಡು, ಅವರು ಶ್ರಮವಿಲ್ಲದೆ ತಾಜಾಗಿ ಉಳಿದರು.

Verse 253 (चौपाई)

अजहुँ जासु उर सपनेहुँ काऊ। बसहुँ लखनु सिय रामु बटाऊ।। राम धाम पथ पाइहि सोई। जो पथ पाव कबहुँ मुनि कोई।। तब रघुबीर श्रमित सिय जानी। देखि निकट बटु सीतल पानी।। तहँ बसि कंद मूल फल खाई। प्रात नहाइ चले रघुराई।। देखत बन सर सैल सुहाए। बालमीकि आश्रम प्रभु आए।। राम दीख मुनि बासु सुहावन। सुंदर गिरि काननु जलु पावन।। सरनि सरोज बिटप बन फूले। गुंजत मंजु मधुप रस भूले।। खग मृग बिपुल कोलाहल करहीं। बिरहित बैर मुदित मन चरहीं।।

ರಾಮ, ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಮತ್ತು ಸೀತೆ, ಅರಣ್ಯ ಸಂಚಾರಿಗಳು, ಯಾರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ, ಅಂತಹವರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಸ್ವಪ್ನದಲ್ಲೂ ಸಹ ನಿತ್ಯವಾಗಿ ವಾಸಿಸಲಿ. ರಾಮನ ಧಾಮಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅವನು ಮಾತ್ರ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ, ಯಾವ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಯಾವುದೋ ಮುನಿಯು ಒಮ್ಮೆ ಕಂಡಿದ್ದನು. ನಂತರ ರಘುವೀರನು ಸೀತೆಯು ದಣಿದಿರುವುದನ್ನು ತಿಳಿದು, ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ತಂಪಾದ ನೀರಿನ ಬಳಿ ಆಲದ ಮರವನ್ನು ನೋಡಿದನು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆದು ಕಂದ, ಮೂಲ ಮತ್ತು ಫಲಗಳನ್ನು ತಿಂದರು; ಪ್ರಾತಃಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ರಘುರಾಯರು ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು. ಸುಂದರವಾದ ಅರಣ್ಯಗಳು, ಸರೋವರಗಳು ಮತ್ತು ಪರ್ವತಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ ಪ್ರಭುವು ವಾಲ್ಮೀಕಿ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ರಾಮನು ಮುನಿಯ ವಾಸಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕಂಡನು, ಸುಂದರವಾದ ಬೆಟ್ಟಗಳು, ಕಾನನಗಳು ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ಜಲಗಳಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು. ಸರೋವರಗಳಲ್ಲಿ ಕಮಲಗಳು ಅರಳಿದವು, ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ವೃಕ್ಷಗಳು; ಮಧುವಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತಲಾದ ಮಧುಮಕ್ಷಿಕೆಗಳು ಮಧುರವಾಗಿ ಗುಂಜಿದವು. ಪಕ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಮೃಗಗಳು ಮಹಾ ಕೋಲಾಹಲ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವು; ವೈರವಿಲ್ಲದೆ, ಅವು ಆನಂದದ ಹೃದಯದಿಂದ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.

Verse 254 (दोहा/सोरठा)

सुचि सुंदर आश्रमु निरखि हरषे राजिवनेन। सुनि रघुबर आगमनु मुनि आगें आयउ लेन।।124।।

ಪವಿತ್ರ ಮತ್ತು ಸುಂದರವಾದ ಆಶ್ರಮವನ್ನು ನೋಡಿ, ಕಮಲನೇತ್ರನು ಆನಂದಪಟ್ಟನು. ರಘುವರನ ಆಗಮನವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಮುನಿಯು ಸ್ವಾಗತಿಸಲು ಮುಂದೆ ಬಂದನು.

Verse 255 (चौपाई)

मुनि कहुँ राम दंडवत कीन्हा। आसिरबादु बिप्रबर दीन्हा।। देखि राम छबि नयन जुड़ाने। करि सनमानु आश्रमहिं आने।। मुनिबर अतिथि प्रानप्रिय पाए। कंद मूल फल मधुर मगाए।। सिय सौमित्रि राम फल खाए। तब मुनि आश्रम दिए सुहाए।। बालमीकि मन आनँदु भारी। मंगल मूरति नयन निहारी।। तब कर कमल जोरि रघुराई। बोले बचन श्रवन सुखदाई।। तुम्ह त्रिकाल दरसी मुनिनाथा। बिस्व बदर जिमि तुम्हरें हाथा।। अस कहि प्रभु सब कथा बखानी। जेहि जेहि भाँति दीन्ह बनु रानी।।

ರಾಮನು ಮುನಿಗೆ ದಂಡವತ್ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿದನು, ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಅವನಿಗೆ ಆಶೀರ್ವಾದ ನೀಡಿದರು. ರಾಮನ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಕಂಡು ಅವನ ಕಣ್ಣುಗಳು ಆನಂದದಿಂದ ತುಂಬಿದವು; ಅವನಿಗೆ ಗೌರವ ತೋರಿಸಿ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ದರು. ಮಹಾಮುನಿಯು ತನ್ನ ಪ್ರಾಣಕ್ಕಿಂತ ಪ್ರಿಯವಾದ ಅತಿಥಿಯನ್ನು ಕಂಡು, ಮಧುರವಾದ ಕಂದ, ಮೂಲ, ಫಲಗಳನ್ನು ತರಿಸಿದರು. ಸೀತೆ, ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಮತ್ತು ರಾಮರು ಫಲಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸಿದರು; ನಂತರ ಮುನಿಯು ಅವರಿಗೆ ಸುಂದರವಾದ ಆಶ್ರಮವನ್ನು ನೀಡಿದರು. ವಾಲ್ಮೀಕಿಯ ಹೃದಯವು ಮಹಾನ್ ಆನಂದದಿಂದ ತುಂಬಿತು, ರಾಮನನ್ನು, ಮಂಗಳಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ. ನಂತರ ರಘುರಾಯರು ತಮ್ಮ ಕಮಲ ಹಸ್ತಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ, ಕಿವಿಗೆ ಸುಖವನ್ನು ಕೊಡುವ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಆಡಿದರು. "ನೀವು, ಓ ಮುನಿನಾಥರೇ, ತ್ರಿಕಾಲದ ದರ್ಶಿಗಳು; ಸಮಸ್ತ ವಿಶ್ವವು ನಿಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಬದರಿ ಫಲದಂತಿದೆ." ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಪ್ರಭುವು ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಥೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿದರು, ಅರಣ್ಯರಾಣಿಯು ನೀಡಿದ ಎಲ್ಲ ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ.

Verse 256 (दोहा/सोरठा)

तात बचन पुनि मातु हित भाइ भरत अस राउ। मो कहुँ दरस तुम्हार प्रभु सबु मम पुन्य प्रभाउ।।125।।

ನನ್ನ ತಂದೆಯ ಮಾತುಗಳಿಗಾಗಿ, ಮತ್ತೆ ನನ್ನ ತಾಯಿಯ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ, ಮತ್ತು ನನ್ನ ಸೋದರ ಭರತನ ನಿಮಿತ್ತ, ಓ ಪ್ರಭು, ನಿಮ್ಮ ದರ್ಶನವೇ ನನ್ನ ಎಲ್ಲ ಪುಣ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವದ ಫಲ.

Verse 257 (चौपाई)

देखि पाय मुनिराय तुम्हारे। भए सुकृत सब सुफल हमारे।। अब जहँ राउर आयसु होई। मुनि उदबेगु न पावै कोई।। मुनि तापस जिन्ह तें दुखु लहहीं। ते नरेस बिनु पावक दहहीं।। मंगल मूल बिप्र परितोषू। दहइ कोटि कुल भूसुर रोषू।। अस जियँ जानि कहिअ सोइ ठाऊँ। सिय सौमित्रि सहित जहँ जाऊँ।। तहँ रचि रुचिर परन तृन साला। बासु करौ कछु काल कृपाला।। सहज सरल सुनि रघुबर बानी। साधु साधु बोले मुनि ग्यानी।। कस न कहहु अस रघुकुलकेतू। तुम्ह पालक संतत श्रुति सेतू।।

ನಿಮ್ಮ ಪಾದಗಳನ್ನು ಕಂಡು, ಓ ಮುನಿರಾಯರೇ, ನಮ್ಮ ಎಲ್ಲ ಸುಕೃತಗಳು ಸಫಲವಾಗಿವೆ. ಈಗ ನಿಮ್ಮ ಆಜ್ಞೆ ಎಲ್ಲಿದೆಯೋ ಅಲ್ಲಿ, ಯಾವ ಮುನಿಗೂ ಉದ್ವೇಗವುಂಟಾಗದಿರಲಿ. ಯಾವ ತಾಪಸ ಮುನಿಗಳಿಂದ ದುಃಖವು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೋ, ಅವರು ರಾಜನನ್ನು ಬೆಂಕಿಯಿಲ್ಲದೆ ಸುಡುತ್ತಾರೆ. ಮಂಗಳದ ಮೂಲ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಸಂತೋಷ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಕೋಪವು ಕೋಟಿ ಕುಲಗಳನ್ನು ಸುಡುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ತಿಳಿದು, ಸೀತೆ ಮತ್ತು ಸೌಮಿತ್ರಿಯೊಂದಿಗೆ ನಾನು ಹೋಗಬೇಕಾದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಹೇಳಿ. ಅಲ್ಲಿ ನಾನು ಸುಂದರವಾದ ಎಲೆಗಳ ಗುಡಿಸಲನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಓ ಕೃಪಾಳುವೇ, ಕೆಲವು ಕಾಲ ವಾಸಿಸುವೆನು. ರಘುವರನ ಸಹಜ ಮತ್ತು ಸರಳ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಜ್ಞಾನಿಯಾದ ಮುನಿಯು "ಸಾಧು, ಸಾಧು" ಎಂದರು. "ರಘುಕುಲಕೇತುವೇ, ಹೇಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳದಿರಲಿ? ನೀವು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಶ್ರುತಿ ಸೇತುವಿನ ರಕ್ಷಕರು."

Verse 258 (छंद)

श्रुति सेतु पालक राम तुम्ह जगदीस माया जानकी। जो सृजति जगु पालति हरति रूख पाइ कृपानिधान की।। जो सहससीसु अहीसु महिधरु लखनु सचराचर धनी। सुर काज धरि नरराज तनु चले दलन खल निसिचर अनी।।

ಓ ರಾಮ, ಶ್ರುತಿ ಸೇತುವಿನ ರಕ್ಷಕ, ನೀವು ಜಗದೀಶ್ವರ, ಮತ್ತು ಜಾನಕಿಯು ನಿಮ್ಮ ಮಾಯೆ. ಜಗತ್ತನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ, ಪಾಲಿಸುವ ಮತ್ತು ನಾಶಪಡಿಸುವವನು, ಕೃಪಾನಿಧಾನದ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದು. ಸಹಸ್ರ ಶಿರಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವನು, ಸರ್ಪರೂಪಿ, ಪರ್ವತ, ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ಮತ್ತು ಚರಾಚರ ಸಮಸ್ತದ ಸ್ವಾಮಿ. ದೇವತೆಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಮಾನವ ದೇಹವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ದುಷ್ಟರನ್ನು ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದ್ದೀರಿ.

Verse 259 (दोहा/सोरठा)

राम सरुप तुम्हार बचन अगोचर बुद्धिपर। अबिगत अकथ अपार नेति नित निगम कह।।126।।

ನಿಮ್ಮ ರೂಪ, ಓ ರಾಮ, ವಾಣಿ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಗೆ ಅತೀತ; ಅದು ಅವ್ಯಕ್ತ, ಅನಿರ್ವಚನೀಯ, ಅಪಾರ, ಮತ್ತು ವೇದಗಳು ನಿತ್ಯವೂ ಅದನ್ನು "ನೇತಿ, ನೇತಿ" ಎಂದು ಘೋಷಿಸುತ್ತವೆ.

Verse 260 (चौपाई)

जगु पेखन तुम्ह देखनिहारे। बिधि हरि संभु नचावनिहारे।। तेउ न जानहिं मरमु तुम्हारा। औरु तुम्हहि को जाननिहारा।। सोइ जानइ जेहि देहु जनाई। जानत तुम्हहि तुम्हइ होइ जाई।। तुम्हरिहि कृपाँ तुम्हहि रघुनंदन। जानहिं भगत भगत उर चंदन।। चिदानंदमय देह तुम्हारी। बिगत बिकार जान अधिकारी।। नर तनु धरेहु संत सुर काजा। कहहु करहु जस प्राकृत राजा।। राम देखि सुनि चरित तुम्हारे। जड़ मोहहिं बुध होहिं सुखारे।। तुम्ह जो कहहु करहु सबु साँचा। जस काछिअ तस चाहिअ नाचा।।

ಜಗತ್ತು ನಿಮ್ಮನ್ನು ದರ್ಶಿಯಾಗಿ ನೋಡುತ್ತದೆ; ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಶಂಭು ನಿಮ್ಮನ್ನು ನರ್ತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೂ ಅವರು ನಿಮ್ಮ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ; ಮತ್ತು ಬೇರೆ ಯಾರು ನಿಮ್ಮನ್ನು ತಿಳಿಯಲಿದ್ದಾರೆ? ನೀವು ಯಾರಿಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತೀರೋ ಅವನು ಮಾತ್ರ ತಿಳಿಯುತ್ತಾನೆ; ನಿಮ್ಮನ್ನು ತಿಳಿದವನು ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗುತ್ತಾನೆ. ನಿಮ್ಮ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಮಾತ್ರ, ಓ ರಘುನಂದನ, ಭಕ್ತರು ನಿಮ್ಮನ್ನು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ; ನೀವು ಭಕ್ತರ ಹೃದಯದ ಚಂದನ. ನಿಮ್ಮ ದೇಹವು ಚಿದಾನಂದಮಯ; ಅದು ಎಲ್ಲ ವಿಕಾರಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತ; ನೀವು ಪರಮಾಧಿಕಾರಿ ಎಂದು ತಿಳಿಯಿರಿ. ಸಂತರ ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಮಾನವ ದೇಹವನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದೀರಿ; ಸಾಮಾನ್ಯ ರಾಜನಂತೆ ಮಾತನಾಡಿ ನಡೆಯಿರಿ. ರಾಮನನ್ನು ನೋಡಿ ನಿಮ್ಮ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಕೇಳಿ, ಅಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮೋಹಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ, ವಿದ್ವಾಂಸರು ಆನಂದಿಸುತ್ತಾರೆ. ನೀವು ಹೇಳುವ ಮತ್ತು ಮಾಡುವ ಎಲ್ಲವೂ ಸತ್ಯ; ಯಾವುದನ್ನು ಬಯಸುತ್ತೀರೋ ಹಾಗೆ ನರ್ತಿಸಬೇಕು.

Verse 261 (दोहा/सोरठा)

पूँछेहु मोहि कि रहौं कहँ मैं पूँछत सकुचाउँ। जहँ न होहु तहँ देहु कहि तुम्हहि देखावौं ठाउँ।।127।।

ನೀವು ನಾನು ಎಲ್ಲಿ ಇರಬೇಕು ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತೀರಿ; ನಾನು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಕೇಳುತ್ತೇನೆ, ಸಂಕೋಚದಿಂದ. ನೀವು ಇಲ್ಲದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಹೇಳಿ, ಅಲ್ಲಿ ನಾನು ನನ್ನ ವಾಸಸ್ಥಾನವನ್ನು ತೋರಿಸುವೆನು.

Verse 262 (चौपाई)

सुनि मुनि बचन प्रेम रस साने। सकुचि राम मन महुँ मुसुकाने।। बालमीकि हँसि कहहिं बहोरी। बानी मधुर अमिअ रस बोरी।। सुनहु राम अब कहउँ निकेता। जहाँ बसहु सिय लखन समेता।। जिन्ह के श्रवन समुद्र समाना। कथा तुम्हारि सुभग सरि नाना।। भरहिं निरंतर होहिं न पूरे। तिन्ह के हिय तुम्ह कहुँ गृह रूरे।। लोचन चातक जिन्ह करि राखे। रहहिं दरस जलधर अभिलाषे।। निदरहिं सरित सिंधु सर भारी। रूप बिंदु जल होहिं सुखारी।। तिन्ह के हृदय सदन सुखदायक। बसहु बंधु सिय सह रघुनायक।।

ಮುನಿಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಪ್ರೇಮರಸದಲ್ಲಿ ನೆನೆದು, ರಾಮನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಸಂಕೋಚದಿಂದ ನಸುನಗೆದನು. ವಾಲ್ಮೀಕಿಯು ನಗುತ್ತಾ ಮತ್ತೆ ಹೇಳಿದರು; ಅವರ ವಾಣಿ ಮಧುರವಾಗಿತ್ತು, ಅಮೃತರಸದಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು. ಕೇಳಿ, ಓ ರಾಮ, ಈಗ ನಾನು ನಿಮಗೆ ವಾಸಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಅಲ್ಲಿ ನೀವು ಸೀತೆ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣರೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸಬಹುದು. ಯಾರ ಕಿವಿಗಳು ಸಾಗರದಂತಿವೆಯೋ, ಮತ್ತು ನಿಮ್ಮ ಸುಭಗ ಕಥೆಯು ಅನೇಕ ನದಿಗಳಂತಿದೆಯೋ, ಅವುಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ತುಂಬುತ್ತವೆ ಆದರೆ ಎಂದಿಗೂ ತುಂಬುವುದಿಲ್ಲ; ಅವರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಸುಂದರ ಗೃಹವಿದೆ. ನೀವು ಯಾರ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಚಾತಕ ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದೀರೋ, ಅವರು ನಿಮ್ಮ ದರ್ಶನದ ಬಯಕೆಯಲ್ಲಿ ಮೋಡಗಳಂತೆ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ನದಿಗಳು, ಸಾಗರಗಳು ಮತ್ತು ಮಹಾ ಸರೋವರಗಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾರೆ; ನಿಮ್ಮ ಸೌಂದರ್ಯದ ನೀರಿನ ಒಂದು ಹನಿಯು ಅವರನ್ನು ಸಂತೋಷಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಅವರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಸುಖದಾಯಕ ಮಂದಿರವಿದೆ; ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿ, ಓ ಬಂಧು, ಸೀತೆಯೊಂದಿಗೆ, ಓ ರಘುನಾಯಕ.

Verse 263 (दोहा/सोरठा)

जसु तुम्हार मानस बिमल हंसिनि जीहा जासु। मुकुताहल गुन गन चुनइ राम बसहु हियँ तासु।।128।।

ನಿಮ್ಮ ಕೀರ್ತಿಯು ಮನಸ್ಸಿನ ಸರೋವರದಿಂದ ಗುಣರತ್ನಗಳನ್ನು ಆರಿಸುವ ನಿಷ್ಕಳಂಕ ಹಂಸವಾಗಿದೆ; ಓ ರಾಮ, ಆ ಭಕ್ತನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ.

Verse 264 (चौपाई)

प्रभु प्रसाद सुचि सुभग सुबासा। सादर जासु लहइ नित नासा।। तुम्हहि निबेदित भोजन करहीं। प्रभु प्रसाद पट भूषन धरहीं।। सीस नवहिं सुर गुरु द्विज देखी। प्रीति सहित करि बिनय बिसेषी।। कर नित करहिं राम पद पूजा। राम भरोस हृदयँ नहि दूजा।। चरन राम तीरथ चलि जाहीं। राम बसहु तिन्ह के मन माहीं।। मंत्रराजु नित जपहिं तुम्हारा। पूजहिं तुम्हहि सहित परिवारा।। तरपन होम करहिं बिधि नाना। बिप्र जेवाँइ देहिं बहु दाना।। तुम्ह तें अधिक गुरहि जियँ जानी। सकल भायँ सेवहिं सनमानी।।

ಪ್ರಭುವಿನ ಪ್ರಸಾದವು ಪವಿತ್ರ, ಸುಂದರ ಮತ್ತು ಸುವಾಸನೆಯುಳ್ಳದ್ದು, ಅದನ್ನು ಅವರು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರತಿದಿನ ಮೂಗಿನಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ನಿಮಗೆ ನೈವೇದ್ಯ ಮಾಡಿ ನಂತರ ಭುಜಿಸುತ್ತಾರೆ; ಪ್ರಭುವಿನ ಪ್ರಸಾದವನ್ನು ವಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳಾಗಿ ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ದೇವತೆಗಳು, ಗುರುಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಕಂಡಾಗ ಶಿರವನ್ನು ನಮಿಸುತ್ತಾರೆ; ವಿಶೇಷ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ವಿನಯದಿಂದ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕೈಗಳಿಂದ ರಾಮನ ಪಾದಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅವರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ರಾಮನಲ್ಲದೆ ಬೇರೆ ನಂಬಿಕೆ ಇಲ್ಲ. ಅವರು ರಾಮನ ಪಾದಗಳಿಗೆ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ; ಓ ರಾಮ, ಅವರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸು. ಅವರು ನಿತ್ಯವೂ ನಿಮ್ಮ ಮಂತ್ರರಾಜವನ್ನು ಜಪಿಸುತ್ತಾರೆ; ನಿಮ್ಮನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಪರಿವಾರ ಸಮೇತ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ತರ್ಪಣ, ಹೋಮ ಮುಂತಾದ ವಿವಿಧ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ; ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸಿ ಹೇರಳವಾಗಿ ದಾನ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಗುರುಗಳನ್ನು ನಿಮ್ಮಿಂತಲೂ ಶ್ರೇಷ್ಠರೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಿಂದ ಗೌರವದಿಂದ ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 265 (दोहा/सोरठा)

सबु करि मागहिं एक फलु राम चरन रति होउ। तिन्ह कें मन मंदिर बसहु सिय रघुनंदन दोउ।।129।।

ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮಾಡಿ ಅವರು ಒಂದೇ ಒಂದು ಫಲವನ್ನು ಬೇಡುತ್ತಾರೆ: ರಾಮನ ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿ ಉಂಟಾಗಲಿ. ಅವರ ಹೃದಯ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ನೀವಿಬ್ಬರೂ ನೆಲೆಸಿ, ಸೀತೆ ಮತ್ತು ರಘುಕುಲನಂದನ.