Sarga 79

Verse 1

ततः प्रभातसमये दिवसेऽथ चतुर्दशे।समेत्य राजकर्तारो भरतं वाक्यमब्रुवन्।।2.79.1।।

ତାପରେ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଦିନର ପ୍ରଭାତ ସମୟରେ, ରାଜାଭିଷେକ କରାଇବାର ଅଧିକାରୀମାନେ ସମେତି ଭରତଙ୍କୁ ଏହି ବଚନ କହିଲେ।

Verse 2

गतो दशरथस्स्वर्गं यो नो गुरुतरो गुरुः।रामं प्रव्राज्य वै ज्येष्ठं लक्ष्मणं च महाबलम्।।2.79.2।।

ଆମର ପରମ ଗୁରୁ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୂଜ୍ୟ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଦଶରଥ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗତ ହୋଇଛନ୍ତି; ଜ୍ୟେଷ୍ଠପୁତ୍ର ଶ୍ରୀରାମଙ୍କୁ ବନବାସକୁ ପ୍ରବ୍ରାଜିତ କରି, ମହାବଳୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସହିତ ପଠାଇ।

Verse 3

त्वमद्य भव नो राजा राजपुत्र महायशः।सङ्गत्या नापराध्नोति राज्यमेतदनायकम्।।2.79.3।।

ହେ ମହାଯଶସ୍ବୀ ରାଜପୁତ୍ର, ଆଜି ଆପଣ ଆମର ରାଜା ହୁଅନ୍ତୁ; ନାୟକବିହୀନ ଏହି ରାଜ୍ୟ ଦୁଷ୍ଟ ସଙ୍ଗତିରେ ପଡ଼ି ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅବ୍ୟବସ୍ଥାଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇନାହିଁ।

Verse 4

अभिषेचनिकं सर्वमिदमादाय राघव।प्रतीक्षते त्वां स्वजनश्श्रेणयश्च नृपात्मज।।2.79.4।।

ହେ ରାଘବ, ହେ ନୃପାତ୍ମଜ, ଅଭିଷେକର ସମସ୍ତ ସାମଗ୍ରୀ ନେଇ ତୁମ ସ୍ୱଜନମାନେ ଓ ଶ୍ରେଣୀମାନେ (ସଂଘମାନେ) ମଧ୍ୟ ତୁମ ପ୍ରତୀକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି।

Verse 5

राज्यं गृहाण भरत पितृपैतामहं ध्रुवम्।अभिषेचय चात्मानं पाहि चास्मान्नरर्षभ।।2.79.5।।

ହେ ଭରତ, ପିତୃ-ପୈତାମହ ପରମ୍ପରାର ଏହି ଦୃଢ଼ ରାଜ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କର; ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ନିଜକୁ ଅଭିଷେକ କରାଇ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର।

Verse 6

अभिषेचनिकं भाण्डं कृत्वा सर्वं प्रदक्षिणम्।भरतस्तं जनं सर्वं प्रत्युवाच धृतव्रतः।।2.79.6।।

ଧୃତବ୍ରତ ଭରତ ଅଭିଷେକର ସମସ୍ତ ସାମଗ୍ରୀକୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ କରି, ପରେ ସେଇ ସମସ୍ତ ଜନସମୂହକୁ ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦେଲେ।

Verse 7

ज्येष्ठस्य राजता नित्यमुचिता हि कुलस्य नः।नैवं भवन्तो मां वक्तुमर्हन्ति कुशला जनाः।।2.79.7।।

ଆମ କୁଳରେ ରାଜ୍ୟାଧିକାର ସଦା ଜ୍ୟେଷ୍ଠଙ୍କର ହିଁ ଯୋଗ୍ୟ; ଆପଣମାନେ ପରି କୁଶଳ ଲୋକେ ମୋତେ ଏଭଳି କହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

Verse 8

रामः पूर्वो हि नो भ्राता भविष्यति महीपतिः।अहं त्वरण्ये वत्स्यामि वर्षाणि नव पञ्च च।।2.79.8।।

ଆମ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭ୍ରାତା ରାମ ନିଶ୍ଚୟେ ମହୀପତି ହେବେ; ମୁଁ ତ ଚୌଦ ବର୍ଷ ଅରଣ୍ୟରେ ବସିବି।

Verse 9

युज्यतां महती सेना चतुरङ्गमहाबला।आनयिष्याम्यहं ज्येष्ठं भ्रातरं राघवं वनात्।।2.79.9।।

ମହାବଳୀ ଚତୁରଙ୍ଗ ମହାସେନାକୁ ସଜାଅ; ମୁଁ ଅରଣ୍ୟରୁ ମୋ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭ୍ରାତା ରାଘବଙ୍କୁ ଆଣିବି।

Verse 10

अभिषेचनिकं चैव सर्वमेतदुपस्कृतम्।पुरस्कृत्य गमिष्यामि रामहेतोर्वनं प्रति।।2.79.10।।

ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଏହି ସମସ୍ତ ସାମଗ୍ରୀ ପ୍ରସ୍ତୁତ; ଏଗୁଡ଼ିକୁ ଆଗରେ ରଖି ମୁଁ ରାମହିତାର୍ଥେ ବନ ପ୍ରତି ଯିବି।

Verse 11

तत्रैवं तं नरव्याघ्रमभिषिच्य पुरस्कृतम्।आनेष्यामि तु वै रामं हव्यवाहमिवाध्वरात्।।2.79.11।

ସେଠାରେ ସେ ନରବ୍ୟାଘ୍ର ରାମଙ୍କୁ ଅଭିଷିକ୍ତ କରି, ତାଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ଯଜ୍ଞରୁ ହବ୍ୟବାହ ଅଗ୍ନିକୁ ଆଣିବା ପରି ନିଶ୍ଚୟ ମୁଁ ରାମଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଆଣିବି।

Verse 12

न सकामां करिष्यामि स्वामिमां मातृगन्धिनीम्।वने वत्स्याम्यहं दुर्गे रामो राजा भविष्यति।।2.79.12।।

‘ମା’ ନାମମାତ୍ର ଧାରଣ କରୁଥିବା ମୋର ସେ ନାରୀର ଇଚ୍ଛାକୁ ମୁଁ ପୂରଣ କରିବି ନାହିଁ; ମୁଁ ଦୁର୍ଗମ ବନରେ ବସିବି, ରାମ ରାଜା ହେବେ।

Verse 13

क्रियतां शिल्पिभिः पन्था स्समानि विषमाणि च।रक्षिणश्चानुसम्यान्तु पथि दुर्गविचारकाः।।2.79.13।।

ଶିଳ୍ପୀମାନେ ପଥ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରନ୍ତୁ—ଅସମାନ ଅଂଶଗୁଡ଼ିକୁ ସମାନ କରନ୍ତୁ; ଏବଂ ଦୁର୍ଗମ ଭୂମି ବିଚାରରେ ନିପୁଣ ରକ୍ଷକମାନେ ପଥରେ ସହଯାତ୍ରୀ ହେଉନ୍ତୁ।

Verse 14

एवं सम्भाषमाणं तं रामहेतोर्नृपात्मजम्।प्रत्युवाच जनस्सर्व श्श्रीमद्वाक्यमनुत्तमम्।।2.79.14।।

ରାମଙ୍କ ହିତାର୍ଥେ ସେ ରାଜକୁମାର ଏଭଳି କହୁଥିବାବେଳେ, ସମସ୍ତ ଜନ ତାଙ୍କୁ ଅନୁତ୍ତମ ଓ ଶ୍ରୀମୟ ମଙ୍ଗଳବଚନରେ ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦେଲେ।

Verse 15

एवं ते भाषमाणस्य पद्मा श्रीरुपतिष्ठतात्।यस्त्वं ज्येष्ठे नृपसुते पृथिवीं दातुमिच्छसि।।2.79.15।।

ତୁମେ ଏଭଳି କହୁଛ—ହେ ରାଜାଙ୍କ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର, ପୃଥିବୀ (ରାଜ୍ୟ) ଦେବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛ—ଏହିହେତୁ ପଦ୍ମାଶ୍ରୀ (ଲକ୍ଷ୍ମୀଦେବୀ) ତୁମ ପାଖରେ ଅନୁଗ୍ରହରେ ଉପସ୍ଥିତ ରହୁନ୍ତୁ।

Verse 16

अनुत्तमं तद्वचनं नृपात्मजप्रभाषितं संश्रवणे निशम्य च।प्रहर्षजास्तं प्रति बाष्पबिन्दवो निपेतुरार्यानननेत्रसम्भवाः।।2.79.16।।

ରାଜକୁମାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉଚ୍ଚାରିତ ସେ ଅନୁତ୍ତମ ବଚନ ଶ୍ରବଣଗୋଚର ହେବାମାତ୍ରେ, ଆର୍ୟଜନଙ୍କ ମୁଖ ଓ ନୟନରୁ ହର୍ଷଜ ଅଶ୍ରୁବିନ୍ଦୁ ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଝରିପଡ଼ିଲା।

Verse 17

ऊचुस्ते वचनमिदं निशम्य हृष्टा स्सामात्या स्सपरिषदो वियातशोकाः।पन्थानं नरवर भक्तिमान् जनश्च व्यादिष्टस्तव वचनाच्च शिल्पिवर्गः।।2.79.17।

ତୁମ ବଚନ ଶୁଣି, ଶୋକମୁକ୍ତ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଓ ପରିଷଦସଦସ୍ୟମାନେ ହର୍ଷିତ ହୋଇ କହିଲେ: “ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମ ଆଜ୍ଞାନୁସାରେ ଭକ୍ତିମାନ୍ ନାଗରିକମାନେ ଓ ଶିଳ୍ପୀବର୍ଗ ପଥ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାକୁ ନିୟୁକ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି।”