Sarga 79

Verse 1

ततः प्रभातसमये दिवसेऽथ चतुर्दशे।समेत्य राजकर्तारो भरतं वाक्यमब्रुवन्।।2.79.1।।

Chaudhawan din ki subah hui. Raja banane wale log ek jagah ikatthe ho gaye. Unhone Bharat se baat ki.

Verse 2

गतो दशरथस्स्वर्गं यो नो गुरुतरो गुरुः।रामं प्रव्राज्य वै ज्येष्ठं लक्ष्मणं च महाबलम्।।2.79.2।।

Bharat ne sab rajyabhishek ka saaman jama kar liya. Usne sab cheez sahi se taiyaar ki. Phir usne sab logon ka jawab diya.

Verse 3

त्वमद्य भव नो राजा राजपुत्र महायशः।सङ्गत्या नापराध्नोति राज्यमेतदनायकम्।।2.79.3।।

Aaj tum hamare raja bano, rajkumar. Bahut bada naam hai tumhara. Hum sab milkar yeh faisla karte hain. Yeh rajya bina raja ke nahi chal sakta.

Verse 4

अभिषेचनिकं सर्वमिदमादाय राघव।प्रतीक्षते त्वां स्वजनश्श्रेणयश्च नृपात्मज।।2.79.4।।

Raghukul ke rajkumar, abhishek ke saare samaan le lo. Tumhara apna parivar tumhara intezaar kar raha hai. Shehri log bhi tumhare liye taiyaar baithe hain.

Verse 5

राज्यं गृहाण भरत पितृपैतामहं ध्रुवम्।अभिषेचय चात्मानं पाहि चास्मान्नरर्षभ।।2.79.5।।

Bharat, yeh rajya tumhara hai. Baap-dada se chala aa raha hai, pakka tumhara hai. Apna abhishek karwao aur hamari raksha karo. Tum hi hamare neta ho.

Verse 6

अभिषेचनिकं भाण्डं कृत्वा सर्वं प्रदक्षिणम्।भरतस्तं जनं सर्वं प्रत्युवाच धृतव्रतः।।2.79.6।।

Bharat ne abhishek ka saara samaan le liya. Phir sabse milke baat ki. Woh bahut pakke iraade wala tha. Usne sab logon ko samjhaya ki woh rajya nahi lega.

Verse 7

ज्येष्ठस्य राजता नित्यमुचिता हि कुलस्य नः।नैवं भवन्तो मां वक्तुमर्हन्ति कुशला जनाः।।2.79.7।।

Bade bhai ka hi rajya milna chahiye, hamare khandaan mein yehi riwaaz hai. Samajhdar log aise baat nahi karte. Tum log mujhe yeh mat kaho. Main rajya nahi lunga.

Verse 8

रामः पूर्वो हि नो भ्राता भविष्यति महीपतिः।अहं त्वरण्ये वत्स्यामि वर्षाणि नव पञ्च च।।2.79.8।।

Ram bhaiya hum sab mein sabse bade hain, woh hi raja banenge. Main jungle mein rahunga, chaudah saal tak.

Verse 9

युज्यतां महती सेना चतुरङ्गमहाबला।आनयिष्याम्यहं ज्येष्ठं भ्रातरं राघवं वनात्।।2.79.9।।

Badi sena taiyaar karo, charo taraf se mazboot. Main apne bade bhai Ram ko jungle se wapas launga.

Verse 10

अभिषेचनिकं चैव सर्वमेतदुपस्कृतम्।पुरस्कृत्य गमिष्यामि रामहेतोर्वनं प्रति।।2.79.10।।

Raja banane ki saari saamagri taiyaar hai. Main sab kuch saath le ke jungle jaunga. Ram ke liye ja raha hoon.

Verse 11

तत्रैवं तं नरव्याघ्रमभिषिच्य पुरस्कृतम्।आनेष्यामि तु वै रामं हव्यवाहमिवाध्वरात्।।2.79.11।

Wahan main Ram ko raja banaunga. Phir unhe wapas launga. Jaise yagya se agni laate hain, waise hi launga.

Verse 12

न सकामां करिष्यामि स्वामिमां मातृगन्धिनीम्।वने वत्स्याम्यहं दुर्गे रामो राजा भविष्यति।।2.79.12।।

Main us aurat ki baat nahi maanunga. Woh maa toh bas naam ki hai. Main jungle mein rahunga. Ram hi raja banenge.

Verse 13

क्रियतां शिल्पिभिः पन्था स्समानि विषमाणि च।रक्षिणश्चानुसम्यान्तु पथि दुर्गविचारकाः।।2.79.13।।

Mistri log rasta banayein. Jahan uncha neecha ho, use seedha karein. Pahunch wale log saath chalein jo mushkil jagah jaante hain.

Verse 14

एवं सम्भाषमाणं तं रामहेतोर्नृपात्मजम्।प्रत्युवाच जनस्सर्व श्श्रीमद्वाक्यमनुत्तमम्।।2.79.14।।

Dasharatha ab swarg mein hain. Woh hamare sabse bade guru the. Unhone apne bade bete Ram ko vanvas bheja. Lakshman bhi unke saath gaya jo bahut taakatwar tha.

Verse 15

एवं ते भाषमाणस्य पद्मा श्रीरुपतिष्ठतात्।यस्त्वं ज्येष्ठे नृपसुते पृथिवीं दातुमिच्छसि।।2.79.15।।

Aaj tum hamare raja bano. Tum ek bahut bade rajkumar ho. Yeh rajya abhi tak bigda nahi hai. Koi galat log isko apne haath mein nahi le paaye.

Verse 16

अनुत्तमं तद्वचनं नृपात्मजप्रभाषितं संश्रवणे निशम्य च।प्रहर्षजास्तं प्रति बाष्पबिन्दवो निपेतुरार्यानननेत्रसम्भवाः।।2.79.16।।

Tumhare apne log aur shehar ke dukaandar sab saaman le kar aaye hain. Woh sab rajyabhishek ke liye taiyaar baithe hain. Sirf tumhara intezaar kar rahe hain.

Verse 17

ऊचुस्ते वचनमिदं निशम्य हृष्टा स्सामात्या स्सपरिषदो वियातशोकाः।पन्थानं नरवर भक्तिमान् जनश्च व्यादिष्टस्तव वचनाच्च शिल्पिवर्गः।।2.79.17।

Bharat, tum yeh purana rajya sambhal lo. Yeh tumhare khandaan ki cheez hai. Rajyabhishek karwa lo. Aur hamari raksha karo.