Sarga 79

Verse 1

ततः प्रभातसमये दिवसेऽथ चतुर्दशे।समेत्य राजकर्तारो भरतं वाक्यमब्रुवन्।।2.79.1।।

ครั้นแล้วในยามรุ่งอรุณแห่งวันที่สิบสี่ บรรดาผู้มีอำนาจประกอบพิธีราชาภิเษกได้ประชุมพร้อมกัน แล้วกล่าวถ้อยคำนี้แก่พระภรตะ

Verse 2

गतो दशरथस्स्वर्गं यो नो गुरुतरो गुरुः।रामं प्रव्राज्य वै ज्येष्ठं लक्ष्मणं च महाबलम्।।2.79.2।।

ทศรถ—ผู้เป็นครูและนายผู้ควรเคารพยิ่งของพวกเรา—เสด็จสู่สวรรค์แล้ว หลังทรงส่งพระรามโอรสองค์ใหญ่ไปเนรเทศ พร้อมพระลักษมณ์ผู้ทรงพละกำลังยิ่ง

Verse 3

त्वमद्य भव नो राजा राजपुत्र महायशः।सङ्गत्या नापराध्नोति राज्यमेतदनायकम्।।2.79.3।।

ข้าแต่ราชกุมารผู้มีเกียรติยศใหญ่ วันนี้ขอพระองค์ทรงเป็นพระราชาของพวกเราเถิด อาณาจักรนี้ที่ไร้ผู้นำ ยังมิได้ตกสู่ความวุ่นวายเพราะคบหาสิ่งชั่วร้าย

Verse 4

अभिषेचनिकं सर्वमिदमादाय राघव।प्रतीक्षते त्वां स्वजनश्श्रेणयश्च नृपात्मज।।2.79.4।।

โอ้ราฆวะ โอ้โอรสแห่งพระราชา ชนของพระองค์เองและหมู่สมาคมช่างพาณิชย์ทั้งหลาย ได้นำเครื่องประกอบพิธีราชาภิเษกทั้งหมดมาแล้ว และกำลังเฝ้ารอพระองค์

Verse 5

राज्यं गृहाण भरत पितृपैतामहं ध्रुवम्।अभिषेचय चात्मानं पाहि चास्मान्नरर्षभ।।2.79.5।।

โอ้ภรตะ จงรับราชอาณาจักรอันมั่นคงซึ่งสืบมาจากบิดาและปู่ย่าตายายเถิด จงประกอบพิธีราชาภิเษกแก่ตนเอง โอ้ยอดแห่งมนุษย์ และทรงคุ้มครองพวกเราด้วย

Verse 6

अभिषेचनिकं भाण्डं कृत्वा सर्वं प्रदक्षिणम्।भरतस्तं जनं सर्वं प्रत्युवाच धृतव्रतः।।2.79.6।।

เมื่อภรตะผู้มั่นคงในสัตย์ปฏิญาณได้เวียนประทักษิณรอบเครื่องประกอบพิธีราชาภิเษกทั้งหมดแล้ว จึงตรัสตอบแก่ชนทั้งปวงนั้น

Verse 7

ज्येष्ठस्य राजता नित्यमुचिता हि कुलस्य नः।नैवं भवन्तो मां वक्तुमर्हन्ति कुशला जनाः।।2.79.7।।

ในราชวงศ์ของเรา ราชสมบัติย่อมเป็นสิทธิอันสมควรของโอรสองค์ใหญ่เสมอ; ท่านผู้ฉลาดและสามารถทั้งหลายไม่ควรกล่าวแก่ข้าพเจ้าในทำนองนี้

Verse 8

रामः पूर्वो हि नो भ्राता भविष्यति महीपतिः।अहं त्वरण्ये वत्स्यामि वर्षाणि नव पञ्च च।।2.79.8।।

พระราม ผู้เป็นพี่ใหญ่ของพวกเรา ย่อมได้เป็นพระมหากษัตริย์ครองแผ่นดินแน่นอน ส่วนข้าพเจ้าจะพำนักอยู่ในป่าตลอดสิบสี่ปี

Verse 9

युज्यतां महती सेना चतुरङ्गमहाबला।आनयिष्याम्यहं ज्येष्ठं भ्रातरं राघवं वनात्।।2.79.9।।

จงจัดเตรียมกองทัพใหญ่ผู้ทรงกำลัง อันประกอบด้วยสี่เหล่าทัพให้พร้อมเถิด ข้าพเจ้าจะอัญเชิญพี่ใหญ่ ราฆวะ กลับมาจากป่า

Verse 10

अभिषेचनिकं चैव सर्वमेतदुपस्कृतम्।पुरस्कृत्य गमिष्यामि रामहेतोर्वनं प्रति।।2.79.10।।

เครื่องประกอบพิธีราชาภิเษกทั้งปวงนี้ก็จัดเตรียมไว้แล้ว ข้าพเจ้าจะให้นำไว้เบื้องหน้า แล้วจะมุ่งสู่ป่าเพื่อพระราม

Verse 11

तत्रैवं तं नरव्याघ्रमभिषिच्य पुरस्कृतम्।आनेष्यामि तु वै रामं हव्यवाहमिवाध्वरात्।।2.79.11।

ที่นั่น ครั้นได้ประกอบราชาภิเษกแด่พระราม ผู้เป็นดุจพยัคฆ์ในหมู่มนุษย์ และให้เสด็จนำหน้า ข้าพเจ้าจักอัญเชิญพระรามกลับมาแน่นอน ประหนึ่งอัญเชิญไฟศักดิ์สิทธิ์จากพิธียัญญะ

Verse 12

न सकामां करिष्यामि स्वामिमां मातृगन्धिनीम्।वने वत्स्याम्यहं दुर्गे रामो राजा भविष्यति।।2.79.12।।

ข้าพเจ้าจะไม่สนองความปรารถนาของสตรีผู้นั้น—ผู้มีเพียงนามว่า ‘มารดา’ เท่านั้น ข้าพเจ้าจะพำนักอยู่ในป่าทุรกันดาร; พระรามจักเป็นพระราชา

Verse 13

क्रियतां शिल्पिभिः पन्था स्समानि विषमाणि च।रक्षिणश्चानुसम्यान्तु पथि दुर्गविचारकाः।।2.79.13।।

ขอให้ช่างทั้งหลายจัดเตรียมหนทาง—ปรับที่ขรุขระให้ราบเสมอ—และให้ทหารยามผู้ชำนาญการตรวจตราภูมิประเทศทุรกันดารติดตามคุ้มกันไปตามทาง

Verse 14

एवं सम्भाषमाणं तं रामहेतोर्नृपात्मजम्।प्रत्युवाच जनस्सर्व श्श्रीमद्वाक्यमनुत्तमम्।।2.79.14।।

เมื่อพระราชโอรสนั้นกล่าวเช่นนี้เพื่อพระราม ประชาชนทั้งปวงก็ทูลตอบด้วยถ้อยคำอันประเสริฐ งดงาม และเป็นมงคลยิ่ง

Verse 15

एवं ते भाषमाणस्य पद्मा श्रीरुपतिष्ठतात्।यस्त्वं ज्येष्ठे नृपसुते पृथिवीं दातुमिच्छसि।।2.79.15।।

ขอพระปัทมา-ศรี (พระลักษมี) โปรดอภิบาลท่าน ผู้กล่าวเช่นนี้—ปรารถนาจะถวายแผ่นดิน (ราชอาณาจักร) แด่พระราชโอรสองค์ใหญ่

Verse 16

अनुत्तमं तद्वचनं नृपात्मजप्रभाषितं संश्रवणे निशम्य च।प्रहर्षजास्तं प्रति बाष्पबिन्दवो निपेतुरार्यानननेत्रसम्भवाः।।2.79.16।।

ครั้นได้ยินถ้อยคำอันหาที่เปรียบมิได้ซึ่งพระราชโอรสตรัสอยู่ในโสตประสาท หยาดน้ำตาแห่งปีติของชนผู้ประเสริฐก็หลั่งรินลงไปยังพระองค์—เกิดจากดวงตาและใบหน้าของเหล่าอารยะ

Verse 17

ऊचुस्ते वचनमिदं निशम्य हृष्टा स्सामात्या स्सपरिषदो वियातशोकाः।पन्थानं नरवर भक्तिमान् जनश्च व्यादिष्टस्तव वचनाच्च शिल्पिवर्गः।।2.79.17।

ครั้นได้ฟังถ้อยคำของท่าน เหล่าเสนาบดีและสมาชิกสภา—พ้นจากความโศก—ก็กล่าวด้วยความยินดีว่า “โอ้บุรุษผู้ประเสริฐยิ่ง ตามพระบัญชาของท่าน ประชาชนผู้มีภักติและหมู่ช่างทั้งหลายได้ถูกสั่งให้จัดเตรียมหนทางแล้ว”