Sarga 79

Verse 1

ततः प्रभातसमये दिवसेऽथ चतुर्दशे ।समेत्य राजकर्तारो भरतं वाक्यमब्रुवन् ॥१॥

પછી ચૌદમા દિવસે પ્રભાત સમયે રાજાભિષેક કરાવનાર અધિકારીઓ એકત્ર થયા અને ભરતને આ વચન કહ્યાં.

Verse 2

गतो दशरथस्स्वर्गं यो नो गुरुतरो गुरुः ।रामं प्रव्राज्य वै ज्येष्ठं लक्ष्मणं च महाबलम् ॥२॥

અમારા પરમ ગુરુ અને અતિમાન્ય આચાર્ય દશરથ સ્વર્ગે પધાર્યા; જ્યેષ્ઠ પુત્ર શ્રીરામને વનમાં પ્રવ્રજિત કરી અને મહાબલી લક્ષ્મણને પણ સાથે મોકલી.

Verse 3

त्वमद्य भव नो राजा राजपुत्र महायशः ।सङ्गत्या नापराध्नोति राज्यमेतदनायकम् ॥३॥

હે મહાયશસ્વી રાજપુત્ર, આજે તમે અમારા રાજા બનો; નેતા વિહોણું આ રાજ્ય હાનિકારક સંગતિથી હજી અવ્યવસ્થામાં પડ્યું નથી.

Verse 4

अभिषेचनिकं सर्वमिदमादाय राघव ।प्रतीक्षते त्वां स्वजनश्श्रेणयश्च नृपात्मज ॥४॥

હે રાઘવ, હે નૃપાત્મજ, અભિષેક માટેની સર્વ સામગ્રી લઈને તમારા સ્વજન અને શ્રેણીઓ (ગિલ્ડો) પણ તમારી પ્રતીક્ષા કરે છે.

Verse 5

राज्यं गृहाण भरत पितृपैतामहं ध्रुवम् ।अभिषेचय चात्मानं पाहि चास्मान्नरर्षभ ॥५॥

હે ભરત, પિતૃ-પૈતામહથી અચલ આ રાજ્ય સ્વીકારો; હે નરશ્રેષ્ઠ, પોતાનો અભિષેક કરાવો અને અમારું રક્ષણ કરો.

Verse 6

अभिषेचनिकं भाण्डं कृत्वा सर्वं प्रदक्षिणम् ।भरतस्तं जनं सर्वं प्रत्युवाच धृतव्रतः ॥६॥

ધૃતવ્રત ભરતે અભિષેકની સર્વ સામગ્રીને પ્રદક્ષિણા કરી, પછી તે સર્વ જનસમૂહને ઉત્તર આપ્યો.

Verse 7

ज्येष्ठस्य राजता नित्यमुचिता हि कुलस्य नः ।नैवं भवन्तो मां वक्तुमर्हन्ति कुशला जनाः ॥७॥

અમારા વંશમાં રાજ્યસત્તા સદૈવ જ્યેષ્ઠને જ યોગ્ય છે; આપ જેવા કુશળ જનોએ મને આ રીતે કહેવું યોગ્ય નથી.

Verse 8

रामः पूर्वो हि नो भ्राता भविष्यति महीपतिः ।अहं त्वरण्ये वत्स्यामि वर्षाणि नव पञ्च च ॥८॥

રામ, અમારા જ્યેષ્ઠ ભ્રાતા, નિશ્ચયે ભૂપતિ બનશે; અને હું તો ચૌદ વર્ષ વનમાં નિવાસ કરીશ.

Verse 9

युज्यतां महती सेना चतुरङ्गमहाबला ।आनयिष्याम्यहं ज्येष्ठं भ्रातरं राघवं वनात् ॥९॥

મહાબળવાન ચતુરંગિણી મહાસેના તૈયાર કરાવો; હું વનમાંથી મારા જ્યેષ્ઠ ભ્રાતા રાઘવને પાછા લાવીશ.

Verse 10

अभिषेचनिकं चैव सर्वमेतदुपस्कृतम् ।पुरस्कृत्य गमिष्यामि रामहेतोर्वनं प्रति ॥१०॥

અભિષેક માટેનું આ સર્વ સામાન તૈયાર છે; તેને આગળ રાખીને હું રામના હિતાર્થે વન તરફ જઈશ.

Verse 11

तत्रैवं तं नरव्याघ्रमभिषिच्य पुरस्कृतम् ।आनेष्यामि तु वै रामं हव्यवाहमिवाध्वरात् ॥११॥

ત્યાં તે નરવ્યાઘ્ર રામને અભિષિક્ત કરીને અને તેને આગળ રાખીને, હું નિશ્ચયે રામને યજ્ઞમાંથી હવ્યવાહ અગ્નિ જેમ પાછો લાવીશ.

Verse 12

न सकामां करिष्यामि स्वामिमां मातृगन्धिनीम् ।वने वत्स्याम्यहं दुर्गे रामो राजा भविष्यति ॥१२॥

માતાના નામમાત્ર ધારણ કરનારી મારી તે સ્ત્રીની ઇચ્છા હું પૂર્ણ નહીં કરું; હું દુર્ગમ વનમાં વસિશ, અને રામ રાજા થશે.

Verse 13

क्रियतां शिल्पिभिः पन्था स्समानि विषमाणि च ।रक्षिणश्चानुसम्यान्तु पथि दुर्गविचारकाः ॥१३॥

શિલ્પીઓ માર્ગ તૈયાર કરે—ઉંચા-નીચા ભાગોને સમાન કરે; અને દુર્ગમ ભૂમિ વિચારવામાં નિપુણ રક્ષકો માર્ગમાં સાથે ચાલે.

Verse 14

एवं सम्भाषमाणं तं रामहेतोर्नृपात्मजम् ।प्रत्युवाच जनस्सर्व श्श्रीमद्वाक्यमनुत्तमम् ॥१४॥

રામના હિતાર્થે એ રાજકુમાર આમ બોલતો હતો; ત્યારે સર્વ જનોએ તેને ઉત્તમ અને શ્રીમય (મંગલ) વચનો વડે પ્રત્યુત્તર આપ્યો.

Verse 15

एवं ते भाषमाणस्य पद्मा श्रीरुपतिष्ठतात् ।यस्त्वं ज्येष्ठे नृपसुते पृथिवीं दातुमिच्छसि ॥१५॥

તમે આમ બોલો છો—હે રાજાના જ્યેષ્ઠ પુત્ર, પૃથ્વી (રાજ્ય) સોંપવા ઇચ્છો છો—તેથી પદ્મા શ્રી (લક્ષ્મીદેવી) સદૈવ તમારું અનુગ્રહ કરે.

Verse 16

अनुत्तमं तद्वचनं नृपात्मजप्रभाषितं संश्रवणे निशम्य च ।प्रहर्षजास्तं प्रति बाष्पबिन्दवो निपेतुरार्यानननेत्रसम्भवाः ॥१६॥

રાજકુમારે ઉચ્ચારેલા તે અનુત્તમ વચનો કાનમાં પડતાં જ, આર્યજનના મુખ-નેત્રમાંથી આનંદજન્ય અશ્રુબિંદુઓ ઉછળી તેની તરફ ઝરી પડ્યા.

Verse 17

ऊचुस्ते वचनमिदं निशम्य हृष्टा स्सामात्या स्सपरिषदो वियातशोकाः ।पन्थानं नरवर भक्तिमान् जनश्च व्यादिष्टस्तव वचनाच्च शिल्पिवर्गः ॥१७॥

તમારા વચનો સાંભળી, શોકમુક્ત મંત્રીઓ અને પરિષદસભ્યો આનંદિત થઈ બોલ્યા: “હે નરશ્રેષ્ઠ, તમારા આદેશથી ભક્તિમાન નાગરિકો અને શિલ્પી-વર્ગને માર્ગ તૈયાર કરવા માટે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા છે.”